De Technische Belegger Jaargang 27 • Nr 5 • 3 mei 2021
Het was geen mooie week. De AEX Index liet 1,1% liggen. En daarmede lijkt de reactie nog niet afgelopen te zijn. De weekindicatoren zijn met dit negatieve resultaat, wat bijna overal te zien was, definitief gedraaid. Hoe lang dit gaat duren is nog niet te zeggen. Wel is het nu duidelijk dat beleggers rekening moeten houden met een gevaarlijke periode. Een negatief beeld in de weekgrafieken kan gemakkelijk uitmonden in een forse daling. En de kans dat deze daling gaat plaatsvinden tijdens het zwakke seizoen, waarvan algemeen aangenomen wordt dat deze gaat aanvangen in mei/juni, verergert de situatie alleen maar. Er zijn duidelijke fundamentele argumenten aan te voeren voor een zwakke markt in de komende periode. Allereerst is er Covid. Men gaat ervan uit dat het ergste voorbij is. Amerika loopt daarbij voorop. Europa is zich aan het klaarmaken voor een geslaagde vaccinatie actie. Zuid Amerika en India vooral zijn de brandhaarden waar nog niet geblust is en waarvandaan nieuwe gevaren dreigen te komen. Covid is daarmede nog steeds een bron van onzekerheid. De economie is overal aan het aantrekken. Hoge groeicijfers worden voorzien. Maar als men ervan uitgaat dat de effectenmarkten circa een halfjaar vooruitlopen op de economische ontwikkelingen dan heeft men het over een horizon, die het mogelijk maakt eerst een hoge groei door te maken, alvorens mindere voorspellingen de vreugde beëindigen. En zoals men weet leeft de financiële wereld van verwachtingen. Daarbij voegt zich het feit dat de effectenbeurzen overal onder hoge spanning staan. Was het vroeger zo dat een koers/winstverhouding boven 20 al als hoog werd aangeduid, nu is 60 to 70 al veel voorkomend. Vooral Big Tech vervuilt hiermede het algemene positieve beeld. En niet voor niets ziet men in de grafieken van een aantal van deze aandelen, dat er een gerede mogelijkheid is dat er zich negatieve Kop/Schouderpatronen aan het ontwikkelen zijn. Ook de AEX Index tikte vrijdag nog een All-Time High aan (719,26) maar technisch gezin lijkt dit toch een moment waarop de bijl kan toeslaan. Anderzijds is er (nog) geen verandering gekomen in de toevloed van liquide middelen. Zowel de FED als de Europese Centrale Bank in Frankfurt hebben gesteld, dat zij nog niet gaan afbouwen. Dit moge zo zijn maar op het moment dat investeerders gaan ruiken dat het manna beperkt gaat worden spreken we over een ander scenario. Voorlopig is dat niet zo en derhalve hebben wij er vertrouwen in dat deze reactie niet zal uitmonden in een correctie. Wij zien de huidige reactie overigens niet lang meer duren want hij telt nu al bijna vier weken en de overspannenheid in de markt (korte termijn) is daardoor al flink teruggedrongen. Er zal zich echter snel een nieuwe inzetten want gezien de signalen vanuit de weekgrafieken zal deze reactie snel gevolgd worden door een andere. Zolang de weekgrafieken negatieve indicatoren met zich dragen is de markt niet in goeden doen.
