In ons artikel van 13 januari 2017, over al dan niet relevante of irrelevante statistieken die redelijk bekend zijn en van waaruit men graag voorspellingen doet voor het einde van het beursjaar, staat als eerste stelling te pronken de Damrak Wijsheid: “De eerste handelsdag rood. Beursjaar dood”. Van deze stelling hebben wij nooit een statistiek gezien, maar wij hebben in de aanvang 2017 vanuit ons eigen bestand, dat begint in 1985, deze stelling gecontroleerd. Nu wij een jaar verder zijn beschikken wij over 34 jaar (nog niet zo erg veel) en daarin komt zes keer een jaar voor waarin de voorspelling niet klopte. Dat wil zeggen dat deze uitspraak in 82,3% van deze jaren gelijk kreeg. Een dergelijk hoog percentage hebben wij voor geen enkele statistiek aangetroffen. De beurs in Amsterdam sloot het jaar 2017 af met een koers van 544,58. Op 2 januari, de eerste handelsdag van het jaar 2018 sloot Amsterdam op 544,79. Met de hakken over de sloot dus, maar daar houdt de statistiek, zoals wij die hebben opgesteld, geen rekening mee. De Wijsheid zegt met 82,3% zekerheid dat het jaar 2018 hoger zal eindigen dan 544,58. Wel is het zo, dat de DAX lager sloot en ook de EuroStoxx 50 sloot lager. Europa is het onderling dus niet eens, maar gelukkig zijn er nog de Amerikaanse markten. De S&P500 sloot hoger en ook de Dow Jones Industrial Index stoomde door met een hogere koers op de eerste handelsdag en op donderdag 4 januari bereikte hij zelfs een stand van 25.075. Europa is het dus niet eens met de voorspelling uit Amsterdam en daardoor wordt de voorspelling, die dinsdag aanstaande mogelijk is (het resultaat van de eerste vijf dagen) des te belangijker. Maar het ziet er op dit moment niet naar uit dat aanstaande maandag (de vijfde dag) een beursdag wordt, die onder 544,79 gaat sluiten en dus zijn wij voor wat de statistiek betreft voor Amsterdam positief gestemd. Ook Europa gaat zeer waarschijnlijk op de vijfde beursdag zeggen, dat 2018 een mooi beursjaar wordt. Wij komen overigens op de statistieken nog in een afzonderlijk artikel terug. Maar in deze inleiding willen wij er nog wel iets over zeggen. Statistieken zijn in feite waarschijnlijkheden. Zij geven de kans van slagen aan. De eerder genoemde 82,3% geeft een “hoge waarschijnlijkheid” aan, maar niet meer dan dat. De kans dat de voorspelling niet uitkomt blijft 17,7%. Dat is weliswaar niet hoog maar een negatieve uitkomst is wel mogelijk. Staar u dus niet blind op statistische waarschijnlijkheden, want altijd kan de uiteindelijke uitkomst teleurstellen. Zo is het dus ook met de beurs en wat daarbij telt is het feit, dat de statistiek weliswaar op kan gaan voor het einde van het jaar, maar tussen de eerste en de laatste dag liggen twaalf maanden, waar diezelfde statistiek niets over zegt. En op dit moment hebben we te maken met een markt die al heel lang geen normale reactie meer heeft laten zien en die in vele opzichten zwaar overtild is. Dat het gemakkelijk zal zijn gedurende 2018 is dus helemaal niet zeker, maar eigenlijk wist u dit al lang.

De AEX Index op dagbasis (fig. 1)

Wij laten u in figuur 1 een beeld zien, dat wij al eerder gebruikten. Maar nu wordt een nieuw patroon toegevoegd. In dit nieuwe patroon is te zien hoe de technische positie van de AEX Index zich in drie dagen tijd drastisch gewijzigd heeft. Geen wonder overigens want in de korte eerste week van januari steeg de AEX Index met bijna 13 punten. En met drie zevenmijls passen werd het mogelijke gevaarlijke dubbele top patroon weggevaagd. In de plaats daarvan kwam een Eva bodem en een kleinere Adam bodem welke laatste meer de bezinning was, de krachtenverzameling, om de doorbraak aan te kunnen (de attente lezer zou ook een omgekeerd Kop/Schouderpatroon kunnen herkennen, maar dat brengt geen verandering in de conclusie). Deze Adam bodem werd gezet met een mooie omkeer candle, een Hamer. Het was toen al duidelijk dat er een sterk bodempatroon in de maak was. Op donderdag kwam de doorbraak van de neklijn en op vrijdag werd het patroon bevestigd. De weg ligt nu open naar omhoog. Het doel van deze bodem kan berekend worden op 575. En als dit doel gehaald wordt dan zullen de toppen op respectievelijk 559,43 en 563,98 uit 2007 gebroken zijn. Het All-Time High van 703,18 uit 2000 komt dan in zicht. Uiteraard gaat dit alles niet in één ruk. Rond 560 ligt de eerste weerstand. De rally van nu kan dus nog 5 tot 8 punten worden doorgezet, maar dan komt er een reactie. Wij zien deze geen grote vormen aannemen. Hoogstwaarschijnlijk blijft alles beperkt tot een microdip. Daarna zou een verdere stijging tot 575 mogelijk zijn, maar daarna volgt een vraagteken. Figuur 1 geeft hierop geen antwoord.

