2016 – Vladeracken

Een beetje geduld a.u.b.

27 december 2016/in Beurscommentaar, Weekbericht/door

Stand van de AEX Index op het moment van schrijven (26 december 2016) 482,68

Onze conclusies:

Korte termijn:	reactie
Middellange termijn:	positief
Lange termijn:	positief
NB. Calamiteiten niet in aanmerking genomen

Een adempauze op de aandelenmarkten

De AEX Index is vorige week met een koers van 482 tegen de 2/3de Fibonacci weerstandlijn gekomen en tegelijkertijd is hij tegen een groot veld van bodems gebotst dat ontstond toen er in de eerste helft van 2015 7 toppen werden gezet waaronder de top van 510. Daar wordt al lang verlekkerd naar gekeken, maar voorlopig is het nog niet zover want voordat de rally voortgezet kan worden is er eerst een rustperiode nodig, waarin de nodige krachten verzameld moeten worden. Uitstel is uiteraard geen afstel, dus wij achten het bereiken van dit doel zeker mogelijk. De eerste 100 dagen van Trump moeten nog komen en gedurende die tijd moeten er toch veel maatregelen genomen worden om zijn ambitieuze economische plannen te verwezenlijken. En deze 100 dagen vallen nog steeds binnen het goede seizoen. De stagnatie van dit moment moet dus zeker niet gezien worden als het einde van het vermaak. De S&P500 is nu al gedurende 8 werkdagen aan het consolideren. De AEX (en ook andere beurzen in Europa) is drie werkdagen geleden begonnen met zijn reactie/ consolidatie.

Hoe lang moet dat nog duren? De dunne markt tussen de feestdagen in zou voor een verrassing kunnen zorgen, maar wij zien geen signalen, die daar op zouden wijzen. Dat wil ook niet zeggen, dat wij zoveel negatieve signalen zien. Het zijn slechts overbought situaties die weliswaar hier en daar al aan het slinken zijn, maar waarvan ook nog vele waarschuwende signalen uitgaan. Ook het Mean Reversion syndroom is nog overal te zien. En er is zeker een terugval in de sentiment indicatoren aan te wijzen, maar om een rally te kunnen ondersteunen zullen ze nog duidelijk lager moeten komen. De AEX Index is inmiddels uit zijn dalende trendlijn gebroken (te trekken vanaf de eerder genoemde toppen uit 2015), maar of hij daar weer niet (even) onder zal duiken is niet in te schatten. Overigens was de AEX Index met name door het zware gewicht van Koninklijke Olie een van de laatsten, die een doorbraak realiseerden.
Opvallend is het dat er in Amerika negatief wordt gedivergeerd. Dit verschijnsel ziet men in de dag, in de week- en ook in de maandgrafieken. In Japan ziet men dit verschijnsel alleen maar in de daggrafiek. In Europa is het nergens te vinden. Nu is de stijging in Amerika veel uitgesprokener en sterker geweest dan in Europa. Japan kwam als goede tweede uit de bus en Europa was de duidelijke achterblijver ook al zal iedereen tevreden zijn met de einde jaarrally.

De DAX Index op dagbasis

Met een slotkoers boven 11.430 is de koers van de DAX Index boven de bovenzijde van zijn horizontale kanaal gekomen. Hij zal daar niet blijven. U moet er rekening mee houden dat hij op een van de komende dagen, misschien pas begin januari er toch weer onder zal noteren, al was het maar voor even. Het is pas drie dagen geleden dat er aan de stijging een einde kwam. De Momentum Analyse daaronder is al gedurende 8 dagen aan het dalen en ligt nu al dicht bij de nullijn. De helft van de daling, zo zou men even ruwweg kunnen zeggen, zit er dus al weer op. Maar zo vriendelijk als het tot nu toe gegaan is hoeft het niet te blijven gaan. Er moet rekening gehouden worden met een iets sterkere daling met name als de reactie op zijn einde loopt. Dat wij het niet over een correctie hebben is wel duidelijk. Zowel de maand- als de weekgrafiek van de DAX munten uit door een gebrek aan divergentie. De indicatoren stijgen nog steeds in deze grafieken. In de daggrafiek, die wij hierboven tonen, zou men kunnen zeggen, dat de laatste top niet meer wordt gevolgd door de Momentum Analyse. Natuurlijk duidt dit achterblijven op een daling maar als wij hierboven stellen dat er geen sprake is van negatieve divergentie in de grafieken van de DAX (en andere indexen in Europa) dan doelen wij op een bevestiging van een hele beweging en niet op het niet gelijktijdig inzetten van een daling. Overigens blijft de Zone Oscillator helemaal niet achter. Het beeld wat u in de figuur ziet is duidelijk positief. Alles ligt op de juiste plaats en alles geeft ook de juiste signalen af. De enige opmerking die gemaakt moet worden is dat de koersen ver van het MA50 liggen en dit laatste gemiddelde ligt ook een beetje ver boven het MA150. Daar komt altijd een einde aan en dat is het verschijnsel van de Mean Reversion, dat wij boven noemden. Grote afstanden worden altijd als reactie zonder meer teruggebracht tot kleinere. De Zone Oscillator ligt hoog. Hij zal in de toekomst omlaag getrokken worden, maar daar is geen tijdsbestek aan verbonden. Dat hij omlaag gaat is overigens zeker. Hoogstwaarschijnlijk duidt dit op een periode iets later in het nieuwe jaar. In Amerika leest en hoort men met de regelmaat van de klok, dat de markt aldaar met tot wel 80% overprijsd is. Als we het cijfer 80 in het midden laten dan blijft er in ieder geval over, dat zij van mening zijn dat er met een forse correctie in de naaste toekomst rekening moet worden gehouden. Wij vinden dat niet vreemd. Weliswaar hebben wij op dit moment geen grafieken, patronen of indicatoren die op een hevige correctie duiden, maar dat aan alles een einde komt is iedereen welbekend. In ieder geval geldt deze wijsheid voor de effectenmarkten. Op dit moment echter houden wij het op een gematigde reactie. En deze conclusie wordt zonder meer bevestigd door de week- en maandgrafieken die overal stijgende zijn.

Figuur 1.

De Rente

Op de daggrafiek hebben de indicatoren de stijging reeds hervat. De werkelijke notering van het effectieve rendement op 10 jarige Nederlandse Staatsleningen zal snel volgen. De weekgrafiek is echter in mineur. Het niveau zal dus wel binnen zijn eerder aangegeven grenzen van 0,40% en 0,60% blijven.

De US $ in €’s uitgedrukt

Ook de dollar is zes werkdagen geleden in een consolidatiefase gekomen. Maar er wordt in de daggrafiek flink negatief gedivergeerd. Daarom zien wij hem gaan dalen De weekgrafiek ziet er ook niet erg bemoedigend uit en alles tezamen wijst dit erop, dat men het de komende tijd niet moet gaan zoeken in een stijgende dollar. Deze conclusie past overigens in wat wij hieronder stellen aangaande de prijs van het goud. Op dit moment is er sprake van een duidelijke negatieve correlatie tussen de waarde van de dollar en de prijs van het goud. Als de eerste dus gaat dalen dan moet men verwachten dat de tweede gaat stijgen.

De prijs van een vat Brentolie

Er is weinig verandering gekomen in de ontwikkeling van de prijs van een vat Brentolie. De reactie, die hier na de doorraak van het US$53-niveau is ingezet, is nog niet afgelopen. Het zal er om houden of US$53 voldoende steun gaat geven, maar zo neen, dan zal toch snel daarna opnieuw een doorbraak plaatsvinden, want de krachten die zorgen voor een hogere prijs zijn nog duidelijk aanwezig.

Het Goud

De World Gold Index is op US$1.135 per troy ounce gekomen en zoals het er nu naar uitziet zal de daling hier gestopt worden. Er ligt een weerstand op US$1.210. En wij zien de stijging die nu zou moeten gaan volgen voorlopig niet verder komen dan dat niveau.

Strategie

Wij zijn vrijwel volledig belegd, maar hebben afgelopen week onze posities in Philips uitgebreid en denken er over om aandelen Kendrion te verkopen. En verder doen wij waar nodig aan “onkruid wieden” herwegen en het zeil strakker zetten.

Agenda voor de komende week

Afgezien van wat standaard wekelijkse gegevens over consumentenuitgaven, werkgelegenheid etc. in Europa en de VS zijn de statistici op vakantie en is er dus geen economisch nieuws van enige betekenis te verwachten komende week.

NB

Rondom het begin van iedere maand zal er door ons geen beurscommentaar meer gegeven worden. Wij verwijzen u in plaats hiervan naar onze nieuwsbrief De Technische Belegger, waarin een veel uitgebreider commentaar te lezen is. U vindt deze op de site www.vladeracken.nl.

Den Haag, 26 december 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

Philips: from Electronics to Medical – Memory Coupon Note

23 december 2016/in Aandelen, Gezondheidszorg, IT Hardware en electronica, Philips/door

(Publication date December 23, 2016)

Introduction

Last week, we published an article on Philips (Medical). The company’s transformation seems to be completed after the IPO of Philips Lighting and the sale of Philips Lumileds. From an electronics conglomerate, the company transformed into a specialist in the field of medical technology. We discussed in this article, the outlook for the company and the share and showed a chart which could be read as a technical buy signal.

Memory Coupon Note on Philips

But not everyone is interested in the shares as an investment. To that end we already mentioned the existence of a so-called Memory Coupon Note issued by BNP Paribas with the underlying Philips shares.

Memory Coupon Notes – The principle

A Memory Coupon Note is a bond with a “memory”. This type of loan is issued with a fixed coupon, but whether the coupon is paid out depends on the closing price of the underlying stock on the coupon date. This rate is called the coupon limit. If in a year the share is trading below the coupon limit, you will not be paid interest. But the interest payment may only turn out to be postponed. Because when a year later the share price quotes above the coupon limit, you not only receive the interest of that year but also all interest payments from previous years that were not paid until then. In that sense, this type of bond is “cumulative.”

But the fly in the ointment is the repayment condition. As long as the price ends above the coupon limit on the maturity date there is nothing to worry about. You will then be paid the interest and 100% of the principal. But if the share price ends below the coupon limit, you receive only a portion of the principal return and you get paid no interest. Moreover, all the interest that has not yet been paid in prior years shall be canceled.

The redemption price of the bond is up to 100%. But the rate of repayment can also turn out to be significantly lower. To determine the exact maturity value, the “initial value” is important. The initial value is the price of the underlying share at the time of issuance of the bond (this rate is recorded at inception by the issuer and published as such). But now it comes. If the price on the day of redemption is below the coupon limit, you will get fined for the loss of share price (not the bond), measured relative to the initial value. Below the coupon limit the MCN thus acts as a reverse exchangeable (or reversed convertible).

Earlier, we wrote extensively about Memory Coupon Notes BNP on Royal Dutch. In this piece we gave an overview of the currently outstanding MCNs issued by BNP.

But we will now explain the principles outlined above using the Memory Coupon Note BNP on Philips as an example.

Memory Coupon Note on Philips

This loan was issued by February 16, 2015 with the following terms / definitions:

ISIN code: XS1183469391
Coupon: 8%
Underlying share: Philips
Initial: € 24.535 (Philips closing price on February 16, 2015)
Coupon Limit: € 19.95
Coupon Date: February 16
Maturity date: February 16, 2018
Customer: BNP Paribas SA (rated A +)
Minimum denomination: € 1,000
Exchange listing: Euronext Amsterdam

On February 14, 2016 the closing price of the Philips share was € 22.85. That’s more than the coupon limit of € 19.95 and thus BNP paid the coupon. If at that time the bond would have matured as well, you would have received 100% of the nominal value as repayment. Notice that it does not matter whether the share traded above € 24.535, the initial value. Getting back 100% is based on the share trading above the coupon limit, which is € 19.95.

The lowest level at which Philips shares traded since the bond was issued, is € 20.48 (on 29 September 2015). That’s still above the coupon limit, no problem therefore, one might say.

Negative scenario

But let’s assume the share trades on February 14, 2018 at € 18. That is below the coupon limit defined on the date on which the redemption price of the bond was established. In that case you will not receive (to start with) the coupon on February 16, 2018, nor any coupons that may have been delayed in prior years. But moreover, the bond will not mature at 100%, but only at 73.36% of the principal.

For € 18 is less than the coupon limit of € 19.95. So, we look at the loss relative to the initial value of € 24.535. A decline from € 24.535 to € 18 means a loss of 26.36%. 100% minus 26.36% = 73.36%. Thus the repayment value at maturity is set at 73.36% of the principal amount of € 1,000 each.

And this loss can increase to 100% of your investment, namely if and when Philips shares drop back to € 0.

Memory Coupon Notyes are of the “dirty” type

MCN’s are of the “dirty” type. When buying and selling of this type of bonds you will see no interest settlements on your bank transaction statement. Also in the portfolio you will not see any interest build-up. That’s because the interest is you pay when buying the bond is part of the price of the bond. In our example, the MCN on Philips, on February 16, you will see the price of the bond fall by 8 percentage points if the interest payment actually takes place. This particular bond currently has a price of 109.70% to 110.7% (bid versus ask price; your selling price versus your purchase price on the exchange; the difference of 1% is the spread BNP receives for maintaining a market in these securities). At that price on February 15, you will see the bond price fall to 101.7% – 102.7% on February 16 at the opening.

Then, after February 16, 2017, during the time leading up to February 16, 2018 (in theory) the bond price will gradually rise up to finally 108%, provided, of course, the share price remains above the coupon limit.

Effective yield

With this knowledge, one can calculate a yield. You buy, after all, at 110.7% and receive, if all goes well, twice 8% and once 100% in return. On December 20 we calculated that the implicit interest build up within the bond price is 6.73%. Of the 8% that will be paid on February 16, 2017 6.73% has already accumulated since February 16, 2016. The actual price, excluding interest, of the bond thus stood at 103.97%. A bond that pays 8% interest during a year and two months at that price has an effective yield of 4.39%!

That’s a nice deposit!

Warning

But mind you, you do not have a deposit, you have a bond with an equity component in this case. The yield of 4.39% is valid only if the price of the Philips share on February 16, 2018 ends above € 19.95! Memory Coupon Notes are not for nothing defined by the regulators as “complex products”.

Technical position

And that still means you have to build a “stop loss” here. So we go back to the Philips price chart from our previous article. But now we have entered at the bottom of the chart the price development of the bond discussed above.

Figure 1 (taken from the Dutch version of the article).

The share has already been trading for three years within a band between € 20.7 and € 28.3. The move upwards is still not a fact, but it seems to be in the verge of happening. We would like to set a stop-loss limit for the price of the share of approximately € 26. This boundary we derive from the chart, because it coincides with four peaks. Is the price below, one can consider selling the bond to avoid the risk of further price falls. There is theoretically a line imaginable along which the price of the bond must grow until the redemption takes place. That line rises at a rate of 0.75% per month measured from 100%. That line could serve as a stop-loss limit for the bond. We do not advocate this and not show this line in the chart. Because the theoretical pricing of the bond is a much more difficult task, depending on many more factors, which would then also have to be taken into account when calculating the theoretical stop-line and this would make the line drawn quite incomprehensible. We therefore prefer the simplicity of the price chart of the underlying share.

The graph also shows the effect of an interest payment (see the arrow pointing to February 16, 2016.

No dividend and conclusion

Incidentally, this bond has still another disadvantage. If the price of Philips increases, then the bond only benefits partially. After all, you will not receive dividends and eventually receive up to 100% redemption at maturity. This bond is not an alternative to the share if you would want to profit from a price increase to well above € 28.30. If you go for the capital gain on the share, select the share or derivatives on the stock. This loan is only a solution for those seeking a short-term interest-bearing investment.

The Hague, December 23, 2016

Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Asset

www.vladeracken.nl

Disclaimer
The author is responsible for the investment policy of Vladeracken BV, an asset management company licensed by the AFM. Vladeracken invests and / or invested in the securities discussed herein for its clients. This piece is not an investment advice. Whomever trades and / or invests in the securities discussed herein and in accordance with method(s) discussed does so at his own risk and expense. In this context, the author and Vladeracken BV disclaim all responsibility for the contents of this article. The securities discussed represent a high risk.

Even uitblazen

19 december 2016/in Beurscommentaar, Weekbericht/door

Stand van de AEX Index op het moment van schrijven (19 december 2016) 477,72

Onze conclusies:

Korte termijn:	positief maar moment van reactie is niet ver weg
Middellange termijn:	positief
Lange termijn:	positief
NB. Calamiteiten niet in aanmerking genomen

De aandelenmarkt, rust is even nodig voor een gezond vervolg

Vergist u zich niet. De reactie heeft zich wel degelijk ingezet ongeacht het feit, dat men hier en daar (zie de AEX Index) toch nog hogere koersen ziet. In de noteringen van de afzonderlijke aandelen is de reactie al duidelijk te herkennen. Wij hebben zo maar eens de grafieken van 30 aandelen bekeken, die wij at random namen uit ons universum. 22 van deze 30 aandelen waren aan het dalen. 8 zagen er nog goed uit en deze aandelen lagen vooral in de technische sector en in de energie (olie) sector. Wij hebben ook zo maar eens 12 indexen genomen en op de daggrafiek ziet men dat deze 12 stuk voor stuk een reactie hebben ingezet. Deze reactie ziet men niet terug op de weekgrafieken. Dit betekent dat hij beperkt gaat blijven. Deze laatste conclusie wordt bevestigd, zoals wij hieronder zullen zien, in de daggrafiek van de Dow Jones Industrial Index door bepaalde indicatoren. Als men er van uitgaat dat de prijs van het goud zich tegengesteld beweegt aan de koers van aandelen, dan vindt men bij het goud een bevestigende conclusie. De daggrafiek wijst op een stijging. In de weekgrafiek is daar echter nog(?) helemaal niets van te vinden. De aandelen markten zijn overal sterk overbought en de sentiment indicatoren liggen hoog. Eigenlijk is er dus niets te vinden, dat niet wijst op de oververhitting en de vermoeidheid van de markt. Een rustpauze is dus nodig. Dit betekent niet dat dit maandag overal al te zien zal zijn. Markten verschillen allemaal van elkaar ook al is dat vaak alleen maar te zien in kleine afwijkingen. Maar afgelopen vrijdag was overal een uitoefendag en zoiets is vaak een trigger voor de markt om een andere richting in te slaan. De goede ambiance lijkt echter nog niet voorbij. Toch zijn er indicatoren, die wijzen op een uitputting, die op een wat langere termijn gaat spelen. Wij gaan daar in deze blog geen aandacht aan besteden, maar het is goed om dit in het hoofd te houden. Bomen groeien niet tot in de hemel en deze uitspraak geldt zeker voor de effectenmarkten.

De Dow Jones Industrials Index op dagbasis

De index, die het eerste in Amerika een nieuw All-Time High neerzette, was de Dow Jones Industrial Index. U ziet daarvan hieronder de daggrafiek. De doorbraak door het MA50 geschiedde op 8 november (zie bij pijltje). Het was een koopsignaal. De Fast Stochastics had twee dagen eerder al een signaal gegeven (uiteraard was toentertijd niet te lezen, dat Trump de verkiezingen zou winnen. Algemeen werd aangenomen dat het signaal van de Fast Stochastics wees op een komende overwinning van Hillary Clinton). Ook de Momentum Analyse had reeds een koopsignaal gegeven. Het was een dag na het signaal van de Stochastics. De Zone Oscillator kwam een dag te laat hetgeen voor deze indicator normaal is. Hij is langzamer en duidt op een iets langere termijn. Al snel daarna, op 15 november om precies te zijn, waarschuwde de Moman voor een daling of misschien voor een hapering. De Fast Stochastics lag toen ook al tegen zijn top aan maar zoals gebruikelijk bleef hij daar liggen, indicerende dat het allemaal geen vaart ging lopen. Op 25 november zette de Zone Oscillator zijn top. Maar toen de Momentum Analyse op 8 december weer ging stijgen ging de Zone Oscillator op weg naar een nieuwe top. Een tweede top komt al niet vaak voor, een derde top is uiterst zeldzaam, wij gaan er dus ook niet vanuit dat deze gaat komen. Inmiddels ging ook de Fast Stochastics dalen en op woensdag vorige week, op 15 december ging de Momentum Analyse weer omlaag. En tegelijkertijd werd er negatief gedivergeerd want de laatste top in de DJIA werd niet meer geconfirmeerd. Op die 15de november zette de DJIA een zwarte candle neer en als u het met onze analyse eens bent dan weet u dat er nu meerdere zwakke dagen gaan volgen. Het koerspatroon zal nu omlaag gaan. De DJIA was de voortrekker van de laatste rally. Hij kwam ook met het beste resultaat. Nu is hij op weg naar beneden of ten hoogste gericht op een consoliderende fase. Zoals hierboven reeds gezegd. Geen van de twaalf indexen, die wij er op nakeken gaf een ander beeld. Maar overal vonden wij positieve weekgrafieken. De reactie waar de markten nu in geraakt zijn zou dus best eens zeer gematigd uit kunnen vallen, ook al wordt er op de daggrafieken overal negatief gedivergeerd. Steunniveaus zijn er voor wat de AEX Index betreft te vinden op 465, 458 en 446.

Figuur 1.

De Rente

Het beeld dat de grafieken van het effectieve rendement op Nederlandse Staatsleningen met een gemiddelde looptijd van 10 jaar tonen is gemakkelijk. Op 0,6% ligt sterke weerstand, op 0,4% ligt forse steun. Het meest voor de hand liggende scenario is daarmede afgetekend. Zowel op de week- als op de daggrafiek zijn de indicatoren dalende. Op de daggrafiek is er duidelijk sprake van negatieve divergentie. De komende tijd zal er dus nog wel meer gedaald worden maar wij wagen het te betwijfelen of de steun op 0,4% gebroken gaat worden.

De US $ in €’s uitgedrukt

De dollar brak door zijn weerstand rond 95. De daggrafiek is inmiddels in een reactie gekomen. Op de weekgrafiek is alles nog koek en ei. Euroland zal zich in de handen wrijven want een sterke dollar maakt de exportpositie voor de Europeanen sterker. Volgens de weekgrafiek zal een eventuele daling niet lang aanhouden. Het wachten zal daarna zijn tot Trump het roer heeft overgenomen want hij zal met een sterke dollar niet tevreden zijn. Ongetwijfeld gaat dit zijn “herstelprogramma” dwars zitten, hij kan dus best de dollarprijs naar beneden willen brengen via een ingrijpen door de FED. Maar zolang de rente in Amerika blijft afwijken van die in Europa en zolang het verschil ook nog groter wordt moet men niet verwachten dat de € (zonder ingrijpen door Trump) terrein gaat terugwinnen. Feit is dat met de doorbraak van de 95-grens een zeer lange termijn trendlijn is gebroken en een lange termijn consolidatiekanaal is verlaten. Dat pleit voor een flinke toename van de waarde van de $, tot misschien wel ruim aan de andere kant van “pari”. Alleen een snelle daling tot onder 95 kan aan dit scenario nog een halt toe roepen.

De prijs van een vat Brentolie

Het heeft er alle schijn van dat de prijs van een vat Brentolie zich ontworsteld heeft aan een horizontaal kanaal en dat hij nu tussen de grenzen van US$53 en US$70 / US$80 per vat ligt. Op basis van de laatste slotkoers is deze conclusie correct, maar er zijn op de grafieken een aantal aarzelingen te bespeuren. Hoe positief alles er nu dan ook uitziet het zou ons niet verwonderen dat we vandaag of morgen weer een notering gaan zien onder de US$53. Dat de olieprijs in de lift zit staat echter buiten kijf, maar het leven bestaat nu eenmaal uit vallen en opstaan en daar maakt de olieprijs geen uitzondering op.

Het Goud

Opvallend is het dat de prijs van een troy ounce goud aan een stijging toe lijkt te zijn. Althans dat zou men uit de dag chart op kunnen maken. De week chart is duidelijk nog niet zo ver. De conclusie moet dus zijn dat er een beperkte opleving in de maak is. Dit zou dus overeenkomen met onze verwachting dat de aandelenmarkten een beperkte daling in zijn gegaan.

Strategie

Wij zijn volledig belegd, met dien verstande, dat wij afgelopen week enkele posities in staal en aluminium (reactie op komst en de volatiliteit van dit soort aandelen maakt dat tijdige verkoop zin heeft).

Agenda voor de komende week

Wij wensen u een fijn kerstfeest toe komend weekeinde!

NB

Den Haag, 19 december 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Philips: van Electronics naar Medical

19 december 2016/in Aandelen, Gezondheidszorg, IT Hardware en electronica, Philips/door

(publicatiedatum 16 december 2016)

Inleiding

Voor het eerst in minstens 10 jaar hebben wij voor een deel van onze cliënten aandelen Philips aangekocht. Jarenlang gold Philips als hèt voorbeeld van een onderneming die zichzelf telkens weer opnieuw moest uitvinden en daardoor per saldo zonder focus bleef en niet verder kwam in de vaart der volkeren.

Philips, koersbeweging tussen 1983 en 2016

En wie naar de maandgrafiek in figuur 1 kijkt zal ons daar geen ongelijk in geven.

Figuur 1.

Natuurlijk, tussen november 1992 en september 2000 steeg de koers van € 1,92 tot een € 58,30. Wie de aandelen in die fase in bezit had, heeft er veel plezier van gehad. Maar dan had de eigenaar de aandelen wel in het najaar van 2000 moeten verkopen, want in de periode sinds september 2000, nu dus ruim 16 jaar lang, heeft de bezitter alleen dividend ontvangen, jaarlijks gemiddeld ongeveer € 0,62 per aandeel. En stalen zenuwen waren ook nodig, want tot 3 keer toe daalde de koers tot onder € 13 per aandeel.

Transformatie

Maar in deze periode heeft Philips wel een gedaantewisseling ondergaan. Het bedrijf heeft alles op het gebied van consumentenelektronica, semiconductors, licht, automotive en wat dies meer zij verkocht en heeft in plaats daarvan een geheel nieuw bedrijf gericht op medische technologie opgezet. Philips Electronics is Philips Medical geworden. Voor het eerst in meer dan 20 jaar kent het bedrijf weer enige focus op één specifieke activiteit. Dat, gevoegd bij het feit dat in de afgelopen dagen de koers door een belangrijke meerjarige weerstand is gebroken, is de reden om aandacht aan dit inmiddels niet meer zo Hollandse bedrijf te besteden.

Nieuwe kernactiviteit

Het meest recente jaarverslag is het verslag over boekjaar 2015. Philips Lighting, de verlichtingsdochter was toen nog niet op de beurs geplaatst met een eigen notering en Philips Lumileds, de Led-dochter, was toen nog niet verkocht. Dit jaarverslag is dus nog niet helemaal gewijd aan de nieuwe strategie, maar Philips nam in dit verslag al wel een schema op waarin zij haar nieuwe focus toelicht. U ziet dat schema in figuur 2.

Figuur 2.

Het gaat dus niet alleen maar om apparatuur voor ziekenhuizen, maar het gaat wel om alles waar technologie en elektronica worden ingeschakeld om de gezondheid van mensen van dienst te zijn. pharmacologie, biopharma, genetica, generica, etc., zijn voorbeelden van terreinen waarop Philips zich niet begeeft, of het moet zijn dat voor die gebieden apparatuur wordt vervaardigd. Philips Medical concurreert daarmee op de eerste plaats met twee andere grote concerns op dit terrein, General Electric en Siemens. Daarbij moet wel gezegd worden dat deze twee ondernemingen ook op veel andere gebieden actief zijn, maar zij zijn ook wereldwijd de grootste spelers op medisch technologisch vlak. En daarnaast zijn er op allerlei deelterreinen nog een hele reeks andere, kleinere, meer gespecialiseerde ondernemingen actief. Hier ligt dan ook meteen het eerste risico voor Philips, zij zijn niet de enige!
Philips deelt haar activiteiten op dit gebied zelf in 4 segmenten in. Zij noemt de segmenten “Imaging” (hier gaat het bijvoorbeeld om röntgenapparatuur {een van de oudere divisies} “ultrasound”-technologie, MRI-scanners, etc.), systemen voor het monitoren van de gezondheidstoestand van patïenten (zoals hardritme apparatuur, bedmonitoren, ademhalingsmonitoren etc.), (product)ondersteunende diensten en informatica voor de gezondheidssector.

Omzet en resultaten

Over 2015 werd een totale omzet behaald van € 24,2 miljard. Philips is geen kleine onderneming! De omzetverdeling luidt:

– Gezondheidszorg (Healthcare)	€ 10,9 miljard
– Concumer Lifestyle	€ 5,3 miljard
– Licht	€ 7,4 miljard
– Innovatie en interne diensten	€ 0,6 miljard

De lichtdivisie is de hoek waar Philips Lighting en Philips Lumileds waren ondergebracht, deze tak verdwijnt dus vrijwel geheel in het jaarverslag over 2016. In het 3de kwartaalverslag worden de automotive en de led-activiteiten al als gediscontinueerd buiten de cijfers gehouden. Philips Lighting heeft weliswaar inmiddels een eigen beursnotering, maar Philips heeft nog wel een flink belang in dit bedrijf, deze tak wordt dus nog meegenomen in de geconsolideerde resultaten van de groep.

Balanspositie

Per 30 september 2016 bedroeg de totale geconsolideerde balans van Philips € 30,9 miljard. Dat bestond uit eigen vermogen (€ 12,5 miljard), kort vreemd vermogen (€ 9,1 miljard) en lang vreemd vermogen (€ 9,3 miljard). Maar Philips heeft veel geld in acquisities gestoken de laatste jaren en dat betekent ook een relatief grote post “goodwill” van € 8,4 miljard. Gezien de grote hoeveelheid technische kennis, die het bedrijf daarmee binnenhaalt, waaronder veel patentrechten, lijkt dat niet een heel groot bezwaar. Maar op de balans prijkt ook nog een post immaterieel actief ter grootte van € 3,5 miljard. Hier vallen de feitelijke patenten onder en de in eigen beheer ontwikkelde technologieën, maar ook de merknamen van de onderneming. Intellectueel eigendom is altijd een vaag begrip in een balans, waar maar moeilijk een prijs op te plakken is. De waarde van een merknaam is wellicht nog moeilijker te bepalen (eind 2015 werd deze waarde door Philips op € 1,1 miljard geschat). Onduidelijk is ook welk deel hiervan gekoppeld is aan de waarde van het belang in Philips Lighting. Nu hier een beursnotering voor bestaat kan aan dit deel ook een feitelijke marktwaarde worden geplakt. Het zou een oordeel over de balans aanzienlijk vergemakkelijken wanneer dit soort grootheden meer gedetailleerd en in een voor de leek makkelijker te begrijpen taal worden toegelicht. In het jaarverslag wordt hier wel dieper op ingegaan, maar u moet een goed ingevoerd accountant zijn om daar iets wijzer van te worden. Feit is dat in de meeste commentaren van analisten hier weinig of niets over gezegd wordt. Men tilt niet erg aan de omvang van deze posten.

Resultaten

Winstgevend is Philips in ieder geval wel, maar erg consistent zijn de cijfers in de voorbije jaren niet geweest. In tabel 1 hebben wij enkele kerncijfers opgenomen over de afgelopen 10 jaar.

	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016 9mndn
Omzet (in € miljard)	26,8	26,4	23,2	25,4	21,0	23,5	23,3	21,4	24,2	17,3
Netto Winst (in € miljard)	4,9	-0,1	0,4	1,5	-1,5	-0,1	1,2	0,4	0,6	0,8

Tabel 1.
Dit is een beeld van stilstand en een flink teruggelopen marge. € 600 miljoen netto winst op een totale omzet van € 24,2 miljard is buitengewoon weinig. Gemeten naar het geïnvesteerde (eigen) vermogen per ultimo 2015 is er dat jaar een rentabiliteit op het eigen vermogen behaald van 3,1%. Dat is onvoldoende voor een onderneming. In tabel 2 hebben wij ontwikkeling van de rentabiliteit op het eigen vermogen, zoals wij dat berekenen aan de hand van de netto winst per aandeel gedeeld door het eigen vermogen per aandeel, opgenomen over de afgelopen jaren.

	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016T
REV	19,2%	-0,4%	2,2%	7,4%	-6,7%	-0,2%	6,0%	2,1%	3,1%	6,4%

Tabel 2.
2007 was het laatste jaar waarin Philips een zeer acceptabel rendement behaalde. Daarna is het bijna om het jaar ellende geweest, terwijl de betere jaren ruim onder het in onze modellen vereiste niveau van 12% uitkwamen. Wij noemen 12% omdat er voldoende ondernemingen zijn die dat wel presteren met de hen toevertrouwde middelen.

In tabel 3 hebben wij de cijfers per aandeel opgenomen, waarbij ditmaal de consensus taxaties voor 2016 en 2017 zijn meegenomen zoals iedereen die bij Reuters kan vinden. Bovenin treft u de Winst per Aandeel en daaronder het Dividend per Aandeel.

In €	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016T	2017T
WpA	4,49	-0,09	0,44	1,54	-1,40	-0,04	1,28	0,45	0,70	1,55	1,79
DpA	0,70	0,70	0,70	0,75	0,75	0,75	0,80	0,80	0,80	0,80	0,85

Tabel 3.

Nog altijd is dit niet om over naar huis te schrijven in vergelijking met de jaren vóór de kredietcrisis, maar wat wel belangrijk is, is het feit dat de meeste analisten er vanuit gaan dat 2017 een jaar wordt waarin de winst eindelijk weer gaat stijgen tot boven enig niveau dat in de jaren 2008 – 2016 is bereikt. Die analisten verklaren dit uit het feit dat Philips haar transformatie zo ongeveer heeft afgerond. Zij verwachten bovendien dat deze groei structureler gaat zijn en dus in komende jaren kan worden volkgehouden. In het Financieële Dagblad meende een analist bovendien, dat het bedrijf een oorlogskas heeft van inmiddels zo’n € 5 miljard om naast autonome groei ook nog groei te kunnen inkopen, zonder dat de onderneming daarbij in financiële problemen zou kunnen komen, die tot verwatering van de positie van de bestaande aandeelhouders zou kunnen leiden. Nu is Philips momenteel niet goedkoop te noemen. Rekent u met de geschatte winst per aandeel voor 2017 en neemt u de huidige koers van € 28,21, dan kan een koerswinstverhouding worden berekend van bijna 16. Maar dat is voor nu ook weer niet overdreven duur voor een onderneming die tussen de 5% en 10% per jaar zou moeten kunnen groeien op eigen kracht en mogelijk meer als daar ook nog acquisities in worden meegewogen. In de V.S. wordt al snel een P/E van 20 voor dergelijke ondernemingen gehanteerd.

Technische positie

Figuur 3.

In figuur 3 ziet u bovenin een weekgrafiek van de koersontwikkeling van Philips sinds de zomer van 2013. Boven die grafiek is een bijna horizontale zwarte lijn getekend langs de toppen uit 2014 en 2015. Dit is de weerstandslijn waaronder de koers zich bijna drie jaar lang heeft bewogen. Afgelopen week is de koers door die grens heen gebroken. Dat is vrij geruisloos gegaan, de omzet s niet erg hoog geweest, maar nadat de doorbraak eind vorige week een feit was, is heeft de koers deze week de uitbraak bevestigd. En het Momentum (de twee middelste indicatoren) is niet alleen weer begonnen met stijgen, het geeft weer dat er meer dan voldoende ruimte is om de uitbraak in de komende weken met een keurige opgaande trend te bestendigen. Alleen de omzetten onderin de figuur vallen wat tegen, liever hadden wij gezien dat de uitbraak met geweld, dus met omzet, gepaard zou zijn gegaan, maar niet vergeten moet worden dat deze grafiek op vrijdag is gemaakt, in de cijfers ontbreekt dus nog een handelsdag, een expiratiedag bovendien!

Philips (Medical)- Conclusie

De kernvraag is dus: is de transformatie van Philips voltooid en leidt dat tot een nieuw, hoger groeipad voor de onderneming en dus haar winstgevendheid? Als dat wel zo is, dan is het technische koopsignaal op de korte termijn een reden om nu in te stappen en wel voor de langere termijn. Is er een risico? Ja, er zijn veel risico’s aan deze belegging verbonden. Naast de gewone marktrisico’s die voor elke aandelenbelegging gelden is het ook maar de vraag of het management van Philips, dat 10 jaar lang een zwalkend beleid gevoerd heeft, nu ineens wel instaat is om een stabiel groeipad in te slaan. Maar daar kan de huidige bestuursvoorzitter van het bedrijf het voordeel van de twijfel krijgen wat ons betreft, want dit heroriëntatieproces is natuurlijk niet dit jaar pas ingezet, de onderneming is al enkele jaren op dit pad bezig. Het verschil is echter dat de andere niet tot de kern behorende onderdelen dit jaar eindelijk feitelijk op afstand gezet zijn.

Wij hebben de aandelen in elk geval in onze lange termijn defensieve portefeuilles aangekocht. Het past ook in portefeuilles die op technologie gericht zijn.

En voor de liefhebber, volgende week zullen wij nog even aandacht besteden aan een Memory Coupon Lening van BNP op Philips.

Den Haag, 16 december 2016

Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt wel en/of heeft belegd in de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten en conform de hier besproken methodiek belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten vertegenwoordigen een hoog risico.

En dan eindelijk de doorbraak omhoog!

12 december 2016/in Beurscommentaar, Weekbericht/door

Stand van de AEX Index op het moment van schrijven (12 december 2016) 469,77

Onze conclusies:

Korte termijn:	positief maar moment van reactie is niet ver weg
Middellange termijn:	positief
Lange termijn:	positief
NB. Calamiteiten niet in aanmerking genomen

De aandelenmarkt, van misère naar overbought

Zo zit de markt in de misère en zo is hij overbought. En dat laatste is nu het geval. Vandaag of morgen zal de reactie dus inzetten. Intussen werd in Amsterdam wel een belangrijk weerstandniveau (op 468) gebroken. Uiteraard was dit niets als men het vergelijkt met de nieuwe All-Time Highs in Amerika, maar de belegger in Nederland kan met dit positieve feit toch ook verheugd zijn. In Amsterdam werd tegelijkertijd een dalend trendlijntje doorschreden en er blijft nu nog één heldendaad over, die de AEX Index uit zijn langere termijn baisse moet brengen en dat is de doorbraak door de grotere dalende trendlijn. Hiertoe moet het niveau van 471 gebroken worden. Met een slotkoers afgelopen vrijdag van 469,77 lijkt dat wel haalbaar. Door de uitbraak zijn ook onze langere en zeer lange termijn indicatoren positief geworden. Niets lijkt op dit moment dus onmogelijk. De belegger heeft daarmede heel wat te danken aan Trump en aan de Amerikaanse kiezer. En zolang hij nu maar niet denkt dat het van nu af aan altijd zo zal blijven kan hij positief werken aan nieuwe posities in zijn portefeuille. Enige tijd geleden hebben wij u een omgekeerd Kop/Schouderpatroon getoond, dat in de maak was bij de AEX Index. Dit patroon werd afgelopen woensdag afgemaakt. Het doel, dat uit dit patroon te berekenen valt, ligt op 491. Het zou een mooi 2017 inluiden als dat niveau in de komende weken/maanden gehaald zou kunnen worden. Vergeet echter nooit dat het met vallen en opstaan zal zijn als het al gebeurt.

De DAX Index bevestigt

Ook bij de DAX Index is een patroon te herkennen, vanwaaruit een uitbraak omhoog is gevolgd. Het doel van dit patroon ligt op 11.455. De DAX sloot afgelopen vrijdag met 11.203. Het lijkt dat zijn doel dus wel haalbaar is voordat de reactie toeslaat. Het doel, dat wij enige tijd geleden voor de S&P500 Index berekenden, is ook nog niet bereikt. Het ligt op 2.314. De sentiment indicatoren zijn allemaal positief zij het dat de Call/Put Ratio in Asterdam al hoog begint te liggen.
De tekenen van een aankomende reactie zijn overigens hier en daar ook al te herkennen. Zo ziet men bij de DJIA Index een duidelijk achterblijven van de indicatoren. Negatieve divergentie dus die in de maak is. Ook in andere markten is dit te zien. Soms ziet men het in de weekgrafiek en soms in de daggrafiek. Het duidt op de aanstaande reactie. Wij zien de rally op dit moment nog niet tot een einde gekomen, maar het zal niet lang meer duren voordat een reactie zich inzet. Zoals het er nu naar uitziet zal deze geen grote vormen aan gaan nemen. U vindt hieronder een daggrafiek van de DAX Index waarin een en ander duidelijk te herkennen is.

Figuur 1.

Het eerste wat opvalt is het grote horizontale kanaal dat voor wat de DAX betreft zichtbaar werd vanaf eind juli van dit jaar. Een dergelijk kanaal is te herkennen in de grafieken van bijna alle markten. De lezer zal misschien ook een omgekeerd Kop/Schouderpatroon herkennen. Wij hebben dit niet meer getekend want het is niet meer relevant. De uibraak die afgelopen woensdag plaats vond was een uitbraak zowel uit dit Kop/Schouderpatroon als uit het horizontale kanaal. Zoals boven reeds gezegd ligt de berekende doelstelling op 11.455. De DAX heeft dus nog 250 punten te gaan om dit doel te bereiken. Er zijn enkele opmerkingen te maken bij de grafiek. De koers heeft zich ver verwijderd van het MA50. Dat vraagt om herstel (lees daling van de koers of een wat langerdurende zijwaartse beweging om dit gemiddelde de kans te geven weer naar de koers toe te trekken). Het MA50 ligt op vrij normale afstand van het MA150. Beide gemiddeldes liggen in de goede volgorde en zij zijn allebei stijgende. De Momentum Analyse daaronder is stijgende, maar hij ligt in vergelijking met voorgaande toppen hoog. Een daling ligt in het nabije verschiet. Daar weer onder ligt de Zone Oscillator. Hij had de weg naar beneden ingezet toen het Trump-effect hem weer omhoog joeg. Maar er is geen keus voor hem. Vanuit deze positie kan hij alleen maar omlaag. Dat kan snel gaan tijdens een korte maar relatief hevige reactie, maar het kan ook langzaam gaan. Hij kan ook nog lang bovenin blijven aarzelen, maar uiteindelijk zal hij onder de onderste horizontale lijn uit moeten komen. Gezien de hoge ligging van de Momentum Analyse zien wij hem op korte termijn een daling inzetten. De voorgaande hogere top ligt op 11.430. Hij werd neergezet in december 2015. Daar ligt dus een weerstand en er is een gerede kans, dat hij op dat niveau of iets eerder om zal draaien (het door ons berekende doel zal dus misschien niet gehaald worden). Op 10.802 ligt de steun. Dit is de bovenzijde van het horizontale kanaal. Als hij daar naar teruggaat en de daling blijft daarbij dan is er sprake van een Pull Back, die gevolgd zal worden door een voortzetting van de rally. Zoals gezegd tonen de verschillende markten op dit moment heel weinig verschil. Londen blijft wat achter, Amerika loopt duidelijk iets harder maar ze zijn allemaal toe aan een reactie.

De Rente

Het effectieve rendement op 10-jaars Nederlandse Staatsleningen steeg opnieuw en ligt nu op 0,49%. De stijging hoeft daarmede nog niet afgelopen te zijn, maar veel hoger zal het toch niet gaan. Draghi heeft zojuist aangekondigd, dat hij straks doorgaat met zijn progamma zij het op iets lager niveau. Maar deze laatste maatregel gaat natuurlijk geen grote invloed hebben. Een overstroming is nu eenmaal een overstroming. Het water kan hooguit iets hoger of iets lager komen. 3-maand Euribor is gedurende de stijging van dit effectieve rendement nog iets verder gedaald. Hij sloot afgelopen vrijdag op -0,32%. Men ziet nu dat de langere termijn rente zich verder verwijdert van het niveau van de zeer korte. Voor de belegger is dit wezenlijk want hij weet nu dat banken en verzekeringsbedrijven hun verdienmodel kunnen verbeteren. Dat wil niet zeggen dat het nu al optimaal is maar het is ongetwijfeld beter dan vijf weken geleden. Beleggen in banken en verzekeraars wordt daarmede meer interessant.

De US $ in €’s uitgedrukt

De dollar ligt opnieuw tegen zijn weerstand op 94,4. Hij lijkt nu iets beter gepositioneerd om deze weerstand te breken maar dat is niet zeker. Op de daggrafiek is nog ruimte over voor een beperkte stijging maar op de weekgrafiek hebben de indicatoren een daling ingezet. Een doorbraak zal daarom geen lang leven beschoren zijn.

De prijs van een vat Brentolie

Met een prijs van $53 voor een vat Brentolie lijkt de energiemarkt zich toch op een iets hoger niveau te plaatsen. De grafieken wijzen op een voortzetting van het positieve sentiment. Op het US$53-niveau ligt een oude weerstand. De koers is daar net boven gesloten. De komende dagen moet blijken of dit niveau voorlopig tot steun wordt bestempeld.

Het Goud

De prijs van een troy ounce goud is diep gedaald en ligt nog maar ruim 100 dollar boven zijn vorige dieptepunt. Technisch gezien was hij op weg naar boven maar er lijkt een kink in de kabel te zitten. Op dit moment wordt er duidelijk geaarzeld. Het is daarom niet duidelijk of wij in de komende week een hernieuwde stijging gaan zien.

Strategie

Wij hebben in de afgelopen maanden geleidelijk onze liquiditeitenposities afgebouwd. Afgelopen week werd nog SBM Offshore toegevoegd aan onze portefeuilles. In de komende weken gaan wij daarom over van uitbreiding naar onderhoud, zwakkere posities verkopen en daarvoor marktleiders terugkopen is nu het devies.

Agenda voor de komende week

De volgende zaken, die mogelijk van invloed op de beurzen kunnen zijn, staan op de agenda voor de komende week. De lijst is niet uitputtend, hieronder treft u de naar ons idee meest belangrijke agendapunten aan.
13 december 2016   08.00 uur   Consumentenprijzen in Duitsland
13 december 2016    10.30 uur   Inflatiecijfers in Engeland
14 december 2016    14.30 uur   Amerikaanse detailhandelscijfers
14 december 2016    20.00 uur   Rentebesluit FED
15 december 2016    13.00 uur   Rentebesluit Britse Centrale Bank
15 december 2016    14.30 uur   Amerikaanse inflatiecijfers
16 december 2016    11.00 uur   Europese inflatiecijfers
19 december 2016   10.00 uur   IFO-cijfers Duitsland

NB

Den Haag, 12 december 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

De Technische Belegger • Jaargang 22 • Nr 11 • 5 december 2016

5 december 2016/in Beurscommentaar, Technische Belegger/door

En opnieuw hangt er ons een grote onzekerheid boven het hoofd. Het Trump-effekt is amper uitgewerkt en dan is daar het Italiaanse probleem. Gaat de goegemeente in Italië de beperking van de bevoegdheden van de senaat accepteren of niet. Als deze Technische Belegger gelezen wordt dan weet u het al. Maar vrijdag, toen de beurs sloot, betekende dit de afsluiting van een week van onzekerheid. Alleen de laatste dagcandle was niet negatief. Toen Trump gekozen werd (het slechtste wat men zich toen in kon denken, althans zo werd dat algemeen aangenomen) schoot de markt omhoog tegen alle verwachtingen en conclusies in. Nu is het iets anders gesteld bij de Italianen. Alle berichten wijzen erop dat het “negatieve” gaat winnen. Bij Trump dacht iedereen dat het negatieve scenario zou verliezen maar de technische analyse wees op winst. Wat daar voor moest gebeuren werd er door de indicatoren natuurlijk niet bij verteld. Wij namen aan dat het wees op een overwinning door Clinton. Maar het was de overwinning van Trump, die de technische analyse gelijk gaf. Op dit moment is overal de laatste candle (van afgelopen vrijdag) in de daggrafieken positief. De technische analyse wijst daarmede op een positieve markt en volgens de algemene opvatting zou dat wijzen op een verlies van het “Nee-kamp”. Maar wij durven vanuit dit signaal niet te zeggen, dat het “Nee-kamp” inderdaad gaat verliezen. Onzekerheid dus bij de analist maar dat zou eigenlijk niet mogen zijn, want de analist moet de boodschap van de technische analyse volgen. Met mooie candles zijn we er natuurlijk nog niet want in de meeste gevallen (en dit geldt op dit moment zonder meer) moeten de candles bevestigd worden. Bij de meeste indexen en ook bij vele aandelen zien wij nu dat er sprake is van een candle, die, wanneer de markt maandag aanstaande hoger sluit, een Morning Star neerzet. Dit patroon is positief en duidt op een rally. Maar de markt zou de markt niet zijn als hier niets op aan te merken was. De candle van afgelopen vrijdag is nergens “volmaakt” en geeft daarmede reden tot twijfel. Daar komt bij dat de markt verdeeld is. Het moge zo zijn dat er misschien wel een positief candlepatroon opgetekend gaat worden, maar dan blijft het ook waar dat veel aandelen (lees ook indexen) bezig zijn met een reactie en dat anderen juist willen beginnen aan een rally. De meest in het oogspringende zijn natuurlijk de banken, die aan een daling zijn begonnen en de oliegerelateerde waarden die zojuist een rally ingezet hebben. Hoe dit ook zij. De marktindexen zijn het over de korte termijn wel eens. Zij zijn bezig aan een daling en deze lijkt ondanks de mooie candle van vrijdag, nog niet afgelopen. Met de weekgrafieken komen ook de verschillen. De Dow Nikkei en de DJIA zijn positief maar alle anderen zijn duidelijk negatief. De signalen van de maandgrafieken verschilden niet van die van de weekgrafieken. Al met al is het dus geen tijd om grote verwachtingen te hebben. Dit doet uiteindelijk ook het ergste vrezen voor de uitslag in Italië.

De ASCX Index op dagbasis (fig. 1)

Dit is de All-Share Index van de Amsterdamse beurs. U ziet hem in figuur 1 waarin de dagkoersen zijn afgebeeld. Toen de AEX Index een herstel liet zien ging deze index niet mee. Dit in tegenstelling tot de normale gang van zaken. Deze index loopt in het algemeen vooruit op de index van de grote aandelen (de AEX Index). Op zichzelf is zijn achterblijven een teken van zwakte in de markt. In feite moet men stellen, dat de stijging van de AEX Index niet gedragen wordt door de veel grotere groep, die genoteerd staat op de Amsterdamse markt. Er zijn twee gemiddeldes opgenomen in het koerspatroon. Het zijn het MA10 en het MA40. Ze dalen beide en hun ligging ten opzichte van elkaar is niet goed. De ASCX Index duidt er daarmede op, dat de totale markt in Amsterdam zich in een baisse bevindt. De twee gemiddeldes liggen ook ver uit elkaar. Dat gaat zich herstellen, maar dat kan alleen maar gebeuren als de koers, die nu onder het MA10 ligt, daarboven komt te liggen. En omdat deze grote afstand zich wetmatig gaat herstellen betekent dit, dat de markt ook wetmatig omhoog zal gaan. Er wordt echter niet gesproken over een tijdsbestek waarin dat zou moeten gebeuren. Een oude en duidelijke steun ligt er op het niveau van 770.

Onder dit gedeelte van de figuur ligt een DMI studie. De opgaande pijltjes geven aan, dat er een rally in de maak is en de neergaande pijltjes duiden op een daling. Begin november werd er een koopsignaal gegeven. Even leek het erop, dat dit gehonoreerd zou worden, maar al snel zakte de markt weg in zijn lethargie. Dit wil echter niet zeggen, dat het koopsignaal niet geldig is. Vandaag of morgen gaat de koers omhoog. Deze conclusie is dus in lijn met wat hier boven gesteld werd ten aanzien van de ligging ten opzichte van de gemiddeldes. Daar weer onder vindt u de Momentum Analyse. Deze is ook gaan stagneren, maar afgelopen vrijdag gaf hij een duidelijk verkoopsignaal. Omdat de uitslag sinds de tweede week van november echter zeer gering is in deze indicator lijkt het verkoopsignaal niet veel te betekenen. Het kan iedere dag omslaan, maar er blijft staan, dat op dit moment de boodschap niet positief is. Wel wordt er positief gedivergeerd en dat zou betekenen, dat het toch niet lang meer gaat duren voordat een rally zich inzet. Zonder dat deze index (ASCX Index) gaat stijgen, moet u echter niet te veel verwachten van de AEX Index.

De AEX Index op dagbasis (fig.2)

U ziet deze in figuur 2. Wij nemen deze op ter vergelijking met de daggrafiek van de ASCX Index hierboven. Het beeld is veel positiever. Het MA50 is stijgend, het MA200 niet. Maar beide liggen in de juiste volgorde ten opzichte van elkaar. De koers ligt onder het gemiddelde (dunne zwarte lijn) en zit daarmede in een dalend traject. De laatste candle is gestuit op het MA200. Dit zou wel eens een ultieme
Steun kunnen zijn, maar dat moet eerst bewezen worden. De Call/Put Ratio daaronder is stijgend hetgeen positief is. De Slowed Stochastics is aan het dalen. De Momentum Analyse is aan het dalen, maar hij divergeert positief. Dit ziet men trouwens in alle markten zowel in de Verenigde Staten als in Europa. Tot slot is er de Zone Oscillator. Hij heeft zijn bovenste horizontale lijn doorschreden en is nu op weg naar beneden. Er zijn dus positieve en negatieve signalen en dat duidt meer op een voortgaande stagnatie dan op een rally. En in vergelijking met de daggrafiek van de ASCX Index hierboven kan alleen maar geconcludeerd worden dat de een de andere bevestigt, waarbij ze geen van beide ons veel moed geven.

De DAX Index op weekbasis (fig. 3)

In figuur 3 ziet u de DAX Index met zijn weekkoersen. Het horizontale kanaal, dat sinds april van dit jaar zichtbaar is, is nog steeds niet verlaten. Het toont de amechtigheid aan van de beurs in deze dagen vol van onzekerheid. De bovenkant van het kanaal ligt op 10.827 en de onderkant op 10.174. De twee gemiddeldes liggen in de juiste volgorde, maar het MA50 is afgelopen week, toen de koers onder dit gemiddelde kwam, gaan dalen. De afstand tussen beide is nog steeds groot. Wel is het zo dat de dalende trendlijn al weken geleden doorbroken werd. Het plaatje zou daarmede eigenlijk positief genoemd moeten worden, ware het niet dat er sprake is van een langdurige lethargie. De Momentum Analyse daaronder is dalende en divergeert negatief. Dit is niet in alle markten het geval. Er zijn markten (Amerika, Japan) waar juist deze indicator er meer positief uitziet, doordat hij stijgt. Het beeld wat u ziet is dus niet representatief voor alle markten. Maar voor ons verhaal moet men constateren dat de DAX Index op weekbasis in een daling zit en dat is voor alle Europese beurzen een negatief feit. Al met al moeten wij concluderen dat wij niet veel van de komende weken verwachten. Als men over het resultaat in Italië wil spreken dan zegt de Technische Analyse, dat het nee-kamp zal winnen. Als men het over de belegger heeft dan moet het advies zijn om toch vooral voorzichtig te zijn en aan de zijlijn te blijven.

De Rente in € (fig. 4)

Lenen voor de Nederlandse staat zal nog wel iets duurder worden in de komende weken. Maar tussen 0,39% en 0,60% lijkt zich een congestiezone te ontwikkelen, die het voorlopige einde van de rentestijging van de afgelopen weken zal betekenen. Niet dat de rente niet nog veel verder kan oplopen op termijn, dat kan zeker, maar de recente stijging is volledig ingegeven door de verkiezing van Trump tot nieuwe President van Amerika. En voordat zijn beleid daadwerkelijk tot inflatie kan leiden zou het zomaar 2019 kunnen zijn. De lange termijn renteontwikkeling is als een mamoettanker: het duurt lang voordat de richting van de trend (en die was in de afgelopen decennia dalende) is omgedraaid. Op de obligatiemarkten verwachten wij daarom aan het einde van dit jaar weinig vuurwerk meer. De rente kan nog wat stijgen, tot ongeveer 0,60%, maar daarna is een daling meer dan waarschijnlijk.

De US$ versus de € (fig. 5)

Figuur 5 is een figuur die wij op gezette tijden laten zien. Het is een maandgrafiek, een zeer lange termijn grafiek (sinds 1970) van de ontwikkeling van de $ ten opzichte van de € met de DM als voorloper. Bovenin ziet u de $ uitgedrukt in € (1 $ is nu ongeveer 95 €-cent) en onderin ziet u de omgekeerde verhouding (1 € is nu ongeveer $1,05). Ten opzichte van de € is de $ een fundamenteel zwakkere munt. Waar de Europese overheden steevast worden aangesproken op het beheersen van het begrotingstekort (de 3%-norm) is in Amerika al eeuwen de Pavlov-reactie tegen economische problemen het drukken van $’s. Maar dat wil niet zeggen dat de verhoudingen zo nu en dan niet omgekeerd liggen, d.w.z. dat zo nu en dan de $ sterker is dan de €. En al sinds de crisis in 2008 is dit het geval, de $ is al die tijd geleidelijk sterker geworden t.o.v. de €. Maar sinds begin 2015 zijn beide valuta in een relatief nauwe band tot elkaar fluctueren. U ziet de grenzen rechts in de beide figuren aangegeven. Dit hangt samen met het feit dat al sinds begin 2015 het renteverschil tussen de VS en Europa niet wezenlijk veranderd is.

Renteverschil tussen de $ en de € (fig. 6)

U ziet dit in figuur 6. De bovenste lijn is het effectieve rendement op €-staatsobligaties met een gemiddelde looptijd van 10 jaar. De middelste grafiek toont de ontwikkeling van het effectieve rendement van 10-jarige Amerikaanse Treasuries. En onderin treft u het verschil tussen deze twee, in rood per maand en in blauw gemiddeld over een periode van 10 maanden (MA10). Na de verkiezing van Trump is dit verschil in korte tijd nog iets groter geworden (en dat verklaart het feit dat de $ opnieuw opliep van 1,11 naar 1,05 $ per €), maar het ligt al langer op een historisch laag niveau. Nu alweer bijna twee jaar lang is de rente in de VS gemiddeld circa 1,6% hoger dan in de €-zone. En dat is historisch gezien steeds weer het punt waarop de verhoudingen draaien. Natuurlijk, dit soort verhoudingsgetallen zijn geen vaststaande feiten, maar de kans dat de $ verder gaat oplopen tot pari ten opzichte van de € en daarmee in figuur 5 tot een belangrijke uitbraak omhoog komt uit het kanaal (rechts in figuur 5), dat al sinds begin 2015 in ontwikkeling is, is, zeker op korte termijn, niet groot. Wel belangrijk is het dat u als belegger met een keuze wacht tot het moment dat dit kanaal daadwerkelijk wordt gebroken. En tot die tijd betekent het dus voor de valutabelegger, althans voor wat de verhouding tussen de $ en de € betreft, afwachten, ook na de recente versterking van de $.

De prijs van een vat Brentolie (figuur 7)

OPEC heeft op de valrijp voor een prachtig Sinterklaaskadootje gezorgd. Want de koersstijging die volgde op het bereiken van een onderling akkoord zorgde voor een uitbraak omhoog uit een kopschouderbodempatroon dat zich al sinds eind 2015 aan het ontwikkelen is. En op basis van dit patroon laat zich een koersdoel berekenen van, schrikt u niet, US$ 81 per vat. Natuurlijk, dat zal niet overmorgen al bereikt worden, maar het zou best wel eens mogelijk kunnen zijn, dat een dergelijk doel in de loop van 2017 bereikt wordt. En dat is veel hoger dan wat u momenteel de gemiddelde analist in de markt hoort roepen. Alle signalen staan hier op groen. Indicatoren divergeren positief, de uitbraak is een feit, er heeft zich voorafgaande aan deze uitbraak een grote langdurige fase van congestie voorgedaan en iedereen is het er over eens dat de balans tussen vraag en aanbod eind dit jaar of begin komend jaar zal doorslaan naar een productietekort.

De olie- en energiesector is daarmee het terrein om nieuwe koopkandidaten te zoeken voor 2017!

De prijs van het goud (figuur 8)

In ons wekelijkse commentaar, dat u zowel op onze eigen website kunt vinden als ook bij Alex Beleggersbank, kondigden wij u vorige week al aan, dat er zich iets raars lijkt voor te doen op de Goudmarkt. In figuur 8 hebben wij een daggrafiek opgenomen van, bovenin de koers van een troy ounce goud in $’s en onderin de koers van de Dow Jones Industrials Index. Verder hebben wij drie vertikale lijnen getrokken, gemarkeerd door de letters A, B en C. Links van lijn A, tussen lijn A en B en tussen lijn B en C ontwikkelen de DJIA en de goudprijs zich min of meer identiek. Als de DJIA stijgt, stijgt de goudprijs, als de DJIA consolideert consolideert ook de goudprijs en als de DJIA daalt, daalt ook de goudprijs. Maar rechts van lijn C is de ontwikkeling volledig omgekeerd. Sinds de verkiezing van Trump tot nieuwe President van de VS is de prijs van het goud gedaald en de prijs van de DJIA gestegen. Wat dit vooral betekent, is dat de financiële markten zich eindelijk, na bijna 8 jaar, weer normaal beginnen te gedragen. De vreemde ontwikkeling is niet die rechts van lijn C, maar juist die links van lijn C. Goud was altijd een vluchthaven in tijden van onrust. Wanneer aandelenkoersen stegen, daalde de prijs van goud en wanneer aandelenkoersen daalden, steeg de prijs van het goud. De QE-programma’s van de grotere Centrale Banken hebben voor een buitengewoon vreemde situatie op financiële markten gezorgd. Het ging in de wereld slecht, maar door de grote hoeveelheid beschikbare liquiditeit herstelden (aandelen)markten ook weer snel. Nu de situatie weer toe is aan normalisatie, gaan we weer terug naar de oude, normale verhoudingen. Nogmaals, een mamoettanker keert niet zomaar om, maar figuur 8 laat een ontwikkeling zien die beleggers op hun hoede moet stellen. Vergeet niet dat in de VS een situatie van hoogconjunctuur aan de gang is. Dat betekent, dat de rente er zal gaan stijgen en aandelenmarkten derhalve zullen gaan dalen.

Beleggen bij Vladeracken

Op politiek en op economisch gebied kan niemand stellen, dat 2016 saai is geweest. Maar voor beleggers is 2016 allerminst een prettig jaar en in het afgelopen kwartaal zelfs juist wel een saaie periode. Natuurlijk, volatiliteit is er geweest. En voor de daghandelaar kan dit zelfs tot goede resultaten hebben geleid. Maar wij zijn geen daghandelaren en houden een lange termijn visie aan. En die is al maanden lang gebaseerd op de gedachte dat markten al in mei van dit jaar hun dieptepunt zijn gepasseerd. Wij zijn daarmee redelijk volledig belegd waar het de aandelenportefeuilles betreft en relatief kortlopend belegd waar het de obligatieportefeuilles betreft. Deze laatste hebben in de afgelopen paar maanden dan ook geen enkele last gehad van de recente rentestijging. Het resultaat op onze obligatieportefeuilles is zelfs voorzichtig iets beter geworden. Daarmee is het verlies op de Duitse MKB-obligaties nog lang niet goed gemaakt, maar de verliezen zijn in elk geval niet verder opgelopen. Om u een voorbeeld uit de markt te geven, wie in een goed gespreide eerste klas obligatieportefeuille had belegd zoals de iShares Euro Aggregate Bond trackers, zou de afgelopen maanden 2,9% verlies geleden hebben (en Rorento zelfs 4,3%), inclusief de renteopbouw. Onze obligatieportefeuilles daarentegen zijn 0,2% in waarde gestegen.

De aandelenportefeuilles daarentegen hebben over de hele linie gemeten ongeveer 2% ingeleverd ten opzichte van 30 september 2016. Dat is weliswaar inclusief de kosten van beheer, maar in de VS en ook in Nederland zijn de grotere indices juist enigszins gestegen. Maar de verschillen zijn beperkt. Er hebben zich hoegenaamd geen uitbraken voorgedaan, markten hebben vooral een pas op de plaats gemaakt. Indices die per saldo gestegen zijn, worden veelal relatief zwaar beïnvloed door grondstoffondsen zoals Koninklijke Olie binnen de AEX Index. Ook banken hebben het relatief goed gedaan, terwijl de winnaars van het eerste halfjaar, de grote technologiefondsen (de FANG-aandelen bijvoorbeeld), juist een flinke stap terug gezet hebben. Deze wisseling van de wacht komt wel vaker voor en onze systemen volgen die weliswaar, maar enige vertraging zit daar altijd in. Toch zijn wij niet pessimistisch. Het jaar loopt op zijn einde, maar na aanstaande maandag, wanneer duidelijk wordt wat de uitslag van het referendum in Italië oplevert en wat het antwoord van premier Renzi op de uitslag zal zijn, heeft het jaar nog bijna vier weken te gaan, statistische gezien bovendien vier van de meer lucratieve weken van het beleggingsjaar. Wordt daarmee 2016 een succesvol beleggingsjaar? Nee, dat zal niet meer lukken, maar in de meeste gevallen zullen de kleerscheuren relatief beperkt blijven met een goed uitgangspunt voor 2017 tot gevolg.

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *

Risico profiel	Methode	2012	2013	2014	2015	2016 t/m 03-12	Doel per jaar
Zeer defensief	Stamrechtportefeuilles	7,8 %	4,0 %	0,4 %	2,9 %	-/- 13,0 %	4 %
Defensief	Obligatieportefeuille	7,9 %	3,2 %	0,8 %	3,7 %	-/- 21,8 %	4 %
Matig	Mix aandelen / obl.	11,6 %	6,5 %	-/- 0,9 %	16,2 %	-/- 6,8 %	6 %
Matig / fondsen	Fund Selector	-/- 1,1 %	6,6 %	3,6 %	-/- 1,5 %	-/- 2,2 %	6 %
Normaal aandelen	PRIJS<Waarde	8,8 %	10,8 %	-/- 16,0 %	23,2 %	-/- 5,8 %	8 %
Actief aandelen	Amsterdam Selector	3,5 %	15,3 %	-/- 2,8 %	27,3 %	-/- 8,7 %	8 %
	Wereld Selector	16,0 %	47,7 %	-/- 4,4 %	22,9 %	2,0 %	8 %

*Benchmark*	AEX Index	9,8 %	17,2 %	5,6 %	4,1 %	1,8 %
	EuroStoxx 50	13,8 %	17,9 %	1,2 %	3,9 %	-/- 7,7 %

* Het gaat hierom het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl. De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 9 januari 2017.

Reeds besproken onderwerpen / publicaties:	Obligaties
Vladeracken beleid t.a.v. bestandsvergoedingen en plaatsingfees	Achtergestelde obligaties: Tier 1, 2 of 3?, Coco’s
Hoe spreken de statistieken voor 2014, 2015 en voor 2016?	Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland
Onze macro-economische visie (29-06-2012) Onze macro-economische visie (27-12-2013) en rentevisie (2013, 2015) De Japanse beurs (31-05-2013)	Bedrijfsobligatiefondsen en rentegroeifondsen zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, ING Renta Grf en JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund en ProShares Ultra Short Treasury
Aandelen	Credit Linked Notes en Floored en Reversed Floaters van Aegon Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
Hoogdividend aandelen: Corio, Unibail Rodamco 31-01-2014 en Unibail dagboek, Wereldhave
De “Dogs of Amsterdam” (2007 – 2014)	High yield obligaties van Air Berlin, Altice, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS en Sunrise en Volkswagen
Aandelen: Aalberts, Arcadis, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Heineken (Holding) , Imtech, Nokian, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Unilever, Technip, Tenaris, TKH Group, Vallourec, Volkswagen	Inflatieklinkers en de HICP Inflatie Index MKB Obligaties van Enterprise Holding, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding
Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom	Perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, FrieslandCampina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev en Tennet
Sprinters op de AEX combineren met Calls	Steepeners (incl. renteherziening) van BNG, NIBC, Ned. Waterschapsbank en Rabobank
Grondstoffen, metalen en valuta	Overige onderwerpen
Goud en Zilver	Volatility, strategieën, derivaten, ETF’s
Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar (25-03-11 en 16-09-11), de Australische $, het Britse £, de Canadese $, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note en de Russische Roebel	Woodies CCI & Martingale op de beurs, handelssystemen
TA indicatoren zoals de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen	*Trackers* op obligaties zoals Lyxor SGI Double Short Bund en ProShares Ultra Short Treasury

Den Haag, 5 december 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Koude dagen dienen zich aan

28 november 2016/in Beurscommentaar, Weekbericht/door

Stand van de AEX Index op het moment van schrijven (28 november 2016) 457,99

Onze conclusies:

Korte termijn:	draait negatief
Middellange termijn:	positief
Lange termijn:	positief maar verdeeld
NB. Calamiteiten niet in aanmerking genomen

De gevolgen van “Trumpdag”

Op de “Trumpdag” zette de AEX Index een grote witte candle neer, die begon op 436 en diezelfde dag nog sloot op 454. Afgelopen vrijdag zette de AEX een slotkoers neer van bijna 458. In totaal dus 4 punten verschil en dat toont de amechtigheid aan waarin de beurs in Amsterdam zich op dit moment bevindt. De S&P500 steeg in die tijd met 50 punten, dat nog steeds meer dan 2% is. De DAX noteert sindsdien 54 punten hoger maar dat was maar een half procent. Amerika zette top na top. In Europa was er sprake van een vervolg van de congestiezone. In Amsterdam moet de Index het 461 niveau doorbreken om hieruit te komen. In Duitsland is het niveau van 10.461 bepalend. Maar wij vragen ons serieus af of deze weerstanden op korte termijn gebroken gaan worden. Technisch gezien is er niets fout met de grafieken. Het enige wat erop aan te merken is, is het feit dat veel in de daggrafieken van de indexen aan het draaien is of op het punt staat dat te doen. En bij bepaalde indicatoren is er duidelijk sprake van een overbought situatie. Dit gaat op korte termijn zijn invloed doen gevoelen. Daarbij komt dat het volume in de VS achterblijft. Dit in tegenstelling tot Europa waar het zich iets beter gedraagt. Maar de sentiment indicatoren zijn overal al aan het dalen. Blijkbaar beginnen de markten koud watervrees te krijgen. En die vrees zal ingegeven worden door de stemming aanstaande zondag in Italië. Een nee tegen de voorstellen (inperking van de bevoegdheden van de senaat) zet Europa voor een flinke periode op onzekerheid. Een positieve uitslag zal voor enkele maanden rust zorgen totdat de Fransen naar de stembus gaan. Als wij op de grafieken af mogen gaan dan zal Europa volgende week opgelucht ademhalen, maar tot die tijd lijkt het ons dat de beurzen zullen doorpieteren of zelfs dalen. Amerika kan dan zijn oversold positie opheffen. Opvallend is het dat er veel aandelen zijn, die klaar staan om een rally te beginnen en daartegenover staan er even veel die begonnen zijn aan een reactie. Daarbij voegt zich het feit dat de lokale markt toch duidelijk achterblijft bij de hoofdindex. Dit zijn typische gegevens voor een consoliderende markt.

De AEX Index op dagbasis

De weekgrafieken zien er positief uit, daartegenover kondigen de daggrafieken een daling aan. Daarbij gevoegd het feit dat er niets zo onzeker is als de aandelenmarkten dan onderkent u hiermede de moeilijkheid om op dit moment een duidelijke uitspraak te doen. En om de uitslag in Italië te voorspellen ligt wel heel ver van ons bed. Wij wachten dus af en dat is dan de derde week op een rij, dat wij neutraal blijven en Gods water over Gods akker laten lopen. Hieronder laten wij een grafiek van de AEX Index zien, die onze analyse zal bevestigen.

Figuur 1.

U ziet de dagkoersen binnen het Keltner Channel. Ze liggen al hoog in dat kanaal, dus veel ruimte lijkt er niet meer te zijn. Maar het beeld is zonder twijfel positief. Het MA200 ligt duidelijk lager. Dat is positief en dat gemiddelde is ook nog aan het stijgen. De beurs ziet er dus goed uit. Maar daaronder is een gemiddelde van de Call/Put ratio te zien. En dat gemiddelde is dalende. Dat betekent dat posities worden afgebouwd of short posities worden ingenomen. De onderliggende stemming is dus afwachtend tot negatief. Daaronder ligt de Slowed Stochastics. Hij is nog steeds stijgende. Hij bevestigt de opmerking bij het Keltner kanaal: positief maar slechts beperkte ruimte. Daar weer onder vindt u de Momentum Analyse. Deze is nog stijgende maar de Oscillator is gaan dalen. Dit is overigens overal het geval behalve bij de Dow Jones Industrials Index, die is nog niet zover. Tot slot wijzen wij op de Zone Oscillator. Hij is snel gestegen maar nu ligt hij hoog. Veel hoger kan hij niet. Opnieuw dus weer een indicator die op uitputting wijst. Alles tezamen genomen wijst het beeld op een reactie (maar voor de week geldt dat overal alle indicatoren aan het stijgen zijn) en deze staat voor de deur. Deze reactie zal, gezien de weekgrafieken dus niet lang duren. In feite houdt dit in dat het Italië probleem op dit moment dus wel voor onzekerheid zorgt maar dat de markt, grosso modo genomen, vertrouwen heeft in de uitslag.

De Rente

In tegenstelling tot wat er gebeurde in de Verenigde Staten is het effectieve rendement op 10-jarige Nederlandse Staatleningen nog steeds aan een reactie bezig. Op zichzelf hoeft dat geen verwondering te wekken want Draghi gaat in Europa rustig door met zijn marktverstoring. Het niveau (0,4%) waarop dit rendement nu ligt vertoont wel weerstand maar in de weekgrafiek beginnen de indicatoren te dalen. Een doorbaak naar beneden is dus wel degelijk mogelijk maar er wordt tegelijkertijd positief gedivergeerd, dus kan de daling mee gaan vallen. Voorlopig echter ziet het er voor de pensioenfondsen dus weer iets minder rooskleurig uit.

De US $ in €’s uitgedrukt

Wij schreven vorige week: “Na tien witte candles op de daggrafiek lijkt er even een einde te zijn gekomen aan de opmars van de dollar”. En dit was maar al te waar. De top van november 2015 op 94,41 werd nu geraakt, maar dat was het dan. Technisch gesproken zijn er op dit moment geen redenen om aan te nemen, dat het gejuich over de stijgende dollar zich in de komende periode gaat doorzetten. Het Trump-effect is geen eeuwig leven beschoren en het Yellen-effect (renteverhoging in december) is al helemaal ingecalculeerd. De kans dat het realisme doorbreekt en dat de markt gaat inzien dat op termijn een dalende export de prijs van al deze effecten gaat zijn, is levensgroot aanwezig.

De prijs van een vat Brentolie

De prijs van een vat Brentolie leverde vrijdag zijn winst van de voorgaande dagen bijna weer geheel in. Er zijn blijkbaar een paar problemen opgedoken. Op de weekgrafiek is echter alles koek en ei. Als men geneigd is deze grafiek te geloven dan gaat de olie toch iets duurder worden, maar het lijkt erop alsof er toch posities zijn afgebouwd. Blijkbaar zijn er handelaren, die in de bijeenkomst van 30 november van de OPEC weinig vertrouwen hebben. Overigens is het vertrouwen in een deal aanstaande week nog nooit zo groot geweest. Meer en meer beginnen aankomende landen zoals Iran en Irak, die tot nu toe dwars lagen, in te zien dat ze niet mogen rekenen op grotere buitenlandse kapitaalinspanningen als de olieprijs niet hoger wordt.

Het Goud

In de komende Technische Belegger zullen wij u een grafiek laten zien van de verhouding tussen de prijs van een troy ounce goud en de Amerikaanse dollar. Deze grafiek liegt er niet om. De stijgende dollar heeft een negatieve uitwerking op de prijs van het goud. Dit is een duidelijke reden waarom het goud op dit moment in het verdomhoekje zit. Maar een stijgende dollar heeft ook niet het eeuwige leven. De grafieken van het goud (en het zilver) geven dan ook helemaal niet zo’n somber beeld en gegeven onze conclusies betreffende de dollar (en de stagnerende aandelenmarkt) denken wij dat het goud een opleving gaat laten zien. Of een dergelijke opleving van lange duur zal zijn is een hoofdstuk op zich, dat later aan de orde moet komen.

Strategie

Het blijft afwachten geblazen.

Agenda voor de komende week

De volgende zaken, die mogelijk van invloed op de beurzen kunnen zijn, staan op de agenda voor de komende week. De lijst is niet uitputtend, hieronder treft u de naar ons idee meest belangrijke agendapunten aan.
28 november 2016   15.00 uur   Speech ECB-voorzitter Draghi
29 november 2016    14.00 uur   Consumentenprijzen in Duitsland
29 november 2016    14.30 uur   Amerikaanse consumptie- en GDP-cijfers
30 november 2016    11.00 uur   Consumentenprijzen EU
30 november 2016    13.30 uur   Speech ECB-voorzitter Draghi
01 december 2016    16.00 uur   ISM Manufacturing USA
02 december 2016    14.30 uur   Werkgelegenheidscijfers USA

04 december 2016 Referendum Italië

NB

Den Haag, 28 november 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Geen verandering

21 november 2016/in Beurscommentaar, Weekbericht/door

Stand van de AEX Index op het moment van schrijven (21 november 2016) 450,68

Onze conclusies:

Korte termijn:	positief maar verdeeld
Middellange termijn:	positief maar verdeeld
Lange termijn:	negatief maar verdeeld
NB. Calamiteiten niet in aanmerking genomen

Amsterdam en de AEX Index

Het is waar. In Amsterdam steeg de index afgelopen week met 10 punten. Een mooi resultaat, maar daar is toch wel alles mee gezegd. In Amerika zijn de markten duidelijk uitgebroken, daar wordt nu gewacht op een reactie. Van alle markten ziet Japan er op dit moment het sterkst uit. Europa blijft maar in zijn consolidatiekanaal zitten. Het was in april van dit jaar al, dat de AEX Index bijvoorbeeld 450 noteerde. Afgelopen week sloot hij op 450,68. Het jaar 2015 sloot op 441,85. De markt is dus een magere 2% opgeschoten in Amsterdam. En toch wil de markt omhoog althans daar duiden de dagelijkse koersbewegingen op. En bijna iedere dag is hij telkens toch snel weer bij af. Vorige week schreven wij, dat de grafieken geen duidelijk uitsluitsel gaven maar dat wij gevoelsmatig concludeerden, dat wij voor een stijging stonden. Hierin is afgelopen week geen enkele verandering gekomen. Op basis van de grafieken kan men nog steeds geen conclusie trekken. Daarom heeft het geen zin om u deze week een koersgrafiek te tonen. Maar op het dollarfront hebben zich wel ontwikkelingen voorgedaan. En daarom laten wij u ditmaal een weekgrafiek van de Amerikaanse dollar (versus de Euro) zien. Wij besluiten opnieuw met te stellen dat wij het gevoelen hebben, dat de beurs in Amsterdam een dezer dagen aan een uitbraak begint. Het doel van 466 blijft lonken. Wij worden in onze verwachting ook gesterkt door de daggrafiek van Brentolie. Deze is positief en duidt op een (beperkte) stijging. Het aandeel Koninklijke Olie, dat ons zo dwars zat in de afgelopen weken, kan hiervan profiteren en door zijn gewicht in de AEX Index kan hij deze in zijn rally meenemen. Hiertegenover staat echter, dat veel aandelen in Amsterdam een tijdelijke top hebben bereikt. Reacties kunnen daarom niet uitblijven en dat zal remmend werken op de AEX Index. Ook al zou de AEX Index netto een stijging gaan doormaken dan zal het daarom alles samen genomen niet meevallen om de top op 466 te breken.

De Rente

Het effectieve rendement op Nederlandse Staatleningen met een gemiddelde looptijd van 10 jaar is aan een reactie bezig. Maar voorlopig ziet dat er niet onrustbarend uit. Zowel de indicatoren bij de dag- als bij de weekgrafiek divergeren positief. Bij de weekgrafiek zijn ze ook nog stijgende. Veel bloed gaat er dus niet uit vloeien. Er moet even gewacht worden totdat de (noodzakelijke) reactie is uitgewerkt. Het zal niet volgende week gebeuren zo schatten wij in, maar daarna zou de stijging van de rente hervat kunnen worden.

De US $ in €’s uitgedrukt

Na tien witte candles op de daggrafiek lijkt er even een einde te zijn gekomen aan de opmars van de dollar.

Figuur 1.

Zoals men in figuur 1 ziet, waarin de weekkoersen staan afgebeeld, brak de dollar afgelopen week door zijn weerstand op 92,5. De eerste horde om uit het horizontale kanaal te komen was toen genomen. De stijging was zo sterk dat nog in dezelfde week ook de bovengrens van dit kanaal bereikt werd. Maar of er nu een doorbraak onmiddellijk gaat volgen door dit niveau, wij wagen het voorlopig nog te betwijfelen. In de figuur, die wij opgenomen hebben, is van een eventuele aarzeling of daling nog niets te zien, maar op de daggrafiek hebben de indicatoren hun daling al wel ingezet. Het is opvallend dat de stijging van de dollar zich al weken voor de Trump overwinning heeft ingezet. De doorbaak van de dalende trendlijn geschiedde toen ook de 10-jaars rente door zijn weerstand brak. En deze rente ligt op dit moment met 2,28% tegen zijn weerstand op 2,3% aan, van waaruit een reactie is ingezet. En nu er een aarzeling in de opmars van de dollar wordt verwacht is het weer eens aangetoond dat rente- en dollar ontwikkeling nauw samen hangen. De verwachting dat Yellen half december de korte rente gaat verhogen is op dit moment algemeen geaccepteerd (men spreekt van 97% kans). De invloed van deze verhoging is daarom zeker al in de koers verwerkt. Al deze elementen spreken ervoor dat wij even rust gaan zien op het dollarfront.

De prijs van een vat Brentolie

De daling van de prijs van een vat Brentolie is gestuit op een steun rond US$43,5. Sindsdien is een herstel opgetreden en alles wijst erop, dat dit herstel zich nog even gaat doorzetten. Dit is goed nieuws voor Koninklijke Olie en gezien het grote aandeel daarvan in de AEX Index zal dit positief uitwerken op de Index.

Het Goud

Op de daggrafiek van de World Gold Index ziet men dat er een draai is opgetreden. De indicatoren zijn aan het stijgen gegaan en er wordt driftig positief gedivergeerd. Op de weekgrafiek ziet men een tegenovergesteld beeld. Alles is nog aan het dalen. De conclusie ligt voor de hand. Er zit op de korte termijn een stijging in maar deze zal beperkt zijn. Pas wanneer de week positief is mag men meer verwachten. De prijs van een troy ounce goud heeft zich de afgelopen tijd in een omgekeerde verhouding tot de dollarprijs gedragen. Hiermede wordt weer eens onderstreept, dat de ontwikkeling van de $-koers regelmatig aan de basis ligt van de bewegingen van de goudprijs. Nu de dollar even rust gaat nemen of misschien wel gaat dalen, past dat in de boodschap die de daggrafiek van het goud afgeeft.

Strategie

Wij wachten nog steeds op de uitbraak.

Agenda voor de komende week

De volgende zaken, die mogelijk van invloed op de beurzen kunnen zijn, staan op de agenda voor de komende week. De lijst is niet uitputtend, hieronder treft u de naar ons idee meest belangrijke agendapunten aan.
21 november 2016   17.00 uur   Speech ECB-voorzitter Draghi
23 november 2016    10.00 uur   Europese Producentenprijzen
23 november 2016    11.00 uur   EU Financial Stability Review
23 november 2016    14.30 uur   Durable Goods orders USA
23 november 2016    19.00 uur   Vrijgave notulen van de laatste FED-vergadering
24 november 2016    08.00 uur   GDP-cijfers Duitsland

4 december 2016 Referendum Italië

NB

Den Haag, 21 november 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Rickmers Holding AG; opnieuw een ‘ratingdowngrade’

21 november 2016/in MKB obligaties, Obligaties 2, Rickmers/door

(publicatiedatum: 18 november 2016)

Inleiding

Met enige regelmaat houden wij de ontwikkelingen bij het Duitse Rickmers Holding AG bij. Dat heeft een reden, sommige van onze cliënten zijn al enkele jaren houders van een obligatielening van Rickmers. Al in de zomer van 2013 hebben wij een tweetal artikelen gepubliceerd over het bedrijf en de bewuste obligatie. Nadien zijn wij er nog verschillende keren op teruggekomen, voor het laatst op 26 september. Maar op 15 november 2016 dook de koers van de obligatie opnieuw omlaag, ditmaal naar aanleiding van een persbericht van Rickmers zelf. Reden te over om nog even bij het bedrijf en de obligatie stil te staan.

De Rickmers Groep en dochter Rickmers Trust Maritime

In het artikel van 26 september maakten wij melding van een financiële reorganisatie bij een dochter van Rickmers, Rickmers Trust Maritime Ltd, een bedrijf dat de Duitse moedermaatschappij enkele jaren geleden heeft opgericht en naar de beurs van Singapore heeft gebracht om daarin 16 containerschepen onder te brengen. Deze dochtermaatschappij was bedoeld voor de financiering van deze schepen, de moeder bleef het management van de schepen uitvoeren. De moeder heeft en had een kapitaalbelang in deze maatschappij van 34,2%. Met nadruk zeggen wij ‘heeft’ want dit heeft consequenties voor de weerslag van de herfinanciering van deze dochter op de balans van Rickmers zelf, zoals wij opmaken uit het persbericht van 15 november en waar wij hieronder verder zullen uitweiden.

De herfinanciering van de dochter is inmiddels afgerond. Rickmers heeft zich daarbij ook genoodzaakt gezien om de beheeractiviteiten van deze dochter te verkopen. Het gevolg is dat voor de moeder het risico van de dochter nu volledig beperkt is tot het kapitaalbelang dat zij in de dochter heeft en dat, zoals gezegd, ná de herfinanciering nog steeds 34,2% bedraagt. Het goede nieuws daarin is dat de schuld van deze dochter grotendeels is omgezet in eigen vermogen en dat daarmee het risico van de dochter zelf aanzienlijk is verminderd. Het slechte nieuws is dat de moeder zelf ook een stuk van haar vordering op de dochter heeft moeten omzetten in aandelenkapitaal en dat de moeder als gevolg daarvan opnieuw een afschrijving op de waarde van haar eigen bezittingen heeft moeten doen. Het is dus niet zo, in tegenstelling tot wat wij eerder schreven, dat het belang van de moeder tot 8,55% is verwaterd.

Consequenties van de deconsolidatie van dochter Rickmers Maritime

In oktober heeft Rickmers aangekondigd, dat haar resterende belang in Rickmers Maritime wordt gedeconsolideerd en dat dit belang nu uitsluitend nog als belegging tegen marktwaarde zal worden gewaardeerd. De facto betekent dit een vermindering van de zekerheden, die de obligatiehouders van Rickmers zelf hebben, omdat hiermee de 16 schepen die in Rickmers Maritime zijn ondergebracht buiten bereik komen van de obligatiehouders. Dat is geen goede ontwikkeling ware het niet dat deze schepen al geen waarde meer vertegenwoordigden voor de obligatiehouders. Immers, anders zou de reorganisatie van deze voormalige dochter niet nodig geweest zijn. Het betekent wel dat Rickmers verlost is van verdere problemen bij deze dochter. En dat is juist positief. Rickmers heeft aangegeven dat deze deconsolidatie een goede stap is die de onderneming helpt in haar onderhandelingen met het bankensyndicaat, dat Rickmers momenteel financiert.

Persbericht van Rickmers van 11 november 2016

Op 11 november 2016 publiceerde Rickmers vervolgens haar derde kwartaalcijfers. En die waren niet goed. De totale omzet van het bedrijf over de eerste negen maanden daalde ten opzichte van het 2015 met 15% tot € 373,6 miljoen. Het operationele resultaat daalde zelfs nog harder, met 31,1% tot € 136,8 miljoen (was € 198,5 miljoen in 2015). De oorzaak van deze flinke daling van omzet en winst zit in de almaar dalende tarieven voor het zeevervoer van containers in de wereld. Rickmers heeft weliswaar langlopende contracten, maar het ontkomt niet aan de prijsdruk wanneer contracten worden vernieuwd. Bovendien heeft de onderneming, als onderdeel van haar eigen herfinancieringprogramma, in augustus wederom de contracten voor de verhuur van drie van haar eigen schepen opengebroken. Daarbij zijn de contracten met een flink aantal jaren verlengd, maar wel tegen lagere tarieven. Wel is de onderneming er in geslaagd om tegelijkertijd een ‘sale-and-lease-back’-constructie voor deze schepen op te zetten waarbij de financiering is verlengd met vijf jaar (met een optie op verlenging met nog eens 4 jaar), terwijl de terugkoopprijs van de schepen over vijf jaar is gefixeerd (dit laatste hoeft overigens niet per se positief te zijn). Daarmee wordt opnieuw een stap gezet in de voorwaarden die de banken twee jaar geleden hebben gesteld aan de bancaire kredietfaciliteiten die de onderneming ter beschikking staan.

Afschrijvingen op de eigen vloot

Ook in het derde kwartaal is weer een forse afschrijving op de waarde van de eigen vloot geboekt. Ditmaal is € 66,7 miljoen afgeschreven waarmee het totaal voor 2016 op € 190,7 miljoen komt. Ongetwijfeld is deze nieuwe afschrijving ingegeven door de herfinanciering van de dochter in Singapore, maar dat is deels gissen want deze reorganisatie heeft plaatsgevonden rond het einde van het derde kwartaal cq het begin van het vierde. Met deze afschrijvingen is het netto resultaat voor 2016 na negen maanden uitgekomen op € 198,7 miljoen negatief. En ook al is dat een flink verlies, deze laatste twee cijfers zijn gezamenlijk het positieve in dit verhaal, want dit betekent dat de kaspositie van de onderneming in ieder geval door de verliezen niet dramatisch verslechterd hoeft te zijn. Immers, vrijwel het gehele verlies is toe te schrijven aan de afschrijvingen en daar staat geen netto cash-outflow tegenover. Opvallend is ook dat de omzet- en resultaatdaling vrijwel geheel op het conto van de eigen vloot is te herleiden en ook dat bevestigt dat de afschrijvingen op de eigen vloot verantwoordelijk zijn voor het leeuwendeel van het verlies.

Rickmers Groep; de resultaten per 30 september 2016

In de tabel hieronder hebben wij de resultaten over de eerste drie maanden voor u samengevat en ter vergelijking ook de oudere resultaten van voorgaande jaren meegenomen.

	2011	2012	2013	2014	2015	2016 t/m 30/9
Omzet	€ 574 m/m	€ 618 m/m	€ 579 m/m	€ 545 m/m	€ 587 m/m	€ 374 m/m
Netto Winst	€ 14 m/m	€ 23 m/m	€ 1,5 m/m	€ 2 m/m	€ 136 m/m verlies	€ 199 m/m verlies
Netto kasstroom	€ 159 m/m	€ 110 m/m	€ 73 m/m	€ 144 m/m	€ 153 m/m negatief	€ ?? m/m negatief

Tabel 1. Alle cijfers in miljoenen €.

Rickmers publiceert geen kwartaalberichten en in het persbericht van 11 november wordt niets gezegd over de kasstroom van de onderneming. Per 30 juni was die € 38 miljoen negatief, afgaande op het resultaat in het derde kwartaal moet verondersteld worden dat de kasstroom verder verslechterd is tot tussen de € 45 en € 50 miljoen negatief. Op 30 juni 2016 bedroeg het eigen vermogen van de maatschappij nog € 410 miljoen, dat is dan nu teruggevallen tot € 343 miljoen. Het balanstotaal was op 30 juni € 2,4 miljard, maar dat zal met de deconsolidatie van Rickmers Maritime ook flink lager zijn geworden. Voor de obligatiehouders hoeft de situatie daarmee nog niet verkeerd te zijn, maar de situatie is er in ieder geval niet beter op geworden in het voorbije kwartaal.

Persbericht van 15 november 2016

En dat werd op 15 november bevestigd door CreditReform, het Duitse ratingagentschap dat ook Rickmers volgt. Die heeft op 15 november de rating voor de onderneming verlaagd van CCC naar CC met een negatieve ‘outlook’. Daarbij wordt niet zozeer de situatie van de onderneming zelf als argument gebruikt, maar de voortgaande zwakke marktomstandigheden. De wereldhandel groeit maar matig en de overcapaciteit in de zeecontainervaart blijft daarmee een probleem. Rickmers heeft zelf aangegeven dat zij opnieuw met het bankensyndicaat in onderhandeling zijn gegaan om te zien hoe de financiële situatie van de onderneming kan worden verbeterd in het licht van de huidige zwakke marktomstandigheden. Dat klinkt allemaal prachtig, maar het is in feite een stap die uit nood wordt geboren. Rickmers moet in de huidige markt haar balans verder verkleinen wil zij niet ten onder gaan.

Reeds bestaande voorwaarden van de banken

De banken hebben de uitstaande financiering destijds verlengd onder een aantal voorwaarden, Op de eerste plaats moest Rickmers er voor zorgen dat de gemiddelde looptijd van de financiering van de eigen vloot zou worden verlengd met een significant aantal jaren. Op dit gebied werd enige tijd geleden een eerste stap gezet met de herfinanciering van in totaal US$ 520 miljoen aan kredieten op de eigen vloot waarbij de looptijd werd verlengd tot in 2020 en 2021. De herfinanciering van Rickmers Trust Maritime en de ‘sale-and-lease-back’ van drie eigen grote containerschepen zijn stappen in de goede, door de banken gewenste richting.

Een tweede voorwaarde is het versterken van het achtergestelde cq eigen vermogen van de onderneming. De onderneming is om die reden omgezet in een vennootschap die geschikt is om een beursgang mogelijk te maken. Maar die beursgang is begin dit jaar vooralsnog uitgesteld. Daar zal dus een andere oplossing gevonden moeten worden. Rickmers heeft aangekondigd dat zij op meerdere fronten druk bezig is om de financiële positie van de onderneming op orde te krijgen met het oog op de naderende aflossingsdata in 2018. Want voor Rickmers zijn de aflossing in juni 2018 van de obligatielening, waar wij het hier over hebben (ter grootte van € 275 miljoen plus rente) en de aflossing of verlenging vlak daarna van een uitstaand bankkrediet van US$ 870 miljoen de twee grote pijnpunten, waar de onderneming een oplossing voor moet bedenken.

Technische positie van de 8,875% Rickmers-obligatie uit 2013 per 11 juni 2018

De ISIN-code van deze obligatie is DE000A1TNA39. De onderneming heeft medio juni van dit jaar keurig op tijd de couponbetaling voldaan van 8,875%. In die zin is er nog niets aan de hand.

Figuur 1.

Nadat de herstructurering van de dochter in Singapore werd aangekondigd leek zich een bodem in de koers af te tekenen. De koers van de obligatie fluctueerde een paar keer tussen 16,55% en 25,5% heen en weer. Maar met de downgrade door Creditreform is aan deze positieve ontwikkeling voorlopig een einde gekomen. De koers is in twee dagen tijd teruggezakt naar een nieuw dieptepunt op donderdagmiddag 17 november van 16,2%. Voor bijkopen bestaat geen enkel argument in dit plaatje, daartoe moet eerst de grens van 25,5% aan de bovenkant worden gebroken (en vergeet niet dat u de sinds juni van dit jaar weer opbouwende rente moet bijbetalen, rente die pas wordt uitgekeerd in juni 2017, met alle risico’s van dien). Maar of dit nu reden moet zijn om alsnog het verlies te nemen, feit is natuurlijk dat het grootste deel van het koersverlies inmiddels is geleden.

Risico’s

Samengevat zitten de risico’s van deze obligatie in het type markt waarin de Rickmers Groep opereert en de naderende aflosdatum van twee grote posten in de financiering van de onderneming. Als de brandstofprijzen flink stijgen en de vrachttarieven verder dalen, dan ontstaat een negatief hefboomeffect. Het bedrijf kan daaraan te gronde gaan. Maar afgaande op de ontwikkelingen bij de onderneming in de afgelopen jaren is dit een risico waar de onderneming prima mee om weet te gaan. Veel lastiger is de naderende aflossingsverplichting in 2018. En daar zal de onderneming nog een aantal belangrijke hordes voor moeten nemen. De herfinanciering van Rickmers Trust Maritime is een belangrijke stap. De verlenging van de contracten op drie eigen grote schepen is ook een goede stap. Het wachten blijft daarmee op nieuws aan het front van de onderhandelingen met haar banken. Rickmers heeft nog steeds de tijd.

Conclusies voor beleggers

Met de ontwikkelingen in de afgelopen twee maanden is onze conclusie ongewijzigd gebleven. Verkopen in dit stadium heeft weinig zin. Wie de obligatie in portefeuille heeft, heeft al twee keer een couponbetaling van 8,875% ontvangen, maar daarmee is de investering nog niet terugverdiend. Het neerwaartse risico is bij een koers van 16% in feite beperkt. Bovendien bestaat er een kans, dat de onderneming uiteindelijk toch slaagt in het herfinancieren van de beursgenoteerde obligatie. Er is immers nog bijna twee jaar te gaan. Maar voor bijkopen is het te vroeg, dan zal toch echt eerst meer zekerheid verkregen moeten worden. Dat wij dan wellicht een hogere prijs voor de lening moeten betalen nemen wij graag voor lief. Overigens moet er gezien de staat van dienst van de financiële directeur van Rickmers wel rekening gehouden worden met een zogenoemd “debt-for-equity”-aanbod aan obligatiehouders. Wij zien dat niet als negatief, vooral nu de vloot in eigen bezit kleiner is geworden.

Den Haag, 18 november 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt wel en / of heeft belegd in de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten en conform de hier besproken methodiek en argumenten belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten vertegenwoordigen een hoog risico.

Een verdeeld beeld

14 november 2016/in Beurscommentaar, Weekbericht/door

Stand van de AEX Index op het moment van schrijven (14 november 2016) 440,51

Onze conclusies:

Korte termijn:	positief maar verdeeld
Middellange termijn:	positief maar verdeeld
Lange termijn:	negatief maar verdeeld
NB. Calamiteiten niet in aanmerking genomen

Onzekerheid is altijd slecht voor beurzen

De mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest. En dat spreekwoord geldt, zo werd nu weer eens bewezen, zeker voor beleggers. De S&P500 ging gedurende negen dagen (iets zeldzaams) omlaag uit vrees dat Trump de verkiezingen zou winnen. Toen hij dan uiteindelijk won vloog de beurs omhoog. De DJIA steeg met 5,4%, de S&P500 met 3,8% en de AEX ligt nu 1,1% boven de slotkoers van een week eerder. Ongetwijfeld kwam de plotselinge euforie in Amerika voort uit de toezeggingen van Trump, dat hij fors zou gaan investeren. In Europa, dat even meegenomen werd door het enthousiasme, werden de beurzen aan het einde van de week misschien negatief beïnvloed door de vrees, dat Trump aan de handelscontracten gaat morrelen, maar de meeste beurzen bleven mooi overeind. Amsterdam werd zwaar geraakt door de dalende olieprijs en de Londense Footsie had het ook flink te verduren. De DJIA maakte een nieuw All-Time High, in Europa kwamen de markten nergens uit de congestiezone, waarin ze al gedurende acht maanden gevangen zitten. Al met al bieden de grafieken een verdeeld beeld. Er is geen twijfel aan dat Amsterdam aan de onderkant bungelt, maar ook Londen overtuigt niet meer. Opvallend is het dat de Call/Put Ratio in Amsterdam gestegen is, ook het volume lijkt in orde te zijn. Dit zou er op kunnen wijzen dat beleggers het probleem van de samenstelling van de AEX Index waarin RD zo’n sterke positie bezet, slechts als tijdelijk nemen. En misschien heeft men daarin wel gelijk, want de grafieken van de Brentolie prijs wijzen vooralsnog niet op grote onoverkomelijke problemen. Het is moeilijk om een uiteindelijke uitspraak te doen over wat wij gezien hebben in de grafieken. Wij houden ons wat dat betreft dus op de vlakte, maar gevoelsmatig stellen wij dat de markt verder omhoog gaat.

De DAX Index

Wij nemen hieronder de daggrafiek op van de DAX Index uit Frankfurt.

Figuur 1.

Er is weinig aan te merken op deze daggrafiek. In de vroege ochtend toen het vorige week woensdag duidelijk werd, dat Trump met de overwinning ging strijken, opende de beurs op de onderzijde van het horizontale kanaal, dat al sinds begin augustus de bewegingen van de DAX Index omsluit. Diezelfde dag nog vloog de markt omhoog en deze winst werd in de twee daaropvolgende dagen niet meer prijs gegeven. In Amsterdam kwam de AEX Index, die in een vergelijkbaar horizontaal kanaal ligt, met een winst van 1,1% bijna op hetzelfde uitgangspunt terug. Hij ligt daarmede nog steeds net als de DAX boven in zijn kanaal. De koers van de DAX ligt weer boven de twee gemiddeldes, die beide stijgende zijn en in de gewenste verhouding tot elkaar liggen. In Amsterdam ligt het MA50 onder het MA200, beide zijn dalende en de koers werd gestuit door het MA50. Het beeld in Duitsland is dus positief, in Amsterdam is dat (nog) niet het geval. De beide gemiddeldes in Frankfurt liggen nog ver van elkaar en dat is een negatief punt. In Amsterdam liggen ze dicht bij elkaar. De Momentum Analyse daaronder is stijgende (in Amsterdam is hij dalend) en de Zone Oscillator daar weer onder heeft zijn omkeer al begin oktober ingezet en vandaar uit zou hij omhoog moeten. Bij de AEX Index werd er in de afgelopen week een prachtig dieptepunt gezet hetgeen een mooie rally belooft, de vraag is alleen wanneer deze zal doorzetten. Al met al is de conclusie, dat de daggrafiek van de DAX Index er mooi uitzet, die van de AEX Index echter niet. Alles hangt er in Amsterdam vanaf of Koninklijke Olie zijn stijging zal hervatten. Opnieuw wordt hier bewezen dat de AEX Index niet representatief is voor de beurs in Amsterdam, want er zijn daar veel aandelen die op een mooi uitgangspunt staan.

Iets langere termijn

Voor wat de weekgrafieken betreft is het plaatje niet veel verschillend. In Amsterdam daalt de Momentum Analyse. In Duitsland niet al is de Oscillator wel gaan dalen, maar zolang het MACD Histogram niet volgt blijft de Moman positief. In Amerika is er sprake van een stijging en Japan voegt zich bij het beeld van Duitsland. Volgens onze principes moet onze conclusie neutraal zijn, maar ons gevoelen maakt ditmaal een uitzondering en zegt dat het positieve Trump effect nog niet is uitgewerkt.

De Rente

In navolging van de VS vloog ook in Europa de rente omhoog. In Amsterdam werd bij het effectieve rendement op 10-jarige Nederlandse Staatleningen, de weerstand op 0,4% gebroken. De Yieldcurve vloog ook omhoog hetgeen het leven voor de banken zonder twijfel aantrekkelijker maakt. Maar de pensioenfondsen krijgen door de plotselinge rentestijging ook meer ruimte. Als Yellen straks ook nog de kortere termijn rente verhoogt, worden de vooruitzichten nog mooier. De Momentum Analyse is zowel in de week- als in de daggrafiek stijgende. Het MA50 en het MA150 vertonen een Golden Cross. Bij het MA200 is dit bullish signaal niet ver meer af. Al met al een ontwikkeling waarop een borrel gedronken kan worden.

De US $ in €’s uitgedrukt

En ook de dollar nam in waarde toe. Hij raakte weer de bovenste lijn van het horizontale kanaal waarin hij zich bevindt. Drie weken gleden was hij daar ook, en ook ditmaal lijkt het nog geen opgelegd pandoer dat hij daar doorheen gaat. Met het zicht op een Yellen effect in december en daaropvolgend een aantal Trump maatregelen in januari zou het best mogelijk kunnen zijn dat de grafieken ook iets positiever worden voor de dollar. Een negatief Italië-effect in Europa zou daarbij kunnen helpen. Europa kan zich blij maken als de dollar verder zou stijgen.

De prijs van een vat Brentolie

De prijs van een vat Brentolie is iets dieper gezakt dan werd aangenomen dat zou gebeuren. De steun op US$45,3 hield het niet. Nu is er een volgende steun in het vizier gekomen en deze ligt op rond US$43,5. Hier ligt ook een belangrijke Fibonacci-steun. Met de huidige ligging blijft de olieprijs nog steeds binnen zijn grote congestiezone. De weekgrafieken zijn negatief en daaruit moet men concluderen, dat iedere opleving die er nu gaat optreden toch maar van beperkte kracht zal getuigen. Het aandeel Koninklijke Olie en daarmede de AEX kunnen dus met tegenwind te kampen krijgen.

Het Goud

De prijs van een troy ounce goud kreeg een flinke opdoffer. En dat lijkt nog niet afgelopen. Op US$1.180 ligt er een duidelijke steun. Wij gaan ervan uit dat dit niveau wel bereikt zal worden. Veel dieper zal het echter niet gaan want de indicatoren beginnen behoorlijk laag te liggen. Dat de $ ondertussen stijgt helpt de €-belegger wel.

Strategie

De markten zijn er nog niet uit, dus wij moeten nog even aan de zijlijn blijven.

Agenda voor de komende week

14 november 2016    11.00 uur   Industriële productiecijfers Eurozone
15 november 2016     08.00 – 10.00 uur GDP-cijfers Duitsland, Frankrijk en Italië
15 november 2016    14.30 uur   Detailhandelscijfers USA
16 november 2016    16.15 uur   Industriële productiecijfers USA
17 november 2016    11.00 uur   Consumentenprijsindexcijfers Eurozone
17 november 2016    14.30 uur   Consumentenprijsindexcijfers USA
18 november 2016    9.00 uur   Speech ECB-voorzitter Draghi

Archief van jaar: 2016

Een adempauze op de aandelenmarkten

De DAX Index op dagbasis

De Rente

De US $ in €’s uitgedrukt

De prijs van een vat Brentolie

Het Goud

Strategie

Agenda voor de komende week

NB

Den Haag, 26 december 2016 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Introduction

Memory Coupon Note on Philips

Memory Coupon Notes – The principle

Memory Coupon Note on Philips

Negative scenario

Memory Coupon Notyes are of the “dirty” type

Effective yield

Warning

Technical position

No dividend and conclusion

The Hague, December 23, 2016

De aandelenmarkt, rust is even nodig voor een gezond vervolg

De Dow Jones Industrials Index op dagbasis

De Rente

De US $ in €’s uitgedrukt

De prijs van een vat Brentolie

Het Goud

Strategie

Agenda voor de komende week

NB

Den Haag, 19 december 2016 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Philips, koersbeweging tussen 1983 en 2016

Transformatie

Nieuwe kernactiviteit

Omzet en resultaten

Balanspositie

Resultaten

Technische positie

Philips (Medical)- Conclusie

Den Haag, 16 december 2016

De aandelenmarkt, van misère naar overbought

De DAX Index bevestigt

De Rente

De US $ in €’s uitgedrukt

De prijs van een vat Brentolie

Het Goud

Strategie

Agenda voor de komende week

NB

Den Haag, 12 december 2016 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

De ASCX Index op dagbasis (fig. 1)

De AEX Index op dagbasis (fig.2)

De DAX Index op weekbasis (fig. 3)

De Rente in € (fig. 4)

De US$ versus de € (fig. 5)

Renteverschil tussen de $ en de € (fig. 6)

De prijs van een vat Brentolie (figuur 7)

De prijs van het goud (figuur 8)

Beleggen bij Vladeracken

Den Haag, 5 december 2016 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

De gevolgen van “Trumpdag”

De AEX Index op dagbasis

De Rente

De US $ in €’s uitgedrukt

De prijs van een vat Brentolie

Het Goud

Strategie

Agenda voor de komende week

NB

Den Haag, 28 november 2016 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Amsterdam en de AEX Index

De Rente

De US $ in €’s uitgedrukt

De prijs van een vat Brentolie

Het Goud

Strategie

Agenda voor de komende week

NB

Den Haag, 21 november 2016 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 26 december 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 19 december 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 12 december 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 5 december 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 28 november 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 21 november 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 18 november 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 14 november 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer