Jaargang 20 nr 2 (10 februari 2014)
Wij baseren onze inzichten en adviezen volledig op een systematische benadering van de beleggingsproblematiek. Deze systematische benadering is steeds gebaseerd op gegevens uit het verleden. Er bestaat echter geen zekerheid dat het verleden altijd richtsnoer verschaft voor de toekomst. Beleggers die onze adviezen volgen lopen daarom risico’s waarvoor wij geen enkele verantwoordelijkheid nemen.
Hij duurde maar kort maar ging iets dieper dan we hadden gedacht. De meeste beurzen hielden de daling beperkt tot ongeveer 7%. De AEX paste met een daling van 7,2% in het rijtje. Er waren markten, die het slechter deden. Zo bleef de Nikkei met 9% nog net onder de kritische grens van 10% waarboven in het algemeen in de technische wereld de daling als een correctie wordt betiteld. Het was een reactie zoals was verwacht en hij was nodig want de beurzen waren overbought en dus toe aan een adempauze. Deze ligt nu achter ons. In de komende weken zullen nieuwe toppen gezocht worden, maar reken u niet te rijk en wees voorzichtig, want het uitzicht op de iets verdere toekomst is niet veranderd. Reeds enkele maanden wijzen wij op een verslechterend lange termijn beeld. Wij zullen u hieronder laten zien dat er wat dat betreft niets veranderd is. De komende maanden zijn nog onderdeel van het “goede seizoen” en dat tijdsbestek is groot genoeg om ons nog eens op een reactie te trakteren, maar daarna moeten we rekening houden met een zwakkere periode. En men ziet deze reeds aangekondigd in de indicatoren. Het is te vroeg om te stellen hoeveel reacties we nog zullen krijgen en het is ook te vroeg om de correctie, die dan mogelijkerwijze gaat volgen in details te beschrijven. Wij zullen dat te zijner tijd doen. Voor nu volstaan wij met erop te wijzen dat de markt weer zijn weg omhoog gevonden heeft.
| Onze verwachtingen |
|
| Korte termijn |
positief |
| Middellange termijn |
reactie |
|
Lange termijn |
toppend |
| NB: calamiteiten niet in |
aanmerking genomen |
Profiteer ervan zoveel u kunt, maar wees gewaarschuwd. U weet dat de bomen niet tot in
de hemel groeien. Wij geven u hieronder een
overzicht van de argumenten, waarop wij onze
mening baseren.
Het goede nieuws
Wij geven u in figuur 1 een daggrafiek van de AEX Index waarin wij een handelssysteem hebben uitgezet. Wij hebben dit systeem reeds eerder laten zien en besproken. De pijltjes geven de aan- en verkoopsignalen. Het laatste koopsignaal werd pas een dag later door de Stochastics geconfirmeerd. Dat was jammer want de instap lag daarmede 4 punten hoger. In het algemeen is een aankoopsignaal zoals wij hier in figuur 1 laten zien erg betrouwbaar. Maar op de beurs geldt nooit 100%. Er is geen garantie dat onze aankoop op basis van dit signaal een aankoop is die tot winst lijdt. Men kan hooguit zeggen dat de kansen op winst groot zijn. De confirmatie door de Stochastics komt vaak iets later. Wij houden ons echter strikt aan de regels zoals opgesteld bij het ontwerpen van het systeem, ook al pakt dit wel eens minder goed uit. Overigens werd het laatste verkoopsignaal (dat gegeven wordt door de CCI) ook een dag later door de Stochastics geconfirmeerd en hier pakte het goed uit.
Als u naar het totale beeld kijkt in figuur 1 dan ziet u het volgende: De koers is op de onderste band van de Keltner Channel gedraaid en heeft de weg omhoog ingeslagen. De Channel is breed dus heeft de koers in ieder geval nog veel ruimte voor zich. Een doel van 405 lijkt mogelijk. Ook de CCI en de Stochastics
hebben beide nog veel ruimte om te stijgen. Er wordt niet negatief gedivergeerd. Bij deze laatste constatering hoort een kanttekening. Wij gebruiken als standaard voor divergentie de Momentum Analyse en deze divergeert wèl negatief. Het totale beeld echter dat uit figuur 1 op ons afkomt onderstreept onze aanname dat de beurs een stijgende periode ingaat.
Het minder goede nieuws
In figuur 2 staat opnieuw de daggrafiek van de AEX Index. Wij hebben in het koerspatroon drie voortschrijdende gemiddeldes getekend. Het zijn het MA50, het MA100 en het MA150. De koers is op het laatste gemiddelde gedraaid. In de meeste markten fungeerde dit gemiddelde als het draainiveau. De gemiddeldes liggen in de juiste volgorde ten opzichte van elkaar en het ritme van hogere toppen en hogere bodems is niet gebroken. Er is dus niets aan de hand met de reactie, die achter ons ligt. Hooguit kan men zeggen dat hij ten opzichte van de drie gemiddeldes dieper is gekomen dan de eerdere reacties. Maar de conclusie mag ook zijn dat de uptrend op de korte termijn gezien nog steeds in takt is. Onder de koersen hebben wij een studie van de Call/Put Ratio (CPR) opgenomen. In feite zijn het drie gemiddeldes van deze CPR. Het is gezond, wanneer in een uptrend de CPR stijgt. De beleggers kopen meer Calls dan Puts. In een downtrend is het omgekeerd en de CPR gaat dan dalen. Een hoge CPR duidt op een komende reactie (teveel optimisme). Een zeer hoge CPR duidt op een komende correctie. Een lage CPR daarentegen duidt op een rally. Een zeer lage CPR duidt op een sterke rally. Tijdens de vorige rally heeft de CPR een goed niveau behaald. De reactie startte met een sterke, hoge CPR, maar deze is daarna niet laag gekomen. Nu de markt draait ligt hij eigenlijk veel te hoog om weer een mooie rally te entameren Natuurlijk is het mogelijk dat we de afgelopen dagen met een false move te maken hadden en dat er nog een tweede bodem wordt gezocht, maar als dat niet zo is dan moet u een rally verwachten die niet hoog komt. De vorige top ligt op 408,93. Als de koers dit niveau niet breekt komen we in de problemen te zitten want het scenario van hogere toppen wordt dan onderbroken. Niets wijst er op dit moment op dat we voor dit scenario bang moeten zijn. Een volgende (belangrijkere) weerstand ligt op 416,28. Hier ligt een top uit het lange verleden toen de beurs zich in een daling bevond. Maar dit niveau heeft meerdere steunpunten in nog een verder verleden. Hoe meer steunpunten hoe sterker het weerstandniveau. Wij gaan er vanuit dat de AEX dit niveau niet zomaar zal doorschrijden. De komende rally zal dus ergens tussen 408 en 416 zijn Waterloo vinden.
De DAX Index op weekbasis
De DAX deed het zo slecht nog niet tijdens de afgelopen reactie. Hij daalde met ongeveer 6% en was daarmede een van de besten. Het MA30 werd niet bereikt (in figuur 2 ziet u dat de AEX Index even door het MA30 heen ging). De koersgrafiek in figuur 2 voldoet aan alle vereisten van een bullmarkt op middellange termijn. Er is maar één ding dat mis is in figuur 3 en dat is de Momentum Analyse onder de koersgrafiek. Hij is nog dalende, maar dat is niet erg. De stijging van afgelopen dagen zal zich pas volgende week laten zien in een stijgende Moman. Maar hij divergeert negatief en daar kan een draai niets aan veranderen. De top op 9.794 werd niet meer door de Moman bevestigd en dat heeft normaliter consequenties, die wij zullen merken in de komende tijd. Hoogstwaarschijnlijk betekent het, dat de komende rally niet zal uitblinken door voldoende kracht (zie ook boven), maar, erger nog, wijst een dergelijke afwijking op een aanstaande forse correctie, die gelukkig niet onmiddellijk of op korte termijn
hoeft op te treden. Maar komen doet hij tenzij de rally die zojuist is ingezet zo fors is dat hij een nieuwe top
neerzet, die ook bevestigd wordt door de Momentum Analyse. In dat geval kan men stellen dat de negatieve divergentie reeds in de koersdaling, die zo net is afgelopen, zit verwerkt. Wij hebben daar echter weinig fiducie in.
