De Technische Belegger • Jaargang 20 • Nr 11 • 3 november 2014
Het was de week van de All-Time-Highs, althans in Amerika. De Russell 2000 was de eerste, die op donderdag het spits afbeet. Op vrijdag volgden de DJIA en de S&P500. In Europa echter laten deze toppen nog (lang) op zich wachten. Alleen Zwitserland kon het geweld een beetje bijbenen. De SMI kwam op 8.837 en deze koers lag slechts 37 punten onder zijn hoogtepunt van 8.874. Duitsland bleef in Europa de zwakke man. Het is de enige beurs, die technisch gezien in een baisse verkeert. De stijging, die in de afgelopen week aldaar werd gerealiseerd, was mooi maar nog verre van voldoende om het tij te doen keren. Er wordt veel meer van het herstel gevraagd als Europa de correctie volledig achter zich wil laten want deze correctie heeft fors toegeslagen. Veel sterker dan in Amerika. Om opnieuw duidelijk te mogen spreken van een opgaande trend wordt er veel van het herstel gevraagd. Alvorens een reactie in te gaan zal de Duitse markt nog 500 punten moeten stijgen wil er een breuk in het negatieve beeld ontstaan. In Nederland heeft de AEX nog 15 punten nodig om in de opgaande trend te kunnen blijven. Dit zijn forse afstanden, die overbrugd moeten worden want beide markten zijn al weer enigszins overbought. Vooral de Duitse markt loopt nog steeds een groot risico. Maar niets is onmogelijk en zoals het er nu naar uitziet zullen deze hattricks in de komende tijd gerealiseerd worden. Want er is meer goed nieuws. De maand oktober, die door de statistieken als de zwakste maand van het jaar wordt geïdentificeerd ligt achter ons. Het goede seizoen is daarenboven aangebroken. Veel goed nieuws dus wat wij u vandaag kunnen brengen. Wij rekenen er daarom op dat de correctie voldoende was om de hausse, die al enige jaren duurt, zich verder te doen ontplooien. Het herstel is dusdanig sterk dat het er naar uitziet dat ook in Europa nieuwe toppen gezet gaan worden alvorens de makt een rustpauze ingaat. Mooi nieuws dus. Het zullen niet overal All-Time-Highs zijn, want de berekening van de indexen is niet overal hetzelfde, maar nieuwe toppen zijn voor goede resultaten voldoende.
Ons Handelsysteem
In figuur 1 ziet u de AEX Index op dagbasis met daarbij ons handelsysteem. De zwarte pijtjes verwijzen naar signalen, de groene naar de momenten waarop ingestapt werd en de rode waarop uitgestapt werd. Op dit moment zitten wij long (wij gaan er van uit dat wij dit systeem vanaf 1 januari 2015 doorlopend op onze website tonen in de vorm van een dagboek). De AEX Index ligt dicht bij de bovengrens van het Keltner Channel. Dat wil zeggen dat het einde van deze stijging in zicht begint te komen. De CCI indicator en de Slowed Stochastics liggen allebei in overbought gebied maar de Zone Oscillator is pas halfweg en ligt daarmede nog ver van een top. De Zone Oscillator is opgebouwd uit een combinatie van prijs en omzet. In dit geval duidt het achterblijven op de koersontwikkeling op een achterblijven van het Volume. Hetzelfde geldt voor de beurzen in Amerika. Maar de combinatie van de koersen en de indicatoren duidt erop dat er nog wel wat ruimte overblijft. Het behalen van de vorige top op 425,74 is dus heel goed mogelijk, zij het dat er een zeer belangrijke weerstand ligt in de vorm van de neklijn van de oude Kopschouder-top rond 415. Teneinde deze conclusie verder te ondersteunen laten wij u hieronder opnieuw de AEX Index op dagbasis zien, maar nu met de CPR en de AD Line.
De AEX Index op dagbasis
De AEX Index is na zijn uitstapje omlaag teruggekomen in zijn lange termijn oplopende trendkanaal. Hij is nu op weg naar de bovenkant, die ergens uitkomt tussen 430 en 435 (zie figuur 2). Hier ligt ook een oude weerstandlijn. Hij zal niet in eenmaal zonder onderbreking door een reactie daar komen, maar de echte vraag is of hij de vorige top op 425,74 zal bereiken en breken zonder eerst een nieuwe top te zetten. Hiervoor verwijzen wij u naar de twee indicatoren onder de koersgrafiek. Het zijn de AD lijn en de CPR. De AD lijn ligt al hoog en is nog stijgende, maar het verloop van deze indicator duidt meestal een koerstop aan door een top niet meer te bevestigen, nadat hij eerst wel bevestigd heeft. Dat wil zeggen dat hij eerst zal gaan dalen en daarna weer zal gaan stijgen, waarbij de top die hij dan zal zetten achterblijft bij de eerste. Als dit scenario zich ditmaal ook zal voordoen dan is er nog enige tijd te gaan en kan de AEX dus wel degelijk de vorige top gaan breken. De CPR (Call/Put Ratio) daaronder is nog helemaal niet zover. Enerzijds bevestigt dit het achterblijven van het volume (beleggers zijn nog niet erg overtuigd, zij kijken het nog even aan) maar anderzijds is de CPR niet gewoon om twee toppen te zetten. De eerste die hij zet is meestal de laatste die gevormd wordt alvorens de daling in te zetten. Op dit moment is hij nog ver van een top en daarmede ondersteunt de CPR dus ook onze conclusie dat er nog voldoende ruimte is voor het koersgebeuren om de top op 425,74 te breken.
De DAX Index op weekbasis
Een andere indicatie, dat de markten er redelijk sterk bijliggen, is het feit dat overal op alle markten de Momentum Analyses op weekbasis is gaan stijgen. In figuur 3 ziet u de DAX Index op weekbasis, de zwakste markt op dit moment. Wij hadden u al laten zien dat de DAX Index uit een negatief Kop/Schouderpatroon was gevallen en dat hij op weg was naar een doel, dat beneden 8.000 lag. Bij dit doel is hij niet gekomen. Er ontbreken ongeveer 500 punten aan de recente daling die gestopt werd op een oude steun rond 8.400. De zorg van vele analisten was dat hij na een voorlopig herstel dit doel nog eens even zou gaan opzoeken en vandaar dat er ook veel terughoudendheid bestaat in de markt. Maar deze mogelijkheid zien wij op dit moment niet meer als realistisch. Daarvoor is het herstel (zeker in Amerika) te goed. En het technische beeld van de DAX lijkt er op dit moment te sterk voor. De Momentum Analyse onder in figuur 3 is gaan stijgen en daarenboven divergeert hij positief. Een bovenliggend time frame dat positief is maakt het zeer onwaarschijnlijk dat het lagere niveau (in dit geval de daggrafiek) forse dalingen laat zien. In dit geval ligt het dus niet zo erg voor de hand dat de DAX nog sterk gaat dalen. Maar dat wil zeggen dat het plaatje van de DAX nou niet direct ‘Himmelhoch jauchzend” genoemd mag worden. De koers ligt nog onder de gemiddeldes (in Amsterdam liggen ze er boven) en deze gemiddeldes liggen nog in een verkeerde volgorde ten opzichte van elkaar (in Amsterdam liggen ze goed). En als de DAX daar al doorheen gaat dan is hij nog niet terug in zijn stijgende kanaal (zoals dat we het geval is bij de AEX Index, zie hierboven). Er moet dus nog heel wat water door de Ruhr vloeien voordat wij erg optimistisch kunnen zijn ten aanzien van de beurs in Duitsland ook al wijst veel op een verdere stijging. Maar in aanmerking genomen de positieve elementen in figuur 3 en tegelijkertijd wetende dat Amerika sterk is, gaan wij ervan uit dat de DAX nog verder kan oplopen.
De DJIA Index op maandbasis
In figuur 4 ziet u de Dow Jones Industrial Index op maandbasis. De laatste bar in de koersen duidt op de zwaarste correctie sinds 2011, maar het bleef in New York bij een gematigde daling. Deze daling was aangekondigd door negatieve divergentie in de Momentum Analyse die 15 maanden duurde. Maar in de slechtste maand van dit jaar, de maand oktober, werd deze negatieve divergentie opgeheven en kwam de Moman op een hoger niveau. De DJIA is afgelopen maand uit het lange termijn kanaal gezakt, maar er vervolgens toch weer in teruggekomen. Dat is mooi, maar geen goed teken. Het is nog altijd mogelijk dat dit de voorbode is van een groot toppatroon dat zich in de komende maanden aldaar kan vormen. Maar er is op de korte termijn geen reden om te
veronderstellen dat de markt snel weer de daling zal vervolgen. De DJIA staat met deze draai niet helemaal alleen want de SMI op maandbasis in Zwitserland is ook gedraaid. Andere markten, waaronder die van Amsterdam hebben de draai ingezet, maar moeten deze alsnog in de maand november voltooien. Alleen de DAX (u had het kunnen verwachten) talmt nog en is daarmede op maandbasis nog negatief.