De DAX Index op weekbasis (fig. 2)

In figuur 2, waarin de DAX op weekbasis is opgenomen, vindt u een aanwijzing, dat de rally pas aan zijn begin staat. U ziet een magenta gekleurde lijn getekend in het koerspatroon. Het is een Tether 5 lijn. Het gaat hier om een zeer betrouwbare indicator als het aankomt op aankoopsignalen. Afgelopen week kenmerkte zich door een forse doorbraak met een witte candle. Daaronder vindt u de Momentum Analyse. Wat de markt in de afgelopen tijd dwars zat, is dat deze aan het dalen was. Als het weekmomentum daalt, dan mag u niet veel van rallies verwachten. Maar de weekmoman is gaan stijgen. Dat betekent dat wij nu twee tijdframes (dag en week) zien, die stijgende zijn. Weer daaronder ziet u de DMI studie, die wij regelmatig gebruiken. De rode lijn (DMI plus) is stijgende, de blauwe (DMI min) daalt. En daar weer onder ligt een ADX lijn. Deze moet de DMI bevestigen door een omkeer op hoge en lage liggingen. Hij ligt nu laag en is aan het draaien. Het beeld, dat oprijst uit figuur 2, is daarmede zonder meer positief. Dat wil zeggen dat wij de middellange termijn positief in kunnen schatten. De rally zal zich doorzetten. Weliswaar zal de dagchart reacties laten zien, maar zij zullen beperkt blijven zolang het beeld uit figuur 2 positief blijft. De vraag die oprijst, is of de Momentum Analyse zijn voorgaande top kan verbeteren. Zo neen, dan ontstaat negatieve divergentie en zal de volgende periode, zeg over 5 tot 6 weken voor langere tijd negatief blijven.

De S&P 500 Index op weekbasis (fig. 3)

In figuur 3 nemen wij het vergelijkbare beeld op van figuur 2 maar nu van de S&P500 Index. De vergelijking is zeer frappant. De Tetherline gaf al in september een koopsignaal. Dit signaal is nog steeds in takt. De Momentum Analyse is stijgende maar hij is al veel verder gevorderd. Hetzelfde geldt voor de DMI analyse. De rode lijnen liggen hoog en de rode liggen laag. De blauwe lijnen liggen ook al dicht bij elkaar hetgeen wijst op een aanstaande draai naar omhoog.
De ADX daaronder ligt ook al hoog en nijgt eveneens naar een ligging dicht bij elkaar. Alles wijst in figuur 3 op uitputting en een komende reactie. Dit dus in tegenstelling tot de Europese beurzen (Nederland en Duitsland zijn zeer representatief). Ongetwijfeld gaat Europa het voelen als Amerika een reactie in gaat. Dit is een ander argument voor onze verwachting dat de AEX Index bij het bereiken van de 560- weerstand een reactie gaat laten zien. Overigens valt er in figuur 3 geen dreiging te lezen. De reactie die wij aan zien komen lijkt daarom beperkt te blijven.

De Dow Jones op maandbasis (fig. 4)

In figuur 4 vindt u een langere termijn grafiek van de Dow Jones Industrial Index. Wij wijzen in eerste instantie op de Momentum Analyse onder in de figuur. Op zich zelf is er niets mis mee, maar hij ligt hoog, zeer hoog. Vandaag of morgen, dat wil zeggen ergens in de komende maanden, moet dit gaan draaien. En als u dan naar het koersverloop kijkt dan ziet u een mooi opgaand kanaal dat begonnen is in 2009. De laagste stand in dat jaar was 6.469. En als u het uitrekent, dan zult u vaststellen dat hij nu 3,9 keer zo hoog ligt dan acht jaar geleden. Maar……de stijging versnelt zich sinds het begin 2017. Dit duidt op uitputting. En dit is in lijn met wat de Moman daaronder laat zien: een stand, die het vandaag of morgen gaat laten afweten. Het is ook in lijn met andere zeer lange termijn indicatoren die wijzen op het einde dat er aan zit te komen van de mooie (nu) achtjarige rally. De conclusie voor 2018 is dus niet zonder meer positief. De statistiek van het Damrak wijst op een positief jaar. De maandgrafiek van de DJIA (onder anderen) wijst op een zeer, zeer overtrokken markt. Als men ervan uitgaat dat deze twee indicaties hetzelfde zeggen, dan zou een reactie of misschien wel een correctie mogelijk zijn in het midden van het jaar. Het seizoen in aanmerking genomen zou dat ergens in mei kunnen aanvangen.

De Rente in € (fig. 5)

Er is iets geks aan de hand op het rentevlak. De 10-jaars rente in de VS is al enkele weken aan het stijgen en de 10-jaars rente in de Eurozone doet dat inmiddels ook weer. Het renteverschil tussen de $ en de €-rente is echter wel groter geworden en dat zou pleiten voor een stijging van de $-koers. Maar dat is niet gebeurd. In figuur 5a ziet u de ontwikkelingen van de 10-jaars €-rente (bovenin de figuur) en de 10-jaars $-rente (midden in de figuur) op maandbasis. Onderin ziet u dat renteverschil weergegeven en dat is inderdaad weer groter geworden. Maar de renteontwikkelingen zijn niet meer over de hele yieldcurve gemeten dezelfde. Want kijkt u maar naar figuur 5b. Daar ziet u de Amerikaanse 10-jaars rente (bovenin) afgezet tegen de Amerikaanse 30-jaars rente (onderin). En die laatste is helemaal niet gestegen. In de VS begint de yieldcurve te vervlakken. En dat is een zeer negatief teken. Het betekent dat beleggers rekening beginnen te houden met een scenario waarin de Amerikaanse economische groei een fase van vertraging in zal gaan in de loop van 2018. Kennelijk houdt de markt nog wel rekening met verdere renteverhogingen van de FED dit jaar (de 10-jaars rente stijgt nog), maar niet meer met erg veel verhogingen (de 30-jaars rente is zelfs verder gedaald ondertussen). Een vlakker wordende yieldcurve is een slecht teken voor beurzen. Ten eerste betekent dit een daling van de rentemarge bij banken. Nu is hier het verschil tussen de ultra korte (spaar)rente en de 10-jaars rente van veel meer belang, dan het verschil tussen de 10- en 30-jaars rente. Maar onder normale omstandigheden is de langste rente het hoogste. Immers, hoe langer de looptijd, des te hoger het risico en dus des te langerlopende obligaties omdat zij denken, dat aan de reeks van FED-verhogingen een einde gaat komen.
En dat duidt er op, dat beleggers voor eind dit jaar of 2019 een omslag in het economische sentiment in de VS voorzien. 2018 gaat dan mogelijk een overgangsjaar worden, een jaar waarin aandelenkoersen aanvankelijk nog best verder kunnen stijgen, maar ook een jaar waarin tegen het einde van het jaar een omslag te zien zal zijn.

De US$ en de € (fig. 6)

Het is droevig om te zien hoe gemakkelijk het Amerikaanse volk zich door haar huidige president om de tuin laat leiden. Voortdurend wijst hij op het grote succes van zijn beleid met de stijging van de Dow Jones als ultieme bewijs. Maar dat hij de waarde van zijn land eigenlijk juist aan het verkwanselen is, hoort in de VS niemand. Want waar de Amerikaanse koersen ook in de eerste week van 2018 flink zijn doorgestegen, is de koers van de Amerikaanse $ in 2017 alleen maar gedaald. En als men die koersdaling ten opzichte van de € mee laat tellen, dan, zo hebben wij hierboven al laten zien, ontstaat een geheel ander beeld. En met de daling van de $ is het nog niet gedaan. In tegendeel, wij gaan er vanuit, dat de $ in de komende weken / maanden verder weg zal zakken tot in eerste instantie de onderkant van het oplopende trendkanaal in de figuur, dat inmiddels bijna samenvalt met een andere belangrijke steunlijn op 79,2. Op dat punt zal wel enige adempauze ingelast worden met mogelijk zelfs een herstel tot circa 83 / 85. Maar het kanaal dat al sinds 2008 in de maak is, is een correctiekanaal op een veel langere, dalende trend. De kansen zijn wat ons betreft het grootste, dat de $ uiteindelijk uit dit kanaal gaat zakken. En dan ontstaat voor de VS een zeer negatief beeld. Een $ – €-verhouding van 2$ per € is op termijn dan heel goed denkbaar!
Overigens rijmt dit beeld niet bepaald met het idee dat de rente in de VS nog stijgt. Maar als men uitgaat van een vlakker wordende yieldcurve en een naderende vertraging in de VS, dan is een verdere verzwakking van de $ juist wel weer logisch.

De prijs van een vat Brentolie (fig. 7)

Precies een jaar geleden schreven wij u, dat wij uitgingen van een olieprijs die zou stijgen tot een eerste doel van ongeveer US$77 à US$80 per vat. Wij baseerden dit optimisme op de uitbraak uit een kopschouderbodempatroon dat wij u toen lieten zien en dat u nu, rechts in figuur 6, wederom getekend ziet. Maar wij hebben de grafiek nu over een langere periode weergegeven dan u van ons gewend bent. Want het koersdoel dat wij toen op tafel gelegd hebben is een minimum doel. In de grafiek is te zien dat dit doel nog niet bereikt is. Op korte termijn moet eerst de weerstand op ongeveer US$70 geslecht worden en dat zal, gelet op de hoge positie van de Stochastics onderin de figuur, nog wel wat voeten in de aarde hebben. Maar wij verwachten de doorbraak al ergens in de eerste helft van dit nieuwe jaar te kunnen melden. Voor 2018 houden wij zelfs rekening met een stijging van de olieprijzen tot zelfs in de buurt van de bodem uit 2012, rond US$89 per vat. Zelfs een stijging tot aan de lange termijn dalende trendlijn, die nu bij US$105 ligt, is denkbaar. Kortom, uw Shell-aandelen hoeft u voorlopig nog niet van de hand te doen. Of de olieaandelen echt zullen profiteren van deze rally is natuurlijk niet alleen van de olieprijzen afhankelijk, maar ook van de ontwikkeling van de US$ ten opzichte van de €. Die zal voor de vakantieganger van de zomer wel enige verlichting kunnen brengen.

Goud (fig. 8)

In figuur 8 laten wij u ditmaal een grafiek zien zonder indicatoren eronder. Het is een weekgrafiek van het de koers van een troy ounce goud in US$’s. De koers is rechts in beeld onderweg naar US$1.360. Daar zal wel even een adempauze worden ingelast. Het is zelfs mogelijk dat er daarna nog een keer een daling optreedt richting de steun op US$1.237. Maar dit beeld is op zichzelf een uiterst positief beeld. Want er begint zich een langjarig bodempatroon af te tekenen, een kopschouderbodem. De ontwikkeling van dit patroon is in 2013 begonnen en is, vijf jaar na dato, nog altijd niet voltooid. Voor de voltooiing van dit patroon is een uitbraak tot boven US$1.360 nodig. Maar een uitbraak omhoog is wel in 2018 te verwachten. En dan moet u niet denken aan de komende maand, maar aan de tweede helft van dit jaar. Wij zeggen en schrijven het al enige tijd: een positie in Goud en Zilver hoort in elke portefeuille thuis, al was het maar als hedge tegenover de almaar toenemende risico’s in de aandelenmarkten en de sinds kort ook toenemende inflatiedreiging.

Beleggen bij Vladeracken

2017 is uiteindelijk een prima jaar geworden voor onze cliënten. Er is over een brede linie geld verdiend en vrijwel overal zijn de doelstellingen gehaald. In veel gevallen is zelfs sprake van een resultaat boven de doelstellingen met een prestatievergoeding tot gevolg. Met name de aandelenportefeuilles hebben flink bijgedragen aan het jaarrendement, terwijl de obligatieportefeuilles per saldo een redelijk herstel hebben laten zien ten opzichte van 2016. Redelijk, want de verliezen uit 2016 op onze obligatieportefeuilles zijn nog niet goedgemaakt. Maar in een omgeving, waarin de renterisico’s almaar toenemen is een positief resultaat van 4,3% op de obligatieportefeuilles zonder meer goed te noemen.
Het beste resultaat echter was weggelegd voor de Amsterdam Selector. Netto, na aftrek van de prestatievergoeding en alle kosten, resulteerde hier een plus van 23,7%. En de eerste week van 2018 was, voor aandelen, wederom prachtig, over een breed front werden plussen behaald van 2,1% (Europa Selector) tot 2,8% (Amsterdam Selector). Dat de defensieve portefeuilles hier met 1,0% schril bij afsteken heeft alles te maken met het feit dat de rente in de eerste week van het jaar is gestegen met een nihil resultaat op obligaties tot gevolg. Of dit een indicatie is voor het nieuwe jaar zullen wij u niet kunnen garanderen, maar een goed begin is het halve werk luidt het gezegde, welnu, dat goede begin is daar!

MiFiD II

Wie regelmatig financiële media raadpleegt kan het bijna niet ontgaan zijn, maar per 3 januari 2018 is MiFiD II van kracht. Dit is een uitgebreid samenstel van nieuwe regels waaraan vergunninghouders, zoals Vladeracken Vermogensbeheer er een is, verplicht zijn zich te houden. Klanten van Vladeracken zijn in de vermogensbeheerrapportages al verschillende keren geïnformeerd over de consequenties, maar wij hebben gemeend toch nog even in de Technische Belegger aandacht te vragen en te geven voor de consequenties van MiFiD II voor iedereen die met Vladeracken te maken heeft. Wij volstaan met een opsomming van de belangrijkste punten en een korte toelichting daarop. Wie uitgebreider geïnformeerd wenste worden kan zich richten tot Vladeracken zelf of de website van Vladeracken raadplegen.

Consequenties van MiFiD II per 3/1/2018

· Alle telefoongesprekken met medewerkers van Vladeracken Vermogensbeheer, zowel via de vaste telefoon als via de mobiele telefoon worden opgenomen;
· De vermogensbeheerrapportages zijn uitgebreid met een nieuwe statistiek, de TCO (Total cost of Ownership). Het gaat hier om een ex-post TCO (zie verderop);
· Voor alle modelportefeuilles, die Vladeracken hanteert als basis voor haar beleggingsbeleid worden ex-ante en ex-post TCO’s gepubliceerd op haar website (voor de Fund Selector is dit een feit, de andere modellen volgen in de loop van dit kwartaal);
· Alle nieuwe cliënten zullen vooraf (en alle bestaande cliënten periodiek) benaderd worden met vragenlijsten om de kennis en het begrip van de door Vladeracken in het beleggingsbeleid toegepaste instrumenten te toetsen. Dit is nodig volgens toezichthouders, omdat deze eisen dat een vermogensbeheerder kan aantonen, dat hij een inschatting heeft gemaakt over deze vraag en deze inschatting regelmatig toetst. De keuze van sommige instrumenten legt immers risico’s bij de cliënt neer, waarvan de vermogensbeheerder moet weten of de cliënt zich van deze risico’s bewust is en ze begrijpt;
· Wanneer de waarde van een portefeuille van een cliënt meer dan 10% is gedaald ten opzichte van de laatste rapportage zal Vladeracken de cliënt direct (en dus ook tussentijds) informeren over deze waardedaling;

· Vladeracken is gewoon haar eigen beleggingsonderzoek uit te voeren. Vrijwel alle analyses worden op schrift gesteld en dan op onze website gepubliceerd. Vladeracken stelt deze research vrijelijk en kosteloos beschikbaar aan iedereen, die de website bezoekt. De research inspanning is een onderdeel van de service die Vladeracken haar cliënten levert;
· Alle effectentransacties, die Vladeracken voor rekening van cliënten uitvoert worden gerapporteerd aan de toezichthouder in Nederland. Per transactie worden identificatiegegevens van zowel Vladeracken als de cliënt doorgegeven. Het gaat dan om paspoortnummers, namen en / of LEI-nummers;
· Daarnaast zijn nog een hele reeks andere zaken voor uw vermogensbeheerder veranderd, die haar vooral extra werkzaamheden opleveren, maar waar u als cliënt weinig of geen last van zult hebben.

Kosten van toezicht in Nederland

Veel is er al geschreven over het uit de hand lopende toezicht in Nederland. Sinds 2008 zijn beleggingsondernemingen overspoeld met allerlei nieuwe regels, die vooral voor veel extra werk gezorgd hebben. Wat velen niet beseffen is dat de kosten van het toezicht in Nederland worden omgeslagen over alle vergunninghouders. Sinds enkele jaren draagt de Nederlandse belastingbetaler niets meer bij aan deze kosten. Voor Vladeracken zijn de vaste, jaarlijks terugkerende directe toezichtkosten inmiddels opgelopen tot ongeveer 12% à 15% van de jaarlijkse vaste kosten voor het vermogensbeheer. Het gaat hier dus alleen om de rechtstreekse betalingen, die Vladeracken aan de AFM, DNB en de externe accountant moet doen. Daarnaast besteedt Vladeracken gemiddeld bijna 20% van haar besteedbare uren aan zaken die rechtstreeks met dit toezicht verband houden. Dat betekent dat de kosten van het toezicht in Nederland voor een kleinere partij als Vladeracken zijn opgelopen tot ongeveer 0,25% à 0,30% van het vermogen onder beheer!

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *

* Het gaat hierom het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl. De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 5 februari 2018.

Den Haag, 8 januari 2018
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.