Archief voor categorie: Rentetrackers

U bevindt zich hier: / / Rentetrackers

Help, de rente stijgt, en nu? – Deel 5

/in , , , , /door

(publicatiedatum: 14 augustus 2015)

Lyxor SGI Daily Double Short Bund ETF – ISIN-code: FR0010869578

Voor wij verder gaan met ons hoofdstuk over beleggingsfondsen, waarmee in een stijgende renteomgeving geprofiteerd kan worden, gaan wij eerst nog even in op een Short TrackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken, waarop wij door een trouwe lezer van onze artikelen werden gewezen naar aanleiding van ons vorige stuk. Hij wees ons op het LYXOR SGI Daily Double Short BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken, waarvan aandelen verhandeld worden zowel in Parijs als ook in Frankfurt. Dit is een trackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken die short kan gaan in €-obligaties (of beter gezegd doorlopend short zit in €-obligaties) en wel via de BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken. Op de BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken en BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken Futures komen wij in ons volgende hoofdstuk nog terug, dus voor dit moment volstaan wij met de grafiek van dit fonds.

BLOG 20150814 FIG9 BUND Figuur 9.

De conclusie bij dit plaatje is dezelfde als de conclusie die wij in ons vorige stuk over Short Trackers beschreven: Men moet wel erg goed kunnen timen om via deze fondsen van een rentestijging te profiteren. Want ja, de koers stijgt als de BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken daalt (zie de periodes die wij met A, B en C in de grafiek gemarkeerd hebben). Maar in de tussenliggende periode daalt de waarde van deze trackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken veel harder dan dat op grond van de stijging van de BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken zou moeten worden verwacht. Tussen het hoogtepunt van de BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken bij A en het dieptepunt van de BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken bij B waar de BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken per saldo op dezelfde koers uitkomt, zit een forse daling van de koers van deze Lyxor TrackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken. Overigens moet u de BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken dus lezen als een obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken-index. Als de rente daalt, dan stijgt de prijs van de BundDit is een Duitse hypothetische obligatie met een coupon van 6% en een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar. Op de Eurex worden futures op deze obligatie verhandeld en op deze futures zijn turbo’ s verkrijgbaar.
Copyright Vladeracken.

Dit gezegd hebbende hervatten wij ons verhaal met de behandeling van een tweetal beleggingsfondsen, welke in staat zouden moeten zijn om zelf, door actief beheer, van rentestijgingen gebruik te maken.

Professionele beleggers

Er zijn professionele beleggers, die wel de beschikking hebben over het brede palet aan derivaten waarmee zij short kunnen gaan en die bovendien actief inspelen op rentefluctuaties. Het merendeel van deze beleggers is niet bereikbaar voor de particuliere belegger, maar er zijn enkele voorbeelden (ongetwijfeld meer dan wij hier de revue zullen laten passeren) van beleggingsfondsen, die voor iedere belegger toegankelijk zijn en waarbinnen een dergelijk actief rentebeleid wordt gehanteerd, maar, belangrijker nog, waarvan de betreffende beheerders in het verleden hebben laten zien dat zij wel degelijk met rentefluctuaties overweg kunnen. Natuurlijk, resultaten uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst, maar kijkt u op de eerste plaats maar eens naar de prestaties van het Lux-O-Rente Fonds van Robeco in figuur 10.

Robeco Lux-O-Rente Fonds – ISIN-code: LU0792901570

BLOG 20150814 FIG10 LUX O RENTE Figuur 10.

In het bovenste deel van de grafiek ziet u de koersontwikkeling van het Robeco Lux-O-Rente Fonds. Dit is een rentegroeifonds. Het keert dus geen dividend uit maar alle rente-inkomsten worden in het fonds herbelegd. De koers van dit fonds zou daarmee per definitie moeten stijgen tot het moment dat de rente is gezakt tot onder het niveau van de jaarlijks terugkerende (beheers)kosten van het fonds. Dit fonds heeft de mogelijkheid om de gemiddelde looptijd van het fonds te variëren naar eigen inzicht. Het mag alle obligaties verkopen en inwisselen voor kortlopende deposito’s en ander kortlopend schuldpapier als het denkt dat de rente gaat stijgen en het mag de looptijd flink langer maken als het denkt dat de rente juist gaat zakken. De beheerders van het fonds hebben het zeker niet altijd bij het goede eind want de koers daalt ook zo nu en dan.

Samengesteld rendement van 4,5%

Sinds 1 januari 2000 is het aandeel precies verdubbeld qua koers. Dat betekent een jaarlijks samengesteld rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken van 4,5% netto, d.w.z. inclusief de kosten van beheer maar exclusief de kosten van aan- en verkoop. Er zijn wel momenten waarop het rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken feitelijk gemaakt wordt. Als u in 2008 niet in het fonds belegd zou zijn geweest, dan zou u een relatief flink deel van dit rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken gemist hebben. Tussen 1 januari 2009 en nu was het samengestelde rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken slechts 3,4% netto (u zou dan net na de piek in 2008 zijn ingestapt). Bovendien kent het fonds langdurige periodes waarin de koers niet beweegt.

Maar wij hebben in de figuur ook enkele verticale en horizontale lijnen getekend. De verticale lijnen, A en B, markeren een periode waarin de rente zakte in 2014.De beheerders hebben van die rentedaling uitstekend weten te profiteren. Vanaf punt B tot aan het absolute dieptepunt van de rentedaling (begin 2015) steeg de koers van € 130 naar € 142, bijna 10%.

De horizontale lijn onder in de grafiek is getekend op het niveau waar de rente lag toen de laatste rentedaling is ingezet (en waar dus de verticale lijn B is getekend). Deze horizontale lijn komt overeen met het koersniveau van Lux-O-Rente dat boven in de grafiek met lijn C is gemarkeerd.

Daarna is de rente eerst gedaald en vervolgens weer even hard gestegen tot precies aan diezelfde horizontale lijn. Maar de koers van het fonds is per saldo van lijn C naar lijn D gestegen (van € 130 naar € 136). Dat is een koersstijging van 4,6% netto, veel meer dan de gemiddelde renteopbrengst in die periode. En nu de rente weer daalt, stijgt ook de koers van het fonds weer.

In perspectief

Overigens moet wel worden opgemerkt dat een belegger die voor het alternatief had gekozen, namelijk op 1 januari 2000 een 10-jarige staatslening kopen en dat op 1 januari 2010 weer doen, een gemiddeld rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken zou hebben ontvangen gedurende 20 jaar van circa 4,34% (die 20 jaar zijn overigens nog niet voorbij), waar de teller zoals gezegd bij Lux-O-Rente op 4,6% per jaar staat.

Conclusie t.a.v. Lux-O-Rente

Kennelijk zijn de beheerders van het Robeco Lux-O-Rente Fonds niet alleen actief, zij doen ook nog eens iets heel erg goed waar het de rentebewegingen betreft.

Maar Lux-O-Rente mag niet short volgens het prospectus. Zij mogen de gemiddelde looptijd variëren tot een minimale looptijd van 0 jaar. En alleen wanneer een fonds een gemiddelde looptijd in de portefeuille mag aangaan van minder dan 0 jaar (dus bijvoorbeeld min 3 jaar), kan een beleggingsfonds als Lux-O-Rente ook proberen om aan een rentestijging te verdienen. Lux-O-Rente moet, als zij denkt dat de rente gaat stijgen, zorgen dat de looptijd teruggebracht wordt tot nul en dan gaan zitten wachten tot de rente weer is uitgestegen vooraleer zij weer geld kan gaan verdienen. Aan de stijging zelf kan zij dus geen geld verdienen, zij kan hooguit zorgen dat ze geen geld verliest in de stijging.

Beleggingsfondsen die short mogen gaan in de rentemarkt

Zijn er dan fondsen die wel short mogen gaan in de rentemarkt? Wij hebben er tot op heden pas één (van enige omvang en voor particulieren via hun bank bereikbaar) gevonden te weten het Carmignac Global Bond Fund.

Carmignac

Voor de meeste beleggers in Nederland behoeft Robeco geen nadere toelichting. Voor de meeste Franse beleggers, maar ook voor veel Nederlandse beleggers behoeft ook Carmignac geen toelichting. Beide fondshuizen annex vermogensbeheerders lijken in zoverre op elkaar dat zij met elkaar concurreren, groot zijn, enkele grote vlaggenschipfondsen kennen (Carmignac Patrimoine zal bij menigeen een bel doen rinkelen) en zich richten op het beleggen van middelen van derden via eigen huisfondsen. Carmignac is wat jonger dan Robeco. Beide bedrijven richten zich met hun fondsen niet alleen direct tot beleggers (middels beursnoteringen en verhandelbaarheid via bijvoorbeeld het Nederlandse fondsensysteem) maar ook via banken, die de fondsen van Carmignac en Robeco vaak beide bij hun klanten aanbieden. Dat geldt overigens niet voor alle banken in Nederland!

