Technische Belegger Jaargang 26 • Nr 3 • 2 maart 2020
Het was het Corona virus dat de langverwachte correctie inzette. Het was
niet Trump, het was niet de verhouding China-VS, het was niet Boris maar het
was wel de oververhitte beurs en Corona was de trigger. Al in het midden van
2019 kwam de zorg voor de correctie op, maar de fundamentals waren dermate
sterk dat het nog meer dan een halfjaar duurde alvorens de beurzen hun
correctieve actie inzetten. Regelmatig hebben wij gewezen op de noodzaak van
een correctie. Laatstelijk nog op de grote afstand tussen de koersen en hun
gemiddeldes. Het Mean Reversion effect moest daarom wel optreden en nu is het
dus ook zover. Ruwweg genomen hebben de beurzen wereldwijd nu 14% verloren ten
opzichte van hun laatste top, die voor sommigen kwam op 12 februari van dit
jaar en voor anderen op 19 februari. Het Goud deed even een poging om een
gedeelte van de portefeuille te redden, maar uiteindelijk was dit ook een
fiasco want de stijging bedroeg niet meer dan 1,2%. De prijs van een vat Brentolie
gedroeg zich even negatief als de prijs van de aandelen. De daling was 15%. De
AEX Index kwam inmiddels op zijn bodem van 15 augustus 2019. Ongetwijfeld vindt
hij hier steun, maar of deze steun enige invloed gaat uitoefenen valt pas
maandag te bezien. Als dit niet lukt dan komt het dieptepunt van december 2018
op 476 in zicht. Het behalen van dit niveau lijkt niet ondenkbaar gezien het
feit dat het virus nog maar onlangs aan zijn opmars buiten China is begonnen.
Daartegenover staat dat de goede fundamentals nog steeds aanwezig zijn. De
Centrale Banken hebben het druk met het pompen van liquiditeiten in de markt,
de werkgelegenheid is zeer hoog en China is zijn industrie weer aan het
opstarten. Er zijn dus wel degelijk een aantal positieve argumenten aan te
voeren, maar of het nu al tijd is om weer in te stappen en te profiteren van de
daling, daar lijkt het nog te vroeg voor. De beleggingswereld mag dit jaar geen
winstgroei in het bedrijfslieven verwachten (eerder een daling), analisten
taxaties moeten daar nog op worden aangepast. In dit soort paniekfases kan elke
scherpe bodem de laatste zijn, maar kan elke scherpe paniekreactie na een
kortstondig herstel ook door de volgende tik omlaag worden opgevolgd. Daarom is
476 voor Amsterdam ook goed mogelijk op korte termijn, maar kan het net zo goed
vrijdag zijn geweest dat de bodem zich heeft gemanifesteerd. Dat een bodem
nadert staat als een paal boven water. Blijf dus zitten en houdt uw kruit
droog. En voor de avonturiers onder ons die het niet kunnen laten wijzen wij op
de zeer sterke sectoren in het bedrijfsleven en de representanten daarvan zoals
Adyen, ASML, Galapagos, Amazon, Alphabet en de farmabedrijven. Behalve bij de
laatsten, die uitblinken door zekerheid, is de volatiliteit groot en daarom kan
een herstel zeer vruchtbaar zijn.
De S&P 500 Index op weekbasis (fig. 1)
Figuur 1, waarin u een weekgrafiek ziet van de S&P 500 Index, is op
het eerste gezicht een zeer negatief beeld. Wij hebben de omzet niet afgebeeld,
maar de daling van afgelopen week is met donderend geraas gegaan, de omzetten
waren net zo hoog als doorgaans op een drukke expiratiedag gezien wordt. En
daar is maar een woord voor: paniek. Maar als u de grafiek iets meer in detail
bekijkt, dan ziet u een groene oplopende trendlijn die wij de neklijn genoemd
hebben. Dit is de grens van een groot correctiepatroon dat zich tussen eind
2017 en medio 2019 heeft ontwikkeld en waar wij al menig maal aan gerefereerd
hebben. Vrijdag sloot de koers van de S&P 500 Index net onder deze lijn. In
wezen is de koers dus slechts teruggekeerd naar de zone waaruit de koers eerder
uitgebroken was, een pullback. Als dit proces enkele weken genomen had om zich
te ontwikkelen, dan had niemand daarover wakker gelegen en zou de daling
slechts als een normale reactie op een belangrijke uitbraak gegolden hebben.
