Technische Belegger Jaargang 25 • Nr 8 • 5 augustus 2019

“Bevredigende “ gesprekken eindigden dus in nieuwe importheffingen. Het is een Trump-logica, die resulteerde in een val op de beurzen in Europa en in Azië, maar niet zo zeer in de Verenigde Staten. De AEX Index verloor vrijdag 3,2%. De DAX daalde met 3,1%. De Dow Nikkei leverde 2,2% in en de gecombineerde Sjanghai Index schaarde zich met een verlies van 3,8% onder de belangrijkste dalers. Maar in Amerika daalde de Dow Jones Industrial Index met 2,5% gemeten vanaf het moment dat het nieuws wereldkundig werd en de S&P500 hield het op -/- 2,7%. Paniek alom mag men zeggen, ook al herstelden de beurzen in de VS vrijdagavond enigszins. Algemeen wordt aangenomen dat de Amerikaanse consument uiteindelijk het zwaarst getroffen zal worden. Maar ook in Europa ziet men de bui al hangen. Ruzie tussen China en de Verenigde Staten zal in beide landen resulteren in ernstige verstoringen van de economische gang van zaken maar Europa, met zijn (relatief) grote uitvoer zal hier ook door worden getroffen. Deze nieuwe fase die Trump nu heeft ingezet zal ongetwijfeld een verdere stap in de ontwikkeling van een economische recessie betekenen, zoals die reeds langere tijd voorspeld wordt. Het is nu al zo dat de “manufacturing”-indexen in alle belangrijke landen beneden de 50 noteren, hetgeen een indicatie van terugval is. En op de beurzen is ook een nieuwe fase ingetreden. Want overal behalve opnieuw in Amerika hebben ze de mogelijkheid van slechts een minidip nu achter zich gelaten. De meeste beurzen bevinden zich al in een echte reactie en er zijn er die deze fase ook al voorbij zijn zodat ze zich in een rasechte correctie bevinden. De AEX Index noteert sinds afgelopen vrijdag nu 5,5% onder zijn laatste top. De DAX doet het met -/- 6% maar een heel klein beetje slechter, maar de EuroStoxx50 ligt al 10,5% onder zijn vorig hoogtepunt. In Azië zien de cijfers er ook slecht uit. In Japan noteert de Dow Nikkei al 12,8% lager, de Hang Seng Index uit Hongkong noteert -/- 10,8% en de gecombineerde Sjanghai Index houdt het met -/- 9,2% nog net op een reactie. In Amerika zien we bij de DJIA een verlies van 3,4% en de S&P500 verloor 3,2% ten opzichte van zijn laatste top. Alles tezamen genomen zien de markten er dus niet mooi uit, maar er is één lichtpunt. De daggrafieken tonen een forse oversold situatie. Men mag daarom aannemen dat er op de korte termijn een (klein) herstel zal volgen. De korte termijn zal dus hogere noteringen laten zien, maar er zijn geen aanwijzingen dat dit het begin van een herstel zal zijn. Zoals de grafieken er op dit moment uitzien zal er hooguit een consoliderende markt volgen. Reeds langere tijd waarschuwen wij voor grote voorzichtigheid. Dit advies blijft dus staan.

De AEX Index op dagbasis (fig. 1)

In Technische termen wordt de recente doorbraak van de oude top op 576,9 nu als vals bestempeld. Er mag niet worden verwacht, dat een nieuwe doorbraak op korte termijn toch nog zal volgen. De AEX Index, die in figuur 1 te zien is, viel uit zijn stijgend kanaal en afgelopen vrijdag volgde met een forse klap ook de doorbraak van het MA50. De weg naar het MA200 (nu op 537,6) ligt open. Weliswaar vindt u nog een eerder niveau op 544,8 (een vroegere bodem) waar enige steun gevonden zou kunnen worden, maar het lijkt ons geen sterke steun. Toch is er enige kans dat hier even rust gehouden gaat worden want de indicatoren liggen erg diep. De CCI Index vooral heeft een laag niveau opgezocht. Dit gaat hersteld worden en hetzelfde geldt voor de Oscillator. Er zal daarom op korte termijn een stijging volgen en dat zou kunnen gebeuren tussen 554,3 (de laatste slotkoers) en het steunniveau op 544,8. Mocht dit niet gebeuren dan lijkt het MA200 op 537,57 het punt waar op de AEX Index een herstel zou kunnen inzetten. In beide gevallen lijkt het MA50 dan de weerstand te zijn, waar een top gezet zal worden. Een hogere koers houden wij op dit moment niet voor mogelijk. De weekgrafieken laten negatieve indicatoren zien. Overal in de wereld dalen ze en overal divergeren zij negatief. Onder een dergelijke donkere hemel hebben de beurzen geen kans.

