Bescherming tegen rentestijging in een obligatieportefeuille, deel 2

(10 februari 2010)

Vorige week hebben wij u een volgsysteem op rente voorgesteld dat aan- en verkoopsignalen gaf, welke wij daarna hebben toegepast op obligaties.

Wij hebben u laten zien dat er met een volgsysteem op rente een redelijke opbrengst gegenereerd kan worden die als inkomsten gezien kunnen worden tegenover de verliezen die men lijdt op een obligatieportefeuille in het geval dat men in een periode van rentestijgingen zit. Uiteraard kunnen deze inkomsten als winst aangemerkt worden op het moment dat een obligatie afgelost wordt maar niet altijd is het zo dat obligaties tot aan de aflossing gehouden worden. Vaak worden ze van tevoren verkocht en dat geschiedt dan tegen koersen die afhankelijk zijn van het rentetype van de betreffende obligatie en de op dat moment heersende marktrente. En op dat moment is de gemaakte winst wel degelijk een compensatie voor uw verlies. Het volgsysteem kan ook gebruikt worden om in tijden van dalende rente (stijgende obligatiekoersen) extra winst te maken.

Hieronder zullen wij een aantal instrumenten aan uw blik voorbij laten gaan welke gebruikt kunnen worden om deel te nemen in deze “verzekering”en in de investering. Wij zullen besluiten met u uiteen te zetten op welke wijze u gratis op de hoogte kunt zijn van de signalen welke wij uit dit volgsysteem ontvangen.

Welke zijn de dekkingsinstrumenten?
Het arsenaal is groot. Er zijn opties, sprinters in vele vormen, futures en ETF’s.

De Future

Wij hebben het hier dus over de Bundfuture. Deze wordt verhandeld op de Eurex (beurs in Frankfurt). Er bestaan futures met looptijden van maximaal 3, 6 en 9 maanden (maart, juni, september en december). De contractgrootte bedraagt €100.000. Men moet dus een grote portefeuille hebben als men hiervan gebruik wil maken. In Amerika zijn futures op de Treasury te kust en te keur verkrijgbaar. Indien men via futures hedget dan is het zaak de signalen zeer nauwgezet te volgen want het risico bij futures is in principe onbeperkt. De transactiekosten van futures zijn over het algemeen gering. U betaalt ongeveer 0,003% per contract.
De onderliggende waarde van deze futures, de Bund, is een index berekend als de gemiddelde koers van een mandje van leningen van de Duitse Overheid met een resterende looptijd van 8,5 tot 10,5 jaar.

De Optie

Op de Bundfuture op de Eurex bestaan opties, met dezelfde looptijd als de future en met dezelfde onderliggende waarde (€100.000).
In Nederland zijn geen opties op obligaties meer beschikbaar, maar in Amerika kunt u opties op de Amerikaanse Treasuries krijgen.
Opties zijn dus alleen maar interessant voor grote portefeuilles. Het nadeel van de future (onbeperkt risico) is hier niet aanwezig (tenzij u de opties gaat schrijven / verkopen) maar longposities in opties zitten natuurlijk altijd met het probleem van het verlies aan verwachtingswaarde. U kunt uw investering volledig verliezen. De transactiekosten van opties bedragen, afhankelijk van uw broker, € 3 tot € 5 per contract.

De Speeder, Sprinter, Turbo etc.