De AEX Index op dagbasis (fig. 1)
Figuur 1. AEX Index, daggrafiek
De lange oplopende wedge die getekend is in de daggrafiek van de AEX Index ziet men bijna in alle daggrafieken. Het is een zeer gevaarlijk patroon, want het wordt doorgaans aan de onderkant verlaten. En hoe langer de wedge duurt hoe groter de kansen zijn op een forse daling. De wedge die u ziet is begonnen op 30 oktober 2020, precies 6 maanden geleden dus. Zijn laagste koers die dag was 536,21. Volgens Bartjens zou hij ten minste 160 punten kunnen dalen. En de AEX Index heeft vrijdag zijn wedge verlaten! Toch wordt die soep niet zo heet gegeten. Althans niet op dit moment. Maar de dreiging is er wel. Plotselinge slechte berichten kunnen dit scenario gemakkelijk in werking stellen. Zoals ook al boven gezegd, zien wij een forse dip echter onder de huidige omstandigheden niet zitten. De indicatoren, die wij onderaan in figuur 1 hebben opgenomen zijn alle drie dalende, hiermede duiden zij op het feit dat de markt in mineur is. Maar zij liggen ook al alle drie onder nul, de CCI ligt zelfs al dicht bij zijn vorige dieptepunten. Binnen zeer korte tijd zal de markt dus oversold zijn. Dat betekent dat de Markt dit gaat herstellen. Of dit herstel groot zal zijn hangt af van de middellange termijn situatie. Wij zullen hier dieper op ingaan in de volgende paragaaf, maar op dit moment is deze middellange termijn negatief. De dreigingen zijn dus niet uit de lucht.
Voor de zeer korte termijn is een nieuwe week van zwakte het meest waarschijnlijke. Een herstel gaat optreden in de week daarna of misschien als het tegen zit moet er nog een extra week gewacht worden. Op 687 ligt een sterke steun.
|
AEX Index op weekbasis (fig. 2)
Figuur 2. AEX Index, weekgrafiek
In figuur 2 ziet u de AEX Index op weekbasis. Opnieuw ziet u een stijgende wedge, maar deze is veel langer. Hij begint op 11 maart 2020, dat wil zeggen dat hij al meer dan een jaar in ontwikkeling is. De AEX Index ligt boven in deze wedge. Er is dus nog geen sprake van gevaar anders dan dat hij nu wel in reactie is. De koers is dalende en de indicatoren onder in de figuur zijn dalende. De onderzijde van de wedge ligt nu op 667, maar dit getal is stijgende. Als de koers daar wil komen dan moet hij wel eerst door het MA50 (zie de daggrafiek) breken maar daar zal sterke steun liggen. Gezien het feit dat op de daggrafiek de reactie al ver gevorderd is, zal een doorbraak van het MA50 niet op korte termijn geschieden. Dat houdt in dat het mogelijk is dat de daling van de weekgrafiek omslaat, maar het is nog veel te vroeg om daarover te speculeren. In feite zien wij dat niet zitten want als wij weer een maand verder zijn dan zit de beurs midden in het zwakke seizoen. Als de beurs in de komende maanden een opdoffer zou krijgen dan moet er wel iets bijzonders gebeuren en voorlopig zien wij geen trigger daarvoor zitten anders dan dat de rente sterk zou stijgen. De financiële autoriteiten zijn op dit moment niet zover dat ze dat toelaten. Gelukkig kan een langduriger consolidatie de spanningen ook wegnemen. De daggrafiek laat dat op dit moment zien. Zolang wij geen andere informatie hebben houden wij het erop dat de komende maanden een kalme beurs laten zien. Grote bewegingen zien wij dus niet zitten, maar wij houden ons wel gedeisd en zijn voorbereid op ernstiger ontwikkelingen.
De S&P500 Index op weekbasis (fig. 3)
Figuur 3. S&P 500 Index, weekgrafiek
Bij de weekgrafiek van de S&P500 is er eerder sprake van een oplopend kanaal. Dit patroon heeft dezelfde implicaties als de oplopende wedge. Opvallend is het dat de S&P500 nog helemaal niet aan zijn top is. Er is nog ruimte genoeg om te stijgen. Dat helpt het sentiment in andere beurzen, maar de indicatoren onder in de figuur zijn ook allemaal dalende. Voor de korte termijn wijkt het beeld dus niet af van dat wat u hierboven zag. Voor de langere termijn echter is het positiever omdat er veel meer ruimte is. Maak u echter niet blij met een dode mus, want een ligging midden in het kanaal, of tamelijk verwijderd van de uitersten van het kanaal, geeft geen enkele veiligheid tegen bewegingen in de niet gewenste richting. Grosso modo mag men stellen dat de conclusie, die te trekken valt uit de weekgrafiek van de S&P500, geen verschil uitmaakt met die welke eerder uit de grafieken van de AEX Index getrokken is.
De rente (fig. 4)
Figuur 4. US$ versus €, maandgrafiek
Opnieuw is er een maand voorbij en weer is de rente op de kapitaalmarkt verder opgelopen, nu ook in de VS. De economische groeicijfers in de VS vallen al mee, in Europa nog niet, maar hier is wel het investeringsniveau van bedrijven op peil gebleven en economen gaan er vanuit dat daarmee toekomstige groei is veiliggesteld. Dat Centrale Banken daarbij nog steeds liquiditeiten in de markten pompen en allemaal aangekondigd hebben dit nog wel even vol te zullen houden, ondersteunt ondertussen de aandelenmarkten, maar het leidt er wel toe dat waarderingen steeds verder uit de pas lopen met de realiteit. Want aandelen kopen geschiedt (bij veel professionele partijen) op basis van margin en de kostprijs daarvan wordt bepaald door de korte rente en de volatiliteit (die almaar lager wordt, zie ons commentaar hierover bij grafiek 9). Maar aandelen waarderen doe je aan de hand van de lange rente en die loopt al enkele maanden op. Dat betekent dat aandelenkoersen stijgen en aandelenwaarderingen dalen. Dat gat wordt uiteindelijk onhoudbaar. Maar een aandelenmarkt is ook een mammoettanker. Die draait niet zomaar, daar is een proces van topvorming voor nodig. En dat proces kan inmiddels begonnen zijn (bovendien nadert het zwakkere seizoen), maar de tekenen zijn nog te pril.
De US$ en de € (fig. 5)
Figuur 5. US$ versus €, maandgrafiek
Afgelopen week herstelde de $-koers zich plotsklaps iets, nadat een korte termijn steunlijn eerder in de afgelopen maand gebroken werd. Op korte termijn mag daarom een verder herstel verwacht worden van de $. Maar dit alles vindt plaats onder een veel belangrijkere grens waarvan de bovenkant zich nu rond 0,84 bevindt. En daarmee kan hooguit gezegd worden dat de pull-back onder die lijn nog niet voltooid is, mogelijk moet de $, onder de sterke vooruitzichten voor de economie van de VS, nog een keer terug naar 0,84. Vergist u zich echter niet. De drie programma’s die President Biden nu heeft aangekondigd betekenen uiteraard een economische impuls, maar zij betekenen ook dat de geldkraan in de VS verder open gaat. Er gaan nog weer meer $’s gedrukt worden. Zet dat af tegen het principieel veel zuinigere beleid in Europa en de voedingsbodem voor een sterk dalende $ tegenover de € is geboren. De $ is op termijn op weg naar 0,5 (2 $ per €), en niet, zoals veel analisten nog geen jaar geleden meenden, naar pari.
De prijs van een vat Brent-olie (fig. 6)
Figuur 6. Olie in $, maandgrafiek
Ook de olieprijzen zijn afgelopen maand verder gestegen. Maar de trend verlies aan kracht en we naderen de belangrijke lange termijn dalende trendlijn. De ruimte voor een verdere stijging van de olieprijzen is zo goed als weg. Voor de komende maanden verwachten wij een omkeerpatroon met een uiteindelijk dalende olieprijs als vervolg. Wat dat betreft zijn de negatieve divergentie in de Oscillator en het hoge niveau van de Stochastics, beide onderin de figuur duidelijke tekenen aan de wand.
Goud (fig. 7)
Figuur 7. Goud in $, weekgrafiek
Ook de prijs van een troy ounce goud is, in $’s gemeten, afgelopen maand nog iets opgelopen. Maar veel heeft het niet om het lijf gehad en een correctie omlaag lijkt aanstaande. Toch zien wij dat niet als een probleem. Op het lange termijn beeld mag de koers nog een keer terugvallen tot rond of net onder US$1.690 per troy ounce. Pas een doorbraak omhoog boven de dalende trendlijn, die voor komende maand rond US$ 1.800 ligt, is het signaal dat de lange termijn oplopende trend weer hervat wordt. Wij twijfelen niet aan de vraag of dit nog gaat gebeuren. Wat ons betreft is het slechts een kwestie van tijd. Maar binnen dat patroon past een hernieuwde daling prima. Hoe langer het huidige correctiepatroon duurt, des te krachtiger is straks de oplopende trend.
Volatiliteit (fig. 8)
Figuur 8. ETF Volatiliteit ProShares, weekgrafiek
Markten hebben de neiging om, wanneer de trend positief is, beleggers geleidelijk aan in slaap te sussen. Gebeurtenissen die de markt schrik aanjagen blijven voorkomen, maar het effect ervan op de beurs wordt gedurende een bull markt steeds kleiner. Het feit dat elke schok toch weer met een volgende stap omhoog wordt opgevolgd, leidt ertoe dat beleggers steeds minder snel aan de verkoopkant komen te staan. Uitslagen worden dan kleiner en de trend lijkt dan steeds stabieler te worden. Dit uit zich in een langzaam maar zeker dalende volatiliteit (beweeglijkheid). Deze statistische grootheid is enorm belangrijk in financiële markten omdat de prijs van allerhande derivaten rechtstreeks beïnvloed wordt door deze maatstaf. Als de volatiliteit daalt wordt de prijs van derivaten zoals opties, futures en turbo-achtige producten lager. U merkt dat in een afnemende opbrengst voor uw calls als u gewend bent deze regelmatig te schrijven. Nu kan er in de volatiliteit zelf ook gehandeld worden. In figuur 9 hebben wij de koersontwikkeling van een tracker (ETF) opgenomen die niets anders doet dan de in de volatiliteit te beleggen. Dat is op zichzelf een dure aangelegenheid omdat dit volledig met derivaten moet gebeuren. Wie steevast “long vola” zit (dus er doorlopend op gokt dat de volatiliteit gaat stijgen) zal merken dat de waarde van zijn belegging voortdurend daalt. U ziet dat in figuur 9. Over de hele grafiek bezien daalt de waarde van dit fonds vrijwel continue. Tussen maart 2020 en afgelopen vrijdag is de waarde van de ETF gedaald van een hoogste koers van boven US$ 60 per stuk naar een recent dieptepunt van US$ 8,23. Dat is een daling van ruim 85%!
En u moet er vanuit gaan, dat als beurzen de eerstvolgende keer weer in paniek raken, en de beweeglijkheid van de markt weer toeneemt, dat dit fonds dan flink in waarde zal stijgen, maar niet meer tot de laatste top van US$ 64,56. Stel echter, dat u in december 2020 op US$12 het fonds gekocht had, dan had u in korte tijd een vervijfvoudiging van uw belegging gezien. U moet er dan echter wel bovenop zitten, want rallies in dit fonds duren over het algemeen maar een paar weken.
Toch lijkt het moment om een positie in dit fonds op te pakken goed. Natuurlijk, vanaf deze koers kan dit fonds gemakkelijk nog halveren in de komende tijd. U moet dan ook niet al uw kruit verschieten. Maar als een bescherming in de huidige fase van koersstijgingen, is dit wel degelijk een mogelijkheid. Hoe het ook zij, dit fonds geldt als contra-indicator en de huidige zeer lage koers voorspelt niet veel goeds voor de markten in de loop van de komende maanden.