De DAX Index op weekbasis (fig. 2)

Aan de oppervlakkige lezer biedt de grafiek van de DAX Index op weekbasis zoals deze is opgenomen in figuur 2, op het eerste gezicht misschien nog wel een positief beeld, maar daar is wel iets van te zeggen. De koers is door zijn MA10 gevallen (vergelijkbaar met de MA50 van de AEX Index op dagbasis, zoals hierboven besproken). Het MA10 heeft de daling ingezet. Daaronder vindt u een lange Oscillator. Hij heeft de daling ook ingezet, ook al is dat nog moeilijk te zien. De lange Stochastics biedt geen beter beeld, hij daalt. De Momentum Analyse daar weer onder heeft de daling al enige tijd geleden ingezet. Daarenboven divergeert hij sterk negatief. Het is dus een zeer negatief beeld dat de DAX-grafiek voor de middellange termijn, ons toont. Dat betekent dat alle positieve signalen in de daggrafiek van zeer beperkte waarde zijn. U moet er van uitgaan dat de beurzen, althans in Europa, voorlopig negatief zullen blijven of hooguit zullen consolideren. Voor de beurzen in Azië geldt hetzelfde. En als men zich zou willen baseren op de betere resultaten in Amerika, dan is het goed zich daarbij te realiseren dat het weekplaatje voor hen geen echt betere grafieken laat zien. Kortom voor de middellange termijn moet men er van uitgaan dat beleggen voor even geen winstmachine gaat zijn. Zelfs als men short zou willen gaan zal dat op dit moment een groot risico opleveren, gezien het feit dat de daggrafieken laten zien dat de markt nu fors oversold is.

De S&P 500 en de Average True Range (fig. 3)

Wij laten u voor een derde keer op een rij de ontwikkeling van de Average True Range zien en de S&P500 Index. Let op dat dit op dagbasis is. Als u naar figuur 3 kijkt dan ziet u pijltjes. Zij geven de signalen van de Average True Range aan en bij de koersen geven zij het moment aan waarop deze reageren. Het zijn, zoals u kunt zien, mooie signalen die uitermate goed op tijd zijn. Het is niet bruikbaar als handelssysteem want er zijn fluctuaties die geen betekenis hebben, maar het is wel een goed informatiesysteem en daarom prima bruikbaar om te begrijpen in welke fase de markt zich bevindt. Op dit moment is dat duidelijk, zij het dat het nog een beetje vroeg is om heel zeker te zijn. Als de onderste rode lijn stijgt dan is de markt dalende en omgekeerd. Op dit moment stijgt deze rode lijn maar hij is nog niet door zijn gemiddelde gebroken, maar een doorbraak tot boven 25 lijkt een kwestie van een of twee dagen. Hij wijst dus op een dalende beurs. Het is interessant om in het koersniveau van de S&P500 te zien dat hij nog niet door zijn MA50 is gebroken zoals de AEX Index wel deed. Even ging hij er doorheen maar zijn lange termijn trend gaf voldoende steun. Dit zal dus maar voor even zijn, want de AvTR geeft aan dat hij in een dalende trend zit.

De S&P 500 en de AEX Index op maandbasis (fig. 4)

Teneinde de bovenstaande negatieve analyse te kunnen plaatsen in een groter geheel, in de langere termijn dus, nemen wij nog een gecombineerde grafiek op van de S&P500 en de AEX op maandbasis. Het eerste wat opvalt, is dat de beurzen ook al zijn ze geografisch ver van elkaar verwijderd, elkaar niet veel toegeven. De AEX Index laat wat grotere fluctuaties zien maar voor de rest is het beeld hetzelfde. Beide indexen liggen boven hun MA10 (let op het betreft hier maanden). Beide MA10’s zijn stijgende en beide liggen ook op de juiste plaats ten opzichte van hun MA40. De MA’s liggen ook boven hun lange termijn trendlijn. De conclusie is duidelijk: beide indexen zitten in een lange termijn bull markt. Voorlopig gaan wij ervan uit dat komende periode hier geen verandering in zal brengen.

1987 revisited? (fig. 5)

In figuur 5 hebben wij een vergelijking gemaakt voor de S&P 500 Index
met de situatie van 1987. In 1987 vond een van de grootste naoorlogse crashbewegingen
plaats met een daling op ‘zwarte maandag’ (19 oktober 1987) van meer dan 20% in
één dag in de VS. Voor velen is dat misschien niets meer dan een gerucht, maar
zij die op dat moment in de financiële markten actief waren zullen zich de
paniek van die dag nog goed kunnen herinneren (uw auteur zat zelf op dat moment
in Boston bij Fidelity, een fondshuis, dat toen voor meer dan 1% van de
dagelijkse omzet op de beurs van New York verantwoordelijk was!).

Laten we voorop stellen, dat dit soort vergelijkingen gevaarlijk zijn omdat er ook fases zijn aan te wijzen waarin het patroon zich vergelijkbaar ontwikkelde en er geen crash ontstond. Maar het gaat ons dan ook meer om een stukje scenarioanalyse, een voorbeeld om u te waarschuwen hoe snel een situatie zich kan verslechteren. Links in figuur 5 ziet u de S&P 500 Index op dagbasis in de periode najaar 2018 tot en met heden en rechts ziet u dezelfde index, maar nu in de periode najaar 1986 tot en met eind november 1987. Met rode blokken hebben wij drie fases gemarkeerd (A, B en C). Fase A is in 2018 veel negatiever geweest dan dezelfde fase A in 1986. Maar hij kwam in beide gevallen wel ongeveer in dezelfde fase van een bullmarkt. In beide periodes volgde daarna een mooie stabiele rally. Rond april / mei van 2019 en 1987 ontstond een nieuwe reactie met verhoudingsgewijs stevige schommelingen, maar zonder dat per saldo veel schade werd aangericht (B). Opnieuw werd de rally hervat met nieuwe toppen in de zomer van beide jaren als resultaat (C). Daar houdt de vergelijking op omdat 2019 nog niet in oktober / november is aanbeland. Maar de eerste schermutselingen van wat misschien een zeer zware reactie als vervolg kan hebben, zijn afgelopen week zichtbaar geworden. Ergens zal, zoals wij hierboven al hebben aangegeven, nu een korte termijn reactie ontstaan, bedoeld om de korte termijn oversold situatie op te heffen. Koersen zouden daarbij zomaar tot aan de onderkant van het kleine toppatroontje in blok C op kunnen lopen. Maar dat is dan wel zand in de ogen van veel beleggers, tenminste als het scenario van 1987 opgeld doet.

Het beeld dat in 1987 daarna volgde, met zwarte maandag als ultieme paniekfase moet een waarschuwing zijn. Liquiditeiten zijn wat ons betreft een heel goed alternatief in deze fase van de markt.

De rente in US$-gebied (fig 6.)

Over de renteontwikkeling valt weinig te zeggen, want die is nu juist volgend geworden op de aandelenontwikkelingen. Beleggers verkopen aandelen en vluchten in staatsobligaties. Dat de rente daarbij negatief wordt is niet van belang, het gaat om de veilige haven. In de VS is die rente nog niet negatief, maar ook daar wordt het dieptepunt van enkele jaren geleden nu snel opgezocht. En ondertussen wordt de yieldcurve aan de lange kant weer steiler, dus de kans op een recessie neemt weer af zou men kunnen zeggen. Waarschijnlijk is die al aan de gang en richt de 30-jaars rente zich langzaam maar zeker weer op de periode daarna, die van een zich weer herstellende economie en dus ook van een weer stijgende rente!

De US$ en de € (fig. 7)

Met al het geklungel in de VS is de US$ in de afgelopen weken toch weer iets sterker geworden ten opzichte van de €. Maar wij denken dat de stijging van de $ slechts meer van hetzelfde betekent, een korte termijn correctie ten opzichte van de € in een per saldo veel langere termijn trend die juist de € sterker dan de $ maakt. In figuur 7 ziet u een grafiek die wij op gezette tijden weer van stal halen. Het is een maandgrafiek van de $ ten opzichte van de €, getekend sinds 1975 (met de DM en de Gulden als voorloper van de €). In het bovenste deel ziet u de waarde van 1 $ uitgedrukt in € en in het onderste deel de waarde van 1 € uitgedrukt in $-centen. In beide grafieken hebben wij een kanaal getekend, dat is in het bovenste deel dalend (zwakkere $) en in het onderste deel stijgend (sterkere €). Rechts is vervolgens te zien hoe de $ al sinds circa 2008 zich in een stijgend kanaal bevindt. Maar dit kanaal is een correctie op de lange termijn trend. In beide gevallen is de grens van het lange termijn kanaal vrijwel bereikt, maar er is nog wat ruimte. Voor de komende weken / paar maanden hoeft er dus niet veel te gebeuren, maar daarna is een belangrijke ommekeer heel goed denkbaar. De $ blijft wat ons betreft daarmee een gevaarlijke munt om in te beleggen, wij geloven veel meer in de kracht van de €.

De prijs van een vat Brentolie

Wij tonen u hier geen grafiek van de olieprijzen, ten eerste omdat er weinig aan onze analyse van een maand geleden is toe te voegen. Onze conclusie toen en nu is: De dalende trendlijn, die nu rond US$ 69 ligt, moet nog wel even gebroken worden voor u echt positief mag worden. Dat onze koersenleverancier, VWD, ons ernstig teleurgesteld heeft bij de overgang naar nieuwe software en een nieuwe database met nogal wat problemen bij de aanlevering van koersen van commodities en valuta, waaronder de olieprijzen tot gevolg doet hier niets aan af.

Goud (fig. 8)

Waar kan dan nog wel geld verdiend worden? In het goud! De uitbraak omhoog uit het grote lange termijn bodempatroon dat u boven in figuur 8 getekend ziet, is een feit. De onrust op de aandelenmarkten wereldwijd helpt ongetwijfeld, maar het feit dat centrale banken dit jaar weer netto kopers zijn geworden zal ook niet onbelangrijk zijn. De uitbraak heeft plaatsgevonden zowel in $’s als in € (onderste helft van figuur 8, hier is sprake van een lange termijn oplopende driehoek) en wij berekenen dan ook een koersdoel van US$ 1.700 per troy ounce, te bereiken in de rally, die na de uitbraak omhoog weer aan kracht begint te winnen.

Beleggen bij
Vladeracken

De verkoop van zwakkere broeders is afgelopen maand doorgegaan bij Vladeracken, maar wij hebben ons afgelopen maand ook toch nog laten verleiden tot het doen van enkele kleinere aankopen. Dat is niet persé negatief geweest, daar werd winst op behaald en dat maakt dat het resultaat in de afgelopen maand duidelijk beter was dan dat van grotere aandelenindices zoals de AEX Index. Toen de markten vervolgens begonnen weg te glijden bleek hoe goed de grote kaspositie bij onze klanten werkt in een neergaande markt. Juli is voor de meeste cliënten van Vladeracken een vlakke maand geworden, waar de beurzen per saldo de maand in het rood afsloten. Wij zullen in elk geval nog niet te snel weer instappen, de kans dat wij toch weer aandelen verkopen, waaronder de recent aangekochte posities, is veel groter. Het helpt daarbij ook, dat er vrijwel overal posities in Goud en Zilver in portefeuilles zijn opgenomen en dat veel portefeuilles met een defensief tot neutraal profiel ook enkele goede obligatiefondsen in portefeuille houden. Kasgeld, edelmetalen en eerste klas obligaties zijn een goede hedge tegen de koersdalingen die vorige week zijn ingezet.

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *

Risico profiel	Methode	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019 t/m 2/8	Jaar doel
Zeer defensief	Stamrechtportefeuilles	4,0 %	0,4 %	2,9 %	-/- 10,7 %	5,7 %	-/-7,4 %	7,4 %	4 %
Matig / fondsen	Fund Selector	6,6 %	3,6 %	-/- 1,5 %	1,1 %	5,5 %	-/-5,4 %	10,6 %	5 %
Matig	Mix aandelen / obl.	6,5 %	-/- 0,9 %	16,2 %	-/- 3,4 %	10,7 %	-/-6,7 %	10,4 %	5 %
Normaal aandelen	PRIJS<Waarde	10,8 %	-/-16,0 %	23,2 %	0,2 %	12,5 %	-/-23,1 %	18,3 %	8 %
Actief aandelen	Benelux Selector	15,3 %	-/- 2,8 %	27,3 %	0,1 %	23,7 %	0,6 %	18,1 %	8 %
	Europa Selector	47,7 %	-/- 4,4 %	22,9 %	4,2 %	8,2 %	-/-21,0 %	17,9 %	8 %
Hoog risico	Jan de Ost Model **					17,2 %	7,6 %	26,7 %	10 %
Benchmark	AEX Index	17,2 %	5,6 %	4,1 %	9,4 %	12,7 %	-/-10,4 %	13,6 %
	EuroStoxx 50	17,9 %	1,2 %	3,9 %	0,7 %	6,5 %	-/-14,3 %	12,5 %

* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten. Voor
oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

** De portefeuille, die volgens de Methode van Jan de Ost wordt belegd, is
vanaf april 2016 geleidelijk opgebouwd. In dat jaar was het resultaat
uiteindelijk 26,8%. Vladeracken is eind 2018 begonnen met deze
methodiek onder haar vleugels toe te passen en publiceert met ingang van deze
editie de resultaten in bovenstaande tabel, doch nog als een zeer risicovolle
methode. In het overzicht van het best presterende model wordt dit model nog
niet meegenomen, omdat wij eerst voldoende ervaring willen opdoen.

De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt
op maandag 2 september 2019.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl.

Blog, Twitter,
Linked-In, Alex & IEX

Op de website van Vladeracken kunt u in onze “Publicaties” artikelen vinden over de effecten waarin wij al dan niet beleggen alsmede een wekelijkse update van onze beleggingsvisie. Deze artikelen hebben wij tevens gekoppeld aan een Twitter-, en zakelijk Facebook-account en het Linked-In-netwerk. Wie zich aanmeldt als volger (Twitter) of wie zich in het Linked-In-netwerk opgeeft als contact van G.K. van Dommelen, wordt vervolgens doorlopend van nieuwe publicaties op de hoogte gebracht. Daarnaast verschijnen sommige artikelen ook op de website van Alex Beleggen (alleen leesbaar voor klanten van Alex) en op IEX.nl.

Reeds besproken onderwerpen:

Algemeen

– Hoe
spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017
en voor 2018?

– Onze
macro-economische- en rentevisie
(2013, 2015)

– De Japanse
beurs

– De aandelenbeurzen in de BRIC-landen

Aandelen

–
Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek t/m juli 2018),
Wereldhave

– Aandelen: Aalberts, Alten, Andritz, Arcadis, BAM, Bourbon, CGG Veritas,
Colruyt, Fugro, Hannover
RE, Heineken (Holding), Hermès,
Imtech, ING, Koninklijke
Olie, MTU Aero Engine, Nokian Renkaat, Novo Nordisk, Philips, Prosegur, Prosegur Cash,
Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro,
Talanx, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen

– Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short
trackers met een hefboom

Overige
onderwerpen

– Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische
Dollar, het Britse £, de Japanse ¥en, de Noorse kroon,
de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de
Russische Roebel en Alpha
creëren met valutamanagement

– Volatility,
handelssytemen, derivaten, ETF’s, Fund Selector, TCO

– TA Indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen

Obligaties

– Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen,
van Italië en van Nederland

– Bedrijfsobligatiefondsen,
rentegroeifondsen en trackers
zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, First Trust Factor
FX Fund, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund, en ProShares Ultra Short Treasury

– Credit Linked Notes,
Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie
Index en Steepeners van Aegon,
BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank
en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde

– High yield en bedrijfsobligaties van Altice,
Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec
Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom,
Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS, Sunrise en Volkswagen.

– Memory Coupon Notes
op Aegon, Arcelor Mittal, Philips
& Royal Dutch.

– MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar,
Praktiker, Rickmers en TRFI Funding.

– Achtergestelde en/of
perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR,
Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, Friesland-Campina, Fürstenberg, ING,
Rabobank, SNS Reaal, SRLev, Tennet, Tier 1, 2 of 3? en Coco’s

– Range Accrual Notes van de EIB en RBS

– Obligaties in een
wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra
Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Wet- en regelgeving– Privacy policy Vladeracken, Total Cost of Ownership