Ook de beheerders van Carmignac hebben een goede reputatie, vooral op het gebied van macro-economie, assetspreiding en …. rente. Wij willen het hier dan ook hebben over een relatief jonge maar daarom niet minder grote loot aan de stam van Carmignac, te weten het:

Carmignac Global Bond Fund – ISIN-code: LU0807690168

BLOG 20150814 FIG11 CARMIGNAC Figuur 11.

Wij hebben koersen vanaf juni 2012, deze variant van het fonds is nog jong. In de grafiek ziet u de wekelijkse koersontwikkeling van dit fonds ten opzichte van de ontwikkeling van de 10-jaars rente in Nederland (€-zone). Erg vertrouwenwekkend is dit nog niet. Er zijn sinds 2012 twee periodes geweest waarin de lange rente in de €-zone is gestegen, te weten de eerste helft van 2013 en het tweede kwartaal van 2015. En in beide periodes is de koers van dit fonds met ruim 10% gedaald. Maar schijn bedriegt hier. Want de hier weergegeven koers is die van de variant van het fonds dat dividenden uitkeert en deze koers is daar niet voor gecorrigeerd. Kijkt u liever naar figuur 12 waar de koersontwikkeling is uitgezet van hetzelfde fonds, maar nu de variant waarbij de renteopbrengsten niet als dividend worden uitgekeerd maar worden herbelegd.

Carmignac Global Bond Fund – ISIN-code: LU336083497

BLOG 20150814 FIG12 CARMIGNAC Figuur 12.

Het verschil tussen de groeifondsvariant en de dividendvariant is precies wat deze begrippen zeggen, het dividend dat is uitgekeerd in de periode sinds juli 2012. Maar deze grafiek behoeft wel enkele nuanceringen. Ten eerste is de koers van de groeifondsvariant van dit beleggingsfonds in werkelijkheid niet € 108,- maar € 1.306,- per aandeel. Wij hebben, om de koersontwikkeling van beide varianten vergelijkbaar te maken in één grafiek, de koers van de groeifondsvariant in onze database gesplitst (12 voor 1). Ten tweede is de notering van de groeifondsvariant veel ouder, die dateert al sinds 2007. In de grafiek betekent dit, dat nu een derde periode van een stijgende lange rente zichtbaar is. Wij hebben in deze grafiek de drie periodes gemarkeerd met letters, A, B en C. In alle drie de periodes verloor het fonds geld en daalde de koers en in alle drie de gevallen is het fonds er dus niet in geslaagd te profiteren van een rentestijging.

Negatieve duration

Toch zou de beheerder van dit fonds in staat moeten zijn om van een stijgende rente te profiteren. Want in het prospectus van het fonds is opgenomen dat het fonds een negatieve durationLooptijdmaatstaf voor obligaties/effecten waarbij rekening wordt gehouden met de toekomstige kasstromen. Het getal wordt vooral berekend om daarmede een modified duration van een obligatie te kunnen bepalen.
Copyright Vladeracken mag inbouwen. De gemiddelde looptijd van het fonds mag zelfs worden teruggebracht tot min 4 jaar. Wij zullen u besparen hoe dit technisch precies wordt uitgewerkt. Maar laat duidelijk zijn dat een obligatieportefeuille waarin de gemiddelde looptijd negatief is, in waarde zal stijgen als de rente stijgt. En dat is dan ook wat ons in dit fonds aanspreekt.

Trendmatige rentebewegingen

Waarom het fonds dan niet heeft geprofiteerd van de periodes van rentestijging in de afgelopen jaren heeft waarschijnlijk een andere oorzaak (wij hebben de beheerder hier niet over gesproken). In de afgelopen decennia is de rente structureel gedaald. Periodes van rentestijging waren slechts correcties op de feitelijke trendmatige daling. Het is goed mogelijk dat dit fonds pas van rentestijgingen kan profiteren als de lange termijn trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken voor de lange rente stijgend is. En voorlopig kan op zijn best gesteld worden dat er sprake is van een mogelijk belangrijke bodemDieptepunt in de koersontwikkeling. Men onderscheidt onder andere de dubbele, de triple, de broadening, de V en de extended bodem. Eén van de manieren om de aanwezigheid van een bodem vast te stellen is de volgende regel: iedere koers welke voorafgegaan wordt door drie hogere en gevolgd wordt door twee hogere slotkoersen, kan beschouwd worden als een bodem.
Copyright Vladeracken in de renteplaatjes. De lange termijn trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken voor de rente is zeker niet stijgende.

