Jaargang 19 nr. 9 (2 september 2013)

Wij baseren onze inzichten en adviezen volledig op een systematische benadering van de beleggingsproblematiek. Deze systematische benadering is steeds gebaseerd op gegevens uit het verleden. Er bestaat echter geen zekerheid dat het verleden altijd richtsnoer verschaft voor de toekomst. Beleggers die onze adviezen volgen lopen daarom risico’s waarvoor wij geen enkele verantwoordelijkheid nemen.

De markt die al langere tijd een negatieve onderstroom liet zien heeft het hoofd gebogen onder de spanningen in het Midden Oosten. Het zag er lang naar uit dat de koersen niet bereid waren het negatieve sentiment te volgen maar er werd, zoals nu gebleken is, gewacht op de trigger, die de beurzen daadwerkelijk in de min moest zetten. En de markt zit nu inderdaad midden in de malaise. Het is niet zo dat de langere termijn in een baisse is gekomen. Zover is het zeker niet en de Technische Analyse levert ook geen aanwijzingen op, dat het ditmaal zover zal komen. Op dit moment kan men alleen maar spreken van een reactie. Als het ingrijpen in het Midden Oosten beperkt zal blijven hoeft de markt ook niet sterk daaronder te lijden. Maar er hangt nog een tweede zwaard boven het hoofd en dat is natuurlijk de afbouw van het Amerikaanse stimuleringsprogramma. Het ziet er nog steeds naar uit dat de afbouw daarvan in september zal beginnen.

Onze verwachtingen
Korte termijn	positief
Middellange termijn	positief
Lange termijn	negatief
NB: calamiteiten niet in	aanmerking genomen

Het is nog steeds niet duidelijk wat de impact
ervan zal zijn, maar alles duidt erop, dat de belegger voorzichtig moet zijn en duidelijke koopsignalen moet afwachten alvorens weer in te stappen.

De AEX Index op dagbasis

In de vorige uitgave van de Technische belegger hebben wij op uitgebreide schaal laten zien hoe slecht het ervoor stond met de vele indicatoren, die gericht zijn op het tonen van het onderliggende sentiment. Hierin is geen verbetering gekomen. De markt is nu bezig met te doen wat deze sentimentindicatoren aankondigden. En deze reactie heeft nog een stuk van de weg af te leggen. In figuur 1 laten wij u dit zien aan de hand van de daggrafiek van de AEX Index. Afgelopen vrijdag viel de koers door zijn 50-daags voortschrijdend gemiddelde. Tegelijkertijd werd een pull back afgesloten naar de neklijn van een onevenwichtig Kop/Schouderpatroon. Dit patroon ziet men in meerdere markten zij het, dat de onevenwichtigheid soms aan de rechterkant ligt, zoals in Duitsland bijvoorbeeld. Het doel van dit patroon in Amsterdam is 353. Dit niveau ligt vlak onder het MA150. De lange termijn gemiddeldes vormen vaak de steunniveaus waarop de  koersbeweging gekeerd wordt. Het MA200 ligt net onder dit doel, zodat er hier sprake is van een goede steun. Maar u kunt hieraan niet de conclusie hechten, dat het hiermede gedaan zal zijn. Er zal eerst een duidelijk koopsignaal moeten ontstaan in de indicatoren (bijvoorbeeld in de Stochastics, die in de figuur is opgenomen) en daar is op dit moment – zoals u kunt zien – zelfs nog geen begin mee gemaakt. Er wordt al langere tijd negatief gedivergeerd, hetgeen normaal is bij de ontwikkeling van een K/S patroon maar hetgeen natuurlijk niet minder negatief is. Voorlopig blijft er maar een conclusie open en dat is dat de korte termijn in een reactie zit.

De S&P500 Index op dagbasis

Maar deze conclusie kan men niet zonder meer op iedere markt overzetten. In Amerika zette de reactie tenminste een week eerder in. In figuur 2 vindt u de daggrafiek van de S&P500 Index. De laatste dagen waren daar duidelijk anders dan in Europa. De daling stabiliseerde zich en de laatste bodem werd niet meer geconfirmeerd door de Momentum Analyse. De koers bevindt zich echter in een dalend kanaal en wil hij daar uitkomen dan moet er toch heel wat gebeuren. Want de bovenkant van het kanaal en de MA50 liggen daar als een grote barrière vlak bij elkaar. Het is al te gemakkelijk om te concluderen dat Amerika reeds het einde van de reactie aankondigt zeker als men weet, dat er geen enkel koopsignaal gegeven is door de indicatoren. Ook al ziet Amerika er minder negatief uit dan blijft op dit moment de reactie de doorslaggevende rol spelen.

De AEX Index op weekbasis

In figuur 3 vindt u de AEX Index op weekbasis. Het is een duidelijk positief plaatje. Er werd een nieuwe top gezet en het kanaal waarin de koers zich beweegt is stijgende. De koers en de Momentum Analyse dalen echter. Er is geen sprake van negatieve divergentie en de koers is op weg naar de onderkant van het kanaal ergens rond 353, het niveau dat eerder genoemd werd als doelstelling van het korte termijn K/S patroon. De weekgrafiek doet ons veronderstellen, dat de reactie gematigd zal blijven en zolang de koers niet beneden 331 komt, is er niet veel aan de hand, anders dan dat we te maken hebben gehad met een reactie die met een daling van minder dan 15% gematigd is gebleven.

De DAX Index op maandbasis

De maandgrafieken zien er minder gematigd uit, met uitzondering van de maandgrafiek van de S&P500. Maar omdat deze alleen staat tonen wij hem hier niet en richten wij ons op de maandgrafiek van de DAX Index uit Duitsland. U ziet hem in figuur 4. Er is sprake van een mooi stijgend kanaal en er moet heel wat gebeuren wil dit beeld echt negatief worden. Hiervoor is een koers nodig onder de 4.905. Zo’n vaart zal het niet lopen, maar intussen kan er toch heel wat gebeuren want de afstand tot 4.905 is groot. De koers heeft 4 maanden geleden de bovenkant van het kanaal aangetipt. Daarna is er min of meer  zijwaarts geconsolideerd, maar nu lijkt hij op weg naar beneden, tenminste als men naar de Momentum Analyse kijkt. Deze heeft negatief gedivergeerd gedurende de gehele tijd dat het kanaal (sinds 2009) zich gevormd heeft. Dit is normaal maar het betekent wel dat de rekening gepresenteerd gaat worden. Er is zich een gelijkbenig driehoekje aan het vormen. Als dit driehoekje in de komende tijd aan de onderkant verlaten wordt (hetgeen verwacht moet worden gezien de negatieve divergentie), dan is de weg naar omlaag definitief ingeslagen. Een koers beneden 7.700 zal hier van getuigen. Steun wordt er gevonden op 7.600, 7.200 en op 6.200.

Conclusie

Met alle drie de timeframes, waarin koersen vanuit een overbought situatie naar beneden bewegen, zal de komende periode zich ongetwijfeld als negatief manifesteren. Het weekpatroon toont zich het meest positief en dit is de reden dat wij de huidige reactie niet zien overgaan in een grotere correctie. De toestand in het Midden Oosten en de dreiging van de tapering in de Verenigde Staten fungeerden als trigger. Zij kunnen de daling versterken maar of zij de markt zullen doen omslaan in een baisse valt nog te bezien. Wij gaan daar voorlopig niet vanuit.

De Rente

Na een flinke rally is het effectieve rendement op 10-jarige Nederlandse Staatsleningen op het weerstandniveau van 2,35% aangekomen. Er zal nu gas teruggenomen worden. In de daggrafieken is dat al te zien en in de weekgrafiek, die u in figuur 5 vindt is het MACD histogram al gaan dalen. Mocht ook de Oscillator volgen dan zal er sprake zijn van negatieve divergentie en dan moet u verwachten dat de steun op 1,93% wordt opgezocht. De pensioenfondsen zullen dit niet leuk vinden, want ultimo 2012 was het niveau nog 1,48%. Zij mochten toen een gemiddelde nemen omdat de overheid ook begon in te zien dat het zonder meer belachelijk was om dit lage percentage als rekenrente te nemen, maar een definitieve oplossing voor de rekenrente-onzin werd nog niet gevonden. En een niveau van 1,93% is niet voldoende om de dekking omhoog te brengen.
Overigens is het maar de vraag of de rente daadwerkelijk zo diep zal zakken en al helemaal of deze daling langdurig zal aanhouden. Er is een groot kopschouderbodempatroon afgesloten eerder dit jaar en een daling richting 1,93% geldt dan slechts als een pull back naar het niveau van de uitbraak. Per saldo gaan wij er vanuit dat de rente binnen afzienbare tijd  verder zal stijgen met 2,72% als eerste doel en dan zullen de pensioenfondsen toch nog tevredener kunnen zijn.

De US$ versus de €

De dollar heeft de weg omhoog ingeslagen (zie figuur 6 waarin de dagkoersen zijn opgenomen). Hij ligt nu tegen de eerste weerstand van het 50-daags voortschrijdend gemiddelde. Er wordt positief gedivergeerd dus dit niveau zal wel genomen worden. De weekgrafieken zijn ook positief. Wij zien de stijging daarom nog verder gaan. Het MA150 zal genomen worden maar of de opgang het niveau van 78,4 zal bereiken blijft nog in het duister van de toekomst verborgen. Voorlopig echter ziet de ontwikkeling van de dollar er positief uit.

Het Goud

De prijs van een troy ounce Goud heeft een flink herstel laten zien, maar er is nog geen sprake van een hausse markt. Daarvoor zullen de twee gemiddeldes die wij in figuur 7 laten zien eerst moeten kruisen en een zogenaamd Golden Cross moeten gaan vormen. Dat zal echter nog even op zich laten wachten want inmiddels is een eerste weerstand bereikt en het zal enige tijd eisen alvorens dit obstakel genomen wordt. De daggrafiek geeft een duidelijk signaal af dat er om bezinning gevraagd wordt. Dit betekent niet dat daarna de stijging niet doorgezet zal worden, maar het is verstandig om even te wachten met het innemen van nieuwe posities.

De prijs van een vat Brentolie

Onder de druk van de problemen in het Midden Oosten is de prijs van een vat Bentolie flink gestegen. Nog steeds is deze prijs in opmars (zie figuur 8, waarin de weekkoersen zijn opgenomen), zo lijkt het, maar de daggrafieken roepen al om bezinning. De opwaartse druk is er uiteraard maar hij lijkt toch weinig kracht te hebben om het prijsniveau inderdaad voor langere tijd op een hoger niveau te brengen. Wij zullen de onrust in het Midden Oosten even moeten slikken maar daarna gaat de prijs weer een normaler niveau opzoeken.

Beleggen bij Vladeracken

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV

Risico profiel	Methode	2009 *	2010 *	2011 *	2012*	2013 tm 31-8*
Defensief	Stamrechtportefeuilles	8,3 %	8,2 %	-/- 1,6 %	7,9 %	0,9 %
Matig	Mix aandelen / obl.	17,8 %	13,3 %	-/- 7,4 %	11,6 %	3,0 %
Matig / fondsen	Fund Selector	34,3 %	13,1 %	-/- 12,7 %	-/- 1,0 %	-/- 6,7 %
Normaal aandelen	PRIJS<Waarde Methode	44,8 %	14,2 %	-/- 38,5 %	8,8 %	-/- 8,7 %
Actief aandelen	Amsterdam Selector	14,3 %	16,8 %	-/- 15,9 %	3,5 %	12,7 %
	Wereld Selector	6,0 %	14,0 %	-/- 10,5 %	16,0 %	52,4 %
Benchmark	AEX Index	36,4 %	5,7 %	-/- 11,9 %	9,7 %	5,9 %
	EuroStoxx 50	21,0 %	-/- 5,4 %	-/- 17,1 %	13,8 %	4,7 %

* Het gaat hierom het netto behaalde rendement over de genoemde periode, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

In alle actieve modellen zijn de portefeuilles inmiddels flink defensiever gemaakt doordat overal veel aandelenposities zijn verkocht. Het saldo liquiditeiten is in veel portefeuilles, die doorgaans tot 100% in aandelen belegd mogen worden opgevoerd tot 30% a 45%. Het resultaat is met name in de Selector-portefeuilles zichtbaar. Het rendement in deze portefeuilles is afgelopen maand weliswaar nog iets gedaald, maar duidelijk minder dan de AEX en andere aandelenindices. Portefeuilles waarin meer een lange termijn politiek van “buy-and-hold”wordt gevolgd hebben wat dat betreft meer te lijden gehad. Voor wat de goed gespreide portefeuilles betreft heeft dat weinig gevolgen gehad. Ook hier zijn de resultaten iets gedaald in de voorbije maand, maar in deze portefeuilles is een groot deel van het vermogen in obligaties belegd en onze keuze voor bedrijfsobligaties, die wij al langere tijd geleden gemaakt hebben, heeft de portefeuilles minder gevoelig gemaakt voor de gevolgen van de aan de gang zijnde rentestijging. Bovendien komt hier een gestage stroom rente binnen. Alleen onze fundamentele Prijs<Waarde Methode heeft een flinke tik ondergaan. En dat is gelegen in de positie in aandelen BAM Holding, die in al deze portefeuilles is opgenomen. Het nieuws dat het management van BAM voor ons had afgelopen week was bedroevend. Dat de resultaten weliswaar positief maar minder dan verwacht waren is tot daaraan toe. Maar dat zich problemen voordeden bij projecten doordat deze verlieslatend waren in tegenstelling tot wat het management van BAM daarover eerder had gezegd, dat mag rustig een flater van de bovenste plank worden genoemd. Toch zijn wij niet van zins om de aandelen te verkopen. Het bedrijf is goedkoop. En is door de koersval alleen maar goedkoper geworden. Maar dat er ergens bij BAM een kop zou moeten rollen, daar zijn wij het met velen eens.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke wij uit onze dagelijkse analyses voortvloeien treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl, onder de kop “Publicaties” (in chronologische volgorde) of op de website van De Technische Belegger, www.vladeracken.nl, waar u onderaan de meest recente uitgave de onderwerpen gegroepeerd vindt met een koppeling naar het meest recente artikel van elk onderwerp.
De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 7 oktober 2013.

Den Haag, 2 september 2013
G.K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer