De Technische Belegger • Jaargang 24 • Nr 6 • 11 juni 2018

Er lijkt wat licht te stralen aan het einde van de tunnel, maar de vraag die bij ons leeft is of we het dan over het einde van de tunnel hebben of over een gaatje in het pafond. Er gaat weer onderhandeld worden door Europa en de VS over de importtarieven, maar mag men deze afspraak serieus nemen, wanneer één ding vaststaat en dat is dat men te maken heeft met een zeer wispelturige president, die de wereld economie en ook die van Amerika niet voor ogen heeft maar wel zijn eigen gelijk. In ieder geval gaat men weer in gesprek en de kans dat het uit gaat draaien op enige concessies van Europa is groot. En het past in het algemene streven van Europa, dat minder afhankelijk wil worden van Russisch gas, dat men meer liquide gas uit de VS gaat importeren. Het probleem is dat dit duurder is en dat is ook een van de goede redenen waarom men het nog niet doet. En de infrastructuur in Europa is er ook nog niet klaar voor. Hoe dit ook zij, er is weer een deur op een kier gezet en de aandelenmarkten zullen hier ongetwijfeld van gaan profiteren. Om een handelsoorlog te voorkomen dient er echter ook nog overeenstemming te komen met de Chinezen. Zonder China was de ontmoeting met de president van Noord Korea nooit tot stand gekomen. Een succes op dat front is voor Trump ongetwijfeld het grote doel (met de schittering van een Nobelprijs in de lucht) en dat maakt een handelsoorlog met China niet aantrekkelijk althans niet op korte termijn. Al met al lijkt het er dus op dat er enige spanning op het wereld toneel weg gaat vallen en dit meer positieve gevoelen lijkt zich ook te uiten in bepaalde zeer prille signalen die de Technische Analyse uitstraalt. Bij het zien hiervan hieronder dient men zich goed te realiseren dat de Technische Analyse slechts registreert. Het is geen koffiedikkijkerij, het is geen voorspellingsmachine. Maar hij registreert wel over een breed front vele oorzaken die uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor de gang van zaken op de beurzen. Zo kan de Technische Analyse ogenschijnlijk voorlopen op de actuele ontwikkelingen op de beurzen maar zoiets toont alleen maar aan dat de noodzakelijke ondertoon aan het veranderen is. Als wij dus hieronder een langere termijn indicator laten zien die positief geworden is dan betekent dat niets anders en niets meer dan dat de verhoudingen in het langere termijn mechanisme van de beurs iets aan het verschuiven zijn en wel ditmaal in de goede richting. Verwacht dus geen grote plotselinge uitschieters op de beurs, maar lees er alleen maar een geruststelling in dat de kans op een plotselinge val niet dreigend (meer) is. Tot slot wijzen wij u er ook op dat het een eerste eenling is en ook dat de beurzen nu in het zwakke seizoen zijn aanbeland. Maar de optimist zal antwoorden dat het beter is dan niks.

De S&P500 en de Average True Range (fig. 1)

Er zijn vele studies die wijzen op positieve en negatieve signalen. De Average True Range is daarbij een veel bestudeerde indicator. Het is ons niet bekend wie de eerste was die wees op het niveau van 1.343, dat cruciaal bleek te zijn in de analyse van de positie van de S&P500 Index. Wij hebben een daggrafiek van de S&P500 in figuur 1 opgenomen die vier jaar bestrijkt en waarin twee dips in de ontwikkeling van de index duidelijk worden aangeduid door een positie van de begeleidende Average True Index boven 1.343. Het is zelden dat één indicator in de analyse volstaat. Er is altijd een bevestiging nodig en deze bevestiging komt in dit geval uit de verhouding koers en MA50 en MA200. Een doorschrijding van het MA50 bevestigt en een doorschrijding van het MA200 zet de boel op scherp. Een doorschrijding van het MA200 is bij de derde bodem niet meer opgetreden Deze derde bodem lag ook hoger en toen de koers weer door het MA50 ging naar boven toe, was het al duidelijk dat de negatieve stemming aan het keren was. Reeds eerder wezen wij erop dat het meest plausibele scenario dat zich aan het ontrollen was, bestond uit een pullback, die de koers van de S&P500 terug zou brengen tot de dalende bovenlijn van de wedge, die zich gevormd had. En het ziet er nu naar uit dat deze mogelijkheid zich ook gerealiseerd heeft. De bovenlijn werd aangeraakt en daarna ging de koers weer omhoog. Al eerder was dus de 1.343-lijn doorschreden door de Average True range. Figuur 1 laat daarmede een positief beeld zien, maar wees voorzichtig want één zwaluw wordt in een duidelijk Nederlands spreekwoord niet voldoende geacht om de zomer maken.

De AEX Index op dagbasis (fig. 2)

In figuur 2 laten wij het laatste screen zien van ons historische archief van de technische patronen in de AEX Index. In april van dit jaar brak de AEX Index uit een bodempatroon. Het doel dat wij toen berekenden was 575. Dit doel werd 13 handelsdagen geleden op een haar na bereikt. De weg omhoog werd onderbroken door een horizontaal kanaal, hetgeen doodgewoon was. De markt was even toe aan een consolidatie. Toen het doel bereikt was ging de markt weer omlaag en hij ging tot aan de bovenkant van dit kanaal. Men zou het een pullback kunnen noemen (samenvallend met de pullback hierboven bij de S&P500), met dien verstande, dat de beweging bij de AEX Index eerst relatief hoog gekomen was, waaruit hij dan de pullback inzette. Hoe dit ook zij de koers ging weer omhoog maar afgelopen vrijdag trad er opnieuw een duidelijke daling op, die de steunlijn weer aanraakte. Op zichzelf was dit geen wonder want de Momentum Analyse was negatief aan het divergeren en de weekmoman was dalende. Een verdere correctie lag dus voor de hand, maar de daling met de witte candle van vrijdag wijst misschien op iets anders dat niet direct uit figuur 2 te destilleren valt. In figuur 2 is de Momentum Analyse gaan dalen en daarin staat de AEX Index vrijwel alleen. In de meeste markten is deze nog steeds stijgende. Tezamen met de witte candle zou dit erop kunnen duiden dat de rally nog niet afgelopen is.

De S&P 500 Index op weekbasis (fig. 3)

In figuur 3 ziet u opnieuw de koersen van de S&P500 maar nu op weekbasis. Er zijn twee horizontale lijnen getekend en deze liggen op 2.742 en 2.573. Ze zijn afkomstig van een artikel, dat enkele weken geleden verscheen in Amerika waarin men erop wees, dat dit de grenzen waren die men in de gaten moest houden. Onder 2.573 zou zich een baisse in zetten. Boven 2.742 kon men een rally verwachten. Afgelopen week sloot de S&P500 boven 2742. Daarbij is het opvallend, dat de Momentum Analyse van de S&P500 stijgende is. Hiermee onderscheidt hij zich van de Momans van indexen in Europa en Azië, want in die gebieden zijn zij overal dalende. Wie gaat dat winnen? Zal Amerika blijk geven van een valse break-out of is het de rest van de wereld die zich aan gaat passen en de dalende tendens om gaat zetten in een stijging? Wij houden het op het laatste. Daarmede hebben wij alles gezegd want de ruimte die beschikbaar is bij de SP500 en die beschikbaar komt in de rest van de wereld is gering. Wij gaan er daarom van uit dat de stijging geen doorbraak ten gevolge zal hebben van de top in de S&P500 op 2.872. Dit is een boude uispraak want de Nasdaq en de Russell 2000 zetten afgelopen week wel al nieuwe Highs. Ook zien wij de top in Amsterdam van de AEX Index op 572 nog niet gebroken worden. Als extra argument wijzen wij op de Slowed Stochastics in figuur 3, die stijgende is maar een daling heeft onderbroken zonder dat een echte bodem (op het juiste niveau) gezet werd. Bij de Momentum Analyse in figuur 3 valt op dat er eigenlijk sprake is van negatieve divergentie en dit gaat niet verbeteren, zo lijkt het, ook al volgt er nog een stijging. Al met al ziet de markt er dus positief uit maar lang lijkt dit allemaal dus niet te gaan duren. Misschien moeten wij de echte oorzaak zoeken in de wispelturigheid in het Witte Huis.

De Rente in € (fig. 4)

“De rentestijging in de VS is even voorbij”, zo schreven wij een maand geleden al. En dat is nog steeds zo. De lange rente is daar weliswaar begin juni wat opgelopen, terug naar de weerstand net boven 3%, maar opnieuw zakte de rente daarna. Er is sprake van korte termijn topvorming en men moet er dus vanuit gaan dat in de VS de zomermaanden in het teken van een rentedaling zullen staan, niet van een rentestijging. In Europa daarentegen is het beeld veel minder gunstig. In figuur 4 ziet u twee grafieken. De bovenste is die van de Duitse Bund-future, een index die een mandje van 10-jarige Duitse staatsleningen symboliseert. Deze loopt op als de rente daalt en daalt als de rente stijgt. Kortstondig daalde de rente in Europa afgelopen maand waardoor de koers van de Bund tot bovenin het ligt dalende kanaal steeg. Maar direct daarna kwam de ECB met de mededeling dat komende week over het beëindigen van haar QE-programma vergaderd zou worden en prompt steeg de rente weer. De Bund daalde daardoor weer terug naar het midden van het kanaal. Onderin de figuur ziet u de 10-jarige rente in Nederland weergegeven. In die grafiek is hetzelfde kanaaltje te zien, nu licht stijgend. Daar lijkt de beweging zelfs nog minder, maar dat is optisch bedrog, de twee grafieken bewegen al jaren precies tegenovergesteld aan elkaar en dat hoort ook zo.
Maar beide kanaaltjes zijn onderdeel van een veel groter kanaal (ook in de figuren getekend), dat ook nog altijd in takt is gebleven en dat juist wijst op een langjarige trend van dalende rentes. Op basis van de uitspraken van de ECB zou men moeten veronderstellen dat dit kanaal zijn langste tijd gehad heeft en dat wij in de komende maanden een doorbraak gaan zien uit dit kanaal in tegenovergestelde richting: een rentestijging derhalve. Maar technisch bezien is er geen enkele aanleiding om te verwachten dat dit daadwerkelijk gaat gebeuren. De kleinere kanaaltjes rechts in de figuur zijn continuatiepatronen. Zij duiden op het aanstaande hervatten van de lange termijn trend, zeker na de laatste kleine piek in de Bund-grafiek. De enige conclusie die wij daarom voorlopig durven te trekken is dat het renteverschil tussen de Europese en de Amerikaanse lange rente in de komende weken weer kleiner zal gaan worden. Verder wachten wij nog steeds op een duidelijk signaal ten aanzien van de richting waarin de lange termijn rente zich zal gaan ontwikkelen en wij zijn meer gaan twijfelen aan het overal klinkende, meest waarschijnlijke scenario, dat de rente in Europa weer zal gaan stijgen in het 2de halfjaar van 2018. Maar onze conclusie heeft wel consequenties voor de koers van de $!

De US$ en de € (fig. 5)

Op gezette tijden grijpen wij terug op de grafiek die u in figuur 5 ziet. Dit is een maandgrafiek van de koersontwikkeling van de $ versus de € en haar voorgangers, de Duitse Mark en de Gulden. De grafiek begint in 1970. Te zien is een zeer lange termijn trend waarbij de $ door de jaren heen geleidelijk zwakker is geworden ten opzichte van de €. Beide lijnen tonen hetzelfde beeld, alleen in omgekeerde volgorde ten opzichte van elkaar. De bovenste grafiek toont de koersontwikkeling van 1 $ uitgedrukt in €-centen en de onderste grafiek toont de ontwikkeling van 1 € uitgedrukt in $-centen. Ook hier ziet u een vorm van optisch bedrog bij de behandeling van koersgrafieken. Want in de bovenste grafiek is de lange termijn trend gebroken en geldt de kracht van de € van dit voorjaar als “pullback”. Maar in de onderste grafiek is de lange termijn trend niet gebroken en geldt de recente kracht van de € juist als het begin van de hervatting van de lange termijn dalende trend van de $. Cruciaal voor een uiteindelijke conclusie is de vraag of de $ de grens van 86,7 kan doorbreken (bovenste grafiek, 1,14 in de onderste grafiek). En zover is het nog niet. Maar vanuit fundamenteel oogpunt bezien zijn de wensenlijst van Trump en de door hem ingezette handelsoorlog beiden redenen om een verzwakking van de $ op termijn te verwachten en dus een voortzetting van de lange termijn trend in het onderste deel van figuur 5.99999

De prijs van een vat Brentolie (fig. 6)

Elke trend vertoont regelmatig periodes van consolidatie. Het zijn de fases waarin de krachten worden verzameld om de volgende sprong in de trend te maken. In dalende trends duren deze fases vaak wat korter dan in opgaande trends, maar het principe blijft hetzelfde. En de olieprijzen zitten in een opgaande trend waarbinnen al weer drie weken lang een consolidatie plaatsvindt. Die verloopt ordelijk, zonder grote problemen, of wel niets om zich zorgen over te maken. Een daling tot rond US$70 per vat is daarbij goed denkbaar en verandert niets aan deze conclusie. De olieprijzen hebben wat ons betreft nog altijd niet het hoogste punt van de huidige trend bereikt. Wij houden nog steeds de eerstvolgende weerstand op US$89 in de gaten en houden rekening met een uiteindelijk doel van US$120 per vat Brentolie. Dit neemt niet weg dat het koersdoel van de kopschouderbodem uit de periode 2015 – 2017 nu gehaald is! De indicator (een Stochastics) onderin de figuur bevestigt slechts dat de trend wat te snel omhoog was gegaan en een adempauze noodzakelijk was geworden.

Goud (fig. 7)

Langzaam maar zeker zakt de koers van een troy ounce goud weer naar de steun op US$1.237. Dat doel hoeft niet bereikt te worden, een draai boven dit niveau omhoog zou slechts een teken van kracht zijn. Maar het patroon in figuur 7 is wel in evenwicht als dat niveau gehaald wordt. Het betekent slechts uitstel van executie, want het maakt het grote bodempatroon in de figuur dat zich als sinds 2013 aan het ontwikkelen is er alleen maar sterker op. Inflatie, die in veel landen inmiddels de kop op begint te steken, is nog lang niet voor eeuwig overwonnen en een doelstelling van 2%, zoals centrale bankiers denken te kunnen handhaven, zou nog wel eens een wassen controleneus kunnen gaan blijken! Maar voor de komende maand verwachten wij weinig goeds van het goud. Weliswaar was afgelopen maand positief, maar dat betekent nog niet dat er op korte termijn een bodem is ontstaan. Een verdere daling richting US$1.237 is zelfs waarschijnlijk.

Beleggen bij Vladeracken

2018 is vooralsnog een saai jaar. Dat zou men wellicht niet zeggen wanneer kranten en nieuwsprogramma’s bekeken worden, er is met name aan het geopolitieke en handelsfront van alles aan de hand, maar per saldo zijn de meeste beurzen nauwelijks van hun plaats geweest als men de huidige beursstanden vergelijkt met die van begin dit jaar. De AEX Index is zelfs een positieve uitzondering met een resultaat tot op heden van 2,8% (exclusief dividenden). De EuroStoxx 50 Index bijvoorbeeld is per saldo zelfs 1,3% gedaald dit jaar. Maar het verschil tussen -1,3% en 2,8% is natuurlijk verwaarloosbaar. Dat de beste kansen in de Benelux gelegen hebben tot op heden is wel duidelijk uit onze eigen scorekaart. De Benelux Selector tekende tot op afgelopen vrijdag voor 14,7% inclusief kosten. Dit model steekt daarmee met kop en schouders uit boven de andere modellen. Want verder zijn de resultaten per saldo in lijn met die van de meeste beurzen, namelijk rond het nulpunt. Bedenkt men echter dat obligaties dit jaar een duidelijk negatief resultaat hebben laten zien en dat onze rendementen netto zijn (dus na kosten), dan is het uitgangspunt voor de tweede helft van dit jaar nog steeds in orde. Er is immers slechts een pas op de plaats gemaakt en wij zijn nog steeds optimistisch over de kansen voor geheel 2018. Afgelopen maand hebben wij voorzichtig een begin gemaakt van het herbeleggen van de beschikbare vrije middelen en dat verwachten wij komende maand voort te zullen zetten. Maar het aan de zijlijn wachten heeft ons tot nog toe geen windeieren gelegd dit jaar en wij blijven dus voorzichtig tot de signalen voor een vervolg van de huidige rally duidelijker geworden zijn.

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *

Risico profiel	Methode	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	Jaar doel
Zeer defensief	Stamrechtportefeuilles	7,8 %	4,0 %	0,4 %	2,9 %	-/- 10,7 %	5,7 %	-/-0,9 %	4 %
Matig	Mix aandelen / obl.	11,6 %	6,5 %	-/- 0,9 %	16,2 %	-/- 3,4 %	10,7 %	1,3 %	5 %
Matig / fondsen	Fund Selector	-/- 1,1 %	6,6 %	3,6 %	-/- 1,5 %	1,1 %	5,5 %	0,3 %	6 %
Normaal aandelen	PRIJS<Waarde	8,8 %	10,8 %	-/- 16,0 %	23,2 %	0,2 %	12,5 %	-/-0,8 %	8 %
Actief aandelen	Benelux Selector	3,5 %	15,3 %	-/- 2,8 %	27,3 %	0,2 %	23,7 %	14,7 %	8 %
	Europa Selector	16,0 %	47,7 %	-/- 4,4 %	22,9 %	4,2 %	8,2 %	-/-1,3 %	8 %
Benchmark	AEX Index	9,8 %	17,2 %	5,6 %	4,1 %	9,4 %	12,7 %	2,8 %
	EuroStoxx 50	13,8 %	17,9 %	1,2 %	3,9 %	0,7 %	6,5 %	-/-1,6 %

* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl. De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 2 juli 2018.

Reeds besproken onderwerpen: Algemeen	Obligaties
Vladeracken beleid t.a.v. bestandsvergoedingen en plaatsingfees	Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland
Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017 en voor 2018?	Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund en ProShares Ultra Short Treasury
Onze macro-economische- en rentevisie (2013, 2016) De Japanse beurs De aandelenbeurzen in de BRIC-landen	Credit Linked Notes en Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
Aandelen
Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek), Wereldhave	High yield obligaties van Altice, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS en Sunrise en Volkswagen
Aandelen: Aalberts, Alten, Arcadis, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Heineken (Holding) , Imtech, Koninklijke Olie, Nokian Renkaat, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen	Memory Coupon Notes op Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch
Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom	MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding
Overige onderwerpen	Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, FrieslandCampina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev en Tennet, Tier 1,2 of 3? en Coco’s
Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische $, het Britse £, de Canadese $, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement	Range Accrual Notes van de EIB en RBS
Volatility, handelssystemen, derivaten, ETF’s	Steepeners (incl. renteherziening) van BNG, NIBC, Ned. Waterschapsbank en Rabobank
TA indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen	Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Den Haag, 11 juni 2018
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.