Dat het proces zich zo snel heeft voltrokken hangt ongetwijfeld samen met een
gevoel van “complancency”, dat in markten die gestaag en langdurig oplopen vaak
bij beleggers optreedt. Men wordt als het ware in slaap gesust. En hoe dieper
die slaap, des te scherper de reactie als men wakker wordt. Maar in het grotere
beeld, is er in feite weinig aan de hand. Het probleem is, dat de daling nu precies 10 dagen oud is.
Indicatoren kunnen op die korte termijn in een weekgrafiek helemaal niet
reageren en zeggen dan ook niet zoveel. Als de markt komende week herstelt, dan
zullen indicatoren naar alle waarschijnlijkheid toch nog enigszins dalen, of
het moet zo zijn dat het gehele verlies van afgelopen week weer wordt
ingelopen. Alles kan, maar dat zou ons pas echt ongerust maken. Per saldo is onze constatering dat de markt
natuurlijk lager kan, maar dat de kans daarop niet erg groot is gezien de
enorme steun die er ligt op het punt waar markten zijn aanbeland.
De AEX Index op weekbasis (fig. 2)
Een van de indicatoren die in dit soort tijden het snelste reageert, is
de RSI en die hebben we daarom nu in figuur 2 opgenomen onder een weekgrafiek
van de AEX Index. Hij verkeert al onder de onderste horizontale lijn en duidt
daarmee op een nu al oversold situatie. De grafiek zelf is veel verontrustender
dan die van figuur 1, omdat hier geen enkel herstel is opgetreden aan het einde
van de week. Dat komt omdat Amsterdam al dicht was toen het herstel in de VS
werd ingezet. De AEX Index is ook op een duidelijk steun aanbeland, maar die
ligt een stuk lager namelijk bij de bodems die de linker en rechter schouder
markeren van het correctiepatroon dat ook in figuur 1 goed te zien is. Dit kan
twee dingen betekenen. Het eerste, negatieve scenario is, dat de
kopschouderbodem die in 2018 – 2019 is ontstaan, eind 2019 een valse uitbraak
heeft laten zien en dat er daarmee nu een nieuwe werkelijkheid is ontstaan
namelijk een lange termijn bearmarkt. Het
tweede scenario, een scenario waar wij voorlopig het meeste in zien, is dat
komende week ook hier een flink herstel te zien zal zijn en de tik omlaag van
afgelopen week slechts een kortstondige doorschrijding van de echte steun gaat
betekenen die nu rond 590 ligt. Om dat beter in te schatten kijken wij naar
de daggrafieken.
De AEX Index op dagbasis (fig. 3)
De daggrafiek van de AEX Index is de reden waarom wij voor het tweede,
meer optimistische scenario opteren. Want vrijdag is er wel degelijke een
herstel te zien geweest in de AEX Index, alleen dit herstel was te klein om op
een weekgrafiek zichtbaar te zijn. De candle die u ziet is een gravestone, een
candle die de bear ten grave draagt. Voorwaarde daarvoor is wel dat de opening
maandag significant hoger ligt dan het slot van vrijdag en dat maandag koersen
ook hoger sluiten. Maar na het goede slot van afgelopen vrijdag in de VS, moet
de kans op een positieve beursdag aanstaande maandag hoog worden ingeschaald.
Hoe het ook zij, een terugkeer naar het punt van de negatieve uitbraak, de
neklijn van het correctiepatroon dat u in figuur 2 gezien heeft, is zonder meer
logisch. Pas bij dat punt gaat het er om spannen. Als dan de economische
berichten en de berichten rond het covid-19-virus blijven tegenvallen, dan moet
het ergste gevreesd worden. En de
conclusie die u daaruit moet trekken is, dat u op dit moment zeker niet uw
aandelen moet verkopen, bij een hogere opening is aankoop van een kleine
handelspositie voor de korte termijn belegger zelfs een goed idee. Figuur 3
toont in elk geval dat de markt op korte termijn oversold is.