Overigens heeft het fonds wel goede zaken gedaan in periodes waarin de rente daalde. Maar per saldo is er, zo lijkt het, minder verdiend dan door Lux-O-Rente, vooral omdat de verliezen in periodes van rentestijging in verhouding te groot waren.

Valutarisico

Een ander belangrijk verschil met Lux-O-Rente, dat bovendien risicoverhogend werkt, is het feit dat het Carmignac Global Bond Fund ook in andere valuta mag beleggen dan de €. Zo liet het fonds in het meest recente maandverslag zien dat 40% van het fonds op dat ogenblik in $’s belegd was. Op grond daarvan is de prestatie van het fonds in de voorbije vier jaren (die in de grafiek getekend zijn) teleurstellend.

Conclusie

Wij zijn nog niet zo onder de indruk van de prestaties van dit fonds, maar houden het wel in de gaten. Want als het fonds er in slaagt om van rentestijgingen te profiteren, dan ontstaat hiermee een krachtig instrument voor de gemiddelde particulier om zich tegen rentestijgingen te wapenen. Maar gezien de ontwikkelingen in de afgelopen jaren willen wij eerst zien en dan geloven.

Ons probleem is vooral dat wij nog onvoldoende alternatieven hebben waar het beleggingsfondsen betreft die in obligaties beleggen maar daarbij van een rentestijging kunnen profiteren. Wij houden ons aanbevolen voor suggesties van onze lezers!

Tot zover dit deel, in het volgende hoofdstuk gaan wij in op het gebruik van derivaten door particulieren. Dan kijken wij naar alternatieven en ten slotte sluiten wij af met onze eigen lange termijn visie op de rente en trekken wij onze beleggingsconclusies.

Den Haag, 14 augustus 2015
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt wel en / of heeft belegd in de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten en conform de hier besproken methodiek en argumenten belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten vertegenwoordigen een hoog risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken.

Help, de rente stijgt, en nu? – Deel 4

/in , , /door

(publicatiedatum: 7 augustus 2015)

Hoofdstuk 3

Fondsen kopen die short kunnen gaan in obligaties

Als de rente stijgt, dan dalen koersen van (langer lopende) obligaties. Om daarvan te profiteren zou u een obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken van een ander willen lenen, deze dan verkopen, hem op een later tijdstip willen terugkopen (tegen een dan lagere koers) en de obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken dan weer terug willen geven aan degene van wie u hem geleend heeft. Dit is precies het onderliggende proces dat aan de basis ligt van elk product waarmee u “short” kunt gaan.

Bij een obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken brengt dit de volgende mogelijke complicaties met zich mee:
•    Degene van wie u de obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken leent raakt de rente kwijt die wordt opgebouwd gedurende de tijd dat de obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken is uitgeleend;
•    U kunt ongelijk hebben en de koers van de obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken kan stijgen in de periode dat u de obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken geleend heeft;
•    Tegen de tijd dat u de obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken weer terug moet geven is hij niet meer te krijgen;
•    De kans dat u gelijk heeft kent ook een prijs.

Opgebouwde rente

Het eerste probleem is een technisch probleem dat voor u als lener wel kostprijsverhogend werkt. U moet immers die rente vergoeden aan degene van wie u de obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken geleend heeft. Maar omdat u op uw beurt de obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken verkocht heeft krijgt u die rente niet zelf in handen. Het lenen van een obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken gaat dus gepaard met het betalen van rente aan de uitlener. Dat lijkt een open deur (wanneer u geld leent moet u ook rente betalen) maar de rente in kwestie is wel afhankelijk van de hoogte van de coupon. Hoogrentende obligaties short gaanHet verkopen van effecten die men niet in bezit heeft. Ook de aankoop van Putopties valt onder dit begrip.
Copyright Vladeracken is daarmee geen goedkope zaak.

Margin

Het tweede probleem betekent dat u margin moet neerleggen. Geen enkele bank accepteert dat u short gaat zonder een buffer aan te houden, die kan worden aangesproken wanneer er verlies wordt geleden. Over het algemeen zijn er strikte regels over de hoogte van margin die u moet aanhouden en de wijze waarop dat moet plaatsvinden. Soms is een contant bedrag op de rekening nodig, soms is een effectenportefeuille met een zekere waarde al voldoende. Marginverplichtingen betekenen wel dat een bank in voorkomend geval het recht heeft om de short-positie op te ruimen wanneer u onvoldoende margin aanhoudt. En dat kan betekenen dat u gewongen wordt om uw verlies te nemen. Want de margin die u moet aanhouden is variabel en stijgt met het dalen van de koers van de onderliggende waarde van de short-positie.

