Tag Archief van: Vladeracken Selector

U bevindt zich hier: / Vladeracken Selector

Berichten

De Technische Belegger • Jaargang 25 • Nr 3 • 4 maart 2019

/in , , /door

Met krachtige taal kondigde Trump zijn echec in Hanoi aan. “Je moet ook kunnen weglopen!” Van het Noord Korea front staat ons voorlopig dus geen goed nieuws meer te wachten. In juridische zin wordt het voor Trump en daarmede voor de wereld een spannende tijd want de processen tegen hem stapelen zich op en de Democraten zijn zeer actief om hem het leven zuur te maken. China kan nog steeds een meevaller opleveren, maar de berichten daarover zijn gemengd, ook al wijzen de meeste commentaren op mogelijke spectaculaire afspraken. Engeland geeft meer en meer tekenen, dat het gezonde verstand uiteindelijk gaat zegevieren. Een nieuw referendum krijgt meer kans, maar de obstakels op de weg daar naar toe zijn nog menigvuldig en groot. Veel goede berichten uit de politiek zijn dus op korte termijn hoogstwaarschijnlijk niet te verwachten. En het cijferseizoen in Amerika loopt op zijn einde. Technisch gezien staan de markten uiteindelijk klaar om een veer te laten. Na 9 achtereenvolgende witte candles in de weekgrafiek van de AEX Index plaatste Beursplein 5 deze week een zwarte. En deze zwarte candle was al lange tijd aangekondigd. Het getuigt van een zeer sterke beurs, die zo veel tijd nam om uiteindelijk te luisteren naar de indicatoren, want die wijzen al zestien dagen lang, dus meer dan drie handelsweken, op een aankomende reactie. In het laatste deel van de rally, die dus nu op het punt staat van inleveren, nam de stijging al sterk af. Veel beurzen bewogen zich in een horizontale tot licht stijgende richting. Het is enerzijds de overtrokkenheid van de markt, die overigens door het consoliderende koersniveau al sterk aan kracht heeft ingeboet en anderzijds de dreigende economische ontwikkelingen, die ons wijzen op zwakte van de markt in de komende periode. Want wij zien het zeer wel mogelijk dat deze reactie langer gaat duren dan ons lief is. De technische grond hiervoor wordt gevormd door de weekgrafieken. De indicatoren op weekbasis waren gedurende de gehele periode van witte candles positief, maar er begint zich nu een einde af te tekenen. Voorop loopt de AEX Index. Daar is de Momentum Analyse al aan het dalen. In andere markten is de daling zich heel voorzichtig aan het inzetten. Alleen de ASCX index in Nederland prijkt nog met een mooie stijging en ook de EuroStoxx 50 is nog niet zover. Dit betekent dat er onder de individuele aandelen nog een duidelijke groep is (kleine en grote bedrijven), die zich nog in een positieve aandacht wentelen van hun beleggers. Maar dat zal niet lang meer duren, want als de week eenmaal zijn draai gemaakt heeft zal dat de gehele markt raken. Stijgingen blijven dan nog steeds mogelijk maar ze zullen beperkt in omvang en ook gelimiteerd in tijd zijn. Het is dus oppassen geblazen in de komende weken. Hoe lang dit gaat duren is nog niet te zeggen, maar de ervaring leert dat dit gemakkelijk 5 to 10 weken kan aanhouden. Voorlopig zien wij in deze reactie geen gevaar, maar ook dat kan verkeren.

Best presterende product van Vladeracken in 2019
Vladeracken PRIJS<Waarde Methode 16,7 %

De AEX Index dagbasis (fig. 1)

In figuur 1 ziet u de bij ons gebruikelijke daggrafiek van de AEX Index. De afgelopen week heeft zich een consolidatie ingezet, maar daar lijkt het niet bij te blijven. Het MA200, dat als steun fungeert, heeft deze consolidatie even een bodem gegeven, maar dat kon niet verhinderen dat de stijgende trendlijn (de bovenste diagonaal oplopende zwarte lijn) gebroken werd. Onderaan in figuur 1 staat de Oscillator en hij kondigt al sinds 7 februari de reactie aan. Hij heeft afgelopen vrijdag de nullijn doorschreden (niet te zien door het rechthoekje) en de reactie lijkt zich nu voor Amsterdam te hebben ingezet. De Oscillator is representatief voor de Momentum Analyse, die daalt en bevindt zich nu onder de middellijn. De Slowed Stochastics is eveneens dalende. Beide indicatoren divergeren negatief. De laatste candle die gezet werd is een Bearish Engulfing. Dit patroon is zonder meer negatief als het na een forse stijging verschijnt. In andere markten vindt men ook negatieve candles. In Duitsland, de markt die het in de afgelopen week het beste deed, is er zelfs een serie van drie candle patronen achter elkaar verschenen die ieder op zich een einde van de rally voorspellen. Met dit negatieve beeld op dagbasis zijn alle markten het eens. De korte termijn mag men, uitgaande van deze vaststelling, karakteriseren als negatief. Voor de AEX Index en voor de meeste andere indexen geldt het MA200 als de eerste steun. Voor Amsterdam volgt dan een vorige top op 530. En iets daaronder ligt de stijgende trendlijn. Dit is in ieder geval een cruciaal niveau, maar wij zien de koers daar doorheen gaan. Deze veronderstelling baseren wij op de weekgrafiek waarover meer hieronder. Het MA50 lijkt een serieuze kandidaat voor een dieptepunt. Dit niveau is stijgende maar ligt nu rond 512. De laatste en onderste steun, die de markt nog steeds in een middellange termijn uptrend houdt, vindt men op de bovenzijde van het dalende kanaal ergens rond 494. Goed nieuws uit China zou deze beweging (even) kunnen stoppen, maar afhankelijk van het tijdstip waarop dit komt zal dit een korte opleving teweeg brengen. Uiteindelijk zal de markt zijn kaf moeten uitschudden en daarvoor is tijd nodig, zeker nu de rally de markt zover opgestuwd heeft.

De AEX Index op weekbasis (fig. 2)


Dezelfde index, maar nu op weekbasis ziet u in figuur 2. Een prachtige ononderbroken rally van 9 weken lang tekent zich af, maar de laatste week (de tiende dus) laat een zwarte candle zien en hiermede lijkt de rally ten einde. Zoals boven gezegd vormt het MA200 de eerste steun. Maar wij richten het oog op de Momentum Analyse onder in figuur 2. Daar heeft zich een daling ingezet. Wij kenmerken dit met pijltjes. De AEX Index, dus het getoonde beeld, is uniek, want andere markten zijn nog niet zover. Maar zij hadden ook geen 9 achtereenvolgende witte candles. In Amerika is de Oscillator gaan dalen. Het wachten is op het MACD Histogram. In Duitsland en in Japan is er van een daling nog geen sprake, maar de indicatoren aldaar liggen wel hoog. Wat men kan zeggen is dat de daling, die in de AEX Index verschenen is, pas in het begin staat. Alles is nog pril en een goed nieuw bericht zou een daling ook nog kunnen vertragen. Maar meer dan een vertraging zal dat niet zijn daarvoor ligt de markt te hoog. De AEX was tegen een zeer oude weerstandlijn uit 2007 gestoten. Deze lijn heeft in de loop van de tijd vaak als weerstand en als steun gediend en is daarom zeer belangrijk. Het is dus geen wonder dat de AEX Index op, dat niveau zijn draai inzette. Voor wat de divergentie betreft toont het beeld in figuur 2 een dilemma. De Momentum Analyse divergeert duidelijk positief. Er zijn twee punten van waaruit men dat kan meten. Enerzijds is er de positieve divergentie vanuit de top op 575,68, anderzijds is de divergentie positief vanuit de bodem van 472,19 (zwarte lijnen). Die is overigens meer van toepassing op de bodem dan op de huidige top. Daartegenover staat de Slowed Stochastics, die zich van de top tot aan de bodem neutraal gedraagt, in de bodem wel positief divergeerde maar nu erg hoog is gekomen. Deze tegenstelling is niet mooi en kan de zorg voor de komende tijd alleen maar vergroten. Belangrijk is het om vast te stellen, dat het totale beeld nog steeds negatief is. Er is een Death Cross. Het MA200 is nog dalende en de koers is bij een belangrijke weerstand aangekomen. Het feit dat er tegenspraak is in de indicatoren maakt de belegger ook niet optimistisch. Daartegenover staat dat de rally sterk was. En de vraag is dan ook of de markt deze kracht na een normale reactie zal blijven uitstralen. Wat hiervoor pleit is het feit dat wij geen enkele negatieve indicatie gevonden hebben in de sentiment indicatoren.

De S&P 500 Index op weekbasis (fig. 3)


Het beeld van den S&P500, die in figuur 3 op weekbasis te zien is, is beter dan dat van de AEX Index (lees Europese indexen), zoals te zien in figuur 2. De koers ligt boven het MA200. Dat is niet verschillend maar bij de S&P500 zijn beide MA’s aan het stijgen. Het lijkt een kwestie van tijd en het Death Cross wordt teniet gedaan en dit lijkt eerder te gebeuren dan in Europa. De lange termijn trend is nog echter niet meer in takt, maar de koers is wel bij die trend aangekomen. Daarmee is de rally op dit moment niets anders dan een pullback met alle risico’s van dien. Maar daaronder ziet men de Stochastics en deze geeft hetzelfde probleem als wat de AEX Index hierboven laat zien. Als men dan naar de Momentum Analyse kijkt dan toont deze positieve divergentie. Een koersdaling wordt aangekondigd doordat de Oscillator als eerste van de twee elementen van de Momentum Analyse is gaan dalen. Al met al is de taal, die beide grafieken spreken, niet erg verschillend, maar de S&P500 grafiek is duidelijker en iets positiever. Dit onderstreept niet de zorg van vele commentatoren, die vooral wijzen op de labiele politieke positie in de Verenigde Staten en die ook wijzen op de belastingverlaging, die Trump heeft ingesteld en waarvan de invloed het komende jaar in vergelijking met 2018 nihil tot negatief is. Het volledige commentaar samenvattende stellen wij dat men extra voorzichtig moet zijn in de komende periode.

De rente in €-gebied (fig. 4)

De renteontwikkeling op de kapitaalmarkt is in de greep van de verwachtingen t.a.v. de economische ontwikkelingen in de VS en Europa. Berichten daarover zijn enigszins tegenstrijdig. De verwachtingen van ondernemers zijn niet goed. Dat uit zich in sentimentcijfers zoals de index van inkoopmanagers en in de investeringsquota van het bedrijfsleven. Die zijn allemaal teruggelopen in de voorbije maanden. Ook de mate van kredietverstrekking door banken neemt af, en ook dat is een teken dat het investeringsniveau in de economie afneemt. Maar tegelijkertijd blijft het bestedingspatroon van consumenten in orde. Dat zit hem natuurlijk voor een belangrijk deel in de almaar afnemende werkeloosheid, een tendens die niet alleen in Nederland zichtbaar is maar ook in veel andere Westerse economieën. Positief is ook dat de stimuleringsmaatregelen in China effect beginnen te sorteren en dat in Zuid Amerika de economieën weer de wind in de zeilen lijken te krijgen. De gestegen olieprijzen bieden daar ongetwijfeld een helpende hand. Deze wispelturigheid uit zich in de renteontwikkeling. Waar die aanvankelijk daalde omdat de aandelenkoersen daalden, bleef deze dalen omdat analisten zenuwachtig werden over de economische groei in de VS. Maar nu de consument maar blijft besteden begint de rente weer op te lopen. Afgelopen week liet een flinke stijging zien van de 10-jaars rente in Europa, zoals in de figuur hieronder is te zien. Of dit een structurele stijging gaat worden valt nog te bezien. Zolang de rente niet flink boven 0,39% (10-jaar) uit stijgt, is slechts van een “pulback” sprake en moet men dus niet veel hoop hebben op een normalisering van de kapitaalmarktrente. Feit is wel dat indicatoren nu allemaal, zowel op dag- als op weekbasis, positief divergeren, dus de stijging van afgelopen week zal zich nog wel even voortzetten. 0,39% gaat nog wel bereikt worden, maar of we daaroverheen gaan, dat valt nog te bezien.

De US$ en de € (fig. 5)


In de jaren 2015 en 2016 heeft de koers van de $ een paar keer een bodem aangetikt waarlangs een steunlijn getekend kan worden, zoals wij in de figuur hebben gedaan. Al sinds medio 2018 is deze lijn als weerstandslijn onneembaar gebleken. En afgelopen maand is de positie wederom verzwakt na een aanval op die lijn, die nu rond 0,891 ligt. De Stochastics, onder in de figuur, divergeert al lange tijd negatief en dat duidt er op dat de $ uiteindelijk de grootste kans heeft om terug te vallen tot de onderste lange termijn steunlijn die nu rond 0,82 ligt en samen lijkt te gaan vallen met de horizontale steunlijn op 82,7. Trouwe lezers weten van ons dat wij de $ zien als een fundamenteel zwakkere munt dan de €. Wij verwachten dat uiteindelijk de steun van 82,7 omlaag gebroken zal worden. Zo ver is het nog niet, eerst moet de koers terug naar dat niveau, maar dat lijkt nu nog een kwestie van tijd.

De prijs van een vat Brentolie (fig. 6)


En ondertussen heeft de prijs van een vat Brentolie opnieuw een groot bodempatroon afgesloten, wederom een kopschouderbodem, compleet met een uitbraak tot boven de neklijn van US$63,5. Afgelopen week daalde de koers weer stevig en die daling is voorlopig nog niet voorbij, maar hij zal
tijdelijk zijn zo verwachten wij. Een krachtige uitbraak uit een kopschouderpatroon wordt dikwijls gevolgd door een correctie, die min of meer zijwaarts verloopt en waarbij de neklijn uiteindelijk een of meerdere malen geraakt wordt. Het geldt als een adempauze waarin kracht verzameld wordt voor de volgende stap omhoog. Het doel van deze kopschouderbodem laat zich berekenen op US$ 77, vlak onder de oplopende trendlijn, die u in de figuur getekend ziet. Die trendlijn lijkt dan ook het doel van de dit jaar ingezette opwaartse beweging voor de olieprijzen. En dan is een pullback vooral een kans om posities uit te breiden en puts te schrijven.

Goud (fig. 7)


De goudprijs is uiteindelijk net niet tot aan de in de figuur getekende weerstandslijn opgelopen (die nu rond US$1.360 per troy ounce ligt). Sterk is dat niet. Maar de beweging omhoog is de volgende stap in een proces dat al sinds 2013 aan de gang is en waarvan wij verwachten, dat het uiteindelijk zal uitmonden in een krachtige, lange termijn opgaande beweging, die de oude toppen uit 2011 (US$ 1.921 per troy ounce) uiteindelijk zal slechten. Het bodempatroon bevindt zich in de nadagen ervan. Maar het kan zomaar zo zijn, dat de koers nogmaals terugzakt tot in de buurt van de laatste bodem rond US$ 1.165. En daar zou ook nog wel een periode van enkele maanden overheen kunnen gaan. Met goud en zilver moet men dus geduld hebben, maar de lange termijn setup is prachtig.

Beleggen bij Vladeracken

De gangbare theorie zegt dat bij het beleggen in aandelen de waarde-aanpak, waarbij naar de fundamentele waarde van bedrijven gekeken wordt, zoals wij dat doen binnen de Prijs 100% belegd, door als 10de onderneming Novo-Nordisk uit Denemarken toe te voegen. Dit is de grootste Insuline-producent ter wereld met een marktaandeel van bijna 30% wereldwijd in de markt voor middelen tegen diabetes.
De andere modellen van Vladeracken hebben zich overigens niet geheel onbetuigd gelaten en zo is 2019 uitstekend van start gegaan. Het dividendseizoen nadert nu, en dat is vaak een periode waarin dividenduitkeringen direct goed gemaakt worden door koersstijgingen. Maar de bomen groeien nooit tot in de hemel en een correctie, hoe mild ook, is inmiddels brood nodig. Wij gaan er daarom vanuit dat de komende maanden een iets minder onstuimige ontwikkeling zullen laten zien. Het laat onverlet, dat wij voor 2019 nog altijd positief zijn en er vanuit gaan dat de verliezen uit 2018 allemaal goed zullen worden gemaakt.

De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 1 april 2019.

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *

Risico profiel Methode 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Jaar doel
Zeer defensief Stamrechtportefeuilles 7,8 % 4,0 % 0,4 % 2,9 % -/- 10,7 % 5,7 % -/-7,4 % 4,7 % 4 %
Matig Mix aandelen / obl. 11,6 % 6,5 % -/- 0,9 % 16,2 % -/- 3,4 % 10,7 % -/-6,7 % 13,7 % 5 %
Matig / fondsen Fund Selector -/- 1,1 % 6,6 % 3,6 % -/- 1,5 % 1,1 % 5,5 % -/-5,4 % 7,0 % 6 %
Normaal aandelen PRIJS<Waarde 8,8 % 10,8 % -/- 16,0 % 23,2 % 0,2 % 12,5 % -/-23,1 % 16,9 % 8 %
Actief aandelen Benelux Selector 3,5 % 15,3 % -/- 2,8 % 27,3 % 0,2 % 23,7 % 0,6 % 6,3 % 8 %
Europa Selector 16,0 % 47,7 % -/- 4,4 % 22,9 % 4,2 % 8,2 % -/-21,0 % 14,1 % 8 %
De Ost Methodiek ** 17,2 % 7,6 % 28,9 % 8 %
Benchmark AEX Index 9,8 % 17,2 % 5,6 % 4,1 % 9,4 % 12,7 % -/- 10,4 % 10,4 %
EuroStoxx 50 13,8 % 17,9 % 1,2 % 3,9 % 0,7 % 6,5 % -/- 14,3 % 4,5 %

* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.
** De portefeuille, die volgens de Methode van Jan de Ost wordt belegd, is vanaf april 2016 geleidelijk opgebouwd. In dat jaar was het resultaat uiteindelijk 32,1%. Vladeracken is eind 2018 begonnen met deze methodiek onder haar vleugels toe te passen en publiceert met ingang van deze editie de resultaten in bovenstaande tabel, doch nog als een zeer risicovolle methode. In het overzicht van het best presterende model wordt dit model nog niet meegenomen, omdat wij eerst voldoende ervaring willen opdoen.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl.

Reeds besproken onderwerpen:
Algemeen		 Obligaties
Vladeracken beleid t.a.v. bestandsvergoedingen en plaatsingfees Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland
Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017 en voor 2018? Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund en ProShares Ultra Short Treasury

Onze macro-economische- en rentevisie (2013, 2016)

De Japanse beurs

De aandelenbeurzen in de BRIC-landen

 Credit Linked Notes en Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
Aandelen
Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek), Wereldhave High yield obligaties van Altice, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS en Sunrise en Volkswagen
Aandelen: Aalberts, Alten, Arcadis, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Heineken (Holding) , Imtech, Koninklijke Olie, Nokian Renkaat, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen Memory Coupon Notes op Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch
Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding
Overige onderwerpen Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, FrieslandCampina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev en Tennet, Tier 1,2 of 3? en Coco’s
Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische $, het Britse £, de Canadese $, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement Range Accrual Notes van de EIB en RBS
Volatility, handelssystemen, derivaten, ETF’s Steepeners (incl. renteherziening) van BNG, NIBC, Ned. Waterschapsbank en Rabobank
TA indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Wet- en regelgeving

– Privacy policy Vladeracken, Total Cost of Ownership

Den Haag, 4 maart 2019
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

De Technische Belegger • Jaargang 25 • Nr 2 • 4 februari 2019

/in , /door

De lucht klaart wat op. Trump blaast een toontje lager, ook al kan er weer een konijn uit zijn hoed springen als hij binnenkort zijn State of the Union gaat presenteren, want alles wijst erop dat hij de staat van beleg (“National Emergency status”) gaat inroepen, zodat hij het defensiebudget kan gebruiken voor zijn muur. Wat het antwoord van de Democraten hierop zal zijn is niet bekend, maar de strijdbijl gaat weer opgenomen worden, dat schijnt wel zeker. Het Brexit-verhaal is ook nog niet af. Wij zien als enige oplossing dat Engeland bij Europa blijft en naarmate de tijd voortschrijdt, lijkt deze mogelijkheid meer kansrijk te worden. Maar de (enig overgebleven) andere oplossing van dit probleem betekent ellende (als men onze overheden moet geloven). Langzamerhand is het duidelijker geworden (het zat er altijd al in) dat alleen de “no-deal-exit” en de “remain” boven de markt blijven hangen. Maar de beurzen hebben geprofiteerd van de rust aan het politieke front waarbij vooral het goede nieuws uit het Trump-kamp meetelde. En daarmede doelen wij op de onderhandelingen met China. Er is nog niets getekend en dus is er nog niets bereikt, maar beide partijen uiten zich in positieve berichten. Een en ander ging niet ongemerkt voorbij aan de effectenmarkten. Er heeft zich een mooie rally gepresenteerd en een reactie, die al drie weken geleden werd aangekondigd, heeft nog steeds niet definitief zijn werk gedaan. In Duitsland echter, de slechtste markt in Europa, heeft hij in de afgelopen week wel huisgehouden in zoverre dat de opmars gestaakt werd. En de onderliggende breedte van de markt is ook al overal smaller aan het worden. Maar in andere landen, zo ziet het er naar uit, gaat de rally voor wat de hoofdindex betreft misschien nog even door. De Dow Jones Industrial Index brak vorige week door zijn MA200. Algemeen wordt in kringen van de Technische Analyse aangenomen, dat het MA200 de grens is tussen Bull en Bear. De DJIA zou dus zijn baisse verlaten hebben maar zo duidelijk is dat nog niet als men ook andere indicatoren in de analyse betrekt. Op de maandgrafieken van de DAX Index en de AEX Index zijn de indicatoren aan het stijgen, maar dat is in New York en ook in Tokyo niet het geval. Er is zelfs veel negatieve divergentie te bespeuren in de maandgrafieken. De weekgrafieken laten overal stijgende indicatoren zien en tegelijkertijd positieve divergentie. Op de daggrafieken is het beeld verdeeld. In Duitsland is deze zonder meer negatief en in Amsterdam ziet men stijgende indicatoren en positieve divergentie. In de andere markten is het opvallend dat de daggrafiek zoveel negatieve divergentie laat zien. Al met al hebben we het dus over veel verdeeldheid en zoals wij hieronder zullen laten zien is de markt, nu ook in de weekgrafieken, op weg naar een forse overbought situatie. De rally kan nog best even doorgaan maar lang gaat dit echt niet meer duren. Blijf liever nog even aan de kant en wees het oude spreekwoord indachtig, dat ons vertelde dat één zwaluw nog geen lente betekende.

De AEX Index dagbasis (fig. 1)

In figuur 1 ziet u de bij ons gebruikelijke daggrafiek van de AEX Index. De koers vertoont een mooie rally. Hij is door het MA50 gebroken en daarna viel de barrière van de bovenzijde (de middellange termijn trendlijn) van het dalende kanaal. Tot slot ging hij ook nog door het niveau van de voorgaande top. Bij de doorbraak door de trend werd even geaarzeld, maar met een week was dat bekeken. Hij is nu op weg naar de voorgaande top die ook de bovenzijde van het dalende kanaal bereikte en mocht dit niveau vallen dan zullen de indicatoren er heel zeker op wijzen dat het met de baisse voorlopig gedaan is. 530,03 is dus het niveau dat definitief uitsluitsel moet geven, maar het zal niet gemakkelijk zijn om deze vesting te nemen. De kans, dat de rally zich nog even doorzet is groot, maar u mag zich echt niet meer voorstellen. De Slowed Stochastics, die u onder de grafiek ziet ligt al enige tijd hoog. Hij heeft geen ruimte meer over, maar hij kan langere tijd op dit niveau blijven liggen. De Oscillator daaronder (lees Momentum Analyse) gaat nu voor de derde keer omhoog zonder dat hij onder de nullijn is geweest. Dit komt niet vaak voor. U mag en moet verwachten dat hij dit geen vierde keer gaat doen, want zoiets zou zeer exceptioneel zijn. De meest gerede kans is dus dat de markt nog maximaal 9 punten stijgt en dat daarna de reactie zich inzet. Deze reactie moet zich manifesteren in een dalende koers (dus geen horizontale beweging) want uiteindelijk zal er een bodem gevormd moeten worden. En deze zal hoger moeten liggen dan de voorganger. Pas dan wordt de uitbraak echt betrouwbaar. Het feit dat de indicatoren in de weekgrafiek nog steeds stijgende zijn, suggereert dat de reactie beperkt zal blijven. Wij hebben onder de koersen een stijgende korte termijn trendlijntje getekend. Het eerste, het dunne lijntje is vanuit een later dieptepunt getekend. Dit lijntje komt nu uit bij 515. Dit lijkt te hoog, maar als de AEX Index nog 9 punten zou stijgen dan komt dit niveau wel zeker in aanmerking als bodemniveau. Daarna volgt de dikkere lijn, die op 510 uitkomt. Het MA50 ligt nu op 503. Als ook dit niveau het niet houdt dan kunt u denken aan de voorgaande bodem op 493 en tot slot is er ook nog de bodem op 472. Hier mag hij in ieder geval niet doorheen. Als u met een tijdelijk doel in de markt zit, ga er dan uit na de eerste de beste negatieve dag. Als u nog van de laatste 9 punten (maximaal) wilt profiteren dan raden wij dit af, want een reactie kan zich ook eerder inzetten.