De Sprinter, Speeder en Turbo zijn namen voor hetzelfde type product. Elke naam verwijst naar een andere aanbieder. Zo heeft de Commerzbank Speeders, ING bank Sprinters en RBS heeft de Turbohandel van ABN Amro overgenomen. Inmiddels is ABN Amro zelf opnieuw met turbo’s begonnen. Het principe van dit product is dat de investering die u doet gekoppeld is aan de onderliggende waarde. In ons voorbeeld dus de Bund Future. Stel dat u een obligatieportefeuille heeft van €10.000. Stel verder dat u een Bundturbo wenst te kopen met een hefboom van 1 (dus geen leverage). Om uzelf te beschermen tegen een koersdaling van uw obligatieportefeuille moet u dus evenveel investeren als de waarde van uw obligatieportefeuille groot is, want als de obligatieportefeuille 1% stijgt dan zal de waarde van uw long turbo (ruw gerekend) ook 1% toenemen. Er is immers geen leverage opgenomen. Zou er een leverage 2 zijn dan volstaat u met de helft. De leveragefactor wordt aangegeven bij de specificaties die voor het product gelden. Hij wordt gepubliceerd op de beurs waar het specifieke product is genoteerd. Uw Internet Bank laat deze noteringen in het algemeen zien. U hoeft maar op de productnaam te klikken. Men vindt producten met een hefboom variërend van 4 tot 16. In feite kunt u uw obligatieportefeuille van €10.000 dus afdekken voor een relatief zeer klein bedrag. Overigens merken wij op dat dit type derivaten altijd gepaard gaat met een zogenaamd stoploss niveau. Dit betekent dat het product door de uitgevende instelling wordt beëindigd (afgerekend) op het moment dat de prijs van de onderliggende waarde gedurende enig moment dit stoploss niveau raakt. Hoe groter de leverage hoe dichter bij de koers de stoploss ligt en dus hoe groter de kans dat uw product tussentijds wordt afgerekend. Wij adviseren voor de Bund een leverage van 7 tot 8 te nemen. De stoploss wordt aangegeven in de naam van het product. De stoploss kruipt geleidelijk naar de koers toe en hij wordt maandelijks aangepast. Als wij bij ons voorbeeld blijven van een portefeuille van €10.000 dan zou u ongeveer € 1.250 moeten investeren (€ 10.000 gedeeld door de hefboom van 8). Afhankelijk van uw broker betaalt u 0,1% van de investering (in dit voorbeeld dus € 1,25).
Denk eraan, als u een obligatieportefeuille wenst te beschermen tegen een rentestijging, dan dient u een Short Turbo op de Bund te kopen! Het gaat u immers om een bescherming tegen een koersdaling van de portefeuille.

Als u nauwkeurig de reacties wilt uitrekenen die uw portefeuille zal tonen op fluctuaties van de Bund dan dient u de modified duration van de Bund te kennen. Er wordt ons wel eens gevraagd of het aanbeveling verdient om de turbo door te rollen in geval van een sterke waardestijging. U kunt op deze wijze inderdaad een gedeelte van uw winst veiligstellen (en dus uw absolute risico verkleinen), maar de leverage verandert in principe niet want bij een gedaalde leverage hoort een gestegen waarde, die de daling neutraliseert. Overigens neemt u automatisch een hoger stoplossniveau als u uw turbo doorrolt.

De Commerzbank geeft Speeders uit. In de serie BEST Unlimited Speeders vindt u Speeders op de Bundfuture en ook op T-note futures. zowel long als short.

ING heeft Sprinters op Bundfutures en op T-note futures (Amerikaanse Treasury note) zowel long als short.

ABN AMRO geeft Turbo’s uit op de Bundfuture, de Schatz future (futures op een korterlopende Duitse Euro obligatie-index) en op de T-Bond zowel short als long.

RBS heeft een grote serie Turbo’s waaronder Turbo’s op Bund, Bobl (middellange termijn looptijd)en Schatzfutures (zeer korte looptijd) alles long en short.

De ETF

Investeringen in een ETF vereisen veel kapitaal. In principe evenveel als uw obligatieportefeuille groot is, tenminste als u aan afdekking denkt. ETF’s zijn dus minder geschikt voor dekking en beter voor normale belegging. Wij geven u enkele voorbeelden.
In Frankfurt staan genoteerd long ETF’s van Lyxor en van ComStage op de Bundfuture en in Parijs vindt u ook de Lyxor ETF-SGI Daily Double Short Bundfuture van Société Generale (ISIN FR0010869578). Zij zijn gewoon via uw broker in Nederland verkrijgbaar. Ook Barclays heeft een Short ETF op European Treasuries.

In Amerika heeft Morgan Stanley onlangs twee “Double Short ETF’s”geïntroduceerd. Het zijn DSTJ een dubbele short ETF op de 10jaars Treasury en DSXJ een dubbele short ETF op Treasuries in het algemeen. Beide zijn genoteerd op de NASDAQ en ook via uw broker in Nederland verkrijgbaar. Uiteraard luiden ze in Amerikaanse dollars, maar dit valutarisico is inherent aan het feit dat u in Amerika belegt. Wij zullen op de vele verschillende mogelijkheden hoe men zich tegen dit dollarrisico kan indekken hier niet ingaan.
De Double Short ETF (men heeft ze ook op indexen) geeft u in principe een opbrengst gelijk aan twee maal de daling van de onderliggende waarde. In de praktijk is dat om allerlei redenen echter niet zo (waarvan de belangrijkste is dat ook hier een stuk premieverval door de tijd speelt), maar wanneer de beweging aan de gang is werkt de hefboom wel degelijk. Het is een gevaarlijk instrument gegeven de hoge investering en de grote verliesruimte. Het is dus zaak, als u van dit vehikel gebruik wilt maken, dat u rigoureus de signalen opvolgt.

Conclusie

Uiteraard is het voor ons onmogelijk om precies “op de cent nauwkeurig”de compensatie uit te rekenen die u gaat ontvangen als u uw obligatieportefeuille afdekt op de wijze zoals wij hierboven hebben beschreven. Veel is afhankelijk van het instrument dat u kiest en van de leverage die u inbouwt. Maar grosso modo is het duidelijk dat u met behulp van de signalen welke ons systeem ons oplevert een goede dekking kunt opbouwen tegen verliezen die u zou lijden op uw obligatieportefeuille in periodes dat de rente stijgt. Daarnaast kunnen in tijden dat rentedalingen optreden extra winsten gegenereerd worden op stijgende obligatiekoersen. Voor de kleinere portefeuille is de sprinter (of welke soortgelijk product u ook kiest) uitermate geschikt om aan dit proces deel te nemen. Wij hebben hierboven een aantal instrumenten en uitgevende instellingen opgesomd. Wij willen hiermede niet beweren dat we compleet zijn. Als u het niet weet controleer dan het aanbod bij uw broker, dat blijkt altijd de makkelijkste weg te zijn.

Gratis signalen ontvangen

Op dit moment staat er een hausse signaal uit voor de rente zowel in Duitsland, Nederland als in de Verenigde Staten. Wij moeten dus ingedekt zijn tegen een daling van de obligatiekoersen. Maar als u nog niet short zit in obligaties moet u dat ook nog niet gaan doen. Wacht liever op een nieuw signaal. Het is ongetwijfeld zo dat er een reactie zal komen op de sterke stijging die de rente in de afgelopen maanden heeft doorgemaakt. Er zijn zelfs analisten die stellen dat we teruggaan naar het dieptepunt van 2,29% uit augustus 2010 (10-jaars rente in Nederland) alvorens we definitief de lange weg omhoog inzetten.
Wij zullen via Twitter in de toekomst steeds een bericht aan onze volgers toesturen als wij een nieuw signaal ontvangen. Als u zich aanmeldt als volger van Vladeracken dan krijgt u deze signalen dus automatisch binnen. Of u daarnaar handelt is aan u om te beslissen. Wij zullen geen keuze voor u maken ook niet voor wat betreft het instrument. Wij kunnen dat ook niet want wij zijn niet op de hoogte van de samenstelling van uw portefeuille. Hierboven hebt u gezien dat er ook verliesgevende signalen zijn. Er zijn er maar weinig en de verliezen zijn vrij gering, maar als u handelt op onze signalen dan neemt u zelf dit risico. Wij zijn niet verantwoordelijk voor de resultaten van uw acties ook al worden ze ingegeven door een signaal dat wij u hebben doen toekomen. Ook de keuze van het instrument via hetwelk u wilt hedgen of beleggen is uw eigen zaak. Hierboven hebben wij wat mogelijkheden aangegeven, maar daar laten wij het bij. U zult dus alleen maar een signaal ontvangen waarin gesteld wordt. “Ga short in (Europese) obligaties, ga long in (Europese) obligaties; exit (Europese) obligatiederivaten”. Cliënten voor wie wij het beheer doen hoeven niets te doen. Als wij een afspraak met hen hebben om actief in obligatiederivaten te handelen dan zullen wij dat doen conform de signalen die wij ontvangen en die wij via Twitter aan geïnteresseerden doorgeven.

Den Haag, 10 februari 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken BV heeft voor sommige cliënten positie in de hier besproken effecten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie de hier besproken systematiek volgt of wenst te volgen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken methodiek vertegenwoordigt een hoog risico.