Leveringsrisico

Het derde probleem is het beste te illustreren aan de hand van een al ouder voorbeeld. Enkele jaren geleden heeft Porsche geprobeerd om Volkswagen over te nemen. Porsche heeft in die fase vootdurend aandelen Volkswagen gekocht en zo een fors belang opgebouwd. Na enige tijd zaten vrijwel alle aandelen Volkswagen in vaste handen verdeeld over partijen, die of geheel aan de kant van Porsche stonden of geheel aan de kant van Volkswagen (die tegen de overname was). Maar een klein aantal aandelen was door enkele beleggers geleend en op de beurs verkocht. De bewuste beleggers zaten dus short in Volkswagen, omdat zij dachten dat de overname zou mislukken en de aandelen Volkswagen als gevolg van de mislukking fors in koers zouden dalen. Toen het tijd werd de aandelen Volkswagen te leveren (de uitlenende partij wilde de aandelen terug hebben om zelf een keuze te kunnen maken), waren er op de beurs geen aandelen meer voorhanden. De beleggers die short waren gegaan hadden echter geen keuze, zij moesten de aandelen tegen elke prijs terugkopen, omdat zij de juridische verplichting hadden om de aandelen terug te geven. En de uitlener was niet bereid om een geldelijke afrekening te accepteren. In die fase zijn aandelen Volkswagen enorm in koers opgelopen hetgeen de beleggers, die short zaten uiteindelijk enorm veel geld gekost heeft. Toen de short positie eenmaal was opgelost mislukte de overname alsnog en kregen de short-sellers weliswaar gelijk maar konden zij hier niet meer van profiteren.

De kans dat u gelijk heeft

Ten slotte is er nog de premie die u kwijt bent / betalen moet voor het feit dat u gelijk zou kunnen hebben. De belegger die u de obligaties uitleent kan op dat moment de obligaties niet zelf verkopen. Als u dan gelijk krijgt kost dat de uitlener in feite geld. Om dat risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken af te dekken zal de uitlener een verzekeringspremie opeisen. In optietermen is dat de premie die u voor een call- of put-optieEr zijn twee soorten opties. De Amerikaanse stijl optie kan ten alle tijde tijdens de looptijd worden uitgeoefend. De Europese stijl optie kan alleen op de uitoefendatum worden uitgeoefend. De opties op aandelen genoteerd op de Europese Optiebeurs in Amsterdam zijn van het Amerikaanse type. Opties op indexen genoteerd op de Europese Optiebeurs in Amsterdam zijn van het Europese type. De hoeveelheid waarin de onderliggende waarde wordt genoteerd is in Amsterdam 100 aandelen, 10 troy ounce goud, 5.000 nominaal in obligaties, 10.000 Amerikaanse dollars.
Copyright Vladeracken betaalt. De premie is in dit geval lager omdat u zowel het positieve als het negatieve risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken draagt, maar zal wel hoger zijn naarmate de bewegelijkheid van een obligatiemarkt toeneemt.

Elk type derivaatDit is een financieel instrument of een contract dat de drie volgende kenmerken bezit: 1. de waarde verandert als gevolg van veranderingen in een bepaalde rentevoet, een commodity prijs, een valutakoers, een index van prijzen of rentevoeten, de kredietwaardigheid of een andere variabele, soms onderliggende waarde genoemd; 2. er is geen netto aanvangsinvestering benodigd of slechts een geringe in verhouding tot andere contracten die op vergelijkbare wijze reageren op veranderingen in marktfactoren; 3. het wordt op een tijdstip in de toekomst of bij het bereiken van een vooraf bepaalde doelstelling afgewikkeld.
Copyright Vladeracken waarmee u probeert om een short-positie op te bouwen heeft te maken met bovengenoemde kosten. Of u nu zelf rechtstreeks een short positie opbouwt (hetgeen voor particulieren over het algemeen onmogelijk is, zeker in de obligatiemarkt) of u doet dat via een derivaatDit is een financieel instrument of een contract dat de drie volgende kenmerken bezit: 1. de waarde verandert als gevolg van veranderingen in een bepaalde rentevoet, een commodity prijs, een valutakoers, een index van prijzen of rentevoeten, de kredietwaardigheid of een andere variabele, soms onderliggende waarde genoemd; 2. er is geen netto aanvangsinvestering benodigd of slechts een geringe in verhouding tot andere contracten die op vergelijkbare wijze reageren op veranderingen in marktfactoren; 3. het wordt op een tijdstip in de toekomst of bij het bereiken van een vooraf bepaalde doelstelling afgewikkeld.
Copyright Vladeracken of een beleggingsfonds, de kosten blijven dezelfde en worden u doorberekend. Het betekent onder meer dat het veel te duur is om non-stop short te zitten, maar dat zullen wij u verderop nog nader toelichten, wanneer wij u enkele trackers laten zien waarmee u short kunt gaan in de obligatiemarkt.