De DAX Index op weekbasis (fig. 2)


In tegenstelling tot wat u in figuur 1 zag, ziet u dat de DAX Index zijn dalende kanaal nog niet verlaten heeft. Hij is wel door zijn MA10 (op de daggrafiek de MA50) gegaan, maar in vergelijking met de AEX Index is hij flink achtergebleven. De bovenzijde van het dalende kanaal komt uit op 12.400. Parallel daaraan, maar er onder rond 12.000, ligt het MA40 (MA200 op de daggrafiek). De DAX stijgt dus wel maar hij heeft nog ruim 1.300 punten nodig om uit het kanaal te komen. Maar in de indicatoren vindt u het goede nieuws. Zoals in alle andere markten stijgt de Momentum Analyse en hij divergeert ook duidelijk positief. Onderaan in figuur 2 vindt u nog een Oscillator. Hij is onderdeel van lange termijn studies. Het opvallende is dat hij bij de DAX de stijging heeft ingezet. Hij vertelt ons dus eigenlijk dat de DAX Index de huid van de Bear aan het afschudden is. Alles samenvattend moet men dus stellen dat de DAX zich nog volledig in zijn middellange termijn baisse bevindt, maar dat er tekenen zijn, die op een betere toekomst wijzen.

De DJIA Index op weekbasis (fig. 3)


In figuur 3 laten wij u een vergelijkbaar beeld zien van de Dow Jones Industrial Index, die zoals boven gesteld, zijn MA200 onder zich heeft gelaten. De DJIA heeft de bovenkant van het kanaal al bereikt. Hij is daarvoor eerst door zijn MA10 gegaan en afgelopen week is hij ook zij het nipt boven zijn MA40 gekomen. Dat zou dus het signaal van de Bull markt zijn die terug is. Het kanaal is in vergelijking met dat van de DAX veel kleiner en dat is te verklaren omdat de baisse zich in Amerika veel later inzette dan in Europa. (zie in beide grafieken het moment van de Death Cross). Zoals in alle markten is de Momentum Analyse stijgende en hij divergeert niet negatief. Hier hebben wij ook een Money Flow Indicator getekend, dat is een indicator waarin de omzet wordt meegewogen. En die ziet er nog niet zo goed uit. Hier zou men van verwachten dat hij boven de dalende lijn gekomen zou zijn maar niets daarvan. Hij is tijdens de laatste rally achter gebleven en dat betekent zonder meer dat de Amerikaanse belegger zich nog erg gedeisd houdt. Hij is blijkbaar voorzichtig en wacht liever betere tijden af. De laatste indicator in figuur 3 is de lange termijn Oscillator. En deze, in tegenstelling tot die van de DAX, stijgt niet maar daalt nog steeds. Met deze twee negatieve indicatoren wordt de conclusie dus dat het zo moge zijn dat de DJIA door zijn MA40 gebroken is, maar dat wil niet zeggen dat hij nu euforie uitstraalt. Integendeel, u moet verwachten dat, als de reactie, komt deze zich sterker zal doen gevoelen dan in de beurzen in Europa.

Vladeracken Index (fig. 4)

Een index, die wij al jaren lang zelf samenstellen, is de Vladeracken Index. In figuur 4 ziet u deze afgebeeld onder een grafiek van de MSCI Wereld Index. Het is een weekgrafiek, want de Vladeracken Index wordt wekelijks bijgewerkt. Deze index stellen wij samen als het totaal van het aantal aandelen uit ons universum (ruim 1.000 verspreid over alle grote beurzen in de wereld), dat stijgt of daalt volgens een samenstel van indicatoren. Wij berekenen deze index al meer dan 20 jaar elke week opnieuw. De index is een zeer goede indicator van grotere beursomslagen en dan met name op bodempunten. Hij heeft namelijk de neiging om positief te divergeren op bodems en dan vlak daarna snel tot een overbought positie op te lopen. De overbought betekent niet dat de markt dan weer gaat dalen, maar dat de markt daarna in een stabielere, maar minder breed gedragen stijging terecht komt. En precies dit is in december en januari gebeurd. Volgens deze index moet de bodem van begin januari 2019 gezien worden als een belangrijke bodem en als men dan het kanaaltje ziet dat wij getekend hebben in de grafiek van de MSCI Wereld Index, dan trekken wij daaruit de conclusie dat het kanaaltje gezien moet worden als een correctiekanaal waarbinnen nu de bodem gezet is. Het vervolg laat zich raden, dat zou een opgang moeten betekenen, die voor de MSCI Wereld Index een nieuwe top gaat opleveren, boven de top van het kanaaltje dat in januari 2018 werd bereikt. Dit zegt overigens niets over individuele beurzen, maar betekent wel dat het algemene beeld voor aandelenbeleggingen er weer wat zonniger uit ziet.

De yieldcurve in €-gebied (fig. 5)


Met het dalen van aandelenkoersen daalde ook de rente wereldwijd. Daar is op zichzelf niets mis mee. Maar toen aandelenkoersen vervolgens weer opveerden is de rente, met name de lange rente, blijven dalen. Dat heeft te maken met berichten van zowel de ECB als van de FED, die beiden hinten op een ruimer monetair beleid als de economieën van Europa en de VS verder zouden verzwakken, een tendens die al enige tijd aan de gang is. Overal is het ondernemerssentiment aan het verslechteren en neemt de economische groei in het kielzog daarvan af. Zowel Draghi als Powell hebben daarop aangegeven, dat zij wellicht pas later dan verwacht met verdere renteverhogingen zouden komen (of zelfs helemaal niet meer in deze cyclus). Het gevolg was een wereldwijde rentedaling aan de lange kant, zoals te zien in figuur 5. De 10-jaars rente in Europa zakte onder de belangrijke steun van 0,4% en is nu onderweg naar het oude dieptepunt van 0,05%. Wat dit voor aandelenmarkten gaat betekenen is nog onduidelijk. Enerzijds betekent de dalende rente dat aandelen goedkoper lijken, met name daar waar dividenden hoog zijn. Vastgoed-aandelen horen nu tot de grotere stijgers. Anderzijds kan een afzwakkende economische groei leiden tot dalende bedrijfswinsten. Gelukkig ontwikkelt de arbeidsmarkt zich in het Westen nog goed, zodat de consumentenbestedingen nog altijd oplopen. Maar dit zijn tekenen van een late fase in de economische cyclus. Alleen als de bedrijfsinvesteringen weer gaan aantrekken is een recessie te voorkomen en dat betekent dat een handelsoorlog met China moet worden voorkomen. Het lijkt er op dat President Trump dat wel door heeft, het gevaar is echter, dat hij zijn pijlen dan op Europa en dan met name de Europese autoindustrie (Duitsland) richt. Kortom, de volatliteit in markten zal nog wel even aanhouden.

De US$ en de € (fig. 6)


De verzwakkende economische groei en de verruimende woorden van de FED verzwakken ondertussen de positie van de US$. Het gaat allemaal langzaam, alsof er sprake is van een draaiende mammoettanker, maar in figuur 6 is te zien dat de koers van de $ t.o.v. de € geleidelijk aan wegzakt. En dat is een logisch gevolg van de dalende Amerikaanse rente. De weg is omlaag gericht en een test van de onderkant van het lange termijn kanaal, nu op 82, lijkt nog maar een kwestie van tijd.

De prijs van een vat Brentolie (fig. 7)


En een zwakkere $, gepaard met een volkomen stilgevallen productie in Venezuela, is weer positief voor de olieprijzen. En getuige grafiek 7 (op de omhoog uit te breken uit een kleine kopschouderbodem. Als de koers de barrière van US$ 63,4 kan slechten (Brentolie), dan is de weg volgende pagina) staan die op het punt om juist omhoog naar de lange termijn dalende lijn die nu op US$98 ligt weer helemaal open. Positief nieuws voor Shell!

Goud (fig. 8)


Over het goud zijn wij al langere tijd goed te spreken en met de gebeurtenissen van de afgelopen weken worden wij alleen maar optimistischer voor goud en zilver. De koers is nu hard op weg naar de bovenkant van het lange termijn bodempatroon dat al sinds medio 2013 in de maak is. Natuurlijk, de grens van US$1.260 per troy ounce is nog niet bereikt en een doorbraak daardoorheen is ook nog geen feit, maar het beeld begint er steeds beter uit te zien. En als de barrière van US$1.360 doorbroken wordt, dan kan als eerste doel voor de prijs van een troy ounce goud US$1.600 worden aangehouden, een niveau dat samenvalt met de bodem uit 2012. Feit is in elk geval dat berichten over centrale banken die hun $’s inwisselen voor goud sterker en sterker worden.

Vertrek Mariët Withoos

Konden wij u vorige maand het heugelijke nieuws van een nieuwe medewerker melden, dit keer moeten wij u melden dat wij helaas afscheid hebben genomen van Mariët Withoos. Mariët heeft ruim 7 jaar als steun en toeverlaat voor Vladeracken gewerkt en is daarmee met vrijwel alle cliënten van Vladeracken bekend geraakt. Maar de wereld waarin een vermogensbeheerder actief is, is de afgelopen jaren drastisch veranderd. De werkzaamheden binnen een vermogensbeheerder hebben, onder druk van almaar toenemende wet- en regelgeving een steeds meer juridisch karakter gekregen. Dat stelt andere eisen aan het personeel, zowel in de dagelijkse routine als ook in de inhoudelijkheid van het werk. Daar bovenop komt het feit dat de digitalisering van de wereld ook nog eens het dagelijkse kantoorwerk sterk heeft verminderd. Dit heeft er vorig jaar al toe geleid dat Mariët minder uren voor Vladeracken actief werd en is nu de reden om de arbeidsrelatie met haar in goed onderling overleg te beëindigen. Wij wensen Mariët vanaf deze plaats veel succes toe in haar verdere carrière en danken haar voor het vele en goede werk dat zij door de jaren heen voor Vladeracken en haar cliënten heeft verricht.

Beleggen bij Vladeracken

Zoals dat wel vaker gebeurt in sterk volatiele beurzen worden negatieve periodes net zo makkelijk afgewisseld met positieve periodes. En de maand januari was zo’n positieve maand waarin beurzen een groot deel van het negatieve sentiment van december weer ongedaan hebben gemaakt. Over een breed front is een flink stuk van het verlies van eind vorig jaar in de portefeuilles van onze klanten weer goed gemaakt. Per saldo leidt dat vooral tot lagere kosten voor klanten omdat de peildatum van de vermogensbeheerfee zo ongeveer samenviel met het dieptepunt van de aandelenmarkten. Of we daarmee uit de tunnel zijn gekomen, daar is het nog iets te vroeg voor, maar wij hebben daar wel goede hoop op. Alles wijst er op dat 2018 zich kenmerkte door één grote fase van correctie, begonnen met een top in januari van dat jaar en geëindigd met een bodem in december die vervolgens in de eerste week nog een paar keer getest is, maar die daarna met veel kracht werd verlaten. En zoals u in deze uitgave van de Technische Belegger heeft kunnen lezen verwachten wij dat een nieuwe top, tot boven het niveau van januari 2018, duidelijk tot de mogelijkheden behoort.
De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 4 maart 2019.

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *

Risico profiel Methode 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Jaar doel
Zeer defensief Stamrechtportefeuilles 7,8 % 4,0 % 0,4 % 2,9 % -/- 10,7 % 5,7 % -/-7,4 % 2,4 % 4 %
Matig Mix aandelen / obl. 11,6 % 6,5 % -/- 0,9 % 16,2 % -/- 3,4 % 10,7 % -/-6,7 % 4,7 % 5 %
Matig / fondsen Fund Selector -/- 1,1 % 6,6 % 3,6 % -/- 1,5 % 1,1 % 5,5 % -/-5,4 % 4,9 % 6 %
Normaal aandelen PRIJS<Waarde 8,8 % 10,8 % -/- 16,0 % 23,2 % 0,2 % 12,5 % -/-23,1 % 7,7 % 8 %
Actief aandelen Benelux Selector 3,5 % 15,3 % -/- 2,8 % 27,3 % 0,2 % 23,7 % 0,6 % 3,0 % 8 %
Europa Selector 16,0 % 47,7 % -/- 4,4 % 22,9 % 4,2 % 8,2 % -/-21,0 % 6,5 % 8 %
Benchmark AEX Index 9,8 % 17,2 % 5,6 % 4,1 % 9,4 % 12,7 % -/- 10,4 % 7,3 %
EuroStoxx 50 13,8 % 17,9 % 1,2 % 3,9 % 0,7 % 6,5 % -/- 14,3 % 4,3 %

* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl.