Tabel 1 Resultaten Vladeracken-modellen *
| Risico profiel | Methode | 2015 | 2016 |
2017 |
2018 | 2019 |
2020 |
2021 tm 1/5 |
Jaar doel |
| Zeer defensief | Pensioenportefeuilles | 2,9 % | -/-10,7% | 5,7 % | -/-7,4 % | 9,7 % | -/-0,2 % | 3,9 % | 4 % |
| Matig / fondsen | Fund Selector | -/- 1,5 % | 1,1 % | 5,5 % | -/-5,4 % | 13,9 % | -/-7,2 % | 6,5 % | 5 % |
| Matig | Mix aandelen / obl. | 16,2 % | -/-3,4 % | 10,7 % | -/-6,7 % | 17,0 % | 0,0 % | 6,2 % | 5 % |
| Normaal aandelen | PRIJS<Waarde | 23,2 % | 0,2 % | 12,5 % | -/-23,1 % | 22,6 % | -/-3,3 % | 15,9 % | 8 % |
| Actief aandelen | Benelux Selector | 27,3 % | 0,1 % | 23,7 % | 0,6 % | 22,4 % | 5,8 % | 14,5 % | 8 % |
| Europa Selector | 22,9 % | 4,2 % | 8,2 % | -/-21,0 % | 15,4 % | 15,2 % | 9,1 % | 8 % | |
| Benchmark | AEX Index | 4,1 % | 9,4 % | 12,7 % | -/-10,4 % | 23,9 % | 3,3 % | 13,3 % | |
| EuroStoxx 50 | 3,9 % | 0,7 % | 6,5 % | -/-14,3 % | 24,8 % | -/-5,1 % | 12,1 % |
* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.
Beleggen bij Vladeracken
Het tempo van het eerste kwartaal is in april niet meer volgehouden. Over een breed front zijn de portefeuilles van onze klanten nog weer meer waard geworden, maar het feit dat de markt langzaam maar zeker stoom begint te verliezen is ook in de portefeuilles zichtbaar. Afgelopen maand hebben wij per saldo nog altijd meer aandelen gekocht dan verkocht en veel aandelenportefeuilles zijn volledig belegd. Maar wij gaan er vanuit, dat de maand mei in het teken komt te staan van verkopen en opbouw van meer liquiditeiten. Het is allemaal veel te hard gegaan. Natuurlijk, het dividendseizoen is net begonnen en dat is vaak nog een prima fase. Maar deze markt is rijp voor een correctie van een wat grotere omvang, veiligheid gaat daarmee wat ons betreft weer de boventoon voeren boven rendement. Maar ondertussen genieten wij van de afsluiting van weer een positieve maand.
Nieuw adres in Hilversum
Afgelopen weekeinde is het kantoor in Hilversum definitief naar een nieuw onderkomen verhuisd. Het nieuwe adres luidt:
Oude Enghweg 2, 1217 JC Hilversum.
Daarmee is de heroriëntatie van de onderneming na de fusie tussen oorspronkelijk Fountain Capital, Mijn Effecten en Today’s en later Vladeracken voor wat het fysieke deel betreft voltooid. De Today’s Group BV heeft nu, drie kantoren, het nieuwe genoemde kantoor in Hilversum (de hoofdvestiging), een nieuw kantoor in Purmerend (Toscane 13,1448 JG te Purmerend) en het aloude kantoor van Vladeracken in Den Haag.
De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt (waarschijnlijk) op maandag 31 mei 2020.
Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze websites, www.vladeracken.nl, www.vladeracken.be & www.todaysgroup.nl.
Blog, Twitter, Linked-In, IEX & Instagram
Op de website wwww.vladeracken.nl kunt u in onze “Publicaties” artikelen vinden over de effecten waarin wij al dan niet beleggen evenals een wekelijkse update van onze beleggingsvisie. Deze artikelen hebben wij tevens gekoppeld aan een Twitter-, Instagram- en / of het Linked-In-netwerk. Wie zich aanmeldt als volger (Twitter) of wie zich in het Linked-In-netwerk opgeeft als contact van G.K. van Dommelen, wordt vervolgens doorlopend van nieuwe publicaties op de hoogte gebracht.
Reeds besproken onderwerpen:
Algemeen
– Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 en voor 2020?
– Onze macro-economische- en rentevisie (2013, 2015)
– De Japanse beurs
– De aandelenbeurzen in de BRIC-landen
Aandelen
– Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek t/m juli 2018), Wereldhave
– Aandelen: Aalberts, AB Inbev, Alten, Andritz, Arcadis, Avio, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Hannover RE, Heineken (Holding), Hermès, ING, Koninklijke Olie, MTU Aero Engine, Nokian Renkaat, Novo Nordisk, Oeneo, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Talanx, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen
– Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom
Overige onderwerpen
– Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische Dollar, het Britse £, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement
– Volatility, handelssytemen, derivaten, ETF’s, Fund Selector, TCO
– TA Indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen
– De Methode Jan de Ost
Obligaties
– Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland
– Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, First Trust Factor FX Fund, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund, ProShares Ultra Short Treasury en het Robeco Global Dynamic Duration Fund
– Credit Linked Notes, Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
– High yield en bedrijfsobligaties van Altice, Amaliawolde, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS, Sunrise en Volkswagen.
– Memory Coupon Notes op Aegon, Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch.
– MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding.
– Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, Friesland-Campina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev, Tennet, Tier 1, 2 of 3? en Coco’s
– Range Accrual Notes van de EIB en RBS
– Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF
Wet- en regelgeving
– Cliëntclassificatie en Vermogensbeheer, Privacy policy, Total Cost of Ownership, SRI, corporate Governance en Ethiek,

































In figuur 1 vindt een grafiek van de dagkoersen van de DAX Index. De figuur is zeer representatief voor de grote wereldmarkten. U ziet een licht dalend kanaal De grenzen van dit kanaal liggen op circa 10.800 aan de bovenzijde en circa 10.200 aan de onderzijde. Er zijn drie raakpunten van de koersen met deze grenzen te tellen en het meest voorkomende patroon in de theorie is dat het vierde raakpunt de uitbraak inluidt. Als we hier vanuit mogen gaan dan zou de uitbraak aan de bovenkant plaatsvinden. Maar zover is het zeker niet. De koers schommelt rondom het MA50. Nu ligt hij eronder. Het eerste wat nodig is, is dat deze barrière op duidelijke wijze genomen wordt. Dit zal niet zo gemakkelijk zijn, in feite doet hij er al vijf weken over zonder enige positieve of negatieve uitslag. Het is het resultaat van de onzekerheid in de markt. Dit wordt onderstreept door de Momentum Analyse daaronder. Er zijn geen duidelijke uitslagen in deze indicator. Er zijn slechts zeer korte verticale lijntjes te bespeuren en de richting verandert telkens al na enkele dagen. De divergentie is niet erg duidelijk maar wij neigen er toe om te stellen dat hij positief is. Daar weer onder staat de Zone Oscillator. Hij is stijgende. Hij aarzelt op dit moment hetgeen past in de algemene lethargie, die de markt kenmerkt, maar in principe is hij op weg naar boven en wijst daarmede op een positieve markt. Het totale beeld is onzekerheid en dat past in de aanname, dat de september en oktober maand behoren tot het zwakke seizoen, waarin oktober dan de grootste kansen heeft om ellende op de beurs te veroorzaken. In termen van de belegger betekent het beeld, dat figuur 1 uitstraalt, onzekerheid en afwachten of er iets zeer vervelends gebeurt. Maar mocht het zo zijn dat hij aanvoelt komen, dat het vervelende niet zal plaatsvinden dan betekent het ook, dat de markt omhoog zal gaan. Wij zijn lichtelijk optimistisch gestemd maar vergeet niet, dat dit optimisme ingegeven wordt door veronderstellingen en niet door duidelijke analytische conclusies. En ons optimisme sluit een val in de komende weken niet uit.
In figuur 2 laten wij u een grafiek zien van de S&P500 Index op weekbasis, die wij vorige maand ook opgenomen hebben. De vooruitgang, die deze maand gemaakt werd, is interessant in zoverre, dat men nu moet vaststellen dat er eigenlijk niets gebeurd is. Er is een omgekeerd Kop/Schouder patroon te herkennen. De Neklijn hiervan is licht stijgende en ligt nu op ongeveer 2.120. Veertien weken geleden is de koers door deze neklijn gebroken met een nieuwe top daaropvolgend en een Pull Back die inmiddels is afgemaakt. Maar de koers is vijf weken geleden weer gezakt tot onder het week-MA10 en de vraag is nu wat dit dan zou moeten betekenen. Een verlenging misschien van de Pull Back (hetgeen alleszins mogelijk is) of de inzet van een verdere daling, waarmede de eerdere uitbraak als vals moet worden bestempeld. De twee gemiddeldes liggen nog steeds ver van elkaar verwijderd. Dit vraagt om een herstel en dat vraagt om een daling van de koers. De Momentum Analyse daaronder was even gaan stijgen, maar het Histogram is alweer aan het dalen. Daarenboven wordt er sterk negatief gedivergeerd. Reeds weken wijzen wij erop, dat een herstel in de dagkoersen nooit veel betekent als de weekcharts negatief zijn. Met de negatieve aanduidingen in figuur 2 blijft het hoogst twijfelachtig of de korte termijn mooie resultaten kan laten zien. Figuur 2 belooft dus nog steeds niet veel goeds en daarmede wordt ons advies om zeer voorzichtig te blijven versterkt. Zolang de S&P500 niet onder de 2.120 duikt blijft het Kop/Schouderpatroon in takt, maar mocht hij daaronder duiken dan komt Leiden in last. De getoonde grafiek van de S&P500 in figuur 2 is zeer representatief voor andere markten. Men mag dus niet verwachten, dat de AEX, mocht er een probleem opduiken in de VS, zich hieraan zal onttrekken.
In figuur 3 ziet u een maandgrafiek van de AEX Index met bijbehorende indicatoren. De AEX Index bevindt zich in een stijgend kanaal, dat al sinds 2009 in takt is. Dat betekent dat wij 7 haussejaren achter ons hebben liggen. Dit is een ongekend lange tijd. Als wij haussejaren zeggen, dan duidt dit op de lange termijn. Op de middellange termijn gezien is de markt in die periode wel degelijk in baisses geraakt. Men hoeft hiervoor maar naar het laatste deel van de grafiek te kijken. In 2015 werd met 510 punten de laatste top gezet sinds deze hausse begonnen was. De AEX Index daalde daarna tot 375. Op middellange termijn bekeken bevond de markt zich toen in een duidelijke baisse, maar op de langere termijn gezien was de onderkant van het stijgende kanaal bereikt en de hausse werd daardoor niet gebroken. En sindsdien is de index weer gestegen, maar dit gebeurde met behoorlijk wat moeite. Op dit moment ligt de AEX Index midden in het kanaal en men kan een gelijkbenige driehoek onderscheiden. De vraag is aan welke kant er een uitbraak zal plaatsvinden. Deze vraag is niet gemakkelijk te beantwoorden maar de Momentum Analyse, die u onder de koersen vindt, is niet negatief. Hij stijgt (weliswaar daalt de Oscillator, maar dat is een koers halverwege de maand) en het MACD Histogram daalt niet. Voor ons moeten beide dezelfde kant op gaan, zo niet dan geldt de richting die voorafgaand is. In dit geval is de voorzichtige conclusie dat de Moman stijgt en hij divergeert zeker niet negatief. Wij zijn al heel lang positief over het maandbeeld en dat zijn wij nog steeds Maar dat neemt niet weg dat er op de middellange termijn wel degelijk een forse reactie kan plaatsvinden. Zolang een dergelijke terugval de onderkant van het stijgende kanaal niet doorbreekt is en blijft de lange termijn positief. Wij hebben in rood de Fibonacci-steun- en weerstandsniveaus ingetekend. Deze spreken voor zichzelf. De vette zwarte lijn (geen Fibonacci-lijn) ligt op het niveau van 510, dit is de top uit 2015. Maar als de markt daar wil komen zal toch eerst het niveau van 466 gebroken moeten worden. Daar ligt de korte termijn weerstand en daar is de koers vorige week weer van teruggevallen. Er is nog een lange termijn die het jaar overschrijdt. Wij noemen dat de zeer lange termijn. De grafieken, die wij daarvan hebben, balanceren op het randje. Zij staan op het punt helemaal negatief te worden. Dat is het gevaarlijke van de huidige markt. De lange termijn kan naar boven en naar beneden uitbreken en de zeer lange termijn balanceert boven de afgrond. Zekerheden zijn er niet op de beurs en dat onderstreept ons advies van voorzichtigheid. Dat neemt echter niet weg dat wij het zeer goed mogelijk achten dat het einde van het slechte seizoen ons op een meer betrouwbare weg kan gaan zetten.
In figuur 4 laten wij een grafiek zien, die gebaseerd is op de dagkoersen van het effectieve rendement op Europese staatsleningen met een gemiddelde looptijd van 10 jaar. Eind augustus braken deze koersen uit hun dalende kanaal en ze zijn nu nog steeds stijgende. Van de hoogte moet u zich natuurlijk nog niets voorstellen, want de rente bedraagt op dit moment 0,12%. Niets dus, maar het heeft er alle schijn van dat op 30 september de laatste negatieve notering werd gezet. De week- en maandgrafieken ondersteunen een verdere stijging, maar de rente ligt nu tegen zijn MA150 en om daar doorheen te komen zal er wel kracht en misschien ook wel enige bezinning nodig zijn. Een rechte lijn omhoog wordt het dus zeker niet, maar alles wijst erop dat de eerste steen geworpen is.
De dollar doet zijn best, maar wij zien niet in dat er iets bereikt gaat worden. In figuur 5, waarin de weekkoersen staan, ziet u dat hij dicht bij zijn dalende trendlijn ligt, maat dat komt niet omdat de dollar stijgt. Hij komt er dichterbij te liggen omdat de trendlijn daalt. Maar als hij er doorheen wil breken dan zal hij eerst nog het MA40 moeten nemen waar hij nu tegen aan ligt. Het Europese bedrijfsleven in zijn algemeenheid zou best een duurdere dollar willen, maar de grafieken wijzen daar niet op. De Momentum Analyse in figuur 5 pietert maar wat door en stijgt zelfs, maar het is allemaal zo gering dat men er geen waarde aan mag hechten. Pas als er een uitbraak volgt naar boven of naar beneden, kan de richting bepaald worden. Als men de langere termijn grafiek bekijkt dan is de conclusie duidelijk. Het wordt een richting naar beneden. En dat wordt ondersteund door de grafiek in figuur 5, want daar begint zich langzamerhand de mogelijkheid af te tekenen van een dalende driehoek. Een dergelijke figuur is negatief.
Een ander probleem op de valutamarkt is het Engelse pond. Om u dat te laten zien nemen wij in figuur 6 de weekkoersen van het pond op ten opzichte van de €. U dient deze grafiek andersom te lezen als u hem vergelijkt met die van de dollar. Een stijging hier betekent dat het pond in waarde daalt. Er gaan dan meer ponden in de euro, Het pond is sinds de Brexit-aankondiging met ruim 30% gedaald.
De olieprijs heeft een top bereikt. Er wordt door de Momentum Analyse negatief gedivergeerd en deze is ook dalende. Wij zien een daling als zeer tijdelijk, want zowel de week- als de maandchart staan nog pas aan het begin van de opleving. Maar de daggrafiek in figuur 7 duidt er wel op dat een eventuele opleving in de markt er niet gemakkelijker op is geworden. Het beste wat verwacht kan worden is dat de olieprijs flink wat schommelingen gaat laten zien.
Figuur 8 waarin de dagkoersen van een troy ounce goud zijn opgenomen geeft het verhaal. Er is een forse daling opgetreden. De steun op US$1.270 heeft het niet gehouden. Dit was echter wel verwacht. Maar er is nu een draai aan het ontstaan. Men ziet dat in de Stochastics en ook in de Momentum Analyse. De dagchart is nog de enige waarin het begin van een draai te herkennen is. De andere charts reppen daar nog niet van, maar voor wat de dag betreft lijkt de aanname van een stijging van de goudprijs correct. Of deze stijging voldoende zal zijn om de weekgrafiek te laten draaien staat nog niet vast. Maar u zij gewaarschuwd, analisten van grote partijen als ABNAmro en Goldman Sachs, op dit gebied niet de eerste de besten, hebben onlangs aangegeven dat zij een flinke daling, ook vanaf het huidige niveau, voorzien.