De Rente
Het einde van het QE-programma van de FED werd lange tijd aangezien als de trigger, die de rente zou doen stijgen. Maar nu dit programma afgelopen is, kan men niet meer stellen dat dit uitgangspunt nog opgeld doet. Weliswaar is de rente in Amerika iets opgelopen maar dit heeft meer weg van een kortstondige rimpeling in een rustige eb. In Nederland is het effectieve rendement op 10-jaars Nederlandse Staatsleningen in de afgelopen week opnieuw op een lagere slotkoers gekomen. In figuur 5 ziet u dat er sterk positief gedivergeerd wordt, maar of dit op korte termijn zal resulteren in een hoger renteniveau wagen wij te betwijfelen. De overname door andere landen van het QE-programma moet als eerste oorzaak gezien worden en het is nu wel duidelijk geworden dat centrale banken rustig door zullen gaan met pompen. De liquide middelen zullen dus naar de effectenbeurzen blijven vloeien in de komende periode en het bedrijfsleven zal gebruik kunnen blijven maken van lage kosten voor leningen, maar of zij op deze mogelijkheid in zullen gaan is een andere vraag. Voor ons is het echter belangrijk te weten dat er een onderstroom werkzaam is die het beleggen in de komende tijd tot een groot maar wel risicovol succes kan maken.
Conclusie
Al met al hebben wij u een markt geschetst die de correctie, die hoogstnoodzakelijk was, goed heeft doorstaan en welke op dit moment tracht om de draad in de hausse, die al sinds het begin van de crisis aan de gang is, weer op te pakken. De constante toevoeging van liquide middelen aan de markten vanuit Amerika en nu ook Japan is ongetwijfeld de onderliggende oorzaak van deze langdurige hausse. In de VS beginnen zich overigens de eerste tekenen van economische oververhitting voor te doen. Afgelopen weekeinde nog trok het bedrijfsleven aan de bel met de opmerking dat er een groot tekort dreigt aan gekwalificeerd technisch personeel. Loonstijgingen in die hoek zijn inmiddels weer aan de orde van de dag. Daarentegen loopt het vertrouwen in Europa (en met name in Duitsland) maand op maand averij op en dalen nu ook de detailhandelsverkopen. Het alsmaar uitblijven van structurele hervormingen in Frankrijk begint ook een probleem voor de rest van Europa te worden. En ondertussen daalt de winstgevendheid van het bedrijfsleven alom. Aandelenkoersen stijgen momenteel vooral omdat het dividendrendement hoog is in verhouding tot de rente. De slechte resultaten van cyclische aandelen op de beurs onderstrepen dit, die keren vrijwel geen dividend uit. Maar als de winstgevendheid daalt komt op termijn ook het dividend in gevaar.
De US$ versus de €
De dollar heeft afgelopen week een nieuwe top gezet. Hij brak tegelijkertijd door de weerstand op 78,91. Hij deed dit ondanks een Momentum Analyse die aan het dalen was. Toch noopt dit laatste tot voorzichtigheid, want zoals men in figuur 6 kan zien is de afstand tussen de twee gemiddeldes groot aan het worden. Dit kan niet door blijven gaan. Bovendien nadert de $ de lange termijn dalende weerstandlijn die de oude dalende trend markeert. En daarmede komen er twee mogelijkheden open. De dollar kan gaan dalen of het grotere gemiddelde (MA50) kan sterk gaan stijgen. Wij nemen aan dat het eerste zal gebeuren. Dit neemt niet weg, dat er niets mis is met de dollar. Deze zit in een opgaande trend en daar zal hij voorlopig in blijven.
De prijs van een troy ounce goud
Sinds 2010 kwam het niet meer voor dat de World Gold Index zo laag stond. Even zag het ernaar uit dat we een stijging konden verwachten maar zoals u in figuur 7 kunt zien werd aan deze gedachte een snel einde gesteld. Er wordt aangenomen dat er een duidelijke (omgekeerde) relatie is tussen de prijs van het goud en de stand van de DJIA. Toen deze laatste het te kwaad kreeg veerde de goudprijs op, maar sinds vorige week, toen de DJIA een nieuwe top zette, riposteerde het goud met een nieuwe bodem. En omdat het goede seizoen voor de DJIA is aangebroken is het slechte seizoen dus voor het goud begonnen. De grafiek in figuur 7 beweert eigenlijk hetzelfde. Er zullen natuurlijk wel enige oplevingen volgen, maar als belegging moet van het goud voorlopig niet veel verwacht worden.