Reeds besproken onderwerpen:
Algemeen		 Obligaties
Vladeracken beleid t.a.v. bestandsvergoedingen en plaatsingfees Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland
Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017 en voor 2018? Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund en ProShares Ultra Short Treasury

Onze macro-economische- en rentevisie (2013, 2016)

De Japanse beurs

De aandelenbeurzen in de BRIC-landen

 Credit Linked Notes en Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
Aandelen
Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek), Wereldhave High yield obligaties van Altice, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS en Sunrise en Volkswagen
Aandelen: Aalberts, Alten, Arcadis, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Heineken (Holding) , Imtech, Koninklijke Olie, Nokian Renkaat, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen Memory Coupon Notes op Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch
Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding
Overige onderwerpen Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, FrieslandCampina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev en Tennet, Tier 1,2 of 3? en Coco’s
Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische $, het Britse £, de Canadese $, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement Range Accrual Notes van de EIB en RBS
Volatility, handelssystemen, derivaten, ETF’s Steepeners (incl. renteherziening) van BNG, NIBC, Ned. Waterschapsbank en Rabobank
TA indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Wet- en regelgeving

– Privacy policy Vladeracken, Total Cost of Ownership

Den Haag, 4 februari 2019
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

Alternatieven voor ING – Hannover Rückversicherung

/in , , , , , , /door

(publicatiedatum 5 oktober 2018)

Inleiding, ING en moraal

Op 14 september publiceerden wij een commentaar op de ethische perikelen rond ING en haar CEO Ralph Hamers. Wij constateerden in dat stuk dat de beslissingen van de directie van ING en haar Raad van Commissarissen ons deden twijfelen aan de integere en ethische basis van de onderneming en stelden toen dat ook dit argumenten zijn die mogen meewegen bij de vraag of iets een goede belegging is of niet. De conclusie die wij in dat stuk trokken was dat wij op zoek moesten naar alternatieven voor deze belegging. Om voor voldoende risicospreiding over sectoren te zorgen moet de zoektocht gericht zijn op een andere financial.

Selector Methodiek

In onze Selector Methodiek maken wij wekelijks een overzicht van de best presterende aandelen in een universum van bijna 1200 aandelen en trackers. Dit jaar kwamen daar een aantal Duitse (her)verzekeraars een paar keer in bovendrijven, reden om onze zoektocht bij deze bedrijven te beginnen. Wij lieten in ons artikel een grafiek zien van de koersgrafieken van Allianz, Hannover RE (Hannover Rückversicherung SE), Münchener RE en Talanx en trokken daaruit de conclusie dat de grafiek van Hannover RE er het beste uit zag en dat onze zoektocht dus bij dit aandeel zou starten. In dit artikel doen wij een poging om een analyse op te zetten en een beleggingsconclusie te trekken over Hannover RE.

Verdere opbouw van onze analyse

In ons vorige artikel hebben wij al uitgebreid stilgestaan bij de structuur van aandeelhouders die boven Hannover RE hangt. Samenvattend is die structuur:
· HDI Haftpflichtverband der Deutschen Industrie is een coöperatie, min of meer vergelijkbaar met de structuur van de Rabobank, die 79,0% bezit van alle uitstaande aandelen Talanx AG;
· Talanx AG is een algemene Duitse verzekeraar, die 50,22% bezit van Hannover Rückversicherung SE;

In 1903 is in Duitsland de HDI Haftpflichtverband der Deutschen Industrie (HDI) opgericht als een onderlinge verzekeringscoöperatie door een groep spoorwegmaatschappijen en staalondernemingen. In de jaren daarna hebben zich steeds meer sectormaatschappijen aangesloten bij deze coöperatieve verzekeraar, die op deze manier uitgroeide tot een van de grootste verzekeraars in Duitsland. In 2003 zijn de verzekeringsactiviteiten van deze coöperatie ondergebracht in Talanx AG en Talanx is in 2012 naar de beurs gebracht. Al ver voor de oprichting van Talanx AG heeft HDI haar herverzekeringsactiviteiten ondergebracht in Hannover Rückversicherung SE. Talanx bezit momenteel 50,22% van Hannover Rück.

Hannover Rückversicherung SE – een herverzekeraar

Hannover Rückversicherung SE is een Duitse herverzekeraar, naar hun eigen opvatting de derde grootste ter wereld. Zij hebben een eigen beursnotering, de free-float is 49,78% maar van dit belang zit een deel weer in relatief vaste handen bij andere financiële grootmachten. Het aandeel maakt deel uit van de MDAX, een soort Midcap Index van de Duitse beurs.

Een herverzekeraar is een onderneming die risico’s van andere verzekeraars overneemt door het risico te “herverzekereren”. Stel u heeft een autoverzekering bij ASR in Nederland. ASR bundelt uw verzekering met vele andere autoverzekeringen van andere klanten in Nederland. Het risico van dit gehele pakket zou verlaagd kunnen worden door dit risico te delen met het risico van bijvoorbeeld een Poolse autoschadeverzekeraar. Dat zou kunnen doordat ASR en de Poolse verzekeraar het risico van hun beide eigen pakketten delen. Maar zij zouden ook een tussenliggende partij kunnen benaderen, die het risico van hun beider autoschadepakket overneemt en het zodoende zelf combineert. Door dit te doen verlaagt zij het totale risico en kan zij de verzekering dus goedkoper aanbieden dan de beide verzekeraars die in één specifiek land opereren. Deze marge kan gedeeld worden en levert dus een zinnige commerciële activiteit op, die van de herverzekeraar.

Een tweede reden voor het bestaan van herverzekeraars is het feit dat sommige risico’s eenvoudigweg te groot zijn voor één verzekeraar om dat op te nemen. Zo wordt stormschade in veel landen ook verzekerd. Maar als New Orleans overstroomt door een hurricane (en die zijn er verschillende per jaar in de VS), dan is de schade die daaruit voortvloeit zo groot dat één verzekeraar nooit die gehele schade kan dekken. De lokale Amerikaanse verzekeraar die de stormschade in Louisiana (New Orleans) verzekerd heeft kan dit risico delen met andere verzekeraars in andere landen en gebieden. Ook daar speelt een herverzekeraar een grote rol doordat hij een deel van dit risico kan overnemen van alle verzekeraars uit allerlei delen van de wereld en zo het risico van al die individuele gebieden kan spreiden met een lager totaalrisico tot gevolg.

Een herverzekeraar doet dus niet rechtstreeks zaken met de individuele verzekerde zoals u en wij, maar doet zaken met andere verzekeraars. Er zijn meer herverzekeraars, in Duitsland bijvoorbeeld is Münchener Rückversicherung een andere grote herverzekeraar (met ook een eigen beursnotering). De verzekeringsbeurs in London, Lloyd’s, is ook een voorbeeld van een markt waar risico’s kunnen worden herverzekerd (maar daar kunnen grote risico’s ook rechtstreeks verzekerd worden). De zogenoemde “Names” van Lloyds vormen samen een grote herverzekeringspartij.

Hannover Rückversicherung SE – de onderneming

Hannover RE heeft haar activiteiten in twee hoofdgroepen onderverdeeld. De eerste is de groep, die onroerend goed en ongevallenrisico’s herverzekert, de tweede groep herverzekert levensverzekering’s- en zorgverzekeringsrisico’s. De totale jaarlijkse bruto premie-omzet is € 17,8 miljard. In het jaarverslag over 2017 opent de baas van Hannover RE met de opmerking dat 2017 qua catastrofeschade (stormschade, aardbevingsschade, overstromingsschade etc.) moest worden vergeleken met de eveneens grote schadejaren 2005 en 2011. Het zijn jaren waarin de resultaten van grote herverzekeraars zoals Hannover RE onder druk staan.

Hannover Rückversicherung SE – de eigen risico-inschatting

Maar belangrijker is de vraag of het bedrijf in de vaststelling van de hoogte van verzekeringspremies met dit soort risico’s rekening heeft gehouden. En dat is dan ook een van de meest cruciale zaken die een herverzekeraar goed voor elkaar moet hebben. Herverzekeraars maken aan de hand van ingewikkelde wiskundige (en actuariële) modellen een inschatting van de vraag hoe groot de kans op een ramp is en hoe groot de te verwachten schade van een ramp zal zijn. Als zij dat goed doen, dan zal door de jaren heen het saldo aan premie-inkomsten steeds net iets groter zijn dan de totale kosten van schade-uitkeringen en de operationele kosten van de onderneming. Want alleen dan resulteert een winst voor de aandeelhouders, degenen die in feite uiteindelijk het risico van de verzekeringen dragen.

Zaken als het “El Nino”-effect (de cyclus in de Grote Oceaan waarbij de golfstroming langs de kust van Zuid Amerika eens in de zoveel jaar omkeert met grote gevolgen voor het klimaat wereldwijd), de gemiddelde levensverwachting in markten waarin levensverzekeringen en zogverzekeringen worden herverzekerd, ja zelfs cycli (voor zover bekend) van sommige vulkanen zullen daarbij worden meegenomen. Maar ook moet er een inschatting gemaakt worden van bijvoorbeeld de potentiële schade in bepaalde gebieden. Of een hurricane toeslaat in New Orleans of over een leeg eiland raast maakt voor de schade aan gebouwen, infrastructuur, oogsten, mensen en dieren etc. nogal wat uit.

Hannover Rückversicherung SE – beleggingsrendement

Een tweede zeer relevant probleem voor herverzekeraars is het rendement dat zij maken op de eigen reserves. Deze reserves zijn slechts ten dele onderdeel van het eigen vermogen. Herverzekeraars berekenen een reserve die zij moeten aanhouden om schade te kunnen uitkeren wanneer die zich voordoet. Op een balanstotaal per ultimo 2017 van ruim € 61 miljard, bedroeg het eigen vermogen inclusief hybride achtergesteld kapitaal en minderheidsbelangen van derden bijna € 11 miljard ofwel 17,6% van het totaal. De rest (ca € 50 miljard) bestond uit reserves in de vorm van beleggingen bedoeld ter dekking van de aangegane risico’s en toekomstige verplichtingen en winstdelingsregelingen met polishouders. Op dit soort omvangrijke kapitalen maakt het nogal wat uit of je er een rendement van 0,58% (Nederlandse staatsobligaties met een gemiddelde looptijd van 10 jaar) per jaar op behaalt of 3,8% (het rendement dat Hannover RE in 2017 op haar kapitaal en reserves behaalde). Dat scheelt bijna € 2 miljard per jaar!

Hannover Rückversicherung SE – risico van grote schadeposten

En dan is er de zogenoemde “grote posten”-schade. Schadeclaims zoals die van individuele aanrijdingen tussen twee auto’s zijn vrij goed in te schatten wanneer je naar een hele markt kijkt. Voor elke individuele verzekerde automobilist is een aanrijding natuurlijk een groot probleem, maar als je, zoals bij dit soort herverzekeraars het geval is, jaarlijks met duizenden autoschadegevallen te maken krijgt, dan kan vrij goed ingeschat worden wat de gemiddelde te verwachten jaarlijkse schade is. Maar grote kettingbotsingen komen lang niet elk jaar voor en creëren wel veel meer schade in één keer. De omvang van de bedragen, die een herverzekeraar moet uitkeren wanneer een grote schadepost zich voordoet, is misschien nog wel in te schatten en over langere periodes is misschien ook nog wel een frequentie in te schatten, maar van jaar op jaar is het toeval of grote schade-uitkeringen veel of weinig voorkomen. Het is dan belangrijk om te zien wat normaal is en wat uitzonderlijk hoog is. Eerder spraken wij al over de opmerking van de directeur van Hannover RE dat 2017 een relatief moeilijk jaar was met name doordat er verhoudingsgewijs veel stormschade moest worden vergoed. En dat blijkt ook wel uit de cijfers. Hannover RE publiceert onder meer onder de kop “kerngetallen” de verhouding tussen de post grote verliezen en het totale premie-inkomen van de verzekeraar in één jaar. In 2017 lag deze verhouding op 12,3%, waar het percentage in de vier voorafgaande jaren varieerde van 6,1% tot 8,4%. Dat betekent voor 2017 een 50% hoger dan gemiddelde kostenpost! 2005 en 2011 waren vergelijkbare dure jaren, in 2011 bedroeg dit percentage zelfs 16,5% (het jaar van Katrina)!

Het interessante van grote verliesposten is vaak wel dat de premie-inkomsten het jaar erna gemakkelijker kunnen worden verhoogd. In het halfjaarbericht over de eerste zes maanden van 2018 schreef Hannover RE dat het haar premie-inkomsten met 20% had kunnen verhogen, grotendeels door prijsverhogingen, die door de markt geaccepteerd werden mede gelet op de omvangrijke schadeposten uit 2017. Het is alsof je zo nu en dan een fors probleem moet hebben om je eigen prijzen verder te kunnen verhogen!

Hannover RE berekent de omvang van haar bufferkapitaal voor het dekken van grote schadeposten op basis van de vraag hoe groot de kans is dat de onderneming als gevolg van dit soort grote schadeposten binnen één jaar failliet zou gaan. Die kans wordt op maximaal 0,03% gesteld.

Hannover Rückversicherung SE – valutamanagement en -risico

Een volgend probleem is het feit dat herverzekeraars zoals Hannover RE over de gehele wereld actief zijn. Zij leveren niet alleen herverzekeringen binnen het €-gebied, maar ook in andere valutagebieden en dan met name in de $-sfeer. De reserves die zij daarvoor aanhouden kunnen zij in de overeenkomende valuta aanhouden of ze kunnen besluiten om de valutarisico’s te hedgen. Hannover RE kiest ervoor om de reserves in lijn met de risico’s over valuta te spreiden. Vanuit het perspectief van de onderneming is dat verstandig. Als je bier verkoopt in Turkije, dan is het ondernemingsrisico er het beste bij gebaat als je het bier ook in Turkije produceert. Je loopt dan immers alleen een valutarisico over de netto winst die in Turkije wordt behaald. Dit principe geldt ook voor herverzekeraars. Maar het risico is wel dat de waarde van de reserves die in andere valuta worden aangehouden van jaar op jaar kan fluctueren. En bij verzekeraars loopt deze waardeaanpassing via het eigen vermogen. Dat betekent dat het eigen vermogen per aandeel van jaar op jaar kan fluctueren, los van de hoogte van het netto resultaat van de onderneming. Voor de gezondheid van de onderneming is deze boekhoudkundige behandeling van het valutarisico niet meer dan logisch, maar wie naar de jaarlijkse cijfers van de onderneming kijkt kan dan nog wel eens schrikken. Het kan immers voorkomen dat de onderneming in een jaar winst maakt, per saldo minder dividend uitkeert dan er winst is gemaakt en toch een vermogensdaling rapporteert.

Maar de verdiencapaciteit van de onderneming wordt door deze politiek niet direct beïnvloed. Immers, tegenover de daling van de vermogenswaarde van de reserve door bijvoorbeeld de daling van de $-koers ten opzichte van de € staat ook een daling van de toekomstige verplichtingen in het $-gebied.

Hannover Rückversicherung SE – de cijfers

Wij zien bij de fundamentele analyse van een aandeel graag een vast aantal grootheden voorbijkomen. Standaard kijken wij naar de balansverhoudingen, winstgevendheid, rentabiliteit op eigen vermogen, dividendrendement en groei van het eigen vermogen per aandeel. Voor een normale industriële onderneming is dat gebruikelijk bij een waardemethodiek zoals onze Prijs<Waarde Methode. Maar bij een (her)verzekeraar en banken liggen met name de balansverhoudingen heel anders. Bovendien hebben die ook te maken met specifieke voor de sector door toezichthouders gedefinieerde grootheden. Banken vallen onder de Basel-regels en MiFid, verzekeraars hebben te maken met Solvency. Voor herverzekeraars geldt dat zij hun eigen risicomodel moeten laten toetsen door de betrokken toezichthouder. Hannover RE houdt een minimum kapitaaleis onder Solvency II van 180% aan en een zogenoemde “comfort”-grens van 200%. De feitelijke ratio bedroeg 260,3% per 31 december 2017. De “credit”-rating voor Hannvoer RE van Standard & Poor’s was AA- eind 2017. Deze rating is altijd vrij hoog geweest.

Ter vergelijking, in haar Statistisch Nieuwsbericht van 8 september 2017 schrijft De Nederlandsche Bank dat het gemiddelde Solvency II voor alle Nederlandse Leven- en schadeverzeekraars samen 170% bedraagt waarbij dit percentage per verzekeraar varieert van 143% tot 261% end e grotere verzekeraars verhoudingsgewijs aan de onderkant van de range zaten. Hannover RE is dus op zijn zachtst gezegd goed gekapitaliseerd.

Resultaten

In de periode 2000 – 2018 heeft Hannover RE alleen in 2008 een verlies geleden van € 1,05 per aandeel. 2001, 2005, 2011 en 2017 waren ook zwakke jaren, maar wel winstgevend. 2008 is niet een jaar met grote catastrofeschades geweest, maar hier zal het verlies te wijten geweest zijn aan de kredietcrisis en de daarmee gepaard gaande enorme verliezen op aandelenbeurzen. Zwakke jaren als gevolg van forse schadeposten komen kennelijk gemiddeld eens in de 5 à 6 jaar voor. Maar ondertussen is de winst per aandeel wel blijven groeien. In 2000 werd een piek bereikt van € 4,40 per aandeel, gevolgd door een piek van € 6,08 in 2007 en een piek van € 9,71 per aandeel in 2016. In tabel 1 hebben wij enkele kerncijfers opgenomen over de afgelopen 10 jaar.

2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 6mnd
Premieink (in € miljarden)
 11,4 12,1 12,8 13,8 14,4 17,1 16,4 17,8 10,0
Netto winst (in € miljoen)
 749 606 850 896 986 1.156 1.171 959 555

Tabel 1.
Wat dit laat zien is, dat de onderneming groeit, maar dat de groei in grote schadejaren stagneert. Voor dit jaar is de onderneming goed op weg om het recordjaar 2016 minstens te evenaren. Grote rampen hebben zich tot op heden in 2018 niet voorgedaan en het hurricane seizoen in Noord Amerika is bijna voorbij.

Gemeten naar het geïnvesteerde (eigen) vermogen per 30 juni 2018 is er een rentabiliteit op het eigen vermogen behaald van 13,0% na belastingen. Dat is prima wat ons betreft, wij zien dit percentage graag boven 12% liggen.

2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018T 2019T
REV *
 18,1% 16,5% 12,4% 15,7% 14,8% 14,8% 15,7% 14,8% 11,6% 11,9% 12,9%

Tabel 2.
* De basis van onze analyse is de Rentabiliteit van het Eigen Vermogen en de dividendpolitiek. Wij corrigeren daarbij de cijfers uit het jaarverslag niet. Dat kan er toe leiden dat vreemde niet-ter-zake-doende dingen in de rendementscijfers mee gaan doen. Immers, een onderneming publiceert een netto eindcijfer en daarin kunnen ook eenmalige zaken zitten die toevallig een keer voorkomen maar over de eigen bedrijfsvoering op langere termijn niets zeggen.

Dit zijn prima cijfers, zeker als men bedenkt dat zelfs in het toch als zwak te bestempelen jaar 2017 de rentabiliteit nog altijd op 11,5% uitkwam.

Onze eerste eis binnen ons fundamentele waardemodel is een REV van 12% en dat wordt hier dus elk jaar behalve in 2017 gehaald. Voor 2018, 2019 en 2020 voorzien analisten weer goede jaren met een REV, die dan weer op 11,9% resp. 12,9% en 12,6% zou moeten uitkomen (bij een geschatte winst per aandeel van € 8,60 voor 2018, € 9,90 voor 2019 en € 10,20 voor 2020, zie www.marketscreener.com).

In tabel 3 hebben wij de cijfers per aandeel opgenomen, waarbij de consensus taxaties voor 2018, 2019 en 2020 zijn meegenomen, zoals wij die hebben genoteerd. Bovenin treft u de Winst per Aandeel en daaronder het Dividend per Aandeel.

In € 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018T 2019T 2020T
WpA 6,21 5,02 7,12 7,43 8,17 9,54 9,71 7,95 8,60 9,90 10,20
DpA 2,30 2,10 3,00 3,00 4,25 4,75 5,00 5,00 5,06 5,34 5,59

Tabel 3.

Bij een koers van € 123,8 (4 oktober 2018) is het dividendrendement momenteel ruim 4,0%. Dat is mooi, maar minder dan bij ING. Er wordt naar onze smaak wel wat veel in verhouding tot de winst uitgekeerd, liever zagen wij dat minder dan 40% van de winst wordt uitgekeerd en dat is momenteel meer dan de helft. Wij zien liever dat goed groeiende ondernemingen de winst terugploegen in de eigen onderneming, want dat komt de groei alleen maar ten goede en als het dividend wordt uitgekeerd moeten wij zelf naar een alternatieve bestemming zoeken. Het dividendbeleid lijkt wel keurig stabiel te zijn ook al werd het dividend enigszins verlaagd in 2011.

Eigen vermogen

Onze tweede eis in ons waardemodel is, dat het Eigen Vermogen per aandeel met ten minste 10% per jaar moet groeien. De historische groei is 10,8% per jaar, precies onze doelstelling. Het probleem is hier wel, dat bepaalde waardefluctuaties van de beleggingsportefeuille buiten de winst- & verliesrekening gehouden worden en rechtstreeks ten gunste of ten laste van het eigen vermogen worden gebracht. Vrijwel alle verzekeraars doen dit. Maar het gevolg is dat de ontwikkeling van het EVPA niet meer alleen van de reguliere winst afhankelijk is, maar sterk mee beweegt met de financiële markten. Het maakt deze maatstaf erg lastig, wanneer men een schatting tracht te maken van de toekomstige ontwikkeling. Wij houden ons dus aan de historische ontwikkeling in dit geval en die voldoet keurig aan onze eisen.

Als men alleen op de geschatte winst per aandeel afgaat, dan is de toekomstige verwachting v oor de groei van het EVPA slechts 6,6%, waarbij dus geen rekening gehouden wordt met de resultaten op de beleggingen. 6,6% is te weinig, 10,8% is prima.

De pay-out ratio, berekend over de historische resultaten ligt rond 42%. Maar afgaande op de taxaties is die ruim boven de 55%. Maar ook hier speelt de manier waarop wordt omgegaan met waardeschommelingen in de portefeuille een rol. 42% is in elk geval meer in de lijn van wat wij graag zien.

Het eigen vermogen per aandeel bedroeg eind 2017 overigens € 74,61. Als de koers dus nooit meer stijgt, dan moet u met het hierboven genoemde groeipercentage van 6,6% ongeveer 8 jaar wachten, alvorens de boekwaarde van het aandeel op het niveau van uw investering uitkomt. Bij Prosegur rekenden wij u in 2017 een periode van 18 jaar voor en bij andere aandelen die wij eerder hebben besproken lag dit getal steevast ruim boven de 10 jaar. En dan houden wij ook nog eens geen rekening met het historische groeipercentage van 10,8%, want dan hoeft u zelfs 5 jaar te wachten. En ondertussen ontvangt u ook nog eens een dividendrendement van 4,0%.

Toekomstige waarde

Wij bepalen op de volgende manier een waarde voor het aandeel op basis waarvan wij kunnen beoordelen of de onderneming vandaag duur is of niet. De KW op basis van de geschatte winst voor 2018 bedraagt 14,4 (per 4 oktober). Maar de (over 5 jaar) gemiddelde koers-winstverhouding (KW) waarvoor het aandeel in de voorbije jaren sinds 2005 is verhandeld bedraagt 9,3. Bij andere bedrijven, die wij eerder hebben besproken zoals Aalberts, Prosegur en TKH ligt dit cijfer op respectievelijk 13,4, 14,8 en 14,2.

Afgaande op de verwachte en historische groei van de onderneming van 9,1% en de historische KW-verhouding van 9,3 kan een doelkoers voor over 5 jaar worden berekend van € 119,23. In ons model en berekend op fundamentele basis kan het aandeel daarmee worden gekocht voor elke koers tot maximaal € 60,87 voor 2018 (voor 2019 ligt de grens op € 70,61). Maar dat houdt geen rekening met het statistische feit dat Hannover net weer begonnen is aan een nieuwe groeifase nu 2017 als jaar met een verhoudingsgewijs hoge grote postenschade net achter de rug is. De groei in het eerste halfjaar van het premie-inkomen belooft met ruim 20% en een vooralsnog redelijk beursjaar belooft wat dat betreft veel. Neemt men een groeivoet van 12% per jaar en een hogere KW-verhouding (de gemiddelde KW was in de jaren vóór 2010 ruim 12), dan is de doelkoers € 197,03 per aandeel met een koopgrens van € 100,59 voor 2018 en € 126,49 voor 2019. De koopgrens wordt overigens berekend door de toekomstige waarde met een beoogde groeivoet van 16% naar nu te verdisconteren.

En dan is het aandeel ineens niet meer zo duur.

Ethische en andere verhoudingen

Problemen zoals ING ondervindt in het kader van de Anti-witwas wetgeving kent een herverzekeraar niet. Zij hebben immers geen bankrekeningen onder hun vleugels en zij doen ook geen directe zaken met particulieren. Hun klanten zijn in feite andere verzekeraars. Indirect kunnen zij onethisch gedrag dus wel faciliteren doordat zij geen invloed (kunnen) uitoefenen op de verzekeraars waarvan zij risico’s overnemen. Positief is dat zij het helpen van slachtoffers van grote rampen vergemakkelijken doordat grotere risico’s zijn af te dekken. Minder duidelijk is in hoeverre zij het uitkeren van geld frustreren en daarmee hulp bemoeilijken. Herverzekeraars worden over het algemeen door instellingen die “goed gedrag” van bedrijven trachten te beoordelen positief beoordeeld. De salarispost van deze onderneming is relatief klein. Er zijn slechts 3.251 werknemers in dienst van Hannover RE (ultimo 2017). Die verdienden gemiddeld wel € 101.854 bruto per jaar. De directie van de onderneming ontving gezamenlijk in 2017 € 8 miljoen als bruto salaris, maar daarbovenop worden jaarlijks tussen de 74.000 en 100.000 opties op aandelen uitgekeerd. Voor 2017 werden 74.439 opties uitgekeerd met een uitoefenprijs van € 104,90 per aandeel. Die zijn nu dus bijna € 150.000 waard (bij een huidige koers van € 123,8), dat is geen buitensporig hoog getal en de salarispot wordt met 7 mensen (overigens allemaal mannen) gedeeld. Daarmee is hier geen sprake van buitensporig hoge vergoedingen als men dat met de wensen van de ING-top vergelijkt. ING zal daar tegen inbrengen dat de onderneming veel groter is dan Hannover RE.

Technische positie van het aandeel Hannover RE – weekgrafiek


Figuur 1.

Het beeld is natuurlijk prachtig. Er is sprake van een lange termijn stabiele opgaande trend. Tussen 2015 en 2016 bewoog de koers behoorlijk heen en weer, getuige ook de indicator in het midden van de grafiek, de DeTrend Oscillator waarvan de bandbreedtes uiteen wijken wanneer de onderliggende beweeglijkheid groter wordt. Negatief is dat in de laatste opgaande beweging de omzet (Volume) geleidelijk is gedaald. Bovendien is al enkele jaren sprake van een oplopende wedge waarbij de koers nu is aangekomen bij de bovenkant van deze figuur. Technisch gezien is dit geen goed punt om in te stappen.

Technische positie van het aandeel Hannover RE – daggrafiek


Figuur 2.

De daggrafiek bevestigt dit probleem. In april van dit jaar steeg de koers al eens “intra-day” tot een top van € 122,20 en daar is de koers donderdag 4 oktober voor het eerst overheen gekomen (hier nog niet te zien, deze grafiek loopt tot en met 3 oktober). Maar de koers is al enkele maanden aan het oplopen in een gestage trend, en onze Moman divergeert niet alleen negatief maar daalt ook momenteel. Dat betekent dat de koersstijging op zijn einde loopt en de huidige doorbraak dus met een korrel zout genomen moet worden. Ook de daggrafiek zegt in feite: “heb geduld”.

Conclusie

Vanuit fundamenteel perspectief kan niet gezegd worden dat dit bedrijf goedkoop is. Alleen het dividendrendement is prima. Maar het bedrijf voldoet wel aan onze Prijs<Waarde-criteria en dat is een duidelijke plus. Technisch gezien is het moment niet rijp om in te stappen. Maar als de markt onverhoeds een veeg uit de pan krijgt in de komende weken, dan is dit zeker een kandidaat om ING te vervangen.

In het volgende stuk maken wij een uitstap naar Münchener Rück om dan daarna terug te komen bij de moeder van Hannover RE, Talanx.

Den Haag, 5 oktober 2018
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt wel en/of heeft belegd in de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten en conform de hier besproken methodiek belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten vertegenwoordigen een hoog risico.

Beleggen en ethiek – Moet het aandeel ING verkocht worden (en wat koop je dan terug?)

/in , , , , , , /door

(publicatiedatum 14 september 2018)

Inleiding, ING en moraal

ING is voor ons al jaren lang een hoeksteen van de portefeuille, niet in de laatste plaats omdat wij dit bedrijf altijd als een zeer solide bank hebben beschouwd. Zowel de aandelen als enkele achtergestelde obligaties van ING treft u in de portefeuilles van onze cliënten aan. Het dividendrendement op de aandelen bij de huidige koers bedraagt ruim 6 procent en gevoegd bij onze overtuiging dat er bij ING een zeer kleine kans op een faillissement bestaat zien wij dit als een solide lange termijn belegging.

Maar in de afgelopen dagen is er veel te doen geweest over de moraal van ING en haar topverdieners. Deze discussie is van een ander niveau. De compliance problemen en de salarisdiscussie zijn beide zaken, die te maken hebben met de ethiek en de integriteit van het topbestuur van ING en het belang dat zij hechten aan bepaalde normen en waarden. En heden ten dage is dat minstens zo’n belangrijk argument als een stabiel goed rendement.

Moeten aandelen en obligaties ING verkocht worden?

En dus hebben wij ons de vraag gesteld of wij wel de juiste “financial” in de portefeuille hebben zitten? Nu is dat een zeer ingewikkelde vraag. Terecht merkte donderdagochtend redacteur Ed Groot van het Financieel Dagblad in een redactioneel commentaar op pagina 3 op dat ING zich als enige Nederlandse partij zeer correct heeft opgesteld in de discussie rond de rentederivaten van Vestia toen Vestia die aan het optuigen was. Veel andere bancaire partijen, waaronder de andere grootbanken in Nederland hebben destijds wel aan dit drama meegewerkt, alleen ING weigerde dit soort producten aan Vestia te verkopen en verloor daarmee een grote klant. Er gaan dus ook dingen goed en bij de andere Nederlandse grootbanken gaan ook veel zaken verkeerd. Ook de Rabobank is dit jaar nog beboet voor hetzelfde type compliance probleem als waarvoor nu ING moet boeten.

Wij denken van wel

Toch vinden wij dat de aandelen ING wel verkocht moeten worden (ook al zijn wij er nog niet uit of dat op de huidige koers moet geschieden) en wel hierom: ING heeft na de publieke commotie het hoofd van CFO Timmermans geofferd. Topman Hamers gaf al eerder te kennen dat hij wilde aanblijven omdat het juist nu belangrijk was om de ontstane problemen het hoofd te bieden en hij als roerganger juist nu zijn verantwoordelijkheid kon nemen door aan te blijven en intern de zaken op orde te brengen. Maar Hamers was eerder verantwoordelijk voor de Belgische activiteiten van ING en de problemen zouden daar zelfs groter zijn dan in Nederland en bovendien zijn ontstaan in de tijd dat hij daar aan het roer stond. Daarnaast loopt het onderzoek, waar nu een schikking in is getroffen, al langer. En er is lange tijd onderhandeld om tot deze schikking te komen. Hamers heeft tijd genoeg gehad om in te grijpen, dat had bijvoorbeeld al gebeurd kunnen zijn op het moment dat het onderzoek van start ging en de eerste concrete beschuldigingen van het OM en de toezichthouders op tafel kwamen bij de directie. Dus hoezo moet er nu nog wat geregeld worden? Het feit dat dit kennelijk niet is gebeurd is een extra brevet van onvermogen en een extra argument om zelf op te stappen.

De hele gang van zaken wijst op een enorme discrepantie tussen de gebeurtenissen in het bedrijf en de inschattingen, die de top van het bedrijf hierover maakt. Er lijkt een groot gat te liggen tussen de top en de vloer. De hoge salarissen, die al hoog zijn maar kennelijk niet hoog genoeg waren, zijn op zich al voldoende beloning voor de verantwoordelijkheid die men heeft en de kwaliteit die men zegt te bezitten. Als er dan dit soort fouten gemaakt worden, dan ligt het in de rede om niet alleen de bonus in te leveren, want die wordt alleen uitbetaald (als het goed is), wanneer de onderneming exceptioneel presteert. Maar nu levert Hamers zijn bonus in, niet omdat het bedrijf gemiddeld presteert, maar omdat er grove fouten gemaakt zijn. Dat zou juist moeten leiden tot een boete, niet tot het afzien van slechts een bonus. Het tekent de arrogantie die in veel directiekamers van grote bedrijven heerst. En dat hier niet pro-actief, maar alleen onder de druk van de publieke opinie actie ondernomen wordt bevestigt slechts dit beeld.

Ethiek en integriteit wordt uitgedragen door de baas van een organisatie. Die moet het voorbeeld stellen, daar wordt hij /zij ook extra voor betaald. En als dat niet op orde is, en desondanks geen consequenties heeft, dan is het tijd om met de voeten te stemmen: ergo, de aandelen ING maar ook de obligaties van ING horen niet in onze portefeuilles thuis.

Maar wat is dan het alternatief en hoe vindt je dat?

Er zijn alleen al in Nederland zes banken genoteerd (Rabobank alleen via ledencertificaten maar toch) en drie verzekeraars en als men naar heel Europa kijkt, dan wordt lijst schier onuitputtelijk, laat staan dat wij de gehele wereld in ogenschouw nemen.

Dit selectieprobleem is een probleem waar elke belegger mee zit. Hoe vindt je uit de vele tienduizenden beursgenoteerde aandelen wereldwijd de aandelen waar je meer specifiek moet gaan kijken? Wij hanteren daar bij Vladeracken twee methoden voor. De eerste is er een uit de fundamentele analyse. Van onze hand heeft u al menigmaal een artikel kunnen lezen over ondernemingen die wij op basis van onze Prijs<Waarde Methodiek hebben geselecteerd. Het gaat hier om een analyse gebaseerd op de jaarlijkse verlies- en winstrekening en balans van de betreffende ondernemingen. Deze methode ligt in dezelfde lijn van de waarde-benadering van Benjamin Graham. Maar deze methode leent zich slecht voor de analyse van verzekeraars en banken. Zij zijn geen normale ondernemingen zoals handelsondernemingen of industriële ondernemingen. Industriële ondernemingen kenmerken zich door het gebruik van productiemiddelen en voorraden. Het zijn geen dienstverleners en al helemaal geen kredietverstrekkers. Het eigen kapitaal van dit soort “normale” ondernemingen staat, als het goed is, een relatief gezonde verhouding tot de totale schulden van de onderneming. Bij banken en verzekeraars gaat het veel meer om verplichtingen en rechten dan om eigen vermogen en schulden. Zij hebben daardoor meestal een veel kleiner eigen vermogen ten opzichte van de totale balanspositie, waardoor normale maatstaven voor de relatieve gezondheid van deze ondernemingen niet meer opgaan. Onze “waarde”-benadering gaat hier dan niet op en levert ons daarmee ook niet een alternatief voor onze belegging in ING op (waarbij wij direct moeten erkennen dat ING destijds wel degelijk op basis van de Prijs<Waarde-criteria als Rentabiliteit en Groei van het Eigen Vermogen per Aandeel is aangekocht).

Vladeracken Selector Methodiek

Maar wij hanteren nog een andere methodiek en dat is er een die wij de Vladeracken Selector Methodiek hebben genoemd en die gebaseerd is op een stelsel van momentum-regels. In deze methode zoeken wij naar de rijdende trein. Wekelijks bepalen wij voor ons gehele universum welke aandelen de beste prestatie hebben geleverd en rangschikken wij op die basis alle aandelen uit ons universum. Dit universum wordt gebaseerd op een dwarsdoorsnede van de grootste aandelenindices wereldwijd. In totaal rekenen wij op deze manier wekelijks de koersprestaties van meer dan 1.200 aandelen door. En dit aantal omvat allerlei aandelen en dus ook veel banken en verzekeraars.

Voorjaar 2018 – De blik viel op Duitse (her)verzekeraars

In het voorjaar van 2018 kwamen in deze methodiek gedurende enige tijd twee Duitse ondernemingen bovendrijven, die, na bestudering onzerzijds, veel met elkaar te maken hebben, te weten Talanx AG en Hannover Rückversicherung SE, naar eigen zeggen de respectievelijke nummers drie en vier op de Duitse verzekeringsmarkt. Talanx AG heeft een nipte meerderheid in Hannover Rückversicherung SE in handen, maar de koersen van beide aandelen deden het in de eerste vier maanden van 2018 relatief goed (of misschien was dat wel juist vanwege deze onderlinge band). In figuur 1 hebben wij de koersen van deze twee boven elkaar gezet met daaronder de koersontwikkeling van twee andere Duitse verzekeringsgiganten, Allianz en Münchener Rück. Let wel, dit zijn allemaal verzekeraars en ING is een bank, dus deze vier zijn niet vergelijkbaar met ING maar als wij op zoek moeten naar een alternatief voor ING, dan horen daar niet alleen banken maar ook verzekeraars bij en wij beginnen met die bedrijven die in onze selectiefilters als eerste boven komen drijven (ongetwijfeld zullen wij daarom ook nog op ASR en NN ingaan, want ook die hadden een prima performance in de eerste helft van dit jaar).

Lange termijn koersgrafieken

Ook bij deze vier kan gesteld worden dat het om appels en peren gaat, Allianz is immers in de eerste plaats een levensverzekeraar, met onder meer veel particulieren als klant, Hannover en Münchener zijn herverzekeraars en Talanx richt zich vooral op de zakelijke markt voor schade en zorgverzekeringen en minder op de markt voor particulieren levensverzekeringen.

Figuur 1.

Wat in deze figuur vooral zal opvallen is, dat er eigenlijk helemaal niet zoveel verschil is tussen de de vier koerspatronen. Hij wordt dan ook wat onduidelijk gemaakt doordat de koersen niet in relatieve zin onder elkaar zijn gezet. Tussen 2013 en 2018 stijgt de koers van Talanx van € 21,5 naar € 32,50 (51,2%). Hannover stijgt van € 59 naar € 118,30 (100,5%), Allianz van € 104,6 naar € 182,20 (74,2%) en Münchener van € 136,10 naar € 184,95 (35,9%). Het helpt daarbij dat met name Hannover RE in de zomer maanden weer terug naar de All-Time High is gestegen end e rest niet. Vervolgens moet ook nog rekening gehouden worden met het dividendrendement want dat ligt bij alle vier relatief hoog. Bij Talanx ligt dat op 4,5%, bij Hannover op 4,3%, bij Allianz op 4,8% en bij Münchener op 5,0%. Dat ligt allemaal dicht bij elkaar, maar scheelt toch een half procent per jaar tussen de uiterste twee (Hannover en Münchener). Per saldo ziet het technische beeld van Hannover er het beste uit en dus richten wij eerst onze aandacht op Hannover Rückversicherung en haar moeder Talanx AG.

Verdere opbouw van onze analyse

Wij beginnen met de aandeelhoudersstructuur van beide bedrijven. Daarna zullen wij de activiteiten van de beide ondernemingen behandelen en vervolgens gaan wij in op de fundamentele basis van de ondernemingen. Wij eindigen dan met een technische analyse en een voorlopige conclusie. U zult begrijpen dat de hoeveelheid stof te groot is voor één artikel. Wij gaan dan ook ons verhaal voer meerdere artikelen verspreiden.

Hannover Rückversicherung, Talanx AG, maar eerst HDI Haftpflichtverband der Deutschen Industrie

Het woord “Haftpflichtverband” kennen wij in Nederland als de onderlinge verzekeringscoöperatie. Het is een oud begrip dat dateert uit de negentiende eeuw toen ondernemingsrisico’s te groot werden voor de individuele ondernemer en men over ging op een structuur waarbij meerdere ondernemers gezamenlijk de risico’s van alle aangesloten ondernemingen deelden. Daar moest natuurlijk een premie voor betaald worden en als er iets over bleef konden de aangesloten leden een dividend terugkrijgen. Dit is het basis principe van verzekeren als (commerciële) activiteit. In 1903 is in Duitsland de HDI Haftpflichtverband der Deutschen Industrie (HDI) opgericht als een onderlinge verzekeringscoöperatie door een groep spoorwegmaatschappijen en staalondernemingen. In de jaren daarna hebben zich steeds meer sectormaatschappijen aangesloten bij deze coöperatieve verzekeraar, die op deze manier uitgroeide tot een van de grootste verzekeraars in Duitsland. In 2003 zijn de verzekeringsactiviteiten van deze coöperatie ondergebracht in Talanx AG. In 2006 is de Gerling-groep door Talanx AG overgenomen, nog een andere grote Duitse verzekeraar. Ten slotte is in 2012 Talanx AG naar de beurs is gebracht. De leden van HDI hebben nog altijd een ruim meerderheidsbelang van 79,0% (ultimo 2017) in Talanx AG, maar als leden zich willen terugtrekken uit de coöperatie, dan ligt nu de weg open voor het uitkopen van deze leden, doordat aandelen Talanx AG indien nodig verkocht kunnen worden ter beurze. De lage “free-float” van 21% zal de reden zijn waarom het bedrijf geen deel uitmaakt van de DAX Index, maar het bedrijf is wel onderdeel van de MDAX, de Duitse tegenhanger van onze AMX Midcap Index. We praten hier dus niet over een kleine onderneming!

Hannover Rückversicherung, Talanx AG?

Al ver voor de oprichting van Talanx AG heeft HDI haar herverzekeringsactiviteiten ondergebracht in Hannover Rückversicherung SE. Ook deze onderneming staat aan de beurs in Duitsland genoteerd. Talanx AG heeft het meederheidsbelang in Hannover RE meegekregen bij de oprichting. Talanx bezit momenteel 50,22% van Hannover Rück en consolideert de cijfers van Hannover Rück volledig in haar eigen jaarrekening. Talanx heeft ook nog 75,74% van de aandelen in een grote Poolse herverzekeraar Reasekuracji Warta SA, maar dit bedrijf is veel kleiner dan Hannover Rück en komt dus in ons verhaal niet meer aan bod. Ook Hannover Rück is onderdeel van de MDAX.

Samenvattend:
· HDI Haftpflichtverband der Deutschen Industrie is een coöperatie, min of meer vergelijkbaar met de structuur van de Rabobank, die 79,0% bezit van alle uitstaande aandelen Talanx AG;
· Talanx AG is een algemene Duitse verzekeraar, die 50,22% bezit van Hannover Rückversicherung SE;
· Hannover Rückversicherung SE is een Duitse herverzekeraar, naar hun eigen opvatting de grootste ter wereld.

Governance

ING Bank figureert keurig als een van de top 120 ondernemingen in de Eurozone per 20 juni 2018 bij Vigeo, een onderzoeksinstelling die zich specialiseert in de controle van ondernemingen op bepaalde governance standaarden. Ethiek en integriteit zijn daar vaste onderdelen van de toeststeen. Maar de witwas-affaire bij ING is pas nadien uitgekomen, dus dat kan nog repercussies krijgen. Hannover Rück en Talanx komen helemaal niet voor in dit lijstje. Maar Vigeo kijkt alleen naar de hele grote jongens en geeft niet aan wie er is afgevallen. Deze vraag, zoals wij die aan het begin van ons artikel stelden, is dus niet via dit soort onafhankelijke onderzoeksbureau’s te beantwoorden. Maar wij zullen in elk geval een poging doen om daar naar te kijken. Groot voordeel van een verzekeraar ten opzichte van een bank is dat een verzekeraar geen betalingsverkeer organiseert, dus geldstromen controleren op betaalrekeningen is bij verzekeraars geen issue. Het compliance probleem bestaat bij verzekeraars wel degelijk (zo moeten zij ook voldoen aan het “ken-uw-klant”-principe), maar niet op de manier zoals dat bij een bank ligt.

Conclusie

In ons volgende artikel in deze reeks gaan wij verder met de onderste loot aan de hierboven genoemde stam, Hannover Rückversicherung SE.

Den Haag, 14 september 2018
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt wel en/of heeft belegd in de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten en conform de hier besproken methodiek belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten vertegenwoordigen een hoog risico.

De Technische Belegger • Jaargang 24 • Nr 6 • 11 juni 2018

/in , /door

Er lijkt wat licht te stralen aan het einde van de tunnel, maar de vraag die bij ons leeft is of we het dan over het einde van de tunnel hebben of over een gaatje in het pafond. Er gaat weer onderhandeld worden door Europa en de VS over de importtarieven, maar mag men deze afspraak serieus nemen, wanneer één ding vaststaat en dat is dat men te maken heeft met een zeer wispelturige president, die de wereld economie en ook die van Amerika niet voor ogen heeft maar wel zijn eigen gelijk. In ieder geval gaat men weer in gesprek en de kans dat het uit gaat draaien op enige concessies van Europa is groot. En het past in het algemene streven van Europa, dat minder afhankelijk wil worden van Russisch gas, dat men meer liquide gas uit de VS gaat importeren. Het probleem is dat dit duurder is en dat is ook een van de goede redenen waarom men het nog niet doet. En de infrastructuur in Europa is er ook nog niet klaar voor. Hoe dit ook zij, er is weer een deur op een kier gezet en de aandelenmarkten zullen hier ongetwijfeld van gaan profiteren. Om een handelsoorlog te voorkomen dient er echter ook nog overeenstemming te komen met de Chinezen. Zonder China was de ontmoeting met de president van Noord Korea nooit tot stand gekomen. Een succes op dat front is voor Trump ongetwijfeld het grote doel (met de schittering van een Nobelprijs in de lucht) en dat maakt een handelsoorlog met China niet aantrekkelijk althans niet op korte termijn. Al met al lijkt het er dus op dat er enige spanning op het wereld toneel weg gaat vallen en dit meer positieve gevoelen lijkt zich ook te uiten in bepaalde zeer prille signalen die de Technische Analyse uitstraalt. Bij het zien hiervan hieronder dient men zich goed te realiseren dat de Technische Analyse slechts registreert. Het is geen koffiedikkijkerij, het is geen voorspellingsmachine. Maar hij registreert wel over een breed front vele oorzaken die uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor de gang van zaken op de beurzen. Zo kan de Technische Analyse ogenschijnlijk voorlopen op de actuele ontwikkelingen op de beurzen maar zoiets toont alleen maar aan dat de noodzakelijke ondertoon aan het veranderen is. Als wij dus hieronder een langere termijn indicator laten zien die positief geworden is dan betekent dat niets anders en niets meer dan dat de verhoudingen in het langere termijn mechanisme van de beurs iets aan het verschuiven zijn en wel ditmaal in de goede richting. Verwacht dus geen grote plotselinge uitschieters op de beurs, maar lees er alleen maar een geruststelling in dat de kans op een plotselinge val niet dreigend (meer) is. Tot slot wijzen wij u er ook op dat het een eerste eenling is en ook dat de beurzen nu in het zwakke seizoen zijn aanbeland. Maar de optimist zal antwoorden dat het beter is dan niks.

De S&P500 en de Average True Range (fig. 1)


Er zijn vele studies die wijzen op positieve en negatieve signalen. De Average True Range is daarbij een veel bestudeerde indicator. Het is ons niet bekend wie de eerste was die wees op het niveau van 1.343, dat cruciaal bleek te zijn in de analyse van de positie van de S&P500 Index. Wij hebben een daggrafiek van de S&P500 in figuur 1 opgenomen die vier jaar bestrijkt en waarin twee dips in de ontwikkeling van de index duidelijk worden aangeduid door een positie van de begeleidende Average True Index boven 1.343. Het is zelden dat één indicator in de analyse volstaat. Er is altijd een bevestiging nodig en deze bevestiging komt in dit geval uit de verhouding koers en MA50 en MA200. Een doorschrijding van het MA50 bevestigt en een doorschrijding van het MA200 zet de boel op scherp. Een doorschrijding van het MA200 is bij de derde bodem niet meer opgetreden Deze derde bodem lag ook hoger en toen de koers weer door het MA50 ging naar boven toe, was het al duidelijk dat de negatieve stemming aan het keren was. Reeds eerder wezen wij erop dat het meest plausibele scenario dat zich aan het ontrollen was, bestond uit een pullback, die de koers van de S&P500 terug zou brengen tot de dalende bovenlijn van de wedge, die zich gevormd had. En het ziet er nu naar uit dat deze mogelijkheid zich ook gerealiseerd heeft. De bovenlijn werd aangeraakt en daarna ging de koers weer omhoog. Al eerder was dus de 1.343-lijn doorschreden door de Average True range. Figuur 1 laat daarmede een positief beeld zien, maar wees voorzichtig want één zwaluw wordt in een duidelijk Nederlands spreekwoord niet voldoende geacht om de zomer maken.

De AEX Index op dagbasis (fig. 2)


In figuur 2 laten wij het laatste screen zien van ons historische archief van de technische patronen in de AEX Index. In april van dit jaar brak de AEX Index uit een bodempatroon. Het doel dat wij toen berekenden was 575. Dit doel werd 13 handelsdagen geleden op een haar na bereikt. De weg omhoog werd onderbroken door een horizontaal kanaal, hetgeen doodgewoon was. De markt was even toe aan een consolidatie. Toen het doel bereikt was ging de markt weer omlaag en hij ging tot aan de bovenkant van dit kanaal. Men zou het een pullback kunnen noemen (samenvallend met de pullback hierboven bij de S&P500), met dien verstande, dat de beweging bij de AEX Index eerst relatief hoog gekomen was, waaruit hij dan de pullback inzette. Hoe dit ook zij de koers ging weer omhoog maar afgelopen vrijdag trad er opnieuw een duidelijke daling op, die de steunlijn weer aanraakte. Op zichzelf was dit geen wonder want de Momentum Analyse was negatief aan het divergeren en de weekmoman was dalende. Een verdere correctie lag dus voor de hand, maar de daling met de witte candle van vrijdag wijst misschien op iets anders dat niet direct uit figuur 2 te destilleren valt. In figuur 2 is de Momentum Analyse gaan dalen en daarin staat de AEX Index vrijwel alleen. In de meeste markten is deze nog steeds stijgende. Tezamen met de witte candle zou dit erop kunnen duiden dat de rally nog niet afgelopen is.

De S&P 500 Index op weekbasis (fig. 3)


In figuur 3 ziet u opnieuw de koersen van de S&P500 maar nu op weekbasis. Er zijn twee horizontale lijnen getekend en deze liggen op 2.742 en 2.573. Ze zijn afkomstig van een artikel, dat enkele weken geleden verscheen in Amerika waarin men erop wees, dat dit de grenzen waren die men in de gaten moest houden. Onder 2.573 zou zich een baisse in zetten. Boven 2.742 kon men een rally verwachten. Afgelopen week sloot de S&P500 boven 2742. Daarbij is het opvallend, dat de Momentum Analyse van de S&P500 stijgende is. Hiermee onderscheidt hij zich van de Momans van indexen in Europa en Azië, want in die gebieden zijn zij overal dalende. Wie gaat dat winnen? Zal Amerika blijk geven van een valse break-out of is het de rest van de wereld die zich aan gaat passen en de dalende tendens om gaat zetten in een stijging? Wij houden het op het laatste. Daarmede hebben wij alles gezegd want de ruimte die beschikbaar is bij de SP500 en die beschikbaar komt in de rest van de wereld is gering. Wij gaan er daarom van uit dat de stijging geen doorbraak ten gevolge zal hebben van de top in de S&P500 op 2.872. Dit is een boude uispraak want de Nasdaq en de Russell 2000 zetten afgelopen week wel al nieuwe Highs. Ook zien wij de top in Amsterdam van de AEX Index op 572 nog niet gebroken worden. Als extra argument wijzen wij op de Slowed Stochastics in figuur 3, die stijgende is maar een daling heeft onderbroken zonder dat een echte bodem (op het juiste niveau) gezet werd. Bij de Momentum Analyse in figuur 3 valt op dat er eigenlijk sprake is van negatieve divergentie en dit gaat niet verbeteren, zo lijkt het, ook al volgt er nog een stijging. Al met al ziet de markt er dus positief uit maar lang lijkt dit allemaal dus niet te gaan duren. Misschien moeten wij de echte oorzaak zoeken in de wispelturigheid in het Witte Huis.

De Rente in € (fig. 4)


“De rentestijging in de VS is even voorbij”, zo schreven wij een maand geleden al. En dat is nog steeds zo. De lange rente is daar weliswaar begin juni wat opgelopen, terug naar de weerstand net boven 3%, maar opnieuw zakte de rente daarna. Er is sprake van korte termijn topvorming en men moet er dus vanuit gaan dat in de VS de zomermaanden in het teken van een rentedaling zullen staan, niet van een rentestijging. In Europa daarentegen is het beeld veel minder gunstig. In figuur 4 ziet u twee grafieken. De bovenste is die van de Duitse Bund-future, een index die een mandje van 10-jarige Duitse staatsleningen symboliseert. Deze loopt op als de rente daalt en daalt als de rente stijgt. Kortstondig daalde de rente in Europa afgelopen maand waardoor de koers van de Bund tot bovenin het ligt dalende kanaal steeg. Maar direct daarna kwam de ECB met de mededeling dat komende week over het beëindigen van haar QE-programma vergaderd zou worden en prompt steeg de rente weer. De Bund daalde daardoor weer terug naar het midden van het kanaal. Onderin de figuur ziet u de 10-jarige rente in Nederland weergegeven. In die grafiek is hetzelfde kanaaltje te zien, nu licht stijgend. Daar lijkt de beweging zelfs nog minder, maar dat is optisch bedrog, de twee grafieken bewegen al jaren precies tegenovergesteld aan elkaar en dat hoort ook zo.
Maar beide kanaaltjes zijn onderdeel van een veel groter kanaal (ook in de figuren getekend), dat ook nog altijd in takt is gebleven en dat juist wijst op een langjarige trend van dalende rentes. Op basis van de uitspraken van de ECB zou men moeten veronderstellen dat dit kanaal zijn langste tijd gehad heeft en dat wij in de komende maanden een doorbraak gaan zien uit dit kanaal in tegenovergestelde richting: een rentestijging derhalve. Maar technisch bezien is er geen enkele aanleiding om te verwachten dat dit daadwerkelijk gaat gebeuren. De kleinere kanaaltjes rechts in de figuur zijn continuatiepatronen. Zij duiden op het aanstaande hervatten van de lange termijn trend, zeker na de laatste kleine piek in de Bund-grafiek. De enige conclusie die wij daarom voorlopig durven te trekken is dat het renteverschil tussen de Europese en de Amerikaanse lange rente in de komende weken weer kleiner zal gaan worden. Verder wachten wij nog steeds op een duidelijk signaal ten aanzien van de richting waarin de lange termijn rente zich zal gaan ontwikkelen en wij zijn meer gaan twijfelen aan het overal klinkende, meest waarschijnlijke scenario, dat de rente in Europa weer zal gaan stijgen in het 2de halfjaar van 2018. Maar onze conclusie heeft wel consequenties voor de koers van de $!

De US$ en de € (fig. 5)


Op gezette tijden grijpen wij terug op de grafiek die u in figuur 5 ziet. Dit is een maandgrafiek van de koersontwikkeling van de $ versus de € en haar voorgangers, de Duitse Mark en de Gulden. De grafiek begint in 1970. Te zien is een zeer lange termijn trend waarbij de $ door de jaren heen geleidelijk zwakker is geworden ten opzichte van de €. Beide lijnen tonen hetzelfde beeld, alleen in omgekeerde volgorde ten opzichte van elkaar. De bovenste grafiek toont de koersontwikkeling van 1 $ uitgedrukt in €-centen en de onderste grafiek toont de ontwikkeling van 1 € uitgedrukt in $-centen. Ook hier ziet u een vorm van optisch bedrog bij de behandeling van koersgrafieken. Want in de bovenste grafiek is de lange termijn trend gebroken en geldt de kracht van de € van dit voorjaar als “pullback”. Maar in de onderste grafiek is de lange termijn trend niet gebroken en geldt de recente kracht van de € juist als het begin van de hervatting van de lange termijn dalende trend van de $. Cruciaal voor een uiteindelijke conclusie is de vraag of de $ de grens van 86,7 kan doorbreken (bovenste grafiek, 1,14 in de onderste grafiek). En zover is het nog niet. Maar vanuit fundamenteel oogpunt bezien zijn de wensenlijst van Trump en de door hem ingezette handelsoorlog beiden redenen om een verzwakking van de $ op termijn te verwachten en dus een voortzetting van de lange termijn trend in het onderste deel van figuur 5.99999

De prijs van een vat Brentolie (fig. 6)


Elke trend vertoont regelmatig periodes van consolidatie. Het zijn de fases waarin de krachten worden verzameld om de volgende sprong in de trend te maken. In dalende trends duren deze fases vaak wat korter dan in opgaande trends, maar het principe blijft hetzelfde. En de olieprijzen zitten in een opgaande trend waarbinnen al weer drie weken lang een consolidatie plaatsvindt. Die verloopt ordelijk, zonder grote problemen, of wel niets om zich zorgen over te maken. Een daling tot rond US$70 per vat is daarbij goed denkbaar en verandert niets aan deze conclusie. De olieprijzen hebben wat ons betreft nog altijd niet het hoogste punt van de huidige trend bereikt. Wij houden nog steeds de eerstvolgende weerstand op US$89 in de gaten en houden rekening met een uiteindelijk doel van US$120 per vat Brentolie. Dit neemt niet weg dat het koersdoel van de kopschouderbodem uit de periode 2015 – 2017 nu gehaald is! De indicator (een Stochastics) onderin de figuur bevestigt slechts dat de trend wat te snel omhoog was gegaan en een adempauze noodzakelijk was geworden.

Goud (fig. 7)


Langzaam maar zeker zakt de koers van een troy ounce goud weer naar de steun op US$1.237. Dat doel hoeft niet bereikt te worden, een draai boven dit niveau omhoog zou slechts een teken van kracht zijn. Maar het patroon in figuur 7 is wel in evenwicht als dat niveau gehaald wordt. Het betekent slechts uitstel van executie, want het maakt het grote bodempatroon in de figuur dat zich als sinds 2013 aan het ontwikkelen is er alleen maar sterker op. Inflatie, die in veel landen inmiddels de kop op begint te steken, is nog lang niet voor eeuwig overwonnen en een doelstelling van 2%, zoals centrale bankiers denken te kunnen handhaven, zou nog wel eens een wassen controleneus kunnen gaan blijken! Maar voor de komende maand verwachten wij weinig goeds van het goud. Weliswaar was afgelopen maand positief, maar dat betekent nog niet dat er op korte termijn een bodem is ontstaan. Een verdere daling richting US$1.237 is zelfs waarschijnlijk.

Beleggen bij Vladeracken

2018 is vooralsnog een saai jaar. Dat zou men wellicht niet zeggen wanneer kranten en nieuwsprogramma’s bekeken worden, er is met name aan het geopolitieke en handelsfront van alles aan de hand, maar per saldo zijn de meeste beurzen nauwelijks van hun plaats geweest als men de huidige beursstanden vergelijkt met die van begin dit jaar. De AEX Index is zelfs een positieve uitzondering met een resultaat tot op heden van 2,8% (exclusief dividenden). De EuroStoxx 50 Index bijvoorbeeld is per saldo zelfs 1,3% gedaald dit jaar. Maar het verschil tussen -1,3% en 2,8% is natuurlijk verwaarloosbaar. Dat de beste kansen in de Benelux gelegen hebben tot op heden is wel duidelijk uit onze eigen scorekaart. De Benelux Selector tekende tot op afgelopen vrijdag voor 14,7% inclusief kosten. Dit model steekt daarmee met kop en schouders uit boven de andere modellen. Want verder zijn de resultaten per saldo in lijn met die van de meeste beurzen, namelijk rond het nulpunt. Bedenkt men echter dat obligaties dit jaar een duidelijk negatief resultaat hebben laten zien en dat onze rendementen netto zijn (dus na kosten), dan is het uitgangspunt voor de tweede helft van dit jaar nog steeds in orde. Er is immers slechts een pas op de plaats gemaakt en wij zijn nog steeds optimistisch over de kansen voor geheel 2018. Afgelopen maand hebben wij voorzichtig een begin gemaakt van het herbeleggen van de beschikbare vrije middelen en dat verwachten wij komende maand voort te zullen zetten. Maar het aan de zijlijn wachten heeft ons tot nog toe geen windeieren gelegd dit jaar en wij blijven dus voorzichtig tot de signalen voor een vervolg van de huidige rally duidelijker geworden zijn.

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *

Risico profiel Methode 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Jaar doel
Zeer defensief Stamrechtportefeuilles 7,8 % 4,0 % 0,4 % 2,9 % -/- 10,7 % 5,7 % -/-0,9 % 4 %
Matig Mix aandelen / obl. 11,6 % 6,5 % -/- 0,9 % 16,2 % -/- 3,4 % 10,7 % 1,3 % 5 %
Matig / fondsen Fund Selector -/- 1,1 % 6,6 % 3,6 % -/- 1,5 % 1,1 % 5,5 % 0,3 % 6 %
Normaal aandelen PRIJS<Waarde 8,8 % 10,8 % -/- 16,0 % 23,2 % 0,2 % 12,5 % -/-0,8 % 8 %
Actief aandelen Benelux Selector 3,5 % 15,3 % -/- 2,8 % 27,3 % 0,2 % 23,7 % 14,7 % 8 %
Europa Selector 16,0 % 47,7 % -/- 4,4 % 22,9 % 4,2 % 8,2 % -/-1,3 % 8 %
Benchmark AEX Index 9,8 % 17,2 % 5,6 % 4,1 % 9,4 % 12,7 % 2,8 %
EuroStoxx 50 13,8 % 17,9 % 1,2 % 3,9 % 0,7 % 6,5 % -/-1,6 %

* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl. De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 2 juli 2018.

Reeds besproken onderwerpen:
Algemeen		 Obligaties
Vladeracken beleid t.a.v. bestandsvergoedingen en plaatsingfees Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland
Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017 en voor 2018? Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund en ProShares Ultra Short Treasury

Onze macro-economische- en rentevisie (2013, 2016)

De Japanse beurs

De aandelenbeurzen in de BRIC-landen

 Credit Linked Notes en Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
Aandelen
Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek), Wereldhave High yield obligaties van Altice, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS en Sunrise en Volkswagen
Aandelen: Aalberts, Alten, Arcadis, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Heineken (Holding) , Imtech, Koninklijke Olie, Nokian Renkaat, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen Memory Coupon Notes op Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch
Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding
Overige onderwerpen Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, FrieslandCampina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev en Tennet, Tier 1,2 of 3? en Coco’s
Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische $, het Britse £, de Canadese $, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement Range Accrual Notes van de EIB en RBS
Volatility, handelssystemen, derivaten, ETF’s Steepeners (incl. renteherziening) van BNG, NIBC, Ned. Waterschapsbank en Rabobank
TA indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Den Haag, 11 juni 2018
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

© Copyright - Vladeracken | Realisatie: Grapefish Online