Eerst moeten wij nog een fenomeen toelichten dat met name in de termijnmarkten veelvuldig voorkomt en dat ook vaak kostprijsverhogend werkt.

Contango

Stel u koopt een termijncontract op een pakket obligaties. U heeft dan het recht om dat pakket te kopen tegen een vooraf vastgestelde prijs binnen een vooraf afgesproken termijn (het call recht van de futureIs een gestandaardiseerd contract voor de aan- of verkoop van de onderliggend waarde. Het verschil met een optieEr zijn twee soorten opties. De Amerikaanse stijl optie kan ten alle tijde tijdens de looptijd worden uitgeoefend. De Europese stijl optie kan alleen op de uitoefendatum worden uitgeoefend. De opties op aandelen genoteerd op de Europese Optiebeurs in Amsterdam zijn van het Amerikaanse type. Opties op indexen genoteerd op de Europese Optiebeurs in Amsterdam zijn van het Europese type. De hoeveelheid waarin de onderliggende waarde wordt genoteerd is in Amsterdam 100 aandelen, 10 troy ounce goud, 5.000 nominaal in obligaties, 10.000 Amerikaanse dollars.
Copyright Vladeracken contract ligt hem in het feit dat een future altijd leidt tot uitoefening. Een future vormt derhalve altijd een verplichting terwijl een optieEr zijn twee soorten opties. De Amerikaanse stijl optie kan ten alle tijde tijdens de looptijd worden uitgeoefend. De Europese stijl optie kan alleen op de uitoefendatum worden uitgeoefend. De opties op aandelen genoteerd op de Europese Optiebeurs in Amsterdam zijn van het Amerikaanse type. Opties op indexen genoteerd op de Europese Optiebeurs in Amsterdam zijn van het Europese type. De hoeveelheid waarin de onderliggende waarde wordt genoteerd is in Amsterdam 100 aandelen, 10 troy ounce goud, 5.000 nominaal in obligaties, 10.000 Amerikaanse dollars.
Copyright Vladeracken de bezitter het keuze recht geeft i.p.v. een verplichting.
Copyright Vladeracken of termijncontract) maar tegelijkertijd heeft u ook de plicht om dat pakket af te nemen tegen dezelfde vooraf vastgestelde prijs en binnen dezelfde vooraf afgesproken termijn. Dit soort contracten hebben altijd een beperkte looptijd (vaak zelfs één dag maar vaak ook een tot enkele maanden) en moeten dus telkens weer opnieuw worden afgesloten.

Stel dat u vandaag een contract afsluit met een looptijd van drie maanden. Dat betekent dat u, wanneer u een doorlopende positie wenst aan te houden) binnen nu en drie maanden opnieuw moet besluiten het huidige contract te vervangen door een nieuw contract met een looptijd van weer drie maanden (dit heet het contract “doorrollen”). Het bestaande contract, dat binnen enkele dagen verloopt, sluit nauw aan bij de contante prijs van het onderliggende pakket obligaties. Maar het nieuwe contract wordt in de markt bepaald door de huidige prijs, maar ook door de verwachtingen van de markt over de toekomstige prijs. En dat betekent dat er een verschil kan bestaan tussen de prijs van het huidige contract en dat van het nieuwe contract. Wanneer dit verschil negatief is, werkt dat kostprijs verhogend voor de belegger die het termijncontract moet doorrollen. En nu wil het geval dat in de markt steevast bekend is hoeveel termijncontracten er moeten worden doorgerold (vervangen door nieuwe contracten met een nieuwe langere looptijd). Als dat aantal groot is, zal de markt dit doorrollen duur maken.

Als u dus short wil gaan in een obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken en u bent in feite gedwongen om daar een derivaatDit is een financieel instrument of een contract dat de drie volgende kenmerken bezit: 1. de waarde verandert als gevolg van veranderingen in een bepaalde rentevoet, een commodity prijs, een valutakoers, een index van prijzen of rentevoeten, de kredietwaardigheid of een andere variabele, soms onderliggende waarde genoemd; 2. er is geen netto aanvangsinvestering benodigd of slechts een geringe in verhouding tot andere contracten die op vergelijkbare wijze reageren op veranderingen in marktfactoren; 3. het wordt op een tijdstip in de toekomst of bij het bereiken van een vooraf bepaalde doelstelling afgewikkeld.
Copyright Vladeracken voor te gebruiken omdat u niet rechtstreeks de obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken kunt lenen van een ander, dan krijgt u met dit fenomeen te maken.

Tracker of ETF

Een trackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken (ook wel Exchange Traded Fund, ETF genoemd) is een fonds dat is opgericht met als enige doel het nabootsen van de prijsontwikkeling van een voorafafgesproken mandje financiële instrumenten. Dat kan bijvoorbeeld een aandelenindex zijn. U kunt een trackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken kopen op de AEX IndexEen gemiddelde van de 25 meest verhandelde en grootste aandelen van de Amsterdamse beurs. Opties op de AEX Index zijn van het Europese type.
Copyright Vladeracken. Dan koopt u dus een beleggingsfonds, dat de opdracht heeft precies dezelfde waardeontwikeling te laten zien als die van de onderliggende index, in dit geval de AEX IndexEen gemiddelde van de 25 meest verhandelde en grootste aandelen van de Amsterdamse beurs. Opties op de AEX Index zijn van het Europese type.
Copyright Vladeracken. Maar er zjn ook trackers op mandjes met obligaties. Dan stelt een bank een index samen van een obligatiemarkt en koopt het fonds dit mandje obligaties aan waarmee de prijsontwikkeling van dit fonds percies gelijk zal zijn aan dat van de betreffende obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken-index.

Fysieke tracker versus synthetische tracker

Wanneer het fonds de obligaties (of in het algemeen de onderliggende waarden) feitelijk aankoopt en in portefeuille houdt spreekt men van een fysieke trackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken. Maar wanneer het fonds derivaten gebruikt om de samenstelling van de onderliggende waarde / index na te bootsen, dan spreekt men van een synthetische trackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken.

Trackers die short gaan

Nu wil het geval dat er ook trackers bestaan die precies de tegenovergestelde waardeontwikkeling nabootsen van de onderliggende index. Dit zijn trackers die short gaanHet verkopen van effecten die men niet in bezit heeft. Ook de aankoop van Putopties valt onder dit begrip.
Copyright Vladeracken in de betreffende index. Maar trackers die short gaanHet verkopen van effecten die men niet in bezit heeft. Ook de aankoop van Putopties valt onder dit begrip.
Copyright Vladeracken zijn vrijwel altijd synthetische trackers en die hebben daarmee vrijwel altijd te maken met het “contango”-risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken, het risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken dat ontstaat doordat de gebruikte termijncontracten steeds weer moeten worden verlengd. Het kenmerk van dit soort fondsen is dat zij per definitie in waarde dalen, tenzij de onderliggende waarde doet wat de short –belegger wil, namelijk in koers dalen. Als dus de koers van de onderliggende waarde gelijkblijft, dan nog zal de koers van een short-trackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken geleidelijk aan zakken. Dit is rechtstreeks het gevolg van alle kosten die samengaan met het short gaanHet verkopen van effecten die men niet in bezit heeft. Ook de aankoop van Putopties valt onder dit begrip.
Copyright Vladeracken in effecten of andere financiële waarden. Het is een gegeven dat short-gaan duur maakt. Het vereist dat u een buitengewoon goede timing heeft als u short wenst te gaan in een markt. Iedereen die wel eens een put-optieEr zijn twee soorten opties. De Amerikaanse stijl optie kan ten alle tijde tijdens de looptijd worden uitgeoefend. De Europese stijl optie kan alleen op de uitoefendatum worden uitgeoefend. De opties op aandelen genoteerd op de Europese Optiebeurs in Amsterdam zijn van het Amerikaanse type. Opties op indexen genoteerd op de Europese Optiebeurs in Amsterdam zijn van het Europese type. De hoeveelheid waarin de onderliggende waarde wordt genoteerd is in Amsterdam 100 aandelen, 10 troy ounce goud, 5.000 nominaal in obligaties, 10.000 Amerikaanse dollars.
Copyright Vladeracken heeft aangekocht weet dat de premie in de loop van de tijd minder wordt en u dus geld verliest zolang als de onderliggende waarde niet of slechts beperkt daalt.