De DJ Industrials Index op maandbasis
In figuur 4 vindt u de Dow Jones Industrials Index op maandbasis. Ook hier is over de positie van vandaag van het koerspatroon niets negatiefs te zeggen. Alles wijst er op, dat de DJIA zich ook op maandbasis in een uptrend bevindt. De daling van de DJIA bedroeg 7,5% en hiermede stond hij vrij onderaan in het lijstje van de beurzen. Op de daggrafiek is de draai van afgelopen week duidelijk te herkennen zodat verwacht mag worden dat de maand februari een stijgend patroon op de maandgrafiek zal laten zien. Maar wat niet zo mooi is, is het feit dat de Momentum Analyse in de onderzijde van figuur 5 duidelijk negatief divergeert. Dit is dus tezamen met de negatieve divergentie in de weekgrafiek, zoals wij die hierboven zagen, een negatief teken en het onderstreept het gevaar van een duidelijke correctie op afzienbare tijd. Er is één lichtpuntje, Niet alle indexen laten dit negatieve beeld zien. De S&P500 bijvoorbeeld toont geen enkel spoor van negatieve divergentie. De langere termijn is daarmede ondoorzichtig geworden. De hoop van de beleggers moet natuurlijk gevestigd zijn op de S&P500, maar ons is geen enkel argument bekend waarom het niet de negatieve outlook zou zijn van de DJIA waarmede wij de komende tijd te maken krijgen. Het beste is om te genieten van de korte termijn en af te wachten hoe het beeld zich onder invloed hiervan zal ontwikkelen.
De Rente
De rente is in de voorbije weken flink gedaald en dreigt in technische zin een reuzenzwaai te maken. In figuur 5, waarin wij het effectieve rendement van Nederlandse 10-jaarsleningen hebben uitgezet, kunt u dit zien. Midden in de grafiek is een omgekeerd Hoofd/Schouderpatroon te herkennen (aan de onderkant van de rentegrafiek). Een dergelijk patroon wijst op een omkeer, in dit geval op een stijging van de rente. In juni volgde de verwachte doorbraak van de neklijn en van daaruit kon men een pullback verwachten. Tot in september leek alles zich volgens het boekje te ontwikkelen, maar in september ging de rente weer dalen en twee weken geleden brak de rente door de neklijn van een tweede, kleiner Hoofd/Schouderpatroon, dat juist wijst op een hernieuwde daling van de rente. Dit nieuwe H/S patroon is tijdens de pull back ontstaan. De daling is inmiddels aangekomen op de oude neklijn (neklijn 1). Als deze lijn het niet houdt, dan zijn de rapen gaar, dan kan de rente verder dalen tot op de oude steun op 1,56%. Men moet veronderstellen dat deze draai alles te maken heeft met het beleid in de Verenigde Staten, waar de excessieve stimulatie van de geldhoeveelheid al langere tijd de rente negatief beïnvloed had. Toen de tapering aangekondigd werd raakte de markt in paniek en steeg de rente. Maar nu ziet het er naar uit dat men meer begrip krijgt voor het mechanisme. Tapering betekent dat de FED minder obligaties van de Amerikaanse overheid opkoopt, maar niet dat zij stopt met het opkopen van obligaties. De geldhoeveelheid neemt daarmee dus nog steeds toe, zij het slechts in een afnemend tempo. Ondertussen heeft tapering er wel toe geleid dat andere partijen hun geld weer terug naar de V.S. en Europa brengen, waardoor in de V.S. en ook in Europa het aanbod van kapitaal paradoxaal genoeg verder toeneemt. De invloed van de geldverruiming, waarvan men dacht, dat hij omgeslagen was, is dus (voorlopig) nog volledig van kracht met een dalende rente tot gevolg.
Een fundamentele waarschuwing
Toch moet men veronderstellen, dat dit tegendraadse effect slechts tijdelijk van aard is. Het tempo waarin de FED haar opkoopprogramma afbouwt ligt hoog. Naar verwachting is het programma eind van dit jaar voorbij. Ondertussen neemt de groei van de Amerikaanse economie toe (en in het kielzog daarvan ook de groei van de West Europese economieën). Dat werkt de vraag naar kapitaal in de hand en is dus ook renteverhogend. Bovendien kan een aantrekkende economie de FED er snel toe brengen, dat zij de korte rente gaat verhogen. Zodra marktpartijen daar lucht van krijgen zal de lange rente weer gaan oplopen. Niet uitgesloten moet daarom worden dat de rentedaling, die wij nu gezien hebben, onderdeel is van hetzelfde lange termijn proces: een uitbodemende rente, die op termijn weer tot flink hogere renteniveaus gaat leiden. Wij willen daarom eerst meer bewijzen zien van een mogelijk deflatoir scenario (waaronder de doorbraak van neklijn 1 omlaag) alvorens wij de gemiddelde looptijd van de obligaties in de portefeuilles van onze cliënten weer gaan verlengen.
De US$ versus de €
Van de dollar is weinig te vertellen. Hij is in de afgelopen periode gedaald, zoals men kan zien in figuur 6 waarin de koersen van de dollar zijn opgenomen op weekbasis. Tijdens de daling van afgelopen week heeft hij een negatief candlepatroon gezet (een Dark Cloud) en dat zou kunnen wijzen op een verdere daling. Maar anderzijds is er sprake van positieve divergentie in de indicatoren en dat zou kunnen wijzen op een stijging. Wat er ook gebeurt het lange termijn beeld (consolidatie tussen 73,0 en 75,2) lijkt voorlopig te worden doorgezet.
De prijs van een troy ounce Goud
Het duurt lang maar wij zien de prijs van een troy ounce goud binnenkort toch een aanval wagen op het 30-weeks voortschrijdend gemiddelde (zie figuur 7). Bij een doorbraak is het bodempatroon nog niet afgesloten. Een prijs boven US$1.348 is daarvoor nodig.
De prijs van een vat Brentolie
Hetzelfde geldt voor de prijs van een vat Brentolie. Hij lijkt de komende tijd wat te gaan stijgen (zie figuur 8) maar wij geloven niet dat daar bloed uit gaat vloeien. Een ding kunnen wij al wel constateren. De evenwichtige driehoek, die wij al maandenlang in onze grafieken laten zien heeft zijn langste tijd gehad. De koers is veel te ver in het uiteinde van dit patroon gekomen om het nog geloofwaardig te laten zijn. Er zal eertijds een uitbraak volgen, maar die moet, naar welke kant hij ook plaatsvindt, gewantrouwd worden. Want een uitbraak zal hoogstwaarschijnlijk slechts dienen om een ander patroon zichtbaar te maken, waarin de lange termijn correctie zich gewoon voortzet.
Beleggen bij Vladeracken
De eerste maand van 2014 was een goede voor onze cliënten. De eerste paar dagen leverden een aanzienlijke winst op, die vervolgens slechts beperkt werd ingeleverd. Waar vrijwel elke hoofdindex vervolgens enkele procenten in de min dook, bleven de portefeuilles van onze cliënten over een brede linie in de zwarte cijfers. De verschillen zijn terug te voeren op enkele duidelijke punten, die de diverse portefeuilles onderscheiden. Portefeuilles die gedeeltelijk of geheel in obligaties belegd waren, profiteerden van de in de voorbije maand gedaalde rente. Maar de defensievere portefeuilles waarin ook in aandelen belegd wordt hadden wel last van het feit dat de koersdalingen van aandelen vooral plaatsvonden bij de grotere, vaak defensievere aandelen zoals Ahold, Heineken en Unilever. De aandelenportefeuilles profiteerde over de hele linie van het feit dat deze overwegend in middelgrote en kleinere ondernemingen belegd zijn. Deze aandelen gingen wel mee omhoog maar daalden vervolgens minder in koers. Een probleem in sommige modellen (waaronder de Prijs<Waarde Methode) is het feit dat wij in veel portefeuilles SBM Offshore hebben opgenomen. Het aandeel is buitengewoon goedkoop, maar de onzekerheid omtrent de omvang van de boete, die haar te wachten staat in het kader van de omkooppraktijken van het bedrijf, speelde haar met name in de afgelopen paar dagen parten. De koersontwikkeling van het aandeel in de opleving die wij voor de gehele beurs verwachten zal bepalend zijn voor de vraag of wij ons verlies gaan nemen en de volgende reactie aan de zijlijn blijven dan wel of wij gewoon in het aandeel blijven zitten.
Alleen het rendement van de gemengde portefeuilles was negatief. Hier is het aandelenbelang relatief wat groter, waardoor de rentedaling (en dus stijgende obligatiekoersen) de daling van de aandelenkoersen van een groot aantal defensieve aandelen niet geheel kon compenseren.
Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *
| Risico profiel |
Methode |
2009 |
2010 |
2011 |
2012 | 2013 | 2014 t/m 7 febr |
Doel |
| Zeer defensief |
Stamrechtportefeuilles |
8,3 % |
8,2 % |
-/- 1,6 % |
7,8 % |
4,0 % |
0,3 % |
4,0 % |
| Defensief |
Obligatieportefeuille |
9,8 % |
10,0 % |
3,2 % |
7,9 % |
3,2 % |
0,8 % |
4,0 % |
| Matig |
Mix aandelen / obl. |
17,8 % |
13,3 % |
-/- 7,4 % |
11,6 % |
6,5 % |
-/- 2,0 % |
6,0 % |
|
Matig / fondsen |
Fund Selector |
34,3 % |
13,1 % |
-/- 12,7 % |
-/- 1,1 % |
6,6 % |
2,8 % |
6,0 % |
| Normaal aandelen |
PRIJS<Waarde Methode |
44,8 % |
14,2 % |
-/- 38,5 % |
8,8 % |
10,8 % |
0,4 % |
8,0 % |
| Actief aandelen |
Amsterdam Selector |
14,3 % |
16,8 % |
-/- 15,9 % |
3,5 % |
15,3 % |
2,9 % |
8,0 % |
|
Wereld Selector |
6,0 % |
14,0 % |
-/- 10,5 % |
16,0 % |
47,7 % |
3,1 % |
8,0 % |
|
| Benchmark |
AEX Index |
36,4 % |
5,7 % |
-/- 11,9 % |
9,8 % |
17,2 % |
-3,1 % |
|
|
EuroStoxx 50 |
21,0 % |
-/- 5,4 % |
-/- 17,1 % |
13,8 % |
17,9 % |
-2,3 % |
* Het gaat hierom het netto behaalde rendement over de genoemde periode, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.
Nieuwe directeur bij Vladeracken Vermogensbeheer
Op 4 februari 2014 heeft de Autoriteit Financiële Markten toestemming gegeven voor de benoeming van de heer drs. N.B.L. Suurmeijer tot directeur / beleidsbepaler binnen Vladeracken BV. De goedkeuring volgt na een uitgebreid onderzoek door de AFM, waarbij zowel de deskundigheid als de betrouwbaarheid van de heer Suurmeijer zijn getoetst en daarna in orde zijn bevonden. Daarop heeft Vladeracken BV besloten om de heer Suurmeijer op te nemen in de directie van Vladeracken Vermogensbeheer, waar hij verantwoordelijk zal zijn voor acquisitie, compliance en personeelszaken. Hij volgt daarin de heer Boshouwers op, die eind december 2013 is overleden. De heer Suurmeijer vormt met ingang van 5 februari 2014 samen met de heer G.K. van Dommelen de directie en het beleidsbepalend orgaan van Vladeracken Vermogensbeheer.
Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke wij uit onze dagelijkse analyses voortvloeien treft u aan op onze website, www.vermogensbeheer.co, onder de kop “Publicaties” (in chronologische volgorde) of op de website van De Technische Belegger, www.devermogensbeheer.co, waar u onderaan de meest recente uitgave de onderwerpen gegroepeerd vindt met een koppeling naar het meest recente artikel van elk onderwerp.
De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 10 maart 2014.
