SRI*, Corporate Governance en Ethiek
(publicatiedatum: 23 augustus 2019)
* SRI = Socially Responsible Investment = een manier van beleggen en investeren, waarbij milieutechnische, sociale en bedrijfsverantwoordelijke (governance) criteria worden geïntegreerd bij het analyse en beleggingsproces, naast louter financiële criteria
Er is al langer tijd een uitgebreide discussie gaande over de vraag hoe zorgvuldig beleggers omgaan met hun verantwoordelijkheden jegens de wereld en haar bewoners. Het gaat dan niet alleen om de mens zelf, maar ook om de natuur om de mens heen, haar omgeving en de voetafdruk, die de mens op onze planeet maakt.
Voor de beoordeling van beleggingen wordt tegenwoordig gewerkt met zogenoemde ESG-criteria (Environmental, Social and Governance criteria). Voor een vermogensbeheerder betekent dat twee belangrijke zaken:
- Hoe staan het bedrijf en haar medewerkers in de maatschappij?
- Heeft de vermogensbeheerder ESG-criteria gedefinieerd die worden gehanteerd in de bepaling en uitvoering van haar beleggingsbeleid?
Ad 1.) ESG en Vladeracken als onderneming
Vladeracken is opgericht door Gijsbrecht K. van Dommelen, mede vanuit de gedachte dat elke mens zelfstandig verantwoordelijk is voor zijn eigen daden en overtuigingen. Als je kritiek hebt op het functioneren van een ander, destijds zijn werkgever, dan is het je eigen verantwoordelijkheid hetzij van binnen uit de betreffende organisatie trachten te verbeteren hetzij de stap te zetten om de zaken zelf volgens eigen standaard te organiseren. Dat laatst is uiteindelijk gebeurd door met oprichting van Vladeracken als een zelfstandige vermogensbeheerder.
De lat bij Vladeracken ligt hoog, ook op het gebied van verantwoordelijkheid jegens derden en jegens de omgeving. Personeel van Vladeracken is al jaren en veelal om niet betrokken bij de hulp aan mensen in de (nabije) omgeving. Schuldsanering, repatriëring van gevangenen in de maatschappij, vrijwilligerswerk op scholen en sportclubs, financiële, administratieve en organisatorische ondersteuning, ondersteuning van anderen bij hun contacten met de soms Kafkaëske overheid, maar ook zorgvuldige omgang met afval, isolatie, zonne-energiegebruik, etc. het zijn allemaal zaken die door de jaren heen actief worden ondersteund vanuit Vladeracken en waarin direct bij Vladeracken betrokkenen een actieve rol spelen. Daar wordt tijd voor ingeruimd en worden middelen voor beschikbaar gesteld. De gedachte hierachter is dat medewerkers van Vladeracken en Vladeracken zelf geacht worden zich behulpzaam in de maatschappij op te stellen en zich bewust te zijn en te blijven van de problemen waarin anderen vaak buiten hun eigen toedoen verzeild kunnen raken en waar zij vaak niet zelfstandig weer uit kunnen komen.
Vladeracken en haar medewerkers hebben een eigen ESG-verantwoordelijkheid en worden geacht zich daarnaar te gedragen.
Een exacte definitie van wat precies de ESG-criteria zijn die gehanteerd worden, zult u echter niet vinden. Vladeracken is tegen dit soort definities omdat ze doorgaans alleen maar als verexcuserende afvinklijstjes werken. Er wordt geholpen waar dat nodig is en waar wij denken dat wij een rol kunnen spelen. ESG is een doorlopend onderdeel van onze interne discussies, maar is wel steeds gestoeld op concrete zaken, op directe “impact” en niet op algemene richtlijnen.
Ad 2.) ESG en het beleggingsbeleid van Vladeracken
Een ander verhaal is de vraag hoe Vladeracken omgaat met ESG-criteria in het beleggingsbeleid dat zij voor cliënten uitvoert. Er zijn voor allerlei soorten beleggingen inmiddels lijstjes en criteria opgesteld op grond waarvan vervolgens sommige beleggingen als groen, ethisch verantwoord, cultureel, mensvriendelijk, natuurvriendelijk en ga zo maar door, worden gekenmerkt en andere beleggingen juist niet. Vrijwel altijd gaat het dan om zogenoemde “best in class”. Het idee is dan, bij wijze van voorbeeld, dat olie vervuilend is voor de wereld, maar dat olie ondertussen ook nog altijd een onmisbaar product in onze samenleving is en dat dus oliebedrijven niet worden uitgezonderd, maar dat er gekeken wordt naar het oliebedrijf, dat zich het meest voorbeeldige gedraagt bij het uit de grond halen van ruwe olie. Maar wat dan “voorbeeldig gedrag” precies is, dat is dan vervolgens erg afhankelijk van de persoonlijke criteria van de beoordelaar. De een legt de nadruk op de mate van corruptie (waarbij dan met name in de publiciteit gebrachte corruptie als basis voor het oordeel wordt gebruikt), de ander op de milieuschade, die bij het boren wordt toegebracht, de derde bij de vraag in hoeverre een maatschappij de zelf gecreëerde rotzooi weer helpt op te ruimen, de vierde kijkt naar politieke problemen en ga zo maar verder. Eenduidig zijn de criteria allerminst. Daar wordt wel aan gewerkt en grote research instituten publiceren inmiddels geregeld manifesten waarin zij hun criteria vastleggen en toelichten. Het probleem is hierbij ook nog eens dat het om een bewegend doel gaat, nieuwe inzichten en criteria worden voortdurend toegevoegd. Zo waren zonnepanelen lange tijd het beste alternatief voor de opwekking van energie totdat iemand een onderzoek deed naar de vraag wat de voetafdruk op onze planeet is van de productie van zonnepanelen.
Het goede aan dit soort discussies is, dat de wereld wel verder komt in haar besef dat het anders moet.
Het moeilijke voor een vermogensbeheerder is dat deze discussies zelden leiden tot eenduidige keuzes voor alle effecten, die in het universum van de beheerder te vinden zijn. Bovendien worden veel ondernemingen met beursgenoteerde aandelen en / of obligaties niet eens beoordeeld door dit soort instituten omdat ze eenvoudig weg te klein zijn om het commercieel aantrekkelijk te maken om een onderneming op ESG-criteria te onderzoeken en te beoordelen.
Vladeracken is veel te klein om zelf een eigen onderzoek te kunnen uitvoeren naar alle ondernemingen in het universum, dat zij heeft gedefinieerd en waaruit zij haar beleggingen kiest. Waar dat mogelijk is kan Vladeracken echter wel degelijk een aantal punten meenemen in haar beleggingsbeleid en dat doet Vladeracken dan ook:
• Voor zover ondernemingen wel worden beoordeeld door grote instituten volgt Vladeracken dit oordeel door ondernemingen, die niet aan de SRI-standaard* voldoen buiten haar universum te houden. Vladeracken volgt daarbij onder andere de richtlijnen van VigeoEiris (www.vigeo-eiris.com). En Vladeracken belegt niet in bedrijven die niet in dit universum zijn goedgekeurd;
• Wanneer Vladeracken informatie ontvangt (al dan niet via publieke media) over ondernemingen die zich om wat voor reden dan ook niet aan deze SRI-criteria hebben gehouden of houden, dan zal Vladeracken deze ondernemingen niet in haar universum opnemen, zelfs niet als zij toch op gangbare ESG-lijstjes zijn goedgekeurd. Zo doet Vladeracken niet mee aan de IPO van het Amerikaanse WeWorks (verwacht in het najaar van 2019) en zal zij de aandelen van dit bedrijf ook niet in haar universum opnemen;
• Het staat cliënten van Vladeracken altijd vrij om eigen voorkeuren in te brengen en wij zullen met die voorkeuren ten allen tijde rekening houden. Zo is SBM Offshore vanwege de Braziliaanse corruptieaffaires uit ons universum verdwenen op vraag en advies van enkele van onze cliënten;
• Vladeracken heeft geen ondernemingen in haar universum opgenomen die actief zijn op gangbare probleemgebieden zoals clustermunitie e.d. Komen wij er achter dat een onderneming uit ons universum zich daar wel mee bezig houdt, dan zal deze alsnog worden verwijderd. Maar vergis u niet, ook bij de productie van clustermunitie wordt gebruik gemaakt van halfgeleiders. Dat is voor ons nog geen reden om niet in ASM Lythographie te beleggen.
Vladeracken is zich ter dege bewust, dat de discussie over ESG-criteria en Socially Responsible Investment (SRI) een bijzonder ingewikkelde is. De hoge prijzen voor nieuwe medicijnen kunnen een reden zijn om niet in Biotechnologie te willen beleggen, maar tegelijkertijd zou dat ook kunnen betekenen dat individuen, met zeldzame ziektes, het recht op genezing wordt ontzegd. Is dat juist? De groeiende kloof tussen arm en rijk wordt versterkt door een goed en succesvol beleggingsbeleid. Wie weinig geld heeft moet op basis van de wettelijk gedefinieerde zorgplicht zijn of haar spaargeld op een spaarrekening aanhouden waar geen rente over betaald wordt, terwijl mensen met meer vermogen wel bij een vermogensbeheerder terecht kunnen. Moet de vermogensbeheerder zichzelf dan niet eigenlijk gewoon opheffen?
Het zijn voorbeelden van vragen waar geen pasklaar antwoord op bestaat.
Maar Vladeracken hoopt, met bovenstaande opmerkingen, in elk geval aan te tonen, dat Vladeracken zich zeer wel bewust is van het belang van ESG-criteria en een Sociaal verantwoordelijk beleggingsbeleid (SRI) en dat Vladeracken een groot voorstander is van SRI.