Paniekbewegingen
Wij willen hier nog even stilstaan bij het fenomeen dat zich afgelopen week heeft voltrokken. Op 17 februari 2020, precies 10 handelsdagen geleden, bereikte de AEX Index een voorlopig hoogtepunt van ruim 632 punten. Vier dagen later, vrijdag precies een week geleden, daalde de markt tot een slot van 617,33. Een hele normale minidip volgend op een top(je). De maandagochtend daarop zette de paniekbeweging in. Op woensdag bereikte de markt een dieptepunt van 565,29 om diezelfde dag nog te stijgen tot vlak onder het slot van de dag ervoor (581,78). Zo’n scherpe beweging op en neer duidt op een mogelijk einde van de reactie. Maar de volgende ochtend al ging het nog weer harder omlaag. Dat is typerend voor een paniekbeweging in neerwaartse richting. Elke volgende reactie is scherper, dieper, maar elk daar weer op volgend herstel is ook groter. Het is alsof de trampoline met steeds grotere uitslagen op en neer beweegt. Indicatoren raken dan al in een vroeg stadium oversold, maar kunnen rekentechnisch niet lager komen. Als de schaal van een index van 0 tot 100 loopt, dan kan deze index nooit onder 0 komen. Daarmee kan de komende week dus nog grotere uitslagen omlaag laten zien, uitslagen die in de indicatoren nauwelijks terug te zien zullen zijn. Om dan dus te roepen, dat de dip van vrijdag al het einde van de daling markeert is veel te vroeg. Eerst moet geconstateerd worden, dat er een einde is gekomen aan de toenemende volatiliteit. En dat is precies de reden waarom u niets moet doen in deze fase van de markt. Want als u nu instapt, is het risico te groot, dat de volgende beweging omlaag nog weer groter wordt dan de vorige. Never catch a falling knife luidt het van toepassing zijnde beursgezegde. Beleggers moeten hier niet proberen slimmer dan de markt te zijn. Wacht af, verkoop niets, maar ga ook niet proberen op het dieptepunt bij te kopen.
De rente in €-gebied (fig. 4)
De rentegrafiek zegt ditmaal vrij weinig. Obligatiekoersen stijgen als
beleggers in paniek raken simpelweg omdat men dan vlucht naar veilige havens.
En dat is precies wat er in figuur 4 te zien is. Zowel in de €-zone (bovenste
grafiek) als in de $-sfeer (onderste grafiek) stegen koersen van langlopende
obligaties. Maar in Europa stegen zij niet tot boven de voorgaande toppen en in
de VS is nu de top uit 2016 bereikt. Ook hier zijn koersen dus aangeland bij
een logisch punt voor een draai. Maar ook hier kan geen zinnig woord gezegd
worden over de vraag of we er daarmee zijn of niet. Wel opvallend, is het dat
obligatiekoersen vooral in Europa niet meer tot boven de top uit 2019 hebben
kunnen stijgen. En als u de recente daling van de koers van de $ ook nog
meeneemt, dan zijn ook Amerikaanse obligatiebeleggingen niet bepaald winstgevend
geweest in de afgelopen week en hebben zij dus ook niet echt bijgedragen aan
een hedge tegen de koersdalingen op de aandelenmarkten.
De US$ en de € (fig. 5)
Het meest opvallende is misschien wel de koersontwikkeling van de $.
Terwijl de meeste beleggers in paniek raakten, dook de $ omlaag. En dat terwijl
de algemene theorie stelt dat de $ in tijden van onzekerheid juist een
vluchthaven is. Wat dit niet alleen tot dalende aandelenkoersen, maar ook tot
geld dat werd gerepatrieerd naar de eigen basismunt. Ook de koers van de $ kwam
daarmee terug tot net
onder het niveau van de neklijn van een kopschouderbodem die eind vorig
jaar is ontstaan. Als de markt nu tot rust komt, dan zou ook hier een einde aan
de daling verwacht moeten worden. De $-grafiek ondersteunt daarmee dit keer het
algemene beeld van een veel te zware reactie omlaag. Maar wat hieruit ook kan
worden geconcludeerd, is het feit dat de correlatie van prijzen in tijden van
paniek veel groter is dan men in de gangbare risicomodellen aanneemt. Als er
paniek ontstaat, dan keert die over een veel breder front terug dan alleen in
de aandelenmarkten. Kijk maar naar de volgende twee grafieken, die van de
olieprijzen en die van het goud.
De prijs van een vat OPEC-olie (fig. 6)
De daling van de olieprijzen is nog niet voorbij, maar die nadert wel een
belangrijk steunpunt. Al eerder schreven wij dat US$40 per vat zelfs tot de
mogelijkheden behoort, maar dat wij in elk geval uitgingen van koersen tot
onder de vorige korte termijn bodem, dus tot onder $51 per vat OPEC-olie. En
dat punt lijkt nu erg dichtbij. Hier is geen herstel zichtbaar geweest, ook
niet op korte termijn afgelopen vrijdag. De indicatoren onder in figuur 6
wijzen wel op een oversold positie, de Oscillator is afgelopen week zelfs iets
gestegen. Maar ook hier is het veel te vroeg om van een bodem te spreken
terwijl de olieprijzen al veel eerder de weg omlaag hadden ingezet (al eind
2018). Op de wat langere termijn overigens is nog steeds sprake van een
correctieve beweging, die wel haar bodem nadert. De oliemajors zijn daarmee de
eerste aandelen waarvan men zou kunnen proberen om voorzichtig posities voor de
lange termijn in te nemen. Maar let wel,
zij zullen niet degene zijn, die in het trampoline effect als eerste opveren!
En dus luidt ook hier de conclusie: afwachten.
Goud (fig. 7)
Opvallende uitzondering in het geweld van de
afgelopen week leek het goud te zijn. Dat lijkt logisch, in onzekere tijden
vlucht de belegger in schijnbare zekerheden en daar hoort oud bij. Maar
afgelopen week is hier een Negative Engulfing candelpatroon ontstaan. Als
maandag de koers van een troy ounce goud verder daalt, dan is het doel de oude
neklijn die nu rond $1.350 ligt. Als u
dus geld moet vrijmaken, doe dat dan niet door aandelen te verkopen, maar
verkoop dan goud, zilver en gelet op het gestelde onder “Rente” obligaties!
Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *
| Risico profiel | Methode | 2014 | 2015 | 2016 |
2017
|
2018 | 2019 |
2020 t/m 28/2 |
Jaar doel |
| Zeer defensief | Stamrechtportefeuilles | 0,4 % | 2,9 % | -/-10,7% | 5,7 % | -/-7,4 % | 9,7 % | -/-2,9 % | 4 % |
| Matig / fondsen | Fund Selector | 3,6 % | -/- 1,5 % | 1,1 % | 5,5 % | -/-5,4 % | 13,9 % | -/-9,5 % | 5 % |
| Matig |
Mix aandelen / obl. |
-/-0,9 % | 16,2 % | -/-3,4 % | 10,7 % | -/-6,7 % | 17,0 % | -/-5,3 % | 5 % |
| Normaal aandelen | PRIJS<Waarde | -/-16,0 % | 23,2 % | 0,2 % | 12,5 % | -/-23,1 % | 22,6 % | -/-6,7 % | 8 % |
| Actief aandelen |
Benelux Selector |
-/-2,8 % | 27,3 % | 0,1 % | 23,7 % | 0,6 % | 22,4 % | -/-1,5 % | 8 % |
|
Europa Selector |
-/-4,4 % | 22,9 % | 4,2 % | 8,2 % | -/-21,0 % | 15,4 % | -/-14,7 % | 8 % | |
| Hoog risico | Jan de Ost Model ** | 17,2 % | 7,6 % | 27,1 % | -/-2,1 % | 10 % | |||
| Benchmark | AEX Index | 5,6 % | 4,1 % | 9,4 % | 12,7 % | -/-10,4 % | 23,9 % | -/-10,8 % | |
| EuroStoxx 50 | 1,2 % | 3,9 % | 0,7 % | 6,5 % | -/-14,3 % | 24,8 % | -/-11,1 % |
* Het gaat hier om
het netto behaalde rendement, ná alle kosten. Voor oudere cijfers verwijzen wij
u naar onze website.
** De portefeuille, die volgens de Methode van Jan de Ost wordt belegd, is
vanaf april 2016 geleidelijk opgebouwd. In dat jaar was het resultaat
uiteindelijk 26,8%. Vladeracken is eind 2018 begonnen met deze
methodiek onder haar vleugels toe te passen. In het overzicht van het best
presterende model wordt dit model nog niet meegenomen, omdat wij eerst
voldoende ervaring willen opdoen met dit voor ons meest risicovolle model.
Beleggen bij
Vladeracken
Geen enkele belegger zal vrolijk worden van de resultaten van afgelopen
week. Want aandelenkoersen zijn over een breed front gedaald en onze
portefeuilles zijn daar niet immuun voor. De winst die eind vorige week nog zo
mooi op de borden prijkte is volledig weggegeven en de meeste portefeuilles van
onze cliënten laten een verlies zien over de eerste twee maanden van 2020. Maar
als u bedenkt dat de kosten voor het beheer
voor het eerste kwartaal al in de cijfers verwerkt zijn en dan de
resultaten in de tabel bekijkt, dan zal het u opvallen dat de meeste modellen ruim
boven de zwakke resultaten van de AEX Index zijn blijven liggen. En overal zijn
nog liquiditeiten voorhanden om van een herstel te kunnen profiteren. Het jaar
is nog jong, en wij gaan er dan ook vanuit, dat het beeld er nog aanzienlijk
rooskleuriger uit gaat komen te zien. Wij zien geen enkele reden om op deze
niveau’s uit te stappen en zullen proberen om juist posities uit te breiden,
zodra er enige rust in de markt ontstaat. Natuurlijk, economisch gezien is het
niet goed als complete steden en fabrieken dicht gaan. 2020 zal wat betreft wel
eens een verloren jaar kunnen worden voor veel bedrijven. Maar beurzen hebben
de neiging om vooruit te lopen op economische ontwikkelingen en een
virusinfectie zoals die van het Corona-virus geldt als financieel incident,
niet als een ontwikkeling die de mammoettanker die een economische cyclus nu
eenmaal is, op slag laat draaien.