De prijs van een vat Brentolie
Het was 5 weken geleden dat de prijs van een vat Brentolie uit zijn twee jarige horizontale kanaal viel. En drie weken geleden brak hij ook nog eens door de steun van de vorige bodem uit het voorjaar van 2013 op US$88,5. Deze val was een gevolg van de verstoring tussen vraag en aanbod. Enerzijds viel er veel vraag weg vanwege de moeilijke economische omstandigheden maar anderzijds ontstond er een duidelijke uitbreiding van het aanbod. Iraq, Libië en vooral de Verenigde Staten zorgden hiervoor. Tegelijkertijd werd het belang van de OPEC in de wereldwijde olieproductie verkleind, ook al probeerden zij hun marktaandeel te behouden. De oliemarkt zal niet meer hetzelfde zijn na deze crisis. Amerika gaat een belangrijker rol spelen en langzamerhand groeit ook het belang van de alternatieven. 
In figuur 8 waarin de weekgrafiek van de olieprijs is opgenomen kan men zien dat de markt bezig is met een herstel. De Momentum Analyse stijgt weer en hij divergeert duidelijk positief ten opzichte van het dieptepunt uit 2013. Maar voor grote uitschieters in de prijs naar boven zien wij op redelijke termijn geen plaats meer. Het zal de producenten moeite genoeg kosten om de prijs op een redelijk niveau te handhaven.
Beleggen bij Vladeracken
Waar wij al bijna een jaar lang op vooruitgelopen waren is eindelijk gebeurd, aandelenmarkten maakten een stevige correctie door. En inderdaad, halverwege de maand waren all achterstanden op de grote aandelenindices in de portefeuilles van onze cliënten ingelopen. Maar vervolgens draaide de markt in een ongekend tempo weer naar boven toe, menig belegger vertwijfeld achterlatend wat nu te doen. Uit bovenstaande analyses zou men kunnen afleiden dat wij nu alsnog hals over kop in de aandelenmarkten zullen stappen. Maar niets is minder waar. De markten zijn weliswaar opgeveerd, maar overal zijn in sneltrein vaart belangrijke weerstanden opgezocht maar nog niet gebroken. En het herstel is met dalende omzetten gepaard gegaan. Bovendien vindt het herstel slechts plaats in dat deel van de aandelenmarkten, waar stevige dividenden betaald worden. Het meer cyclische deel van de aandelenmarkten, dat het vooral van economisch herstel moet hebben, doet nog helemaal niet mee met de herstelrally. En dat maakt ons uiterst wantrouwig en voorzichtig. Natuurlijk zijn wij – zoals altijd overigens – op zoek naar goede koopkandidaten, maar wij zullen ons niet door de heftige volatiliteit in de markt laten verleiden tot het doen van overhaaste stappen.
Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *
| Risico profiel |
Methode |
2009 |
2010 |
2011 |
2012 | 2013 | 2014 t/m 31 okt. | Doel per jaar |
| Zeer defensief |
Stamrecht |
8,3 % |
8,2 % |
-/- 1,6 % |
7,8 % |
4,0 % |
0,5 % |
4,0 % |
| Defensief |
Obligatie |
9,8 % |
10,0 % |
3,2 % |
7,9 % |
3,2 % |
3,0 % |
4,0 % |
| Matig |
Mix aandelen |
17,8 % |
13,3 % |
-/- 7,4 % |
11,6 % |
6,5 % |
-/- 3,1 % |
6,0 % |
|
Matig / fondsen |
Fund Selector |
34,3 % |
13,1 % |
-/- 12,7 % |
-/- 1,1 % |
6,6 % |
4,2 % |
6,0 % |
| Normaal aandelen |
PRIJS<Waarde Methode |
44,8 % |
14,2 % |
-/- 38,5 % |
8,8 % |
10,8 % |
-/- 20,6 % |
8,0 % |
| Actief aandelen |
Amsterdam |
14,3 % |
16,8 % |
-/- 15,9 % |
3,5 % |
15,3 % |
-/- 3,8 % |
8,0 % |
|
Wereld |
6,0 % |
14,0 % |
-/- 10,5 % |
16,0 % |
47,7 % |
-/- 4,0 % |
8,0 % |
|
| Benchmark |
AEX Index |
36,4 % |
5,7 % |
-/- 11,9 % |
9,8 % |
17,2 % |
2,4 % |
|
|
EuroStoxx 50 |
21,0 % |
-/- 5,4 % |
-/- 17,1 % |
13,8 % |
17,9 % |
0,1 % |
* Het gaat hierom het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.
Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vermogensbeheer.co, en/of op de website van De Technische Belegger, www.vermogensbeheer.co, waar u onderaan de meest recente uitgave, het laatste artikel op onderwerp gegroepeerd aantreft met een link naar het feitelijk stuk.
De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 1 december 2014.
Den Haag, 3 november 2014
Vladeracken Vermogensbeheer
