Archief voor categorie: Economie

Brexit en Italië, recessie of niet?

10 juli 2016/in 2016, Beurscommentaar, Beursjaar, Economie, Weekbericht/door

(Publicatiedatum 8 juli 2016)

En weer is de AEX IndexEen gemiddelde van de 25 meest verhandelde en grootste aandelen van de Amsterdamse beurs. Opties op de AEX Index zijn van het Europese type.
Copyright Vladeracken omlaag gedoken, neemt de volatiliteitDe beweeglijkheid van prijzen.
Copyright Vladeracken in markten toe en is iedereen onrustig. De rook rond de uitslag van het Britse BrexitHiermede wordt een exit van het Verenigd Koninkrijk uit de Euro aangeduid. Men noemt het ook wel Brixit.
Copyright Vladeracken-referendum is nog niet opgetrokken of de paniek verschuift richting een ander deel van Europa: Italië.

Brexit; gevolgen en conclusies

De Britten kozen tegen ieders verwachting in voor een BrexitHiermede wordt een exit van het Verenigd Koninkrijk uit de Euro aangeduid. Men noemt het ook wel Brixit.
Copyright Vladeracken. Dat is inmiddels iedereen genoegzaam bekend. En de eerste, paniekerige gevolgen worden al duidelijk. Politici zijn geen beslissers en in Engeland heeft dus helemaal niemand bedacht wat het alternatief zou moeten worden als de Britten voor een BrexitHiermede wordt een exit van het Verenigd Koninkrijk uit de Euro aangeduid. Men noemt het ook wel Brixit.
Copyright Vladeracken zouden kiezen. BrexitHiermede wordt een exit van het Verenigd Koninkrijk uit de Euro aangeduid. Men noemt het ook wel Brixit.
Copyright Vladeracken is in Engeland een stem tegen immigratie geworden en juist de Britten, die wonen in gebieden waar zij nooit met buitenlanders worden geconfronteerd, hebben voor een BrexitHiermede wordt een exit van het Verenigd Koninkrijk uit de Euro aangeduid. Men noemt het ook wel Brixit.
Copyright Vladeracken gekozen. Het is nu aan de politici om de scherven op te rapen en te kijken met wat voor oplossingen zij uit de hoge hoed kunnen komen en dat zal nog wel enige tijd duren.

Het gevolg: vooral voortdurende onzekerheid, met name in financiële kringen.

Investeerders en beleggers zijn in Engeland massaal aan de zijlijn gaan staan met een forse daling van het Pond tot gevolg maar ook met een inzakkende onroerend goed markt in de hoofdstad tot gevolg. Er zijn al zes Britse vastgoedfondsen op slot gegaan, zij hebben allemaal te weinig contante middelen om alle verkopers tegemoet te komen. Daarnaast worden in Engeland allerlei investeringsplannen uitgesteld of geschrapt. Waarom zou je in deze onzekerheid jezelf als onderneming committeren om een fabriek in Engeland te bouwen, als die ook in continentaal Europa gebouwd kan worden? Je kunt zomaar de grote Europese thuismarkt missen of met een enorme papierwinkel geconfronteerd worden, een probleem waarover Noorse bedrijven al langer klagen. Op termijn kan de daling van het pond hier wel verandering in brengen, want dat maakt produceren in het VK natuurlijk weer veel goedkoper. Maar dan moet de daling van het Britse pond wel structureel van aard zijn en moet de inflatie in het VK die ontstaat door de duurder geworden importen binnen de perken blijven en niet overgenomen worden door de vakbonden in de vorm van voortdurend stijgende looneisen.

Het gevolg: een recessie in het VK ligt voor de hand.

Recessie in het VK, dan ook in Europa?

Dat is natuurlijk maar zeer de vraag. Als het VK in een recessie belandt, dan kan Europa daar last van hebben, maar dat hoeft helemaal niet. Het huidige herstel in de Amerikaanse en Europese economieën is redelijk robuust. Dat kan betekenen dat de rest van de wereld weinig last van een recessie in het VK zal ondervinden. Alles staat en valt hierbij met het vertrouwen dat in het bijzonder producenten en in hun kielzog inkopers in de komende maanden al dan niet houden in een groeiende economie. Die cijfers worden daarmee belangrijk om in de gaten te houden. Wij gaan er vooralsnog niet vanuit, dat een recessie in het VK, als die zich al voordoet, zich zal uitbreiden tot een recessie in Europa, laat staan in de rest van de wereld. Niet vergeten moet worden, dat de belangen van de internationale handel zo groot zijn, dat die er per saldo (los van het probleem van toenemende bureaucratie voor Britse bedrijven en in veel mindere mate Europese bedrijven voor zover zij naar Engeland exporteren) niet zal verminderen.

Premier Renzi en de Italianen

Het lijkt er misschien op dat de problemen in Italië rechtstreeks samenhangen met de Britse keuze voor een BrexitHiermede wordt een exit van het Verenigd Koninkrijk uit de Euro aangeduid. Men noemt het ook wel Brixit.
Copyright Vladeracken, maar dat is helemaal niet zo. De aandacht voor Italië was slechts weggezakt doordat het referendum in het VK alle aandacht opeiste. Het probleem in Italië dateert in feite al van de bankencrisis in 2008. Van alle oninbare leningen in Europa staat waarschijnlijk ongeveer een derde uit bij Italiaanse banken. En juist in Italië is de sanering van deze banken pas erg laat op gang gekomen. Men heeft daar in feite te lang gewacht. Er moet ongeveer € 350 miljard (naar verluidt) worden afgeschreven en de gemiddelde Italiaanse Bank heeft onvoldoende kapitaal om dat voor zijn eigen deel in een keer te doen. De normale reactieEen daling van de koersen met 5% of meer maar minder dan 10%.
Copyright Vladeracken is dan om dit afschrijven over een lange reeks jaren uit te spreiden en daarbij steeds de winst van het moment voor verdere afschrijvingen te gebruiken.

Bankenunie, de oplossing maar ook het probleem

Na de bankencrisis in 2008 heeft Europa besloten dat het toezicht van banken niet meer op nationaal niveau maar op Europees niveau moest plaatsvinden. Bovendien moet het depositogarantiestelsel ook op Europees niveau getild worden. Het voorbeeld van de IJslandse banken, die veel groter waren dan de economie van IJsland en die, toen zij omvielen, te groot waren om door de overheid van IJsland alleen gered te kunnen worden, bracht Europa ertoe om de grotere banken op Europees niveau te gaan controleren. ING moest in het vervolg aan dezelfde eisen gaan voldoen als Banco Santander in Spanje en Banco UniCredito in Italië. En zo geschiedde. Maar als onderdeel van dit besluit om een bankenunie op te richten werd ook besloten dat nationale overheden niet langer de eigen banken mochten redden, tenzij zij ervoor zorgt dat bij een eventuele redding beleggers in die banken ook moeten meebetalen, of het nu aandelenbeleggers, houders van achtergestelde obligaties (cocoCOntingent COre tier-1 effecten, ook wel COntingent COnvertible genoemd. Achtergestelde obligaties met een vaste rente die niet meetellen bij het kernkapitaal maar die in tijden van nood automatisch omgezet worden in aandelen.
Copyright Vladeracken’s e.d.) of andere obligatiehouders en rekeninghouders betreft.

Stresstest banken

In de komend weken worden de resultaten bekend van de volgende stresstest die het ECB in haar toezicht op grote banken in het kader van de opgerichte bankenunie periodiek uitvoert. Algemeen gaat men er vanuit dat hieruit zal blijken dat met name een reeks grotere Italiaanse banken een probleem heeft. Zij zullen te weinig kapitaal blijken te hebben. Als eerste is Banco Monte dei Paschi di Siena al door de ECB opgedragen om circa € 10 miljard aan slechte leningen af te schrijvenHet verkopen van een Call of een Put die men niet in bezit heeft.
Copyright Vladeracken. En als deze bank dat doet, dan zal zij niet langer voldoen aan de kapitaaleisen en heeft zij een van twee keuzes: ze gaat failliet of ze haalt nieuw (eigen)vermogen op om dit verlies op te vangen.

(Verboden) Staatssteun

En wat doe je dan als grote bank? Je draait je om naar de eigen overheid, in dit geval de regering Renzi van Italië, en je vraagt om steun. Maar dat mag niet meer, tenzij ook de huidige aandeelhouders van deze bank en de obligatiehouders van deze bank ook een deel van de rekening betalen. Premier Renzi heeft aangekondigd dat hij bereid is om € 40 miljard op tafel te leggen om de Italiaanse banken te helpen. Maar hij mag dat allen doen als er ook een flinke afschrijving plaatsvindt bij de huidige eigenaren van deze banken en bij de huidige houders van obligaties van deze banken.

Electorale basis

Maar wie zijn dat? Dat zijn in hoofdzaak andere Italiaanse banken, Franse banken (die hebben naar verluidt € 280 miljard belegd in Italiaanse bankobligaties) en de Italiaanse burger. En die laatste groep is nu het probleem, omdat die laatste groep mogelijk dit najaar ook naar de stembus moet gaan.

Hervormingsvoorstel Italiaanse politiek

En daar zit de adder onder het gras. Premier Renzi heeft nog een ander Italiaans probleem aangepakt en dat is de wijze waarop de Italiaanse politiek en dan vooral de Italiaanse eerste kamer is georganiseerd. Ook hier heeft hij een voorstel gedaan, maar hij heeft aan dit voorstel zijn eigen politieke lot verbonden. Als dit voorstel niet wordt omgezet in wetgeving, dus wordt verworpen, dan treedt hij af. Op zichzelf is dat geen probleem, ware het niet dat zijn aftreden naar alle waarschijnlijkheid nieuwe verkiezingen gaat betekenen. En als Renzi eerst de Italiaanse burger laat bloeden voor het probleem van de Italiaanse banken, omdat Europa dat zo graag wil, dan zal Renzi waarschijnlijk de verkiezingen gaan verliezen aan: ja wel, een tegenstander van Europa. De huidige, snelst groeiende oppositiepartij wil Italië uit de Euro halen, een soort Italexit.

Paniek

Alle paniek in de financiële markten van de voorbije dagen zit hem in dit probleem, men is bang geworden dat Italië misschien ook wel uit de Europese unie wil stappen met alle negatieve gevolgen voor de Italiaanse banken en daarmee ook voor veel vooral Franse banken van dien.

Politieke achterkamertjes

Van een ding kunt u rustig uitgaan. In de achterkamertjes van de Europese politiek wordt momenteel koortsachtig onderhandeld om premier Renzi een oplossing voor het Italiaanse bankprobleem te bieden zonder dat daarmee de principes van de bankenunie ten grave gedragen worden. Wij gaan er vanuit dat ergens in de komende dagen de ECB en / of de Europese ministers van financiën met een oplossing komen aanzetten, waarmee zij kunnen stellen dat de bankenunie keurig overeind blijft en waarmee premier Renzi tegelijkertijd aan de Italianen kan laten zien dat hij bijzonder goed voor hun spaar- en pensioengeld gezorgd heeft. De problemen worden daarmee op de lange baan geschoven, er komt dan dus meer tijd voor een definitieve oplossing, en financiële markten kunnen weer opgelucht ademhalen en terugkeren tot de orde van de dag.

Conclusie en strategie

En dus moet u nu niet verkopen, maar kijken, wie er de grootste klappen opgelopen hebben en of die bedrijven daarmee niet een interessante koopgelegenheid bieden.

Rentespread

Een ding moet u daarbij niet uit het oog verliezen. Bankieren in Europa is er niet makkelijker op geworden. De winst van een bank moet komen uit het verschil tussen de korte en de lange rente. De bank vergoedt weinig of geen rente op uw spaargeld en leent het vervolgens wel tegen hoge rentes uit aan hypotheeknemers. Maar al de hierboven geschetste problemen maken dit verschil steeds kleiner en aan die tendens is nog niet zomaar een einde gekomen. En dat betekent dat banken in heel de Eurozone in groot probleem met hun verdienmodel hebben. De koersen van bankaandelen kunnen dus wel enigszins herstellen, maar van structurele winstgroei moet u voorlopig niet uitgaan bij banken.

Den Haag, 8 juli 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

Onze macro-economische visie voor de komende jaren

28 juni 2012/in 2012, Beursjaar, Economie, Lange Termijn Strategie, Rente/door

De ongekend lage stand van de rente en de daaruit voorvloeiende slechte opbrengsten stellen de belegger voor de vraag wat hij moet doen met zijn vrij belegbare middelen. Moet hij (blijven) beleggen in vastrentende waarden en zo ja op welke termijn of moet hij zijn heil elders gaan zoeken? Hieronder geven wij onze lange termijn visie.

Wij zien drie redenen die aan de basis liggen van de lage rente van vandaag:
1. De enorme injecties in de economie van liquide middelen door de Centrale Banken via verschillende programma’s zoals daar zijn de QE1, QE2 en het Twist programma van de FED en de opkoopprogramma’s van obligaties en het LTRO-programma van de ECB. Ook steunoperaties door het EFSM/ESM vallen hieronder, evenals de operaties van veel andere Centrale Banken in de wereld;

2. De vlucht van veel kapitaal uit de landen in moeilijkheden van de Eurozone naar door beleggers geachte “veilige” landen;

3. De verwachtingen van de markt ten aanzien van de economische ontwikkelingen en in het kielzog daarvan de inflatie.

Injecties van liquiditeiten

Zonder twijfel is dit de belangrijkste directe reden voor de lage rente van vandaag de dag. Maar het ingrijpen door Overheden / Centrale Banken zal slechts een tijdelijk effect hebben. Men mag ervan uitgaan dat binnen enkele jaren, als de crisis opklaart, terugkoop- en aflossingsprogramma’s in werking treden. Voorlopig zal er echter uit deze zeer onvoorspelbare, politiek gedreven en centraal geleide acties een drukkende werking uitgaan op de rente. Wel achten wij het waarschijnlijk dat het hoogtepunt van deze invloed achter ons ligt, zij het dat er nog het gevaar dreigt dat de bezuinigingsmaatregelen in Europa de gezamenlijke economie van Euroland in een deflatoire spiraal brengen. Op langere termijn, zeg drie tot vijf jaar, zal deze druk op de rente wegvallen.

Vlucht van kapitaal

De kapitaalmarkt wereldwijd werkt als een stel communicerende vaten. Wat hier voor een tekort aan liquide middelen zorgt, veroorzaakt elders een overschot. Ook de Europese kapitaalmarkt is als zelfstandige eenheid hiermede vergelijkbaar. Als het kapitaal stroomt van Italië naar Duitsland zorgt het bij onze Zuiderburen voor een stijgende rente, terwijl onze Oosterburen de rente dan zien dalen. Maar zodra duidelijk wordt, dat de zwakke landen de maatregelen genomen hebben om uit hun dal te geraken c.q. de sterke landen maatregelen hebben genomen om de zwakkeren uit hun impasse te helpen, keert het vertrouwen in de Zuidelijke landen terug en draait het spel dus om. Ook hier geldt dus dat de druk die van de vlucht van kapitaal naar het Noorden uitgaat beperkt in de tijd zal zijn.

Inflatieverwachtingen

De mate van inflatie is van oudsher de bepalende factor voor de hoogte van de rente. De directe invloed van de argumenten onder 1 en 2 zijn slechts tijdelijk (ook al kan hun invloed lang duren). Maar naast de directe invloed van de geldscheppende acties van de overheden hebben deze ook een indirecte invloed en wel via de inflatie. Wij willen vooropstellen dat wij niet geloven dat die hogere inflatie er snel zal komen. Het CBS verwacht voor Nederland tot in 2014 juist een verder dalende inflatie. Maar wel is het zo dat de markt een hogere inflatie verwacht door de enorme geldcreatie die de Centrale Banken wereldwijd als oplossing hebben bedacht voor de kredietcrisis. Geldschepping zonder conforme toename van goederen/diensten (economische groei) betekent dat de prijzen gaan stijgen. De geldscheppende acties van de Centrale Banken hebben dus naast een directe invloed (zie onder 1) ook een indirecte invloed op de rentestand want een hogere inflatie betekent een hogere rente.

Wij zullen hieronder ruimer aandacht besteden aan de inflatie.

Verkeersvergelijking van Fisher

De wet van Fisher stelt:

M * V = P * G

Waarbij M staat voor de geldhoeveelheid in het systeem, V staat voor de Velocity of omloopsnelheid van dat geld, P staat voor de prijzen van alle goederen en G staat voor de totale voorraad goederen en diensten in het systeem.

Wie er van uitgaat dat de inflatie gaat stijgen door de geldscheppende werking van de centrale banken vergeet daarmee één ding. In de vergelijking van Fisher wordt ook rekening gehouden met de omloopsnelheid van geld. Een Euro kan elke dag meerdere malen gebruikt worden, waardoor zonder geldcreatie toch de totale waarde van alle goederen en diensten bij elkaar beïnvloed kan worden.

Deleveraging

Het proces van “deleveraging” dat momenteel wereldwijd bij zowel banken, andere bedrijven als ook particulieren en inmiddels ook sommige overheden een grote vlucht neemt zet juist die omloopsnelheid onder druk. Deze drie (vier) groepen zijn massaal aan het sparen en schulden aan het aflossen en onttrekken daarmee geld uit het “systeem” hetgeen zichtbaar is in een scherpe verlaging van de omloopsnelheid van geld. Dit proces gaat sneller dan de geldcreatie van de Centrale Banken met als gevolg minder bestedingen, minder afname van producten en dus een recessieomgeving met juist dalende inflatie.

Scenario’s voor Europa.

Voor de problemen in de Eurozone kunnen verschillende scenario’s worden onderkend.

1. de € valt uit elkaar
1.a) Het eerste scenario is dat van het uiteenvallen van de euro. De kans dat daarbij Griekenland en / of andere landen uit de Euro stappen is alleen te voorzien als vanuit de lokale bevolking een soort politieke revolte ontstaat waarbij een land besluit om zich niet aan de door Europa opgelegde spelregels en bezuinigingen te houden.

1.b) De kans dat landen als Duitsland en Nederland juist uit de Euro stappen is groter. Hier is vooral de kostprijs van het overeind houden van de € en de invloed hiervan op het stemgedrag van de lokale bevolking in deze landen van belang. Hoe het ook zij, het LTRO-programma van de ECB heeft ertoe geleid dat banken een steeds kleinere blootstelling hebben aan overheden van landen waarin zij niet actief zijn zodat de meeste banken niet meer in de problemen komen als de Euro in tweeën wordt gehakt. Maar de Noordelijke landen moeten in dat geval wel rekening houden met een forse recessie omdat zij dan plotsklaps aanzienlijk duurder zullen worden dan de Zuidelijke landen die daarmee minder uit het Noorden kunnen inkopen en beter met het Noorden zullen kunnen concurreren. En dat leidt in de Neuro-zone weer tot deflatie en een verdere daling van de rente, niet tot inflatie!

2. De € valt niet uit elkaar maar blijft lange tijd in een staat van (semi)crisis
In dit scenario hobbelen wij van crisis naar crisis en wordt elke stap begeleid met de creatie van nog meer geld. De problemen in Spanje en mogelijk uiteindelijk Italië kunnen alleen binnen de € worden opgelost als de geldkraan wordt opengehouden. Ondertussen zal het integratieproces in Europa met horten en stoten verder gaan en blijven de andere spelers in de economie sparen. Ook in dit scenario blijft de inflatie voorlopig laag en zal de rente dus slechts binnen een beperkte lage range, relatief lang heen en weer bewegen.

3. Het optimistische scenario
In het optimistische scenario gaan de maatregelen van Europa werken, komt de Spaanse begroting weer op orde, loopt de Italiaanse begroting niet uit de hand en werkt het medicijn van de ECB. Dan klimt Europa langzaam maar zeker uit het dal. Maar ook dan zal het nog wel enkele jaren duren voordat deze klim gaat leiden tot tekorten in de economie van een orde van grootte die tot inflatie gaat leiden.

De Vergrijzinggolf

Naar onze inschatting zal pas wanneer de vergrijzinggolf voor minder werkloosheid gaat zorgen en met name de consument meer heeft gespaard de inflatie weer gaan toenemen. Dit proces komt langzaam op gang omdat de dan dalende werkloosheid deels gepaard gaat met een groeiende arbeidsproductiviteit. In gewoon Nederlands betekent dit dat hetzelfde werk met steeds minder mensen gedaan gaat worden doordat wij efficiënter gaan werken.

Conclusie vanuit de fundamentele factoren

Wij voorzien in de komende jaren (lees meer dan drie) een lage, gematigde inflatie. Maar als na een aantal jaren het door de ECB gecreëerde geld nog steeds rondklotst en zeker als de LTRO-faciliteit, na de voorgeschreven drie jaar niet wordt afgelost, kan het hard omhoog gaan.

Dat betekent dus, dat wij in de komende (tenminste) drie jaar met blijvend lage rente-niveau’s rekening moeten houden. Wel verwachten wij dat in Europa de rente weer gaat convergeren met een licht stijgende rente in Nederland en Duitsland tot gevolg. De 10-jaarsrente zou in deze fase kunnen fluctueren tussen 1,5% en 3,75% met een minimum doel van 2,75% in eerste aanleg (zie figuur 1). De uitgifte van euro-obligaties door landen in moeilijkheden (sterke landen geven eigen obligaties uit, maar garanderen euro-obligaties) kan dit proces versnellen. Alleen als wij een forse depressieEen langdurig krimpende economie.
Copyright Vladeracken ingaan zal de rente in Nederland verder dalen. Maar om hiervan uit te gaan is het nog te vroeg.
De Rente vanuit een Technisch Oog

In figuur 1 vindt u het effectieve rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken van 10-jarige Nederlandse staatsobligaties op maandbasis sinds 1987.

Figuur 1

Sinds begin jaren tachtig al is de rente aan het dalen. De beide voortschrijdende gemiddeldes (10-maands en 3-maands; zie de rode en de blauwe lijn) zijn dalende. Er is duidelijk sprake van dalende toppen en dalende bodems. Er hoeft dus niet getwijfeld te worden aan de “baisseEen term die gebruikt wordt voor een beurs waarop over een breed front de koersen dalen.
Copyright Vladeracken” waarin de rente zich bevindt. Tussen 2005 en 2007 is de eerste lange termijn dalende trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken gebroken. De dalende trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken vertraagt daarmee. In de afgelopen twee maanden is sprake van een fors omkeerpatroon. En in veel kortere termijn grafieken is al enige tijd sprake van flinke positieve divergenties. Dit duidt er allemaal op dat de markt aan een bodemproces begonnen is.
De tijdsafstand tussen de toppen en de bodems in de afgelopen 23 jaar was gemiddeld ruim 2 jaar met uitschieters van 4 jaar en van 9 maanden.

Renteconclusie

Het meest logische scenario is dat de weerstandKoersniveau waaronder koersen de neiging hebben om na een stijging te stabiliseren.
Copyright Vladeracken op 2,29% op kortere termijn zal worden gebroken. Daarna ligt er een tweede weerstandKoersniveau waaronder koersen de neiging hebben om na een stijging te stabiliseren.
Copyright Vladeracken op de weg omhoog op 3,05%. Een daling zou dan kunnen worden verwacht, die echter niet door de steun op 2,29% zal vallen. Daarna zou een opmars kunnen beginnen waarbij in ieder geval het niveau van 3,75% zal worden bereikt. Uitgaande van het verleden zou dit een periode kunnen bestrijken van 6 jaar, waarvan twee jaar zijn verstreken. Dit scenario valt wonderwel samen met de uitspraken zoals gedaan hierboven onder het fundamentele gedeelte van dit artikel.

De Weg voor de Belegger

Het heeft voor de belegger geen enkele zin om te blijven beleggen in staatsobligaties die een rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken opleveren van 1 tot 2%, als men aanneemt dat de inflatie op een niveau van 2 tot 3% zal blijven. Ook een belegging in kortlopend staatspapier brengt onvoldoende op. Betere mogelijkheden voor hem zijn:

1. Deposito’s

Op dit moment zijn (nog) percentages mogelijk van boven 2,7%. Dit is dus al veel interessanter. Zolang u maximaal €97.000 (€100.000 – 3%) vastlegt per bank maakt u in de komende jaren een voor deze tijd redelijk rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken dat staatsgegarandeerd is.

Er zijn nog steeds zeer goede obligaties van het bedrijfsleven te vinden met goede tot redelijke zekerheid, die een acceptabel rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken bieden. Wij wijden met enige regelmaat artikelen aan deze mogelijkheid en zullen dat blijven doen. Deze obligaties dienen een looptijd te hebben die bij voorkeur niet langer is dan 4 tot 5 jaar, omdat men daarna in de mogelijkheid moet verkeren om van betere rendementen te profiteren en omdat de economische conjunctuurcyclus 4 jaar bedraagt. De vooruitzichten van met name meer cyclische ondernemingen zijn aanzienlijk moeilijker in te schatten als men over een conjunctuurcyclus heen wil kijken.

2. Obligaties

3. Aandelen

Een oplossing kunnen ook de grote Europese ondernemingen bieden die wereldwijd opereren maar in € rapporteren, met een redelijk tot goed dividendrendementHet dividend dat uitgekeerd word, wordt gedeeld door de prijs van het betreffende aandeel. Door de jaren heen is het Dividend Yield een belangrijke indicator geweest in het voorspellen van dalende markten. Een lage Dividend Yield duidt op hoge aandelenprijzen. De markt heeft geen andere mogelijkheid meer, zo wordt aangenomen, dan te dalen. In het algemeen wordt het niveau van 2,8 aangemerkt als het keerpunt. Een niveau van 7 wordt gezien als een welhaast zekere indicatie dat de markt gaat stijgen. De Dividend Yield kan worden berekend voor alle gemiddelden van aandelenkoersen. Anthony Spare en Nancy Tengler gebruikten deze indicator als selectiemiddel. Zij vergeleken daartoe de Dividend Yield van het aandeel met de Dividend Yield van de markt als geheel. Hoge waarden vergeleken met de gemiddelde waarde identificeerden zij als koopsignalen en omgekeerd lage waarden als verkoopsignalen.
Copyright Vladeracken (Koninklijke Olie betaalt momenteel ruim 5% dividend per jaar) en die in staat zijn om hun prijzen te verhogen naar gelang inflatie toeneemt dan wel die hun omzet en winst voor een belangrijk deel uit niet-€-markten en niet-$-markten halen. Daarnaast moet naar ondernemingen gekeken worden die geen last hebben van concurrentie en hun eigen prijzen kunnen vaststellen. Dat kunnen bedrijven zijn met specifieke technologische kennis (en veel patenten), maar ook bedrijven in een markt met een hoge toegangsdrempel. En ten slotte kan er gekeken worden naar bedrijven die stabiel maar stevig groeien in een markt die groot genoeg is om de groei vol te kunnen blijven houden.

4. Onroerend goed

Wij beleggen voor onze cliënten uitsluitend in beursgenoteerde effecten. Over de huizen- en kantorenmarkt zult u ons dus niet horen tenzij dat dienstig is aan de analyse van beursgenoteerde onroerend goed maatschappijen of onze algemene beleggingsvisie. Feit is dat inflatie positief is voor onroerend goed. Maar de wereld kent een enorme overcapaciteit aan kantoorpanden en in veel landen is ook de woningmarkt uit het lood geslagen. Uiteindelijk zal de vergrijzinggolf de behoefte aan woningen en kantoren sterk gaan beïnvloeden waarbij de kantorenmarkt voor een langere tijd onder druk komt te staan. De huizenmarkt zal, zolang in een land de bevolking groeit, wel weer op zijn pootjes terecht komen. Ook de winkelmarkt is bezig met een flinke sanering al was het maar omdat u en ik steeds meer via het internet onze boodschappen doen. Voor de belegger is de onroerend goed markt daarmee alleen een interessant alternatief voorzover het huizen en A1-kantoren en –winkelpanden betreft. Maar getuige onze opmerkingen hoeft u hier geen haast te hebben. In onze technische analyses zijn nog maar bar weinig koopsignalen te vinden bij aandelen van onroerend goed fondsen. In ons universum houden wij het voorlopig bij Unibail-Rodamco aangezien hier het dividendrendementHet dividend dat uitgekeerd word, wordt gedeeld door de prijs van het betreffende aandeel. Door de jaren heen is het Dividend Yield een belangrijke indicator geweest in het voorspellen van dalende markten. Een lage Dividend Yield duidt op hoge aandelenprijzen. De markt heeft geen andere mogelijkheid meer, zo wordt aangenomen, dan te dalen. In het algemeen wordt het niveau van 2,8 aangemerkt als het keerpunt. Een niveau van 7 wordt gezien als een welhaast zekere indicatie dat de markt gaat stijgen. De Dividend Yield kan worden berekend voor alle gemiddelden van aandelenkoersen. Anthony Spare en Nancy Tengler gebruikten deze indicator als selectiemiddel. Zij vergeleken daartoe de Dividend Yield van het aandeel met de Dividend Yield van de markt als geheel. Hoge waarden vergeleken met de gemiddelde waarde identificeerden zij als koopsignalen en omgekeerd lage waarden als verkoopsignalen.
Copyright Vladeracken relatief hoog is en de kwaliteit van de portefeuille verhoudingsgewijs eveneens hoog is.

5. Grondstoffen en edelmetalen

Ook deze categorie is natuurlijk interessant als de inflatie oploopt. Maar zolang inflatie geen rol van betekenis speelt en er niet allerlei catastrofes plaatsvinden zoals bijvoorbeeld oorlogen of ecologische en natuurrampen, is beleggen in deze categorie een vrij cyclische aangelegenheid die rechtstreeks afhankelijk is van de economische activiteit in de wereld. En daarbij is de wereld groter dan alleen Nederland. Als het hier niet goed gaat hoeft dat niet te betekenen dat het in Brazilië ook niet goed gaat. Olieprijzen dalen en stijgen niet omdat wij al dan niet in een recessie zitten, maar omdat de hele wereld in een conjunctuurdal zit of daar juist uit komt. Wij benaderen deze categorie in onze analyses op dezelfde wijze als de aandelenmarkten.

Wij zullen in de komende tijd voorbeelden uit elk van deze categorieën de revue laten passeren.

Den Haag, 29 juni 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt en/of heeft belegd in sommige van de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten zijn niet risicoloos.

De andere grote valuta; de Australische $

30 maart 2012/in Australische Dollar, Economie, Valuta/door

(publicatiedatum: 30 maart 2012)

Twee weken geleden hebben wij aandacht besteed aan de vraag of de geldscheppende acties van de ECB in de vorm van 2 LTRO-faciliteiten (3-jaars kredieten aan banken) inflatieverhogend zouden zijn. Wij beschreven hoe de inflatie niet direct hoeft toe te nemen als er geld wordt gecreëerd. Vervolgens hebben wij naar de koersontwikkeling van het Britse pond gekeken omdat in Groot-Brittannië de geldcreatie al veel langer aan de gang is en het effect hiervan op de inflatie dus naar onze inschatting eerder zichtbaar zal worden. De week daarop zijn wij ingegaan op de technische positie op langere termijn van de Japanse ¥. In dit artikel zullen wij ingaan op de Australische Dollar (A$).

Waarschuwing vooraf

Om onze analyse overzichtelijk te houden zullen wij een aantal hele grote stappen nemen, waarbij de nuancering van onze analyse te wensen over zal laten. Wij pretenderen dan ook niet een uitgebreide macro-economische analyse te maken van de situatie, daar zijn en zullen nog hele boeken over geschreven (worden). De vraag die wij ons stellen is wat we met de A$ als beleggingsvaluta in de komende maanden aanmoeten.

Grondstoffenexporteur

Australië is één van de grote grondstoffenexporteurs in de wereld. De Australische economie heeft tijdens de bankcrisis in 2008 hoegenaamd niet geleden onder de problemen die in de meeste Westerse economieën tot een recessie heeft geleid. Grondstofprijzen zijn in die fase wel flink gedaald maar hebben zich nadien weer stevig hersteld. In figuur 1 hebben wij drie grafieken opgenomen. De bovenste is een grafiek van de CRB Commodity Index (waarin meer dan alleen ertsen zijn opgenomen) en daaronder is twee keer de koersgrafiek van het Black Rock World Mining Fund opgenomen (notering in US$ de middelste curve en notering in € de onderste curve). Dit fonds is een van de grotere in zijn soort en belegt in aandelen van een breed scala van mijnbouwmaatschappijen.

Figuur 1.

In de figuur hebben wij per koersgrafiek twee horizontale lijnen getrokken om de ontwikkeling met elkaar vergelijkbaar te maken. Lijn A loopt over de top uit 2010 en lijn B loopt onder langs de bodems uit 2010 en 2011. Opvallend is het verschil tussen de twee US$-grafieken en de €-grafiek. In de onderste curve (de €-grafiek) loopt lijn A ook langs de toppen die in 2007 en 2008 werden bereikt vlak voordat de bankencrisis op de effectenbeurzen losbarstte. In €-gemeten zijn de prijzen van delfstoffen in de periode 2009 – 2010 bijna helemaal tot aan het hoogste niveau hersteld.

Verder is het koersverloop van alle drie de curven vrijwel identiek. De bovenste, de Commodity Index wijkt nog het meeste af maar dat komt omdat hierin ook andere grondstoffen zoals energie en voedsel zijn opgenomen. En het gaat ons in dit geval om ertsen, kolen en mineralen, want dat zijn de grondstoffen waar Australië groot in is.

De koersontwikkeling van de € versus de A$

Figuur 2.

Koersontwikkeling A$ 1987, 2000 – 2003 en 2008

In figuur 1 ziet u de koersontwikkeling van de € (met de ƒ als voorganger) ten opzichte van de A$. Aangegeven is het aantal A$ per €, de grafiek is een weekgrafiek getekend vanaf 1987. Een daling in de grafiek betekent dat de A$ sterker wordt. Van belang voor de ontwikkeling van de A$ is de onrust in de wereld. Zowel in 1987 (crash), in de periode 2000 – 2003 (toen de IT-luchtbel leegliep) als in 2008 (de bankencrisis), op het moment dat beurzen wereldwijd sterk onder druk stonden, daalde ook de koers van de A$ flink (in de grafiek stijgt dan de koers van de €). De A$ wordt kennelijk niet gezien als een veilige haven wanneer de wereld in brand staat. Maar in alle gevallen treedt vervolgens vrij snel weer een herstel op dat sneller is naarmate de wereldeconomie sneller herstelt.

Koersontwikkeling A$ 1999 – 2008

Dit decennium wordt ingeleid door de IT-luchtbel, maar per saldo beweegt de A$ daarna met steeds minder sterke uitslagen rond een evenwichtskoers van circa A$ 1,65 per €. Het lijkt alsof er jarenlang een koppeling bestaat tussen beide valuta-eenheden.

Koersontwikkeling A$ 2008 – 2012

Maar in 2008 knapte de hypotheekbubbel in de V.S. en brak de bankencrisis los gevolgd door de schuldencrisis in Europa. Aanvankelijk vluchtten beleggers uit de A$ naar de €, maar al snel (begin 2009) topte de A$ en begon zij aan een flinke, trendmatige stijging ten opzichte van de €. In de figuur is dit terug te zien als het dalende kanaal waarbinnen de € zich ten opzichte van de A$ beweegt. In dit kanaal vindt momenteel een correctieEen daling van de koersen met van tenminste 10%.
Copyright Vladeracken plaats, die vooralsnog veel weg heeft van een pullback terug naar de horizontale lijn op 1,30 waar ook de bovenkant van het kanaal momenteel ligt. Dit kanaal zal ongetwijfeld een keer gebroken worden (en dat zal dan aan de bovenkant gebeuren) maar voorlopig is er geen enkele aanleiding om te veronderstellen dat de koerstrend van de € ten opzichte van de A$ al op korte termijn zal veranderen. Er is immers nog geen sprake van bodemvorming in de figuur.

De A$ en de prijzen van grondstoffen uit de mijnbouw

Figuur 3.

In figuur 3 hebben wij nogmaals de koers van de € ten opzichte van de A$ opgenomen, maar nu sinds 2000 en nu hebben wij eronder de koersgrafiek opgenomen van het Black Rock World Mining Fund genoteerd in €. Qua richting is duidelijk sprake van correlatie. Als de koers van het Mijnbouwfonds stijgt, dan wordt ook de A$ sterker. Sinds medio 2010 is er de klad gekomen in de prijzen van mijnbouwgrondstoffen in het algemeen en dit heeft ook geleid tot een hapering in de trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken van de € versus de A$.

Conclusie

De koersdaling van het Mijnbouwfonds en de stijging van de € ten opzichte van de A$ wijzen er op dat financiële markten momenteel uitgaan van een afkoeling van de wereldeconomie. Maar of dit een zogenoemde zachte landing of een wereldwijde recessie wordt, is nog onduidelijk. Wat ons betreft kunt u ervan uitgaan, dat als het trendkanaal naar boven toe gebroken wordt (een koers van de A$ boven 1,30 ten opzichte van de €) de markten een veel ernstiger scenario voorstaan, dan wat politici ons momenteel willen doen geloven. En daarmee is ook de koersontwikkeling van de € ten opzichte van de A$ een interessante indicator om te volgen om een inschatting te kunnen maken van wat ons in de nabije toekomst (conjunctuur) te wachten staat.

Den Haag, 30 maart 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten / valuta belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

De andere grote valuta; de ¥en

29 maart 2012/in Economie, Valuta, Yen/door

(publicatiedatum: 23 maart 2012)

Vorige week hebben wij aandacht besteed aan de vraag of de geldscheppende acties van de ECB in de vorm van 2 LTRO-faciliteiten (3-jaars kredieten aan banken) inflatieverhogend zouden zijn. Wij beschreven hoe de inflatie niet direct hoeft toe te nemen als er geld wordt gecreëerd. Vervolgens hebben wij naar de koersontwikkeling van het Britse pond gekeken omdat in Groot-Brittannië de geldcreatie al veel langer aan de gang is en het effect hiervan op de inflatie dus naar onze inschatting eerder zichtbaar zal worden. Wij concludeerden toen:

Conclusie voor de €-belegger

Maar belangrijker is de consequentie voor ons eigen inflatieniveau die hieruit gelezen kan worden. De uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken van het £, wanneer die komt, gaat ongetwijfeld gepaard aan het moment waarop de geldcreatie in Groot Brittannië zich tegen de Britten gaat keren. De reactieEen daling van de koersen met 5% of meer maar minder dan 10%.
Copyright Vladeracken daarop van de Britse Centrale BankDe Bank der banken. Bij deze bank kunnen andere banken terecht om geld te lenen en om geld te parkeren. De CB houdt toezicht op de financiële positie van de banken en zij is verantwoordelijk voor de uitgifte van bankbiljetten. In Nederland is het De Nederlandsche Bank (DNB). In Europees verband werkt zij samen met de Europese Centrale Bank en in het kader van Euroland is zij daaraan in zekere zin ook ondergeschikt. In de V.S. vervult de FED de rol van Centrale Bank.
Copyright Vladeracken, is waar u vervolgens op moet letten, omdat u hieraan kunt zien hoe het niet moet (als het fout loopt). Want op dit vlak lopen de Britten voor op Europa en kan de belegger daarmee zich voorbereiden op de consequenties van de Draghi-politiek voor het inflatieniveau in Europa.

Het langer termijn koersbeeld van het Britse pond uitgedrukt in € is er een van consolidatieEen periode waarin de koersen tijdelijk in zijwaartse richting ten opzichte van de aan de gang zijnde trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken bewegen. In het algemeen geldt dat de prijzen even rust nemen alvorens hun weg te vervolgen. Zie ook congestieperiode.
Copyright Vladeracken in een trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken die voor het pond negatief is. Het wachten is op de uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken uit de fase van consolidatieEen periode waarin de koersen tijdelijk in zijwaartse richting ten opzichte van de aan de gang zijnde trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken bewegen. In het algemeen geldt dat de prijzen even rust nemen alvorens hun weg te vervolgen. Zie ook congestieperiode.
Copyright Vladeracken die momenteel aan de gang is (een consolidatieEen periode waarin de koersen tijdelijk in zijwaartse richting ten opzichte van de aan de gang zijnde trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken bewegen. In het algemeen geldt dat de prijzen even rust nemen alvorens hun weg te vervolgen. Zie ook congestieperiode.
Copyright Vladeracken waarin dat pond geleidelijk aan sterker wordt ten opzichte van de €).

De vraag die wij ons vervolgens gesteld hebben en waarop wij in dit en volgende artikelen nader in zullen gaan is hoe het lange termijn beeld is van een aantal andere belangrijke valuta zoals de Japanse ¥en (¥), de Zwitserse Franc (CHF), de Australische $ (A$) en de Canadese $ (C$).

We beginnen met de ¥en

Om onze analyse overzichtelijk te houden zullen wij een aantal hele grote stappen nemen, waarbij de nuancering van onze analyse te wensen over zal laten. Wij pretenderen dan ook niet een uitgebreide macro-economische analyse te maken van de situatie, daar zijn en zullen nog hele boeken over geschreven (worden). De vraag die wij ons stellen is wat we met de ¥en als beleggingsvaluta in de komende maanden aanmoeten.

Overheidsschuld Japan

In Japan is de schuld van de overheid nog veel groter dan die van welk Europees land dan ook. Maar het grootste deel van de Japanse overheidsschuld is gefinancierd in Japan zelf. Waar de overheid alsmaar teveel geld uitgaf en daarvoor geld moest lenen (en dat nog steeds doet), is de Japanner zelf nog veel meer gaan sparen. En die heeft daarbij dat spaargeld gebruikt om de obligaties te kopen die de overheid uitgaf. Het gevolg is dat er per saldo niet meer geld is gaan rollen en de inflatie is daar dus niet gaan stijgen. In tegendeel, in de jaren ’90 leidde de geldcreatie zelfs tot of desondanks tot deflatie. Maar de overheid zit nu wel met een enorm tekort en hoe dat ooit moet worden terugbetaald is onduidelijk. Of de economie groeit zodanig dat de belastinginkomsten dramatisch toenemen en de schuld daarmee kan worden afgelost of er ontstaat alsnog inflatie en de schuld infleert vanzelf weg. In beide gevallen betaalt de Japanse belastingbetaler uiteindelijk zelf de schuld van de overheid af.

Figuur 1.

Koersontwikkeling ¥en 1989 – 2000

In figuur 1 ziet u de koersontwikkeling van de € ten opzichte van de ¥. Aangegeven is het aantal ¥ per €, de grafiek is een maandgrafiek getekend vanaf 1987. Een daling in de grafiek betekent dat de ¥ sterker wordt. Er zijn een aantal belangrijke keerpunten in de grafiek te zien. Om te beginnen een hoogtepunt voor de € (toen nog de ƒ) in 1989. De grote investeringsgolf van Japan in het buitenland in de jaren tachtig eindigde met het ineenstorten van de Japanse economie. Geld werd massaal uit de wereld teruggetrokken om de problemen in Japan op te lossen. De Japanners verkochten hun buitenlandse bezit (lees buitenlandse valuta) en kochten er ¥ voor terug. Tussen 1993 en 1998 groeide de rest van de wereld terwijl Japan verder achterop raakte. Dat leidde tot een vertrouwenscrisis waardoor de ¥en juist weer zwakker werd. Maar vervolgens ontstond de IT-bubbel waar aanvankelijk Japan flink van profiteerde met weer een sterkere ¥en tot gevolg. Per saldo is de ¥en tussen 1989 en 2000 voortdurend sterker geworden ten opzichte van de €.

Koersontwikkeling ¥en 2000 – 2008

In 2000 klapte de IT-bubbel. Dit was een probleem waar de hele wereld last van had, maar Japan niet in de laatste plaats. Japan raakte opnieuw in een stevige recessie en de ¥en verloor een flink stuk van haar waarde. Zoveel zelfs dat de dalende lange termijn trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken van de € in 2002 / 2003 werd gebroken. De ¥en verzwakte uiteindelijk tot in de buurt van het dieptepunt uit 1989.

Koersontwikkeling ¥en 2008 – 2012

Maar in 2008 knapte de hypotheekbubbel in de V.S. en brak de bankencrisis los gevolgd door de schuldencrisis in Europa. Met name de Amerikaanse en de Europese banken en in hun kielzog de economie van beide gebieden kwamen onder druk te staan en de trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken van de ¥en keerde abrupt. De ¥en was plotseling een veilige haven en won al in 2008 flink aan kracht. Maar daarna ontstond een dalende wedgeEen koerspatroon dat getekend kan worden als de uptrend of de downtrend langzaam zwakker wordt. Het is een driehoek met dien verstande dat beide raaklijnen omhoog of omlaag lopen.
Copyright Vladeracken waarbij de ¥en per saldo voortdurend sterker werd t.o.v. de €, totdat de ECB als nieuwe voorzitter Mario Draghi naar voren schoof. Hij kwam vrij snel na zijn aanstelling met de 3-jaars faciliteit en pompte zo meer den € 1.000 miljard in de Europese economie. En en passant behoede hij europa (in ieder geval voorlopig) voor een forse escalatie van de (Griekse) schuldencrisis.

Huidige positie € versus ¥en

Een dalende wedgeEen koerspatroon dat getekend kan worden als de uptrend of de downtrend langzaam zwakker wordt. Het is een driehoek met dien verstande dat beide raaklijnen omhoog of omlaag lopen.
Copyright Vladeracken heeft, statistisch gezien, de grootste kans om naar boven toe te worden verlaten. Dat zou betekenen dat wij aan de vooravond staan van een verzwakking van de ¥en. Het vertrouwen in de € zou wel eens terug kunnen gaan keren. Wij moeten direct erbij vertellen dat het nog niet zover is. De uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken is nog geen feit. Maar die conclusie trokken wij ook al bij het Britse pond. Ook de ¥en kan op kortere termijn binnen de wedgeEen koerspatroon dat getekend kan worden als de uptrend of de downtrend langzaam zwakker wordt. Het is een driehoek met dien verstande dat beide raaklijnen omhoog of omlaag lopen.
Copyright Vladeracken best nog een keer sterker worden. Maar een uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken omhoog kondigt een belangrijke trendverandering aan, waarbij wij vermoeden dat de renteverandering voor de ¥en dichterbij staat dan die voor het pond.

De fundamentele verklaring voor een verzwakking van de ¥en zit hem in twee dingen. Ook de Japanse centrale bankDe Bank der banken. Bij deze bank kunnen andere banken terecht om geld te lenen en om geld te parkeren. De CB houdt toezicht op de financiële positie van de banken en zij is verantwoordelijk voor de uitgifte van bankbiljetten. In Nederland is het De Nederlandsche Bank (DNB). In Europees verband werkt zij samen met de Europese Centrale Bank en in het kader van Euroland is zij daaraan in zekere zin ook ondergeschikt. In de V.S. vervult de FED de rol van Centrale Bank.
Copyright Vladeracken is onlangs opnieuw begonnen met het drukken van geld. Belangrijker echter is de rol van de ¥en als veilige haven. Als Europa weer gaat groeien is de veilige haven minder nodig en worden ¥en weer ingeruild voor €.

Conclusie voor de €-belegger

Ook de ¥en is voorlopig geen plek om u in te begeven als belegger.

Den Haag, 23 maart 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten / valuta belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

Geldcreatie en de gevolgen voor de eigen munt, het Britse Pond als voorbeeld

29 maart 2012/in Economie, Valuta/door

(publicatiedatum: 16 maart 2012)

Een vermogensbeheerder heeft het momenteel niet makkelijk. De commentaren over de gevolgen van de Europese schuldencrisis en de maatregelen die politici en centrale bankiers daarin nemen (en niet nemen) staan vaak haaks op elkaar. De meest recente, significante maatregel is ongetwijfeld de 3-jaars faciliteit, die Draghi in het leven heeft geroepen. Men is het er alom over eens dat deze maatregel met name de Italiaanse en Spaanse overheden ten goede is gekomen, maar wat de consequenties op termijn zullen zijn, daar is men minder eensluidend over.
De discussie gaat daarbij over de vraag of deze maatregelen inflatoir zijn of niet. Zal op termijn de inflatie verhoogd worden door de overmaat aan liquiditeit die in het systeem wordt gepompt?

Fisher

Deze discussie is gebaseerd op een oude wetmatigheid, ooit geformuleerd door een groot econoom, Fisher. Hij stelde dat er een evenwicht bestaat tussen:

Geldhoeveelheid (G) maal omloopsnelheid (O) versus prijzen (P) maal goederen (V)

Ofwel: G * O = P * V

Wanneer men alle goederen in een economisch systeem neemt en deze vermenigvuldigt met de prijs van al deze goederen, dan zou dat gelijk moeten zijn aan de totale hoeveelheid geld in dat systeem maal het aantal keren per tijdseenheid dat dit geld gebruikt wordt.

Op grond hiervan wordt gesteld dat het verhogen van de geldhoeveelheid in een economie (en dat is wat er gebeurt als je als centrale bankDe Bank der banken. Bij deze bank kunnen andere banken terecht om geld te lenen en om geld te parkeren. De CB houdt toezicht op de financiële positie van de banken en zij is verantwoordelijk voor de uitgifte van bankbiljetten. In Nederland is het De Nederlandsche Bank (DNB). In Europees verband werkt zij samen met de Europese Centrale Bank en in het kader van Euroland is zij daaraan in zekere zin ook ondergeschikt. In de V.S. vervult de FED de rol van Centrale Bank.
Copyright Vladeracken goedkoop geld in oneindige hoeveelheden aanmaakt en dit verstrekt aan banken) ertoe leidt, dat de rechterkant (P * V) van de vergelijking ook moet oplopen. En omdat iedereen al voldoende brood en melk heeft en dus niet nog meer kan eten en drinken als men al doet, moeten de prijzen daarom wel omhoog gaan om de vergelijking in evenwicht te houden. Tot zover zijn de deskundigen het wel met elkaar eens.

Rentesubsidie

Maar wanneer het nieuw aangemaakte geld gebruikt wordt om er schulden van de overheid mee aan te kopen, dan gebeuren er twee dingen. Op de eerste plaats verdient elke bank daardoor gedurende drie jaar gratis geld. Want men leent voor drie jaar tegen 1% en men zet dat uit bij lokale overheden (de Italiaanse en Spaanse overheid in het bijzonder) tegen 4 tot 6%. Als bank verdien je daarmee direct 3 tot 5% per jaar en als je dat voor € 500 miljard doet, dan ontvangen de banken in Europa hiermee gezamenlijk
€ 15 miljard tot € 25 miljard per jaar aan extra rente (en dat nu tweemaal want inmiddels heeft Draghi dit kunstje al tweemaal geflikt). Dat is geld waarmee je de verliezen op andere schulden, vastgoedfinancieringen en wat dies meer zij eenvoudig op kunt vangen. Doe je dit gedurende een langere tijd, dan geef je daarmee het bankwezen de tijd om haar verliezen weg te poetsen zonder dat de banken in de tussentijd omvallen. En het mooie is dat de belastingbetaler hier niet voor op hoeft te draaien, zolang na drie jaar de ECB maar haar geld weer terug krijgt.

Inflatoire druk

Op de tweede plaats kan Draghi’s actie de inflatie beïnvloeden. Als de overheid een tekort heeft, dan is dat inflatieverhogend. Ze geeft immers meer uit dan er is. Maar als zij dit tekort dekt bij particulieren (bijvoorbeeld middels obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken-uitgifte), dan wordt het inflatoire effect teniet gedaan. Maar nu Draghi de functie van financier van de particulier overneemt blijft de particulier met geld zitten. Als hij dat geld besteedt, dan is dat inflatieverhogend. Maar als hij dat geld spaart, dan wordt de inflatoire drukOntwikkelingen die het prijspeil omhoog drukken zoals loonstijgingen die de productiviteitstijging overtreffen of prijsstijgingen van ingevoerde grondstoffen of van energiedragers.
Copyright Vladeracken weer geneutraliseerd. Draghi’s actie leidt dan niet tot verhoging van de inflatie.

Deflatie

Als de particulier teveel gaat sparen, dan kan zelfs per saldo de linkerkant van de vergelijking dalen in plaats van dat die stijgt ondanks het feit dat er nieuw geld wordt bijgedrukt. En dus moet ook de rechterkant dalen. En dit betekent weer, dat óf de economie in een recessie raakt (minder goederen) óf de prijzen dalen (deflatie).

Maar (en hier zit het discussiepunt waardoor het lijkt of al die deskundigen elkaar tegenspreken), stel dat ooit die economie weer aantrekt, dan zal al dat geld sneller gaan bewegen en zal per saldo het prijsniveau ook sneller gaan oplopen. Want wij kopen niet meer brood dan we feitelijk nodig hebben. Alleen als wij onze goederen weggooien en door nieuwe vervangen (de oude beeldbuis voldoet niet meer want er is nu een flatscreen) bijvoorbeeld als gevolg van technologische innovatie, kan de goederenhoeveelheid stijgen en hoeven prijzen daarmee niet meteen mee te stijgen.
Maar verder zal op zo’n moment de geldhoeveelheid weer flink moeten dalen om de inflatie tegen die tijd niet gierend uit de hand te laten lopen.

En aangezien in het verleden geen enkele overheid of centrale bankDe Bank der banken. Bij deze bank kunnen andere banken terecht om geld te lenen en om geld te parkeren. De CB houdt toezicht op de financiële positie van de banken en zij is verantwoordelijk voor de uitgifte van bankbiljetten. In Nederland is het De Nederlandsche Bank (DNB). In Europees verband werkt zij samen met de Europese Centrale Bank en in het kader van Euroland is zij daaraan in zekere zin ook ondergeschikt. In de V.S. vervult de FED de rol van Centrale Bank.
Copyright Vladeracken er in geslaagd is om de geldhoeveelheid te verminderen, wanneer die eerst was verhoogd, zonder dat er een complete herfinanciering van het systeem aan te pas kwam (lees prijscontroles en een nieuwe munt), roepen veel deskundigen in koor dat de acties van Draghi onherroepelijk tot een flinke inflatie zullen leiden. Alleen weet niemand wanneer die inflatie zal toeslaan. Wel zeker is het dat Draghi op geen enkele wijze heeft duidelijk gemaakt hoe hij over 3 jaar al dat geld weer terug gaat halen en wat al die banken tegen die tijd met de voor dat geld aangekochte staatsleningen gaan doen. Men moet er niet aan denken dat er over drie jaar voor tweemaal € 500 miljard aan staatsleningen op de markt verkocht moet gaan worden bovenop de financieringsbehoefte van de overheden zelf. Tenzij natuurlijk de overheden op dat moment drastisch hebben bezuinigd en tegen die tijd overschotten op hun begroting hebben gecreëerd.

De Britten gaan ons voor

De Britten hebben al in een veel eerder stadium de geldkraan open gezet. De redenering van de centrale bankDe Bank der banken. Bij deze bank kunnen andere banken terecht om geld te lenen en om geld te parkeren. De CB houdt toezicht op de financiële positie van de banken en zij is verantwoordelijk voor de uitgifte van bankbiljetten. In Nederland is het De Nederlandsche Bank (DNB). In Europees verband werkt zij samen met de Europese Centrale Bank en in het kader van Euroland is zij daaraan in zekere zin ook ondergeschikt. In de V.S. vervult de FED de rol van Centrale Bank.
Copyright Vladeracken is daar, dat al dat extra geld weliswaar tot inflatie zal kunnen leiden, maar dat tegelijkertijd de eigen valuta-eenheid daardoor verder in waarde zal dalen. Dit leidt dan weer tot een goedkopere interne productie en dus een verbeterende concurrentiepositie ten opzichte van het buitenland. Bedrijven zullen dan makkelijker genegen zijn om arbeidsplaatsen in Groot-Brittannië te creëren door fabrieken naar Groot-Brittannië terug te brengen. Men noemt dit een “zwakgeld”-politiek, een strategieQuis est tam dissimile homini. Cur id non ita fit? Tum Triarius: Posthac quidem, inquit, audacius. Ut proverbia non nulla veriora sint quam vestra dogmata
Copyright Vladeracken die in de jaren vóór de introductie van de € gemeengoed was in de Zuidelijke Europese landen. Frankrijk, Italië, Spanje, noem ze maar op, allemaal devalueerden zij om de paar jaar hun munt ten opzichte van de Duitse Mark en de Gulden. Zo bleven die landen concurrerend.

En daarmee wordt het voor de belegger interessant om te kijken naar wat er met het Britse pond is gebeurd en gebeurt.

Figuur 1.

In figuur 1 ziet u de koersontwikkeling van het pond (£) ten opzichte de euro (€). Bovenin (de zwarte lijn) ziet u het aantal pence dat u voor een € krijgt en onderin (de rode lijn) hebben wij het aantal euro’s weergegeven, dat u per £ heeft kunnen krijgen / krijgt (de omgekeerde grafiek van de zwarte lijn). Bij H in 2000 begon de koers van het £ weer te dalen. Dit resulteerde in een enorme kopschouderformatieDit patroon bestaat uit drie toppen waarbij de middelste de hoogste is en waarbij onder de twee tussenliggende bodems een lijn getrokken kan worden. Als deze lijn (neklijnSteun of weerstandsniveau onder andere in een Kop & Schouder patroon. De neklijn verbindt de toppen of bodems van het patroon afhankelijk van het feit of het een top- of bodemformatie is.
Copyright Vladeracken) na de derde top naar beneden toe doorschreden wordt is dit de bevestiging van het patroon. Het is in het algemeen een omkeer patroon. Er is ook een Inverted Head and Shoulder patroon. Hierbij is de middelste bodemDieptepunt in de koersontwikkeling. Men onderscheidt onder andere de dubbele, de triple, de broadening, de V en de extended bodem. Eén van de manieren om de aanwezigheid van een bodem vast te stellen is de volgende regel: iedere koers welke voorafgegaan wordt door drie hogere en gevolgd wordt door twee hogere slotkoersen, kan beschouwd worden als een bodem.
Copyright Vladeracken de laagste.
Copyright Vladeracken, die begin 2008 werd bevestigd met een uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken. Het gaat hier om een correctiepatroon. Grafieken die veel verder terug gaan dan figuur 1 laten zien dat het pond ten opzichte van de DM en de Gulden door de jaren heen is gedaald. In deze figuur hebben wij als voorloper van de € de Gulden genomen. De zwarte lijn komt dus van een veel dieper niveau als u verder terug gaat dan 1991.

Vanaf begin 2009 is er een nieuwe fase van correctieEen daling van de koersen met van tenminste 10%.
Copyright Vladeracken begonnen die gezien moet worden als een pullback naar het punt van uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken. U moet dus nog minstens een jaar of twee rekening houden met een langzaam sterker wordend pond. Maar ergens zal dit dalende kanaal worden gebroken en de meest waarschijnlijke richting is een uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken tegen de richting van het kanaal in ofwel een hervatting van de dalende lange termijn trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken van het £ ten opzichte van de €.

Conclusie voor de £-belegger

Wie nu nog ponden koopt moet rekening houden met een maximale potentiële winst van 10% en een potentieel verlies daarna van een veelvoud van dit percentage.

Conclusie voor de €-belegger

Maar belangrijker is de consequentie voor ons eigen inflatieniveau die hieruit gelezen kan worden. De uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken van het £, wanneer die komt, gaat ongetwijfeld gepaard met het moment waarop de geldcreatie in Groot Brittannië zich tegen de Britten gaat keren. De reactieEen daling van de koersen met 5% of meer maar minder dan 10%.
Copyright Vladeracken daarop van de Britse Centrale BankDe Bank der banken. Bij deze bank kunnen andere banken terecht om geld te lenen en om geld te parkeren. De CB houdt toezicht op de financiële positie van de banken en zij is verantwoordelijk voor de uitgifte van bankbiljetten. In Nederland is het De Nederlandsche Bank (DNB). In Europees verband werkt zij samen met de Europese Centrale Bank en in het kader van Euroland is zij daaraan in zekere zin ook ondergeschikt. In de V.S. vervult de FED de rol van Centrale Bank.
Copyright Vladeracken, is waar u vervolgens op moet letten, omdat u hieraan kunt zien hoe het niet moet (als het fout loopt). Want op dit vlak lopen de Britten voor op Europa en kan de belegger daarmee zich voorbereiden op de consequenties van de Draghi-politiek voor het inflatieniveau in Europa.

En om dan met een positieve noot te eindigen, met die inflatie zal het voorlopig dus nog wel meevallen in Europa, het lijkt er op dat wij nog ten minste drie jaar respijt hebben gekregen.

Den Haag, 16 maart 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten / valuta belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

Gaat Draghi nu actief worden?

12 december 2011/in Beurscommentaar, Beursjaar, Economie, Weekbericht/door

Stand van de AEX IndexEen gemiddelde van de 25 meest verhandelde en grootste aandelen van de Amsterdamse beurs. Opties op de AEX Index zijn van het Europese type.
Copyright Vladeracken op het moment van schrijvenHet verkopen van een Call of een Put die men niet in bezit heeft.
Copyright Vladeracken (2011-12-11): 304,58

Het was een geluk bij een ongeluk want als Engeland besloten had ook mee te doen met de nieuwe gedragsregels dan was er een verdragswijziging gekomen en het valt zeer te betwijfelen of deze goedgekeurd zou zijn door de respectievelijke parlementen en/of bevolkingsraadplegingen. Nu kan met een nieuw verdrag tussen de 17 leden van Euroland uitwerking gegeven worden aan het oorspronkelijke verdrag en een dergelijke uitwerking lijkt geen grote barricades op te werpen. Maar dit is nog steeds lange termijn. Draghi heeft laten doorschemeren dat de ECB wel degelijk op ruimere schaal obligaties kan gaan opkopen als de discipline onder de Eurolanden hersteld is. De vraag is of hij dat nu zal gaan doen. Wij begrijpen dat de Eurotop hiervan geen voorstander was. De grafieken geven geen duidelijk antwoord maar zij zijn ook niet zonder meer negatief. Ter illustratie laten wij hieronder de daggrafiek van de Duitse DAX zien.

Figuur 1.

De DAX bevindt zich sinds begin oktober in een horizontaal kanaal. Wij hebben dit kanaal getekend met dunne lijnen. Binnen dit horizontale kanaal is een dalend kanaal te herkennen (vette lijnen) en daar is de DAX 8 dagen geleden uitgebroken. Tegelijkertijd nam hij de barrière van het 50-daags voortschrijdend gemiddeldeEen voortschrijdend gemiddelde is het gemiddelde van een getallenreeks bijvoorbeeld de slotkoersen van een aandeel in een bepaalde periode. Het wordt dagelijks berekend bijvoorbeeld over de afgelopen tien dagen, waarbij de oudste dag (i.c. 11 dagen geleden) vervangen wordt door de meest recente slotkoers. De term voortschrijdend wordt gebruikt omdat het gemiddelde als het ware voortschrijdt in de tijd. Moving Averages worden gebruikt om kleine fluctuaties en ruis weg te werken zodat beter zicht wordt gekregen op de onderliggende trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken.
Copyright Vladeracken en nu is hij blijkbaar aan een doodgewone pullback bezig. Deze pullback zou niet lager mogen gaan dan 5.600, maar hij hoeft uiteraard niet zo diep te komen. Volgens de indicatoren was de markt tijdens het zetten van de top op 6.170 overbought. De huidige beweging omlaag is dus een normale correctieEen daling van de koersen met van tenminste 10%.
Copyright Vladeracken en dit spoort met de betiteling van pullback. Er is wel een lagere top gezet, maar er is nog geen lagere bodemDieptepunt in de koersontwikkeling. Men onderscheidt onder andere de dubbele, de triple, de broadening, de V en de extended bodem. Eén van de manieren om de aanwezigheid van een bodem vast te stellen is de volgende regel: iedere koers welke voorafgegaan wordt door drie hogere en gevolgd wordt door twee hogere slotkoersen, kan beschouwd worden als een bodem.
Copyright Vladeracken, wat dat betreft is de strijd onbeslist, met dien verstande dat er eerder wel sprake was van een lagere top en een lagere bodemDieptepunt in de koersontwikkeling. Men onderscheidt onder andere de dubbele, de triple, de broadening, de V en de extended bodem. Eén van de manieren om de aanwezigheid van een bodem vast te stellen is de volgende regel: iedere koers welke voorafgegaan wordt door drie hogere en gevolgd wordt door twee hogere slotkoersen, kan beschouwd worden als een bodem.
Copyright Vladeracken. Op dagbasis gezien bevindt de markt zich dus nog in een baisseEen term die gebruikt wordt voor een beurs waarop over een breed front de koersen dalen.
Copyright Vladeracken. Alhoewel het niet gemakkelijk is om te bepalen of er van positieve dan wel negatieve divergentieWanneer twee of meer gemiddelden, indexen of indicatoren nalaten elkaar de confirmeren.
Copyright Vladeracken sprake is, is een onduidelijk beeld moeilijk positief te noemen.

Nederland

In Nederland is AEX IndexEen gemiddelde van de 25 meest verhandelde en grootste aandelen van de Amsterdamse beurs. Opties op de AEX Index zijn van het Europese type.
Copyright Vladeracken gestuit op de barrière op 306. Er zat, dachten velen, de mogelijkheid in dat de 320 zou worden gehaald, maar voor de komende periode zien wij dat niet meer zitten. Ook bij de AEX IndexEen gemiddelde van de 25 meest verhandelde en grootste aandelen van de Amsterdamse beurs. Opties op de AEX Index zijn van het Europese type.
Copyright Vladeracken is het beeld van de divergentieEen situatie waarbij een koersbeweging van een aandeel of van een index niet bevestigd wordt door het koersverloop van een indicator of van een andere index. Het is een vroege indicatie voor een mogelijke trendomkeer.
Copyright Vladeracken niet duidelijk, maar er komt nog iets bij. De Call/Put ratio is fors gestegen. Nou is dat niet onmiddellijk een reden om in de put te gaan zitten, maar het is ook niet uitnodigend voor een Hiep, Hiep Hoera. Dit brengt ons er toe om te concluderen dat de komende week wel eens de week van het ontwaken zou kunnen worden. De wereld prikt door het goede nieuws heen en constateert dat er op de korte termijn voor de € nog niets geregeld is. Ook de versnelling van de introductie van het EMS is een langere termijn doelstelling. Alleen Draghi zou met een duidelijk optreden in de obligatiemarkt als redder op kunnen treden, maar of hij de white knight zal zijn kan niet worden voorspeld. Steun vindt de koers op 296, en uiteraard op 268.

De hogere Time Frames

Dit afwachtende, negatieve beeld van de korte termijn staat in contrast met het beeld dat de hogere time frames bieden. Zowel de week- als de maandgrafieken zien er positief uit. Er is sprake van stijgende en positief divergerende indicatoren, maar uiteraard liggen er een aantal flinke obstakels op de weg. Hier ziet het er naar uit dat de markt de kansen voor het oplossen van de Eurocrisis positief inschat. Voor een uitgebreidere analyse van de hogere time frames verwijzen wij naar onze maandelijkse publicatie “De Technische BeleggerEen maandblad dat de ontwikkelingen op de wereldwijde effectenmarkten analyseert en becommentarieert uitgaande van de Technische AnalyseEen vorm van markt analyse die uitgaat van vraag en aanbod en handelsvolume, waarbij men met behulp charts en formules gebaseerd op marktgegevens probeert vast te stellen in welke fase van haar ontwikkeling de markt zich bevindt.
Copyright Vladeracken. Het wordt uitgegeven door Vladeracken BV en wordt gratis aan haar klanten ter beschikking gesteld.
Copyright Vladeracken”, die op aanvraag gratis te verkrijgen is.

Tot slot

Op 13 december vergadert de FED opnieuw en de mogelijkheid is nog steeds aanwezig dat zij een QE3 aankondigt. Een dergelijk bericht zou Bullish zijn, althans zeker voor de komende maanden. Anderzijds zal een betere budgetdiscipline de economische activiteiten in de Eurolanden in eerste instantie verder negatief beïnvloeden. Als Amerika – en daar ziet het naar uit omdat de republikeinen en democraten het maar niet eens kunnen worden over begrotingsmaatregelen – zich ook in een besparingswoede gaat storten, dan zal de wereldeconomie verder in een retractie, misschien wel in een recessie, worden geduwd.
Volgens de statistiek moet de komende week een goede week worden. Het derde presidentiële jaar voegt daar een extra dimensie aan toe.

Overigen

Vorige week reeds wezen wij u erop dat er van het goud, de olie, de rente en de dollar weinig te vertellen viel. Alles lag in een min of meer korte termijn consolidatiefase. Dit is nog steeds zo. Blijkbaar is de markt het met ons eens dat we moeten wachten op verdere ontwikkelingen die op dit moment niet duidelijk zijn.

Onze Strategie

In lijn met wat wij hierboven schreven wachten wij de ontwikkelingen af. Wel hebben wij afgelopen vrijdag de daad bij ons schriftelijke woord gevoegd en in de obligatieportefeuilles van onze klanten obligaties aangekocht, die in Noorse kronen zijn genoteerd. Maar onze suggesties in ons artikel van afgelopen vrijdag bleken niet allen even liquide (lees makkelijk te krijgen) te zijn. In plaats daarvan hebben wij aangekocht een lening van ABN Amro, uitgegeven in augustus van dit jaar met een rente van 4,375% en een looptijd tot 18 augustus 2015 (ISIN-code NL0009411958). De aankoopprijs was 102,5% waardoor het effectieve rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken voor deze obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken uitkwam op 3,60% per jaar.

Post Scriptum

Wij worden erop gewezen dat de terminologie die wij gebruiken niet altijd bij alle lezers bekend is. Wij verwijzen u naar onze site vermogensbeheer www.vermogensbeheer.co waarop u een zeer uitgebreide woordenlijst vindt onder het hoofd ABC.

Den Haag, 12 december 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken BV

De Rente in een kritieke periode

2 december 2011/in Economie, Obligaties 2, Rente/door

Publicatiedatum: 2 december 2011

Het is al te gemakkelijk om te stellen dat de speculanten nu ook al de rente in de sterke Eurolanden opstuwen.
De rente volgt zijn eigen weg. Tijdelijke krachten in de markt kunnen hooguit een hobbel opwerpen of een trigger zijn. Sinds 1987, het jaar waarin voor het eerst een index van het gemiddelde effectieve rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken op 10-jarige Staatsleningen van de Nederlandse Staat werd gepubliceerd, is dit rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken aan het dalen. En het kwam toen al van hogere niveaus. Eind jaren ’70 heeft de Nederlandse overheid zelfs een 10-jarige lening uitgegeven met een rente van 12,75%. De daling voltrok zich binnen een dalend kanaal, hetwelk wij u in figuur 1, waarin wij de maandkoersen hebben opgenomen, laten zien.

Figuur 1

Lange termijn bodem

Op het einde van 2006 brak de rente uit het kanaal omhoog en sindsdien beweegt de rente zich schoksgewijs langs de bovenkant van het kanaal omlaag. Op dit moment is er een bodempatroon in de maak misschien in de vorm van een dubbele bodemTwee op elkaar volgende dieptepunten in de koersontwikkeling die min of meer op gelijk niveau liggen. Vaak betreft het een trendomkeer.
Copyright Vladeracken. De bevestiging van een bodempatroon in wording (hoe dit er straks ook zal blijken uit te zien) vindt men in de Momentum AnalyseEen combinatie van twee momentumAlgemene term die gebruikt wordt om de snelheid van bepaalde koersbewegingen weer te geven. Het momentum meet de prijsverandering van een aandeel of index in een bepaalde periode en kan in absolute zin of als ratio worden weergegeven. Het is een oversold/overbouhgt indicator. In vergelijking met de FracMom is de Mom in het algemeen sneller in het tonen van divergentie bij bodems. Het wordt berekend door de koers van x dagen geleden af te trekken van de koers van heden.
Copyright Vladeracken indicatoren (Oscillator Het verschil tussen een kortere termijn gemiddelde van een koers met dat van een langere termijn gemiddelde van dezelfde koers.
Copyright Vladerackenen MacdMoving Average Convergence Divergence van Gerald Appel. Het verschil tussen een kortere termijn koers gemiddelde en een langere termijn koersgemiddelde, waarbij de beide gemiddelden berekend zijn volgens de exponentiële methode, dit in afwijking van de meer gebruikelijke rekenkundige methode. In vergelijking met de FracMACD is de MACD in het algemeen sneller in het tonen van divergentie bij bodems. De kruising van beide lijnen, de kruising met de nullijn en de divergentie kunnen signalen geven.
Copyright Vladeracken) die tezamen scherper functioneren dan ieder afzonderlijk.
Copyright Vladeracken die positief divergeert. Met andere woorden, wij staan aan de vooravond van een periode van stijgende rentes (Kondratieff zou zeggen dat het tijd wordt voor een fase van 22 jaar van stijgende rentes). Wij gaan er vanuit, dat deze komende rentestijging onderdeel zal zijn van een komende herstelperiode van de (wereld) economie en een langzaam oplopende inflatie. Want het moge dan zo zijn dat lage rentes in principe goed zijn voor de economie, de (te) lage rente heeft er ook voor gezorgd dat de economie ontspoorde.

Convergentie

Daarnaast vermoeden wij dat de huidige stijging ook zijn oorsprong vindt in het fenomeen van “convergentie”. In de jaren voordat de € geïntroduceerd werd lag het renteniveau in de zuidelijke landen doorgaans hoger dan in landen als Duitsland en Nederland. Toen de € als gezamenlijke munt werd ingevoerd leidde dat ertoe dat de rentes van de zuidelijke landen zoals Griekenland zijn gaan dalen terwijl het rentepeil in Nederland, in relatieve zin, juist opliep. Dit fenomeen heet “convergentie. Maar in de afgelopen jaren is het proces weer omgedraaid. Griekenland kwam in de problemen en het renteverschil tussen de noordelijke “gezondere” landen en de zuidelijke perifere landen liep weer op. Maar wanneer Europa haar kredietprobleem uiteindelijk gaat oplossen (en het ziet er wel naar uit dat wij dichter en dichter bij een oplossing komen) zal dit verschil weer kleiner worden. Immers, een deel van het zuidelijke risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken komt dan weer bij de noordelijke landen te liggen. Hun risicopremieExtra rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken op een obligatieEen schuldbekentenis aan toonder voor een bepaald bedrag (nominale waarde) met een van tevoren vastgestelde rentevergoeding en met een terugbetalingconditie van de hoofdsom op een van tevoren vastgesteld tijdstip.
Copyright Vladeracken of een aandeel omdat het risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken groter wordt geacht dan normaal.
Copyright Vladeracken gaat dan omhoog terwijl dat van de zuidelijke landen weer daalt.

De korte termijn

In Figuur 2 vindt u de daggrafiek.

Figuur 2

Zoals u kunt zien heeft zich de afgelopen 4 maanden een dubbele bodemTwee op elkaar volgende dieptepunten in de koersontwikkeling die min of meer op gelijk niveau liggen. Vaak betreft het een trendomkeer.
Copyright Vladeracken patroon gevormd. Door de uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken door de neklijnSteun of weerstandsniveau onder andere in een Kop & Schouder patroon. De neklijn verbindt de toppen of bodems van het patroon afhankelijk van het feit of het een top- of bodemformatie is.
Copyright Vladeracken op het 2,6% niveau werd dit patroon vorige week afgemaakt. In eerste instantie divergeerde de Momentum AnalyseEen combinatie van twee momentumAlgemene term die gebruikt wordt om de snelheid van bepaalde koersbewegingen weer te geven. Het momentum meet de prijsverandering van een aandeel of index in een bepaalde periode en kan in absolute zin of als ratio worden weergegeven. Het is een oversold/overbouhgt indicator. In vergelijking met de FracMom is de Mom in het algemeen sneller in het tonen van divergentie bij bodems. Het wordt berekend door de koers van x dagen geleden af te trekken van de koers van heden.
Copyright Vladeracken indicatoren (Oscillator Het verschil tussen een kortere termijn gemiddelde van een koers met dat van een langere termijn gemiddelde van dezelfde koers.
Copyright Vladerackenen MacdMoving Average Convergence Divergence van Gerald Appel. Het verschil tussen een kortere termijn koers gemiddelde en een langere termijn koersgemiddelde, waarbij de beide gemiddelden berekend zijn volgens de exponentiële methode, dit in afwijking van de meer gebruikelijke rekenkundige methode. In vergelijking met de FracMACD is de MACD in het algemeen sneller in het tonen van divergentie bij bodems. De kruising van beide lijnen, de kruising met de nullijn en de divergentie kunnen signalen geven.
Copyright Vladeracken) die tezamen scherper functioneren dan ieder afzonderlijk.
Copyright Vladeracken daaronder positief, maar bij de uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken door de neklijnSteun of weerstandsniveau onder andere in een Kop & Schouder patroon. De neklijn verbindt de toppen of bodems van het patroon afhankelijk van het feit of het een top- of bodemformatie is.
Copyright Vladeracken werd de hogere top niet meer bevestigd. Dit wijst erop dat er nog een pull backEen koerspatroon dat kan ontstaan na een koersuitbraak. Koersen hebben vaak de neiging om terug te keren naar het punt van uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken en pas daarna wordt de trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken begonnen die in eerste instantie door de uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken werd ingezet.
Copyright Vladeracken zal volgen. Beleggers die gebruik willen maken van een stijgende rente door daarop long te gaan, zullen dus nog alle kansen krijgen. Het doel van de uitbraakEen koerssprong, die optreedt als een aandeel een bepaald koerspatroon verlaat of een belangrijke trendlijn doorbreekt.
Copyright Vladeracken uit het dubbele bodemTwee op elkaar volgende dieptepunten in de koersontwikkeling die min of meer op gelijk niveau liggen. Vaak betreft het een trendomkeer.
Copyright Vladeracken patroon kan berekend worden op 3%.

De weekkoersen

In figuur 3 vindt u de weekkoersen

Figuur 3

U ziet het hierboven genoemde dubbele bodemTwee op elkaar volgende dieptepunten in de koersontwikkeling die min of meer op gelijk niveau liggen. Vaak betreft het een trendomkeer.
Copyright Vladeracken patroon ook in deze weekgrafiek terug, maar u ziet hier nog iets anders. In September 2010 werd er ook een bodemDieptepunt in de koersontwikkeling. Men onderscheidt onder andere de dubbele, de triple, de broadening, de V en de extended bodem. Eén van de manieren om de aanwezigheid van een bodem vast te stellen is de volgende regel: iedere koers welke voorafgegaan wordt door drie hogere en gevolgd wordt door twee hogere slotkoersen, kan beschouwd worden als een bodem.
Copyright Vladeracken gevormd (op 2,29%). De laatst gevormde bodemDieptepunt in de koersontwikkeling. Men onderscheidt onder andere de dubbele, de triple, de broadening, de V en de extended bodem. Eén van de manieren om de aanwezigheid van een bodem vast te stellen is de volgende regel: iedere koers welke voorafgegaan wordt door drie hogere en gevolgd wordt door twee hogere slotkoersen, kan beschouwd worden als een bodem.
Copyright Vladeracken kwam op 2,12%. Tussen deze beide bodems in ligt er een top op 3,76%. Over deze top kan men een horizontale lijn trekken (B) en deze lijn zou straks kunnen gaan fungeren als de neklijnSteun of weerstandsniveau onder andere in een Kop & Schouder patroon. De neklijn verbindt de toppen of bodems van het patroon afhankelijk van het feit of het een top- of bodemformatie is.
Copyright Vladeracken van een veel groter dubbele bodemTwee op elkaar volgende dieptepunten in de koersontwikkeling die min of meer op gelijk niveau liggen. Vaak betreft het een trendomkeer.
Copyright Vladeracken patroon. Hiervan kan ook een doel berekend worden en dat zal liggen rondom 5% en daar ligt zoals wij in figuur 1 konden laten zien een weerstandKoersniveau waaronder koersen de neiging hebben om na een stijging te stabiliseren.
Copyright Vladeracken op het niveau van de daaraan voorafgaande top (lijn A) Er is echter geen duidelijk bewijs dat er zich een dubbele bodemTwee op elkaar volgende dieptepunten in de koersontwikkeling die min of meer op gelijk niveau liggen. Vaak betreft het een trendomkeer.
Copyright Vladeracken gaat vormen. De precieze weg die de rente zal gaan volgen in de komende jaren (want in die termen moet u denken) is nog ongewis. Er kan even goed een omgekeerde Head & Shoulder gevormd worden (hetgeen betekenen zou dat wij onderweg nog met een forse rentedaling te maken gaan krijgen, die echter boven 2,12% zal blijven), maar de algemene lijn die wij hierboven uiteengezet hebben zal hetzelfde blijven. De rente zal stijgende zijn en de doelstellingen zijn berekend op 3,7% en 5%. De indicatoren, in dit geval tonen wij de Momentum AnalyseEen combinatie van twee momentumAlgemene term die gebruikt wordt om de snelheid van bepaalde koersbewegingen weer te geven. Het momentum meet de prijsverandering van een aandeel of index in een bepaalde periode en kan in absolute zin of als ratio worden weergegeven. Het is een oversold/overbouhgt indicator. In vergelijking met de FracMom is de Mom in het algemeen sneller in het tonen van divergentie bij bodems. Het wordt berekend door de koers van x dagen geleden af te trekken van de koers van heden.
Copyright Vladeracken indicatoren (Oscillator Het verschil tussen een kortere termijn gemiddelde van een koers met dat van een langere termijn gemiddelde van dezelfde koers.
Copyright Vladerackenen MacdMoving Average Convergence Divergence van Gerald Appel. Het verschil tussen een kortere termijn koers gemiddelde en een langere termijn koersgemiddelde, waarbij de beide gemiddelden berekend zijn volgens de exponentiële methode, dit in afwijking van de meer gebruikelijke rekenkundige methode. In vergelijking met de FracMACD is de MACD in het algemeen sneller in het tonen van divergentie bij bodems. De kruising van beide lijnen, de kruising met de nullijn en de divergentie kunnen signalen geven.
Copyright Vladeracken) die tezamen scherper functioneren dan ieder afzonderlijk.
Copyright Vladeracken, bevestigen het door ons geschetste scenario met een positieve divergentieEen situatie waarbij een koersbeweging van een aandeel of van een index niet bevestigd wordt door het koersverloop van een indicator of van een andere index. Het is een vroege indicatie voor een mogelijke trendomkeer.
Copyright Vladeracken.

Overige Rentes

De lange termijn rente (de 30-jarige) is eveneens stijgende, maar de kortere termijn rentes zoals de Euribor, de 2-jaars, de 3-jaars rente laten nog geen duidelijke stijging zien. Dit betekent dat de Yieldcurve in Nederland zich verbetert en zoals bekend, is een positieve Yieldcurve een duidelijk signaal voor een goede economische gang van zaken. Het is dus niet alles kommer en kwel dat de wereld ons dezer dagen biedt. Er is hooguit nog wat tijd nodig voordat we dit gaan merken.

De Rente in de Verenigde Staten

Ook in de Verenigde Staten lijkt de rente op de 10-jaars Treasury aan het draaien te zijn. Het proces is (nog) niet zo duidelijk als in Nederland, maar de draai lijkt zich ingezet te hebben. Dit gebeurt dan ondanks het Twist-programma dat er op gericht is om de langer lopende rente (de 10-jaars rente) te doen dalen. Bovendien is in de V.S. de 30-jarige rente niet alleen ook aan het draaien, maar daar is de rente in de voorbije maanden niet meer onder het dieptepunt van een jaar geleden gezakt. Hier is dus zelfs al sprake van een hogere bodemDieptepunt in de koersontwikkeling. Men onderscheidt onder andere de dubbele, de triple, de broadening, de V en de extended bodem. Eén van de manieren om de aanwezigheid van een bodem vast te stellen is de volgende regel: iedere koers welke voorafgegaan wordt door drie hogere en gevolgd wordt door twee hogere slotkoersen, kan beschouwd worden als een bodem.
Copyright Vladeracken!

Conclusie

Het ziet naar uit dat de tijden van een (te) lage rente achter ons komen te liggen. De signalen zijn allemaal nog pril, maar zij zijn er wel. In eerste instantie is een stijgende rente goed voor de economie. Voor niets gaat de zon op. Maar een markt die niet meer betaalt voor geleverde diensten is gedoemd om in problemen te komen.
In een later stadium zal de economie de last van een stijgend rente wel gaan voelen, maar zover zijn wij nog niet. Op dit moment is het wachten op een verdere stijging van de rente en een reactieEen daling van de koersen met 5% of meer maar minder dan 10%.
Copyright Vladeracken van de markt daarop. Dit zou in een half jaar bekeken kunnen zijn.

Post Scriptum

Den Haag, 2 december 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Eurobonds of niet? deel 2

18 november 2011/in Economie, Eurobonds, Lange Termijn Strategie, Obligaties 2/door

Publicatiedatum 18 november 2011
Opinie

Op 11 november publiceerden wij een opiniestuk over het EFSF Noodfonds. Wij schreven toen “Politici, of zij dit nu willen of niet, zullen dus uiteindelijk geen andere keuze hebben dan het EFSF een oneindige slagkracht mee te geven.

Wij schreven toen “Politici, of zij dit nu willen of niet, zullen dus uiteindelijk geen andere keuze hebben dan het EFSF een oneindige slagkracht mee te geven. En dat kan weer alleen als alle Eurolanden volledig garant gaan staan voor het EFSF of als de ECB overgaat op het drukken van €’s.”
Op dit laatste punt, het drukken van €’s, komen wij nog even terug. Afgelopen weekeinde ging onze huidige president van De Nederlandsche Bank (DNB), de heer Knot, hier al even op in door te stellen dat het oneindig opkopen van obligaties van Europese overheden niet kan als niet ook de oorzaak van de enorme begrotingstekorten wordt aangepakt.

Lage rente in de V.S. en Japan

Het is een feit dat Amerika en Japan op dit moment voor zeer lage rentepercentages geld op de internationale en nationale markten lenen. In figuur 1 hebben wij een grafiek van het effectieve rendementDe uiteindelijke opbrengst van een belegging. Bij aandelen bestaat het uit het dividend vermeerderd of verminderd met het koers-resultaat.
Copyright Vladeracken op Amerikaanse TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken weergegeven. De VS betalen voor 5-jarig schuldpapier momenteel maar 0,91% tegen 13,94% in mei 1984.

Figuur 1.

Die lage rente wordt betaald ondanks het feit dat hun schulden veel groter zijn dan die van Euroland. Daarenboven zijn er voor hen geen garanties nodig. De wetenschap dat de centrale banken van deze landen uitstaande obligaties terug kunnen kopen als zij dat willen (door geld te drukken) is voldoende. Deze bevoegdheid hoeft niet tot inflatie te leiden, alleen het drukken zelf kan inflatie veroorzaken. En als men daarna op tijd de bakens verzet door het extra uitgegeven geld weer terug te kopen (bijvoorbeeld door de uitgifte van obligaties) dan hoeft ook het drukken van extra geld niet te leiden tot onbeheersbare inflatie.

ECB in de rol van de FED

Europa zal hier ook aan moeten. Men kan blijven leven met de huidige, beperkte bevoegdheid van de ECB, maar men houdt een duidelijk nadeel ten opzichte van Japan en de Verenigde Staten in stand als men de bevoegdheid van de ECB niet uitbreidt tot economische regulator. Euroland krijgt hiermede niet alleen het voordeel van de gebruikelijke zeer lage rentepercentages in tijden van recessie, maar de ECB krijgt ook extra wapens in handen om de inflatie te bedwingen door de mogelijkheid van de uitgifte van EL TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken, waarmede de geldhoeveelheid in Euroland kan worden verminderd. Immers, als de ECB aan een bank obligaties verkoopt, dan moet die bank daar geld voor gebruiken dat zij in kas heeft, geld dat anders beschikbaar was voor het verstrekken van kredieten. Daarmee beknot de ECB de mogelijkheid van het stimuleren van economische groei en wordt de economie, en daarmee de inflatie, afgeremd (althans zo wil de theorie).
Bovendien kan de ECB, wanneer haar bevoegdheden op deze manier worden uitgebreid ook de zwakke broeders gemakkelijker in het gareel brengen, omdat die op hun beurt dan bij de ECB (of het daartoe gecreëerde tussenloket zoals het EFSF) moeten aankloppen, zodra zij in de problemen komen.

Verdrag van Maastricht

Alle landen dienen te voldoen aan de Maastricht-criteria. Maar deze zijn niet praktisch en kunnen de economische elasticiteit van een land met name in tijden van recessie sterk beknotten. Het streven van Merkel-Sarkozy om in de respectievelijke grondwetten van de Eurolanden een maximum toegestaan tekort op het jaarlijkse budget te accepteren van 3% doet ons denken aan de tijden van de starre ijzeren voorraadtheorie die averechts werkte. Een budget moet overheden in staat stellen om maatregelen te nemen die goed worden geacht om het land te vrijwaren van de nefaste gevolgen van onvermijdelijke recessies. Stringente budgetregels mogen de overheid niet verhinderen alles uit de kast te halen wat haar goeddunkt. In de Keynesiaanse Theorie is hierin reeds voorzien omdat de landen geacht werden minder uit te geven in tijden van voorspoed. Zo was er een buffer voor de periodes waarin de economie schreeuwde om extra overheidsuitgaven.

Verdragsaanpassing

Maastricht moet veranderd worden in een eis die gebaseerd is op een maximum van een jarenlang budgetgemiddelde van 0%.
Dit geldt ook voor de 60% regel. Overschrijdingen van de 60% regel (en ook van de 0% regel) zijn op zichzelf niet fout, zolang er maar in voorzien is, dat het land ook weer onder deze schulden/uitgavengrens komt. Een gemiddelde als maatstaf is dus veel zinvoller, dan een absoluut percentage waarvan men nu al weet dat niemand er zich aan gaat en kan houden zodra de nood aan de man is. Bovendien, als je dan toch de nationale schuld aan een maximum wilt houden, houdt dan ook rekening met toekomstige verplichtingen (zoals pensioenen in landen met een vergrijzende bevolking waar een omslagstelsel geldt, zie Frankrijk).Tegelijkertijd kan dan ook de opdracht aan de ECB worden aangepast, niet om aan haar politieke onafhankelijkheid te tornen, maar om de prioriteit van de ECB niet langer alleen bij inflatie te leggen maar deze ook bij economische groei te leggen (zoals dat al sinds jaar en dag voor de Amerikaanse FED geldt).

De angst van Merkel

Het lijkt erop dat het probleem van Merkel de ongedisciplineerdheid van de zuidelijke landen is. Maar daarin is zij op dit moment kortzichtig. Het wachten op een betere discipline alvorens de echte (en reddende) maatregelen te nemen duwt financieel Europa steeds dieper in de put. Nu zij een begrotingscommissaris met verregaande bevoegdheden heeft in het Europese bestuur is de tijd gekomen om het roer om te gooien en te doen wat gedaan moet worden, ook al zou dat (tijdelijk) nog een extra garantie vragen van de sterke Eurolanden. Dat zij met de uitbreiding van de bevoegdheden van de ECB ook voor Duitsland onafhankelijkheid op dit gebied inlevert, is een onvermijdelijk gevolg van haar wens om Euroland te redden.

Conclusie

Onze conclusie is daarmee helder. Er komt (is) een “politieagent” die gaat beoordelen of landen geld mogen lenen uit de centrale pot of niet en onder welke voorwaarden..Die pot krijgt een onbeperkte omvang hetzij door (voorlopig) een algehele garantie af te laten geven door en voor alle landen die de Euro voeren (zie ons artikel van 11 november 2011), hetzij door een algehele garantie van de ECB, die daartoe desnoods zelfs haar geldscheppende mogelijkheid moet kunnen gebruiken. Het EFSF Noodfonds is dan slechts een technisch uitvoeringsorgaan, nodig om de markt voor de Euroland Treasury te beheren.

Den Haag, 18 november 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies, maar een persoonlijke mening van de auteur. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

Eurobonds of niet?

11 november 2011/in Economie, Eurobonds, Obligaties 2/door

Publicatiedatum 11 november 2011
Opinie

Eurobonds

Men noemt ze Eurobonds, obligaties die zouden moeten worden uitgegeven door Euroland, maar dat is een vergissing.

Euroland bestaat uit de groep van landen die de € als munteenheid hebben geaccepteerd. Maar Eurobonds bestonden al toen de € nog moest worden ingevoerd. Het zijn obligaties die in de Europese kapitaalmarkt worden verhandeld. Zij kunnen uitgegeven worden door om het even welk land. De valuta-eenheid waarin ze worden uitgegeven bepaalt vervolgens de naam. Zo zijn er bijvoorbeeld Euroyenbonds, Eurodollarbonds en dus ook Eurobonds. Japan kan in europa een Eurobond uitgeven hetgeen betekent dat Japan op de Europese kapitaalmarkt geld leent waarbij de leensom in € wordt opgenomen en later weer in € wordt afgelost.

In plaats van over Eurobonds zou men het dus moeten hebben over Euroland TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken (EL TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken).

Euroland Treasuries

De uitgifte van EL TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken zou de Eurocrisis kunnen en moeten oplossen, maar een aantal landen is (voorlopig) tegen en er is een grote verscheidenheid van meningen hoe men te werk zou moeten gaan met EL TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken. Hieronder willen wij een bijdrage leveren aan deze discussie.

EL TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken zouden moeten worden uitgegeven door één centrale instantie in de Europese Unie. Dit lijkt een tegenstrijdigheid want de Europese Unie is niet hetzelfde als Euroland, maar beide zullen op termijn gelijk (moeten) vallen wil de Europese Unie overeind blijven. Het EFSF wordt algemeen aangezien als de instantie die voor de uitgifte zou moeten zorg dragen. Deze bevoegdheid oefent het EFSF nu nog uit op gezag van de nationale Europese overheden van de landen die zelf ook de Euro als munt voeren. Maar dat is onwerkbaar want elk parlement / land heeft zijn eigen, vaak uit puur nationaal belang geboren voorwaarden. Het EFSF zou haar taak uiteindelijk op gezag van de ECB moeten gaan uitvoeren of in ieder geval een van de politiek onafhankelijke instantie die op Europees niveau werkt. Daarmee zouden het dus niet de afzonderlijke landen zijn die EL TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken uit moeten gaan geven. Het zou hun vrij moeten blijven staan om hun eigen obligaties uit te geven, luidend in valuta naar hun keuze. Als alternatief zouden de leden van Euroland leningen op moeten kunnen nemen bij het EFSF, maar dan wel tegen voorwaarden, die door het EFSF moeten worden gesteld (of de “Eurosupercommissaris” – sinds kort is dat de Fin Olli Rehn – maar die is snel weer politiek beïnvloedbaar, dus liever zien wij een onafhankelijke scherprechter zoals bijvoorbeeld de ECB of het EFSF zelf).

Voorwaarden voor financiering door het EFSF

Deze voorwaarden zouden moeten zijn:
– Bij niet-voldoen aan de Maastricht-critera (MC) moet er een te controleren lange termijn plan zijn op welke wijze alsnog aan deze criteria voldaan zal gaan worden;
– Het EFSF betaalt één rentetarief (uiteraard wel variërend qua looptijd), dat op de voor haar geldende marktrente wordt gebaseerd. Maar op haar beurt leent het EFSF weer uit aan individuele landen tegen tarieven waarin een onderscheid gemaakt wordt naar de mate waarin het betreffende land zich houdt aan de afspraken met het EFSF en de snelheid waarin het betreffende land in staat zal zijn om weer in het gareel te komen. Daarbij bepaalt het EFSF de rentevoet, niet de politiek;
– De looptijd van de lening wordt overgelaten aan een akkoord tussen leninggever en leningnemer, waarbij niet de hoogte van de rente het criterium moet zijn (nu financieren veel landen zich zo kort mogelijk omdat de korte rente zo laag is, maar dat betekent dat ze elk jaar weer opnieuw naar de kapitaalmarkt terug moeten), maar het op de meerjarige begroting gebaseerde aflossingschema;
– Het EFSF krijgt een onderpand van de schuldenaar, dus iedere lening dient gedekt te zijn. Maar er zou wel moeten gelden, dat het voldoen aan MC het stellen van een onderpand overbodig maakt.

Onderpand

De aanwezigheid van een onderpand maakt de algemene garantie (maar hierover in een later artikel meer) veel minder zwaar. Toch blijft een ander bezwaar van velen knellen: op welke wijze kan men ervoor zorgen, dat de eigen schuld plus de garantie binnen de 60%-grens blijven? Voor probleemlanden lijkt dit eenvoudig. Want in de praktijk zullen zij alleen bij het EFSF terecht kunnen voor het opnemen van geld. Voor de andere landen zou een rapportageplicht bij bijvoorbeeld Eurostat (het Europese Bureau voor de Statistiek, vergelijkbaar met ons eigen CBS) voldoende kunnen zijn. Indien men Eurostat opdraagt de solvabiliteitMaatstaf voor de financiële soliditeit van de onderneming.
Copyright Vladeracken van ieder land bij te houden alsmede zijn budgettekorten (in de praktijk is dit al geregeld), ontstaat er een mogelijkheid om over iedere voorgenomen lening van de aangesloten landen een objectief advies uit te brengen.

Omvang van het EFSF

Het EFSF, als “lender in last resort”, heeft op dit moment nog een ander probleem. Het heeft slechts € 250 miljard als basiskapitaal meegekregen. Het moet daarmee naar andere kapitaalverstrekkers toe om geld te lenen om vervolgens dat geld weer aan Europese landen te kunnen verstrekken in de orde van grootte die Italië bijvoorbeeld nu nodig gaat hebben. Alleen al de Italiaanse schuld is meer dan € 1.900 miljard, dus het EFSF kan op dit moment niets meer doen dan een garantie afgeven voor een deel van deze schuld aan hen die Italië – al was het maar indirect – alsnog willen financieren. En niemand wil Italië geld lenen met een maximale garantie van 10 tot 15%. Politici, of zij dit nu willen of niet, zullen dus uiteindelijk geen andere keuze hebben dan het EFSF een oneindige slagkracht mee te geven. En dat kan weer alleen als alle Eurolanden volledig garant gaan staan voor het EFSF of als de ECB overgaat op het drukken van €’s (op dit laatste punt en de wijze waarop dit probleem in de V.S. en Japan wordt behandeld komen wij in een volgende bijdrage nog terug).

Ongehoorzaamheid

Stel nu eens dat een land zich niet houdt aan de door het EFSF opgelegde begrotingsdiscipline. Het EFSF zal dan geen geld willen uitlenen aan dat betreffende land. Het land gaat dan failliet. Op dit moment betekent dit dat alle houders van schulden van dat land zwaar in de problemen raken. Nu al is duidelijk dat om te beginnen veel Franse banken een faillissement van Italië niet zelfstandig kunnen overleven. Dat betekent dat Europa voor de huidige schulden niet anders kan dan een oneindige garantie af te geven op alle staatsschulden van de Eurolanden. Maar om te voorkomen dat er vervolgens een vrijbrief voor meer schulden wordt verstrekt is de logische weg ook hier het EFSF en / of de ECB. Door de schulden (uiteraard tegen marktprijzen) over te nemen van marktpartijen komt de nationale schuld van probleemlanden geleidelijk aan in handen van het EFSF en / of de ECB. De herfinanciering kan dan vervolgens aan voorwaarden worden gebonden. Houdt een land zich dan niet aan de voorwaarden, dan gaat het land alsnog failliet en betaalt het EFSF (cq ECB) de rekening, maar die zijn volledig door de andere Eurolanden gedekt, dus de rekening komt dan uiteindelijk bij de andere Eurolanden. De financiële instellingen daarentegen houden het schip droog en hoeven daarmee niet gered te worden. En zij kunnen altijd middels strenge regels en/of extra belastingen gedwongen worden om en deel van het gelopen risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken alsnog te betalen zonder dat zij zelf het risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken lopen om te vallen.

Conclusie

Kortom, wat ons betreft is de vraag niet óf er Euroland TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken komen, maar slechts wanneer. En de vraag is ook niet óf wij gezamenlijk garant gaan staan voor EL TreasuriesSchuldpapier van de Amerikaanse overheid uitgegeven door het Bureau of Public Debt. Men onderscheidt Treasury bills, Treasury notes, Treasury bonds en TIPS.
Copyright Vladeracken en elkaars overheidsschulden, maar slechts wanneer.

Slotwoord, logica

Eén ding is zeker: als de politiek blijft volharden in het visieloze spel van ikke, ikke, ikke, dan zullen de internationale kapitaalmarkten ongetwijfeld hun werk doen. Wat dat betreft is de belofte van afgelopen week van mevrouw Merkel om de Duitsers komend jaar te helpen met een belastingverlaging het duidelijkste en meest recente argument waarom u er vanuit moet gaan dat de markten het pleit zullen gaan beslechten. Want niet alleen is haar voorstel een slag in het gezicht van al die mensen die nu in Griekenland, Italië, Portugal, etc. tot de bedelstaf zijn geraakt, maar zij zegt daarmee impliciet: de 60%-schuldnorm is uiteraard niet voor Duitsland bedoeld, want Duitsland, zoals al vaker in de afgelopen jaren, staat boven de wet (het verdrag van Maastricht). Mevrouw Merkel heeft kennelijk nog steeds niet door dat niet zij maar de markt de wet op het ogenblik bepaalt. Misschien een schone taak voor eurocommissaris Olli Rehn uit Finland wiens macht onlangs juist op dit gebied sterk werd vergroot.

Den Haag, 11 november 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies, maar een persoonlijke mening van de auteur. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

Waar is de markt en waar zijn wij mee bezig?

19 augustus 2011/in Beursjaar, Economie, Lange Termijn Strategie/door

Algemene ontwikkeling op de beurs.

Gezegd moet worden dat de diepte van de reactieEen daling van de koersen met 5% of meer maar minder dan 10%.
Copyright Vladeracken ons heeft verbaasd. De AEX IndexEen gemiddelde van de 25 meest verhandelde en grootste aandelen van de Amsterdamse beurs. Opties op de AEX Index zijn van het Europese type.
Copyright Vladeracken daalde in 6 dagen tijd van het in technische zin belangrijke steunpunt van 323 punten naar een dieptepunt van 266 punten op dinsdag 9 augustus jongstleden. Zo mogelijk nog harder omhoog verliep het herstel nadien, vier dagen later stond de AEX alweer 10% hoger. Dit is een typische reactieEen daling van de koersen met 5% of meer maar minder dan 10%.
Copyright Vladeracken van een markt in paniek. En het beste dat de belegger dan kan doen is stilzitten en de reactieEen daling van de koersen met 5% of meer maar minder dan 10%.
Copyright Vladeracken omhoog afwachten. Deze is nu in de maak en wij verwachten dat die reactieEen daling van de koersen met 5% of meer maar minder dan 10%.
Copyright Vladeracken nog niet klaar is. Wij gaan uit van een herstel van de AEX IndexEen gemiddelde van de 25 meest verhandelde en grootste aandelen van de Amsterdamse beurs. Opties op de AEX Index zijn van het Europese type.
Copyright Vladeracken richting in eerste instantie de belangrijke weerstandKoersniveau waaronder koersen de neiging hebben om na een stijging te stabiliseren.
Copyright Vladeracken van 306 punten maar daarna komt in zicht een niveau van 325 – 340. Tussen 306 en 340 verwachten wij een kentering die opnieuw tot stevige dalingen kan leiden, waarschijnlijk zelfs tot onder de bodemDieptepunt in de koersontwikkeling. Men onderscheidt onder andere de dubbele, de triple, de broadening, de V en de extended bodem. Eén van de manieren om de aanwezigheid van een bodem vast te stellen is de volgende regel: iedere koers welke voorafgegaan wordt door drie hogere en gevolgd wordt door twee hogere slotkoersen, kan beschouwd worden als een bodem.
Copyright Vladeracken van 266 van vorige week. Dit betekent aandelen alsnog, maar dan pas, verkopen en put opties ter dekking aankopen. Ook de aankoop van langlopende staatsobligaties past in dit plan. Bedrijfsleningen houden wij gewoon vast. Die zijn niet in gevaar omdat de balansen van deze ondernemingen in orde zijn.

Wat nu?

De vraag die ons dezer dagen veel wordt gesteld is hoe deze beursontwikkelingen zich verhouden met de economische ontwikkelingen in de wereld. En dat is lastiger omdat hier fundamentele ontwikkelingen in de economie zich soms haaks lijken te bewegen op de sentimentgedreven berichten in de media en op de effectenmarkten.

Fundamenteel

In fundamentele zin zijn er drie zaken die van belang zijn. Dat zijn:
1.    De crisis in de overheidsfinanciën in Europa
2.    De toenemende inflatie in China en Brazilië
3.    De vertragende Westerse economieën, het “dubble dip”-scenario

De crisis in de overheidsfinanciën in Europa

Voor de meeste commentatoren is het lastig zo niet onmogelijk om hier grip op te krijgen met als gevolg heel veel verschillende meningen zelfs op het niveau van eerste ministers. Voor de betrokken landen is de dalende kredietwaardigheid een drama. Hele generaties zien hun toekomst verdwijnen. Voor de sterkere Noord-West Europese landen is het probleem vooral een mogelijkheid om een meer centraal geleide financiële politiek bij de zwakkere landen af te dwingen.
Wat dat betreft spreekt de gezamenlijke verklaring van Merkel en Sarkozy van afgelopen dinsdagavond boekdelen. Met name Merkel heeft een electoraal probleem. In Duitsland is geen publieke en dus politieke meerderheid te vinden voor een algehele garantie van Europa voor de schulden van de individuele lidstaten van de Eurozone. Maar een faillissement van één land kan leiden tot het faillissement van veel meer landen en dat doemscenario wil men koste wat het kost voorkomen. De consequenties ervan kan men niet overzien. Bovendien heeft een garantie alleen zin als het probleem in de toekomst kan worden voorkomen want anders is het een vrijbrief voor nog meer ongecontroleerde schulden.
Dus moet een weeffout van het Verdrag van Maastricht, dat aan de Euro ten grondslag ligt, worden hersteld. Er moet een fiscale en begrotingsdiscipline kunnen worden afgedwongen.
De contouren van een oplossing die politiek aanvaardbaar is voor iedereen, beginnen zich af te tekenen. Afgelopen dinsdag spraken Merkel en Sarkozy voor het eerst openlijk over de wenselijkheid van een Europees economisch orgaan met de macht om dwingende aanwijzingen te geven aan landen die de begrotingsregels overtreden en sancties op te leggen aan de landen als zij zich niet aan de begrotingsspelregels houden. Daarnaast is er inmiddels een Europees fonds opgericht (het Noodfonds EFSF) dat geld kan uitlenen aan individuele landen tegen tarieven (rentepercentages) die los staan van de marktprijs. Dit fonds financiert zichzelf weer op basis van garanties van alle andere Eurolanden. De omvang van dit fonds is nu nog beperkt, maar de stap naar een veel grotere of misschien zelfs oneindige omvang is volgens ons vooral een kwestie van tijd. Als de nood maar hoog genoeg wordt zal de omvang vanzelf omhoog geschroefd worden, politici krijgen daarvoor van de markt uiteindelijk maar weinig keuze.

Het mooie van deze constructie is dat sterke gedisciplineerde landen altijd zelfstandig naar de kapitaalmarkt kunnen blijven gaan terwijl zwakke niet-gedisciplineerde landen de keuze krijgen: luisteren naar het Europese controleorgaan en doen wat hun wordt opgedragen of tegen veel duurdere condities zelf naar de markt gaan. Het controleorgaan kan met het Europese Noodfonds in de hand vervolgens maatregelen afdwingen en garandeert daarbij impliciet de volledige financiering van de zwakkere landen.

Hoe uiteindelijk de feitelijke oplossing er precies uit gaat zien is onduidelijk, maar ook minder van belang. Op termijn zal dit ertoe leiden dat de sterkere economieën sterker worden en de zwakkere economieën veroordeeld worden tot verdere marginalisering, tenzij zij zich daadwerkelijk aanpassen en ook sterk worden. Dat kost inderdaad geld. De sterkere landen zullen, via het Noodfonds, voor de schulden van die landen garant blijven met het risicoDit wordt wel berekend als het product van de standaarddeviatie van de waardeontwikkeling van een portefeuille (aandeel) en de mutatiegraad op jaarbasis binnen deze portefeuille (van dit aandeel).
Copyright Vladeracken dat zij moeten gaan betalen, maar het zal hun economie niet wezenlijk aantasten, eerder gaan zij er verder van profiteren. Overigens geloven wij niet in een verlies op leningen/garanties aan deze landen, want ieder verlies dat de sterkere landen zouden moeten accepteren leidt onherroepelijk tot een default situatie van de landen die dit verlies creëren. Een lange looptijd van de leningen/garanties is de enige mogelijkheid die de “ redders” ter beschikking staat. Ongetwijfeld gaan zij daarvan gebruik maken als de nood aan de man zou komen.

Wel belangrijk is dat wij weer met een hogere inflatie te maken kunnen gaan krijgen.

De toenemende inflatie in China en Brazilië

In deze landen is sprake van een sterke oververhitting van de economie. De enorme groei van de afgelopen jaren begint daar zijn tol te eisen en kan tot diepe conjuncturele recessies leiden. Met name een cyclische economie zoals Duitsland kan daar flink last van krijgen (en dus ook onze industrie en onze transportsector). Maar dit soort recessies zijn niet abnormaal. In de jaren tussen 1950 en 1999 kwamen die ook bij ons regelmatig voor en zorgden die vooral voor het van tijd tot tijd saneren van inefficiënties (zwakke bedrijven gaan failliet, maar de economie als geheel wordt er uiteindelijk alleen maar beter van). Het is een van de drijvende achtergronden van wat wij in het Westen als een terugkerende cyclus van gemiddeld 4 jaar hebben gezien in de afgelopen decennia, te weten drie jaren van herstel en voorspoed en 1 jaar van consolidatieEen periode waarin de koersen tijdelijk in zijwaartse richting ten opzichte van de aan de gang zijnde trendDe richting van de markt. Een opwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van hogere bodems en hogere toppen. Een neerwaartse trend wordt gekarakteriseerd door een opeenvolging van lagere bodems en lagere toppen.
Copyright Vladeracken bewegen. In het algemeen geldt dat de prijzen even rust nemen alvorens hun weg te vervolgen. Zie ook congestieperiode.
Copyright Vladeracken en/of krimp (ook wel de Kitchin- of Voorraadcyclus genoemd). Het betekent alleen maar dat de economieën van deze landen volwassen worden.

De vertragende Westerse economieën

Het derde probleem is voor de komende maanden in onze ogen het meest belangrijke en acute probleem en dat is het probleem van de vertragende Westerse economieën. Alle signalen in Amerika en meer en meer signalen in Europa staan op oranje. Zij wijzen op een naderende recessie of een fase van beperkte economische groei. En dit probleem wordt nog versterkt door de eerste twee problemen, want in Europa en de V.S. moeten overheden of zij dat willen of niet bezuinigen en de stimulans van de sterk groeiende economieën van China en Brazilië valt nu ook weg.

Op het Amerikaanse budgettaire probleem willen wij nog even terugkomen. Het gedrocht van het kredietplafond en het tweepartijen stelsel in de V.S. hebben de economische politiek in de V.S. min of meer lam gelegd. En dit probleem is niet zomaar van tafel. Als er geen politieke oplossing komt zullen automatisch zware bezuinigingen worden ingevoerd. Wordt het probleem wel op de onderhandelingstafel opgelost, dan volgen er minder zware bezuinigingen maar tegelijkertijd ook belastingverhogingen. Links of rechtsom betekent dit het wegvallen van de overheid als stimulerende factor voor de economie en wel met vrijwel onmiddellijke ingang. Een eventueel QE3 programma van de FED zal de pijn weliswaar verlichten, maar niet wegnemen.

Het sentiment

Het sentimentDe emotionele gemoedstoestand van de gemiddelde belegger.
Copyright Vladeracken van de markt loopt op deze ontwikkelingen vooruit. Aandelenbeurzen hebben de neiging om circa zes maanden vooruit te lopen op de ontwikkelingen in de economie. Met de paniek van afgelopen week moet dus verondersteld worden dat de economische recessie een feit zal zijn in het eerste en/of tweede kwartaal van 2012. Als die diep en wereldwijd is, dan gaan beurzen nog een volgende, diepere beweging omlaag maken. Als de recessie mild van aard blijkt (of slechts een tijdelijke vertraging blijkt te zijn) dan zullen beurzen de draad geleidelijk aan weer gaan oppakken. Wij gaan voor het eerste van de twee scenario’s.

Conclusie

“Waarom dan niet alles nu meteen verkocht?” zult u zeggen. Dat heeft te maken met de wijze waarop beurzen zich ontwikkelen. Er is vorige week een waarschuwingsschot afgegeven. Het is normaal om nu een geleidelijk herstel te gaan zien waarbij mogelijk een koerscorrectie van minimaal 1/3de deel van de voorafgaande daling kan worden verwacht (hetgeen voor de AEX een minimum doel van 306 betekent). Wij houden rekening zoals gezegd mede gelet op de recente volatiliteitDe beweeglijkheid van prijzen.
Copyright Vladeracken met een herstel richting 325 – 340. Wij willen dit herstel zijn gang laten gaan.

Nu zijn onze portefeuilles al uitermate defensief ingericht. Ook als ons scenario niet uitkomt en koersen vanaf nu alleen maar verder weg zakken zullen onze portefeuilles de storm per saldo prima doorkomen.

Wij hopen onze lezers hiermede een leidraad te geven waarop zij de stroom aan informatie en gebeurtenissen op economisch terrein een plaats kunnen geven. Uiteraard zijn wij te allen tijde beschikbaar om u nadere uitleg te verschaffen.

Onze visie wordt met regelmaat gepubliceerd op onze website. Vraagt u ons tevens om een gratis abonnement op “De Technische BeleggerEen maandblad dat de ontwikkelingen op de wereldwijde effectenmarkten analyseert en becommentarieert uitgaande van de Technische AnalyseEen vorm van markt analyse die uitgaat van vraag en aanbod en handelsvolume, waarbij men met behulp charts en formules gebaseerd op marktgegevens probeert vast te stellen in welke fase van haar ontwikkeling de markt zich bevindt.
Copyright Vladeracken. Het wordt uitgegeven door Vladeracken BV en wordt gratis aan haar klanten ter beschikking gesteld.
Copyright Vladeracken”, mocht u deze nog niet ontvangen. Hierin wordt onze maandelijkse visie uitgebreid toegelicht.

Brexit; gevolgen en conclusies

Recessie in het VK, dan ook in Europa?

Premier Renzi en de Italianen

Bankenunie, de oplossing maar ook het probleem

Stresstest banken

(Verboden) Staatssteun

Electorale basis

Hervormingsvoorstel Italiaanse politiek

Paniek

Politieke achterkamertjes

Conclusie en strategie

Rentespread

Den Haag, 8 juli 2016 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Injecties van liquiditeiten

Vlucht van kapitaal

Inflatieverwachtingen

Verkeersvergelijking van Fisher

Deleveraging

Scenario’s voor Europa.

De Vergrijzinggolf

Conclusie vanuit de fundamentele factoren

Renteconclusie

De Weg voor de Belegger

1. Deposito’s

2. Obligaties

3. Aandelen

4. Onroerend goed

5. Grondstoffen en edelmetalen

Den Haag, 29 juni 2012 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Waarschuwing vooraf

Grondstoffenexporteur

De koersontwikkeling van de € versus de A$

Koersontwikkeling A$ 1987, 2000 – 2003 en 2008

Koersontwikkeling A$ 1999 – 2008

Koersontwikkeling A$ 2008 – 2012

De A$ en de prijzen van grondstoffen uit de mijnbouw

Conclusie

Den Haag, 30 maart 2012 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Conclusie voor de €-belegger

We beginnen met de ¥en

Overheidsschuld Japan

Koersontwikkeling ¥en 1989 – 2000

Koersontwikkeling ¥en 2000 – 2008

Koersontwikkeling ¥en 2008 – 2012

Huidige positie € versus ¥en

Conclusie voor de €-belegger

Den Haag, 23 maart 2012 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Fisher

Rentesubsidie

Inflatoire druk

Deflatie

De Britten gaan ons voor

Conclusie voor de £-belegger

Conclusie voor de €-belegger

Den Haag, 16 maart 2012 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Nederland

De hogere Time Frames

Tot slot

Overigen

Onze Strategie

Post Scriptum

Den Haag, 12 december 2011 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken BV

Lange termijn bodem

Convergentie

De korte termijn

De weekkoersen

Overige Rentes

De Rente in de Verenigde Staten

Conclusie

Post Scriptum

Den Haag, 2 december 2011 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Lage rente in de V.S. en Japan

ECB in de rol van de FED

Verdrag van Maastricht

Verdragsaanpassing

De angst van Merkel

Conclusie

Den Haag, 18 november 2011 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Eurobonds

Euroland Treasuries

Den Haag, 8 juli 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 29 juni 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 30 maart 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 23 maart 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 16 maart 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 12 december 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken BV

Den Haag, 2 december 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 18 november 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 11 november 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 19 augustus 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken BV