Methode De Ost
Nog niet alle bedrijfsresultaten anno 2019 zijn binnen. De eersten zijn
wel al bekend en deze zijn ijzersterk: bij wijze van voorbeeld, Paycom’s
resultaten waren veel beter dan verwacht.
Cargurus’ resultaten waren ook ijzersterk, maar het aandeel daalde toch
flink vanwege neerwaarts bijgestelde groei naar “slechts” 17% op jaarbasis
(hetgeen nog altijd zeer goed is). The Trade Desk’s resultaten waren ook
schitterend. De andere gekende resultaten waren op zijn minst positief te
noemen.
Wij revalueren onze waardering intussen en nemen actie waar nodig. In de
komende periode lijsten we alle definitieve resultaten op en stellen we de waarderingen
bij.
Het Corona-virus is niet uit het nieuws te slaan en de beurzen reageren
negatief. Nochtans kenden we in het verleden al meerdere zulke epidemieën: het
SARS-virus anno 2002, de Mexicaanse griep anno 2009, de Coli-bacterie anno
2011, de Vogelgriep anno 2013, het Zika-virus in 2016…. Wetende dat deze
meestal adequaat bestreden kunnen worden, gaan wij ervan uit dat de lagere
aandelenprijzen koopkansen betekenen.
De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt
op maandag 6 april 2020.
Meer
informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles
van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit
onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl.
|
Blog, Twitter,
|
Reeds besproken onderwerpen:
Algemeen
– Hoe
spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017,
2018 en voor 2019?
– Onze
macro-economische- en rentevisie
(2013, 2015)
– De Japanse
beurs
– De aandelenbeurzen in de BRIC-landen
Aandelen
–
Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek t/m juli 2018),
Wereldhave
– Aandelen: Aalberts, Alten, Andritz, Arcadis, Avio,
BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Hannover RE, Heineken (Holding),
Hermès, ING, Koninklijke Olie, MTU Aero Engine, Nokian Renkaat, Novo Nordisk, Oeneo, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung,
SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Talanx, Unilever, Technip,
Tenaris, Vallourec, Volkswagen
– Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short
trackers met een hefboom
Overige
onderwerpen
– Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische
Dollar, het Britse £, de Japanse ¥en, de Noorse kroon,
de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de
Russische Roebel en Alpha
creëren met valutamanagement
– Volatility,
handelssytemen, derivaten, ETF’s, Fund Selector, TCO
– TA Indicatoren zoals Woodies CCI,
Martingale, de Coppock
Indicator en het Hindenburg Omen
– De Methode Jan de Ost
Obligaties
– Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen,
van Italië en van Nederland
– Bedrijfsobligatiefondsen,
rentegroeifondsen en trackers
zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, First Trust Factor
FX Fund, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund, ProShares Ultra Short Treasury
en het Robeco
Global Dynamic Duration Fund
– Credit Linked Notes,
Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie
Index en Steepeners van Aegon,
BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank
en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
– High yield en bedrijfsobligaties van Altice,
Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec
Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank,
Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS, Sunrise en Volkswagen.
– Memory Coupon Notes
op Aegon, Arcelor Mittal, Philips
& Royal Dutch.
– MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar,
Praktiker, Rickmers en TRFI Funding.
– Achtergestelde en/of
perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR,
Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, Friesland-Campina, Fürstenberg, ING,
Rabobank, SNS Reaal, SRLev, Tennet, Tier 1, 2 of 3? en Coco’s
– Range Accrual Notes van de EIB en RBS
– Obligaties in een
wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra
Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF
Wet- en regelgeving– Cliëntclassificatie
en Vladeracken, Privacy
policy Vladeracken, Total
Cost of Ownership, SRI,
corporate Governance en Ethiek