Trackers die short gaan in obligaties

Nu zijn er ook trackers die short gaanHet verkopen van effecten die men niet in bezit heeft. Ook de aankoop van Putopties valt onder dit begrip.
Copyright Vladeracken in obligaties. Die kunnen dus profiteren van een rentestijging en zijn om die reden een interessant alternatief in een omgeving waarin de rente niet meer structureel daalt, maar juist trendmatig stijgt. Wij gaan u geen compleet overzicht geven maar zullen wel twee voorbeelden laten zien van trackers, die ook voor de particuliere belegger beschikbaar zijn. Het gaat hier om trackers van het Amerikaanse ProShare die gebaseerd zijn op de renteontwikkeling bij Amerikaanse TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken (staatsleningen). Wij zijn tot op heden nog geen trackers tegengekomen die short gaanHet verkopen van effecten die men niet in bezit heeft. Ook de aankoop van Putopties valt onder dit begrip.
Copyright Vladeracken op Europese staatsobligaties (maar wij houden ons aanbevolen voor tips hieromtrent!). De twee die wij regelmatig volgen zijn:

Proshares UltraShort 7 to 10 Year Treasury – ETF- (USD) met ISIN-code: US74347R3131

Proshares UltraShort 20+ Year Treasury (USD) met ISIN-code: US74347B2016

Beide trackers zijn synthetische trackers! De eerste is een trackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken die short gaat op obligaties van de Amerikaanse staat met een looptijd van 7 tot 10 jaar, de tweede is een trackerExchange Traded Funds. Via de beurs verhandelbare, passief beheerde beleggingsfondsen, die de performance van een index volgen. Er zijn ETF’S op markt- en sectorindexen. Men maakt onderscheid tussen ETF’s op Cash-Basis en ETF’s op Swap-Basis. Zie ook ETF op Cash-Basis en ETF op Swap-Basis.
Copyright Vladeracken die short gaat op obligaties ook weer van de Amerikaanse staat maar nu met een looptijd van tenminste 20 jaar. De laatste is daarmee aanmerkelijk gevoeliger voor bewegingen in de rente dan de eerste, maar bekend is ook dat de lange rente minder heen en weer beweegt dan de korte rente. Als de rente voor drie maanden van 0% naar 15% oploopt zal de 30-jarige rente misschien van 2,5% naar 10% oplopen. Pas wanneer er sprake is van hyperinflatie zal ook de lange rente tot in de stratosfeer oplopen.
BLOG 20150807 FIG8 TR SH ETFFiguur 8.

Wij zeiden het al hierboven, trackers die voortdurend short zitten laten per definitie een trendmatige koersdaling zien. In de bvoenste grafiek ziet u de renteontwikkeling (effectieve rendemnt) op 10-jarige Amerikaanse TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken, daaronder is de koersontwikkeling van de beide trackers weergegeven. Bij punt B is de Amerikaanse rente hoger dan bij punt A, maar beide trackers laten een flink lagere koers zien, zij zijn beide in die periode (bijna 5 jaar zit er tussen punt A en punt B) ruim gehalveerd.

Bij punt A steeg de 10-jaars rente van ongeveer 2,2% naar bijna 4%. Beide fondsen lieten toen inderdaad een koersstijging zien. En ook dit voorjaar, de periode voorafgaande aan punt B, toen de Amerikaanse 10-jaars rente steeg van 1,65% naar 2,49 % liet het eerste fonds (in de figuur in blauw getekend) een koersstijging zien van US$ 22,7 naar US$ 24,9 en steeg de koers van het tweede langer lopende en als het goed is daarmee volatielere fonds (in de figuur rood ingetekend) van US$ 38,2 naar US$ 52,2. Maar de keors van dit laatste fonds is inmiddels alweer gedaald tot US$ 44,2 waar de 10-jaars rente weer is gezakt tot 2,14%.

Dit gaat dus alleen maar goed als u zeer actief bent en voortdurend de momenten waarop de rente gaat stijgen en weer gaat dalen juist inschat. Degene die dat met een score van meer dan 90% van de tijd juist doet mag zich bij ons komen melden.

Conclusie t.a.v. short-trackers

Dit is dus voor de gemiddelde particuliere belegger geen begaanbaar pad.

Professionele beleggers

Maar er zijn ook professionele beleggers, die wel de beschikking hebben over het brede palet aan derivaten waarmee zij short kunnen gaan en die bovendien actief inspelen op rentefluctuaties.

Volgende week zullen wij verder gaan met twee voorbeelden van fondsen, waarvan de beheerders wel actief om (kunnen) gaan met het probleem van een stijgende rente.

Den Haag, 7 augustus 2015
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt wel en / of heeft belegd in de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten en conform de hier besproken methodiek en argumenten belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten vertegenwoordigen een hoog risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken.