Tag Archief van: Macro-economie

U bevindt zich hier: / Macro-economie

Berichten

Onze macro-economische visie voor de komende jaren

/in , , , , /door

De ongekend lage stand van de rente en de daaruit voorvloeiende slechte opbrengsten stellen de belegger voor de vraag wat hij moet doen met zijn vrij belegbare middelen. Moet hij (blijven) beleggen in vastrentende waarden en zo ja op welke termijn of moet hij zijn heil elders gaan zoeken? Hieronder geven wij onze lange termijn visie.

Wij zien drie redenen die aan de basis liggen van de lage rente van vandaag:
1. De enorme injecties in de economie van liquide middelen door de Centrale Banken via verschillende programma’s zoals daar zijn de QE1, QE2 en het Twist programma van de FED en de opkoopprogramma’s van obligaties en het LTRO-programma van de ECB. Ook steunoperaties door het EFSM/ESM vallen hieronder, evenals de operaties van veel andere Centrale Banken in de wereld;

2. De vlucht van veel kapitaal uit de landen in moeilijkheden van de Eurozone naar door beleggers geachte “veilige” landen;

3. De verwachtingen van de markt ten aanzien van de economische ontwikkelingen en in het kielzog daarvan de inflatie.

Injecties van liquiditeiten

Zonder twijfel is dit de belangrijkste directe reden voor de lage rente van vandaag de dag. Maar het ingrijpen door Overheden / Centrale Banken zal slechts een tijdelijk effect hebben. Men mag ervan uitgaan dat binnen enkele jaren, als de crisis opklaart, terugkoop- en aflossingsprogramma’s in werking treden. Voorlopig zal er echter uit deze zeer onvoorspelbare, politiek gedreven en centraal geleide acties een drukkende werking uitgaan op de rente. Wel achten wij het waarschijnlijk dat het hoogtepunt van deze invloed achter ons ligt, zij het dat er nog het gevaar dreigt dat de bezuinigingsmaatregelen in Europa de gezamenlijke economie van Euroland in een deflatoire spiraal brengen. Op langere termijn, zeg drie tot vijf jaar, zal deze druk op de rente wegvallen.

Vlucht van kapitaal

De kapitaalmarkt wereldwijd werkt als een stel communicerende vaten. Wat hier voor een tekort aan liquide middelen zorgt, veroorzaakt elders een overschot. Ook de Europese kapitaalmarkt is als zelfstandige eenheid hiermede vergelijkbaar. Als het kapitaal stroomt van Italië naar Duitsland zorgt het bij onze Zuiderburen voor een stijgende rente, terwijl onze Oosterburen de rente dan zien dalen. Maar zodra duidelijk wordt, dat de zwakke landen de maatregelen genomen hebben om uit hun dal te geraken c.q. de sterke landen maatregelen hebben genomen om de zwakkeren uit hun impasse te helpen, keert het vertrouwen in de Zuidelijke landen terug en draait het spel dus om. Ook hier geldt dus dat de druk die van de vlucht van kapitaal naar het Noorden uitgaat beperkt in de tijd zal zijn.

Inflatieverwachtingen

De mate van inflatie is van oudsher de bepalende factor voor de hoogte van de rente. De directe invloed van de argumenten onder 1 en 2 zijn slechts tijdelijk (ook al kan hun invloed lang duren). Maar naast de directe invloed van de geldscheppende acties van de overheden hebben deze ook een indirecte invloed en wel via de inflatie. Wij willen vooropstellen dat wij niet geloven dat die hogere inflatie er snel zal komen. Het CBS verwacht voor Nederland tot in 2014 juist een verder dalende inflatie. Maar wel is het zo dat de markt een hogere inflatie verwacht door de enorme geldcreatie die de Centrale Banken wereldwijd als oplossing hebben bedacht voor de kredietcrisis. Geldschepping zonder conforme toename van goederen/diensten (economische groei) betekent dat de prijzen gaan stijgen. De geldscheppende acties van de Centrale Banken hebben dus naast een directe invloed (zie onder 1) ook een indirecte invloed op de rentestand want een hogere inflatie betekent een hogere rente.

Wij zullen hieronder ruimer aandacht besteden aan de inflatie.

Verkeersvergelijking van Fisher

De wet van Fisher stelt:

M * V = P * G

Waarbij M staat voor de geldhoeveelheid in het systeem, V staat voor de Velocity of omloopsnelheid van dat geld, P staat voor de prijzen van alle goederen en G staat voor de totale voorraad goederen en diensten in het systeem.

Wie er van uitgaat dat de inflatie gaat stijgen door de geldscheppende werking van de centrale banken vergeet daarmee één ding. In de vergelijking van Fisher wordt ook rekening gehouden met de omloopsnelheid van geld. Een Euro kan elke dag meerdere malen gebruikt worden, waardoor zonder geldcreatie toch de totale waarde van alle goederen en diensten bij elkaar beïnvloed kan worden.

Deleveraging

Het proces van “deleveraging” dat momenteel wereldwijd bij zowel banken, andere bedrijven als ook particulieren en inmiddels ook sommige overheden een grote vlucht neemt zet juist die omloopsnelheid onder druk. Deze drie (vier) groepen zijn massaal aan het sparen en schulden aan het aflossen en onttrekken daarmee geld uit het “systeem” hetgeen zichtbaar is in een scherpe verlaging van de omloopsnelheid van geld. Dit proces gaat sneller dan de geldcreatie van de Centrale Banken met als gevolg minder bestedingen, minder afname van producten en dus een recessieomgeving met juist dalende inflatie.

Scenario’s voor Europa.

Voor de problemen in de Eurozone kunnen verschillende scenario’s worden onderkend.

1. de € valt uit elkaar
1.a) Het eerste scenario is dat van het uiteenvallen van de euro. De kans dat daarbij Griekenland en / of andere landen uit de Euro stappen is alleen te voorzien als vanuit de lokale bevolking een soort politieke revolte ontstaat waarbij een land besluit om zich niet aan de door Europa opgelegde spelregels en bezuinigingen te houden.

1.b) De kans dat landen als Duitsland en Nederland juist uit de Euro stappen is groter. Hier is vooral de kostprijs van het overeind houden van de € en de invloed hiervan op het stemgedrag van de lokale bevolking in deze landen van belang. Hoe het ook zij, het LTRO-programma van de ECB heeft ertoe geleid dat banken een steeds kleinere blootstelling hebben aan overheden van landen waarin zij niet actief zijn zodat de meeste banken niet meer in de problemen komen als de Euro in tweeën wordt gehakt. Maar de Noordelijke landen moeten in dat geval wel rekening houden met een forse recessie omdat zij dan plotsklaps aanzienlijk duurder zullen worden dan de Zuidelijke landen die daarmee minder uit het Noorden kunnen inkopen en beter met het Noorden zullen kunnen concurreren. En dat leidt in de Neuro-zone weer tot deflatie en een verdere daling van de rente, niet tot inflatie!

2. De € valt niet uit elkaar maar blijft lange tijd in een staat van (semi)crisis
In dit scenario hobbelen wij van crisis naar crisis en wordt elke stap begeleid met de creatie van nog meer geld. De problemen in Spanje en mogelijk uiteindelijk Italië kunnen alleen binnen de € worden opgelost als de geldkraan wordt opengehouden. Ondertussen zal het integratieproces in Europa met horten en stoten verder gaan en blijven de andere spelers in de economie sparen. Ook in dit scenario blijft de inflatie voorlopig laag en zal de rente dus slechts binnen een beperkte lage range, relatief lang heen en weer bewegen.

3. Het optimistische scenario
In het optimistische scenario gaan de maatregelen van Europa werken, komt de Spaanse begroting weer op orde, loopt de Italiaanse begroting niet uit de hand en werkt het medicijn van de ECB. Dan klimt Europa langzaam maar zeker uit het dal. Maar ook dan zal het nog wel enkele jaren duren voordat deze klim gaat leiden tot tekorten in de economie van een orde van grootte die tot inflatie gaat leiden.

De Vergrijzinggolf

Naar onze inschatting zal pas wanneer de vergrijzinggolf voor minder werkloosheid gaat zorgen en met name de consument meer heeft gespaard de inflatie weer gaan toenemen. Dit proces komt langzaam op gang omdat de dan dalende werkloosheid deels gepaard gaat met een groeiende arbeidsproductiviteit. In gewoon Nederlands betekent dit dat hetzelfde werk met steeds minder mensen gedaan gaat worden doordat wij efficiënter gaan werken.

Conclusie vanuit de fundamentele factoren

Wij voorzien in de komende jaren (lees meer dan drie) een lage, gematigde inflatie. Maar als na een aantal jaren het door de ECB gecreëerde geld nog steeds rondklotst en zeker als de LTRO-faciliteit, na de voorgeschreven drie jaar niet wordt afgelost, kan het hard omhoog gaan.

Dat betekent dus, dat wij in de komende (tenminste) drie jaar met blijvend lage rente-niveau’s rekening moeten houden. Wel verwachten wij dat in Europa de rente weer gaat convergeren met een licht stijgende rente in Nederland en Duitsland tot gevolg. De 10-jaarsrente zou in deze fase kunnen fluctueren tussen 1,5% en 3,75% met een minimum doel van 2,75% in eerste aanleg (zie figuur 1). De uitgifte van euro-obligaties door landen in moeilijkheden (sterke landen geven eigen obligaties uit, maar garanderen euro-obligaties) kan dit proces versnellen. Alleen als wij een forse depressie ingaan zal de rente in Nederland verder dalen. Maar om hiervan uit te gaan is het nog te vroeg.
De Rente vanuit een Technisch Oog

In figuur 1 vindt u het effectieve rendement van 10-jarige Nederlandse staatsobligaties op maandbasis sinds 1987.

Figuur 1

Sinds begin jaren tachtig al is de rente aan het dalen. De beide voortschrijdende gemiddeldes (10-maands en 3-maands; zie de rode en de blauwe lijn) zijn dalende. Er is duidelijk sprake van dalende toppen en dalende bodems. Er hoeft dus niet getwijfeld te worden aan de “baisse” waarin de rente zich bevindt. Tussen 2005 en 2007 is de eerste lange termijn dalende trend gebroken. De dalende trend vertraagt daarmee. In de afgelopen twee maanden is sprake van een fors omkeerpatroon. En in veel kortere termijn grafieken is al enige tijd sprake van flinke positieve divergenties. Dit duidt er allemaal op dat de markt aan een bodemproces begonnen is.
De tijdsafstand tussen de toppen en de bodems in de afgelopen 23 jaar was gemiddeld ruim 2 jaar met uitschieters van 4 jaar en van 9 maanden.

Renteconclusie

Het meest logische scenario is dat de weerstand op 2,29% op kortere termijn zal worden gebroken. Daarna ligt er een tweede weerstand op de weg omhoog op 3,05%. Een daling zou dan kunnen worden verwacht, die echter niet door de steun op 2,29% zal vallen. Daarna zou een opmars kunnen beginnen waarbij in ieder geval het niveau van 3,75% zal worden bereikt. Uitgaande van het verleden zou dit een periode kunnen bestrijken van 6 jaar, waarvan twee jaar zijn verstreken. Dit scenario valt wonderwel samen met de uitspraken zoals gedaan hierboven onder het fundamentele gedeelte van dit artikel.

De Weg voor de Belegger

Het heeft voor de belegger geen enkele zin om te blijven beleggen in staatsobligaties die een rendement opleveren van 1 tot 2%, als men aanneemt dat de inflatie op een niveau van 2 tot 3% zal blijven. Ook een belegging in kortlopend staatspapier brengt onvoldoende op. Betere mogelijkheden voor hem zijn:

1. Deposito’s

Op dit moment zijn (nog) percentages mogelijk van boven 2,7%. Dit is dus al veel interessanter. Zolang u maximaal €97.000 (€100.000 – 3%) vastlegt per bank maakt u in de komende jaren een voor deze tijd redelijk rendement dat staatsgegarandeerd is.

Er zijn nog steeds zeer goede obligaties van het bedrijfsleven te vinden met goede tot redelijke zekerheid, die een acceptabel rendement bieden. Wij wijden met enige regelmaat artikelen aan deze mogelijkheid en zullen dat blijven doen. Deze obligaties dienen een looptijd te hebben die bij voorkeur niet langer is dan 4 tot 5 jaar, omdat men daarna in de mogelijkheid moet verkeren om van betere rendementen te profiteren en omdat de economische conjunctuurcyclus 4 jaar bedraagt. De vooruitzichten van met name meer cyclische ondernemingen zijn aanzienlijk moeilijker in te schatten als men over een conjunctuurcyclus heen wil kijken.

2. Obligaties

Er zijn nog steeds zeer goede obligaties van het bedrijfsleven te vinden met goede tot redelijke zekerheid, die een acceptabel rendement bieden. Wij wijden met enige regelmaat artikelen aan deze mogelijkheid en zullen dat blijven doen. Deze obligaties dienen een looptijd te hebben die bij voorkeur niet langer is dan 4 tot 5 jaar, omdat men daarna in de mogelijkheid moet verkeren om van betere rendementen te profiteren en omdat de economische conjunctuurcyclus 4 jaar bedraagt. De vooruitzichten van met name meer cyclische ondernemingen zijn aanzienlijk moeilijker in te schatten als men over een conjunctuurcyclus heen wil kijken.

3. Aandelen

Een oplossing kunnen ook de grote Europese ondernemingen bieden die wereldwijd opereren maar in € rapporteren, met een redelijk tot goed dividendrendement (Koninklijke Olie betaalt momenteel ruim 5% dividend per jaar) en die in staat zijn om hun prijzen te verhogen naar gelang inflatie toeneemt dan wel die hun omzet en winst voor een belangrijk deel uit niet-€-markten en niet-$-markten halen. Daarnaast moet naar ondernemingen gekeken worden die geen last hebben van concurrentie en hun eigen prijzen kunnen vaststellen. Dat kunnen bedrijven zijn met specifieke technologische kennis (en veel patenten), maar ook bedrijven in een markt met een hoge toegangsdrempel. En ten slotte kan er gekeken worden naar bedrijven die stabiel maar stevig groeien in een markt die groot genoeg is om de groei vol te kunnen blijven houden.

4. Onroerend goed

Wij beleggen voor onze cliënten uitsluitend in beursgenoteerde effecten. Over de huizen- en kantorenmarkt zult u ons dus niet horen tenzij dat dienstig is aan de analyse van beursgenoteerde onroerend goed maatschappijen of onze algemene beleggingsvisie. Feit is dat inflatie positief is voor onroerend goed. Maar de wereld kent een enorme overcapaciteit aan kantoorpanden en in veel landen is ook de woningmarkt uit het lood geslagen. Uiteindelijk zal de vergrijzinggolf de behoefte aan woningen en kantoren sterk gaan beïnvloeden waarbij de kantorenmarkt voor een langere tijd onder druk komt te staan. De huizenmarkt zal, zolang in een land de bevolking groeit, wel weer op zijn pootjes terecht  komen. Ook de winkelmarkt is bezig met een flinke sanering al was het maar omdat u en ik steeds meer via het internet onze boodschappen doen. Voor de belegger is de onroerend goed markt daarmee alleen een interessant alternatief voorzover het huizen en A1-kantoren en –winkelpanden betreft. Maar getuige onze opmerkingen hoeft u hier geen haast te hebben. In onze technische analyses zijn nog maar bar weinig koopsignalen te vinden bij aandelen van onroerend goed fondsen. In ons universum houden wij het voorlopig bij Unibail-Rodamco aangezien hier het dividendrendement relatief hoog is en de kwaliteit van de portefeuille verhoudingsgewijs eveneens hoog is.

5. Grondstoffen en edelmetalen

Ook deze categorie is natuurlijk interessant als de inflatie oploopt. Maar zolang inflatie geen rol van betekenis speelt en er niet allerlei catastrofes plaatsvinden zoals bijvoorbeeld oorlogen of ecologische en natuurrampen, is beleggen in deze categorie een vrij cyclische aangelegenheid die rechtstreeks afhankelijk is van de economische activiteit in de wereld. En daarbij is de wereld groter dan alleen Nederland. Als het hier niet goed gaat hoeft dat niet te betekenen dat het in Brazilië ook niet goed gaat. Olieprijzen dalen en stijgen niet omdat wij al dan niet in een recessie zitten, maar omdat de hele wereld in een conjunctuurdal zit of daar juist uit komt. Wij benaderen deze categorie in onze analyses op dezelfde wijze als de aandelenmarkten.

Wij zullen in de komende tijd voorbeelden uit elk van deze categorieën de revue laten passeren.

Den Haag, 29 juni 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt en/of heeft belegd in sommige van de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten zijn niet risicoloos.

Nog een valuta: de Canadese $

/in , , , , /door

(publicatiedatum: 12 april 2012)

In de afgelopen weken hebben wij naar aanleiding van de geldscheppende acties van de ECB enkele valuta aan een lange termijn analyse onderworpen. Wij bespraken eerder al de Amerikaanse $, de BRIC-valuta, de Noorse Kroon en in de voorbije weken hebben wij daaraan het Britse Pond toegevoegd, de Japanse ¥en en de Australische $. In dit artikel zullen wij ingaan op de positie van de Canadese $.

Waarschuwing vooraf

Om onze analyse overzichtelijk te houden nemen wij vooral in onze macro-economische interpretatie een aantal hele grote stappen, waarbij de nuancering van onze analyse te wensen over zal laten. Wij pretenderen dan ook niet een uitgebreide macro-economische analyse te maken van de situatie, daar zijn en zullen nog vele artikelen over worden geschreven. De vraag die wij ons stellen is wat we met de C$ als beleggingsvaluta in de komende maanden aanmoeten.

Canada, nog een grondstoffenexporteur

Net als Australië is ook Canada een grondstoffenexporteur. Bij Canada is echter de energiecomponent (olie) groter dan bij Australië. Canada profiteert meer van hogere olieprijzen dan Australië.

Blog-20120412-C$-Fig1

Figuur 1.

In figuur 1 hebben wij bovenin de koersontwikkeling op maandbasis opgenomen van de € versus de Canadese $. Een daling van de grafiek betekent dat de C$ sterker wordt ten opzichte van de €. Vervolgens hebben wij daaronder (de 2de curve) opnieuw de koersontwikkeling van de € ten opzichte van de A$ opgenomen, dezelfde figuur als in ons artikel van een week geleden (toen figuur 2). En in de onderste curve hebben wij de grafiek van de CRB Commodities Index gemeten in € opgenomen, maar om deze vergelijkbaar te maken met de grafieken erboven hebben wij hier opnieuw de koersontwikkeling van de € uitgezet versus de CRB Index. In feite ziet u nu een omgekeerde prijsindex grafiek. Als de grafiek stijgt, dan wordt de € duurder en dalen de grondstofprijzen gemeten in €.

Vergelijking van de C$, de A$ en grondstofprijzen

Er zijn een aantal zaken die opvallen in figuur 1. Ten eerste is de correlatie tussen alle drie erg hoog. De pieken en dalen vallen vrijwel allemaal op dezelfde tijdstippen. Dat betekent dat de C$ en de A$ ten opzichte van de € synchroon lopen met de ontwikkeling van de grondstofprijzen. Als de prijzen oplopen, dan stijgen ook de koersen van de A$ en die van de C$ ten opzichte van de €. Dat is natuurlijk wat te verwachten viel.

Een tweede conclusie die getrokken kan worden is het feit dat de A$ meer op en neer beweegt dan de C$. Kennelijk is de C$ stabieler. Dat kan verklaard worden uit het feit dat de Canadese economie minder eenzijdig van grondstoffen afhankelijk is dan de Australische economie. Wij noemden al de grotere oliecomponent in de economie van
Canada, maar agrarische producten zoals graan en vlees zijn waarschijnlijk ook belangrijker voor de Canadese economie dan het geval is in Australië. Er is dus sprake van meer spreiding in de Canadese economie en derhalve ook van minder risico (ergo een lagere volatiliteit van de munt).

Prijsontwikkeling van Tarwe en Olie

Om dit te kunnen staven moeten wij naar de koersontwikkeling van de olieprijzen en van de graanprijzen kijken.
Blog-20120412-C$-Olie-Tarwe-Fig2

Figuur 2.

In de figuur ziet u boven elkaar de koersontwikkeling van de C$ versus de US$, de koersontwikkeling van Tarwe in US$ per bushel op de beurs van Chicago (CBOT spot) en de koersontwikkeling van Brentolie in US$ per vat, alle drie op maandbasis. Onze database voor de prijzen van Tarwe loopt slechts tot eind 2000 terug.

Wij hebben nu juist de koersontwikkeling van de C$ uitgedrukt in US$’s genomen omdat de prijzen van beide grondstoffen ook in US$’s worden genoteerd. Het effect van de € wordt hiermee even buiten spel gezet. En het beeld spreekt in feite voor zich. De correlatie tussen de koersontwikkeling van de C$ ten opzichte van de Amerikaanse $ loopt vrijwel naadloos synchroon met de koersontwikkeling van de tarweprijzen en de prijs voor Brentolie. De C$ is daarmee inderdaad gevoelig voor de prijs van deze twee grondstoffen en dus ook minder afhankelijk van uitsluitend grondstoffen uit de mijnbouw dan de A$.

Technische conclusie

Maar de belangrijkste conclusie is het feit dat de A$ in tegenstelling tot de C$ de steunlijn in de figuur, die al 20 jaar oud is heeft gebroken. Er is in de afgelopen maanden een flinke rally in beide valuta geweest, maar daarbij heeft de A$ in technische zin een belangrijke barrière t.o.v. de € genomen, waar de C$ dat niet heeft gedaan. Het maakt voor de belegger de C$ minder aantrekkelijk dan de A$ (opnieuw vanuit technisch perspectief).

In ons vorige artikel waarschuwden wij al dat de A$ in een fase van correctie was beland ten opzichte van de €, dat is bij de C$ al veel langer het geval. Ook hier wordt daarmee de stelling ondersteund dat de € voorlopig wel eens zijn moeilijkste moment achter de rug kan hebben.

Conclusie

Als u toch voor een grondstofgerelateerde valuta-eenheid kiest (en het moment is daar nu niet goed voor), kies dan voor de A$.

Den Haag, 12 april 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten / valuta belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

De andere grote valuta; de ¥en

/in , , /door

(publicatiedatum: 23 maart 2012)

Vorige week hebben wij aandacht besteed aan de vraag of de geldscheppende acties van de ECB in de vorm van 2 LTRO-faciliteiten (3-jaars kredieten aan banken) inflatieverhogend zouden zijn. Wij beschreven hoe de inflatie niet direct hoeft toe te nemen als er geld wordt gecreëerd. Vervolgens hebben wij naar de koersontwikkeling van het Britse pond gekeken omdat in Groot-Brittannië de geldcreatie al veel langer aan de gang is en het effect hiervan op de inflatie dus naar onze inschatting eerder zichtbaar zal worden. Wij concludeerden toen:

Conclusie voor de €-belegger

Maar belangrijker is de consequentie voor ons eigen inflatieniveau die hieruit gelezen kan worden. De uitbraak van het £, wanneer die komt, gaat ongetwijfeld gepaard aan het moment waarop de geldcreatie in Groot Brittannië zich tegen de Britten gaat keren. De reactie daarop van de Britse Centrale Bank, is waar u vervolgens op moet letten, omdat u hieraan kunt zien hoe het niet moet (als het fout loopt). Want op dit vlak lopen de Britten voor op Europa en kan de belegger daarmee zich voorbereiden op de consequenties van de Draghi-politiek voor het inflatieniveau in Europa.

Het langer termijn koersbeeld van het Britse pond uitgedrukt in € is er een van consolidatie in een trend die voor het pond negatief is. Het wachten is op de uitbraak uit de fase van consolidatie die momenteel aan de gang is (een consolidatie waarin dat pond geleidelijk aan sterker wordt ten opzichte van de €).

De vraag die wij ons vervolgens gesteld hebben en waarop wij in dit en volgende artikelen nader in zullen gaan is hoe het lange termijn beeld is van een aantal andere belangrijke valuta zoals de Japanse ¥en (¥), de Zwitserse Franc (CHF), de Australische $ (A$) en de Canadese $ (C$).

We beginnen met de ¥en

Om onze analyse overzichtelijk te houden zullen wij een aantal hele grote stappen nemen, waarbij de nuancering van onze analyse te wensen over zal laten. Wij pretenderen dan ook niet een uitgebreide macro-economische analyse te maken van de situatie, daar zijn en zullen nog hele boeken over geschreven (worden). De vraag die wij ons stellen is wat we met de ¥en als beleggingsvaluta in de komende maanden aanmoeten.

Overheidsschuld Japan

In Japan is de schuld van de overheid nog veel groter dan die van welk Europees land dan ook. Maar het grootste deel van de Japanse overheidsschuld is gefinancierd in Japan zelf. Waar de overheid alsmaar teveel geld uitgaf en daarvoor geld moest lenen (en dat nog steeds doet), is de Japanner zelf nog veel meer gaan sparen. En die heeft daarbij dat spaargeld gebruikt om de obligaties te kopen die de overheid uitgaf. Het gevolg is dat er per saldo niet meer geld is gaan rollen en de inflatie is daar dus niet gaan stijgen. In tegendeel, in de jaren ’90 leidde de geldcreatie zelfs tot of desondanks tot deflatie. Maar de overheid zit nu wel met een enorm tekort en hoe dat ooit moet worden terugbetaald is onduidelijk. Of de economie groeit zodanig dat de belastinginkomsten dramatisch toenemen en de schuld daarmee kan worden afgelost of er ontstaat alsnog inflatie en de schuld infleert vanzelf weg. In beide gevallen betaalt de Japanse belastingbetaler uiteindelijk zelf de schuld van de overheid af.

Figuur 1.

Koersontwikkeling ¥en 1989 – 2000

In figuur 1 ziet u de koersontwikkeling van de € ten opzichte van de ¥. Aangegeven is het aantal ¥ per €, de grafiek is een maandgrafiek getekend vanaf 1987. Een daling in de grafiek betekent dat de ¥ sterker wordt. Er zijn een aantal belangrijke keerpunten in de grafiek te zien. Om te beginnen een hoogtepunt voor de € (toen nog de ƒ) in 1989. De grote investeringsgolf van Japan in het buitenland in de jaren tachtig eindigde met het ineenstorten van de Japanse economie. Geld werd massaal uit de wereld teruggetrokken om de problemen in Japan op te lossen. De Japanners verkochten hun buitenlandse bezit (lees buitenlandse valuta) en kochten er ¥ voor terug. Tussen 1993 en 1998 groeide de rest van de wereld terwijl Japan verder achterop raakte. Dat leidde tot een vertrouwenscrisis waardoor de ¥en juist weer zwakker werd. Maar vervolgens ontstond de IT-bubbel waar aanvankelijk Japan flink van profiteerde met weer een sterkere ¥en tot gevolg. Per saldo is de ¥en tussen 1989 en 2000 voortdurend sterker geworden ten opzichte van de €.

Koersontwikkeling ¥en 2000 – 2008

In 2000 klapte de IT-bubbel. Dit was een probleem waar de hele wereld last van had, maar Japan niet in de laatste plaats. Japan raakte opnieuw in een stevige recessie en de ¥en verloor een flink stuk van haar waarde. Zoveel zelfs dat de dalende lange termijn trend van de € in 2002 / 2003 werd gebroken. De ¥en verzwakte uiteindelijk tot in de buurt van het dieptepunt uit 1989.

Koersontwikkeling ¥en 2008 – 2012

Maar in 2008 knapte de hypotheekbubbel in de V.S. en brak de bankencrisis los gevolgd door de schuldencrisis in Europa. Met name de Amerikaanse en de Europese banken en in hun kielzog de economie van beide gebieden kwamen onder druk te staan en de trend van de ¥en keerde abrupt. De ¥en was plotseling een veilige haven en won al in 2008 flink aan kracht. Maar daarna ontstond een dalende wedge waarbij de ¥en per saldo voortdurend sterker werd t.o.v. de €, totdat de ECB als nieuwe voorzitter Mario Draghi naar voren schoof. Hij kwam vrij snel na zijn aanstelling met de 3-jaars faciliteit en pompte zo meer den € 1.000 miljard in de Europese economie. En en passant behoede hij europa (in ieder geval voorlopig) voor een forse escalatie van de (Griekse) schuldencrisis.

Huidige positie € versus ¥en

Een dalende wedge heeft, statistisch gezien, de grootste kans om naar boven toe te worden verlaten. Dat zou betekenen dat wij aan de vooravond staan van een verzwakking van de ¥en. Het vertrouwen in de € zou wel eens terug kunnen gaan keren. Wij moeten direct erbij vertellen dat het nog niet zover is. De uitbraak is nog geen feit. Maar die conclusie trokken wij ook al bij het Britse pond. Ook de ¥en kan op kortere termijn binnen de wedge best nog een keer sterker worden. Maar een uitbraak omhoog kondigt een belangrijke trendverandering aan, waarbij wij vermoeden dat de renteverandering voor de ¥en dichterbij staat dan die voor het pond.

De fundamentele verklaring voor een verzwakking van de ¥en zit hem in twee dingen. Ook de Japanse centrale bank is onlangs opnieuw begonnen met het drukken van geld. Belangrijker echter is de rol van de ¥en als veilige haven. Als Europa weer gaat groeien is de veilige haven minder nodig en worden ¥en weer ingeruild voor €.

Conclusie voor de €-belegger

Ook de ¥en is voorlopig geen plek om u in te begeven als belegger.

Den Haag, 23 maart 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten  / valuta belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

Eurobonds of niet?

/in , , /door

Publicatiedatum 11 november 2011
Opinie

Eurobonds

Men noemt ze Eurobonds, obligaties die zouden moeten worden uitgegeven door Euroland, maar dat is een vergissing.

Euroland bestaat uit de groep van landen die de € als munteenheid hebben geaccepteerd. Maar Eurobonds bestonden al toen de € nog moest worden ingevoerd. Het zijn obligaties die in de Europese kapitaalmarkt worden verhandeld. Zij kunnen uitgegeven worden door om het even welk land. De valuta-eenheid waarin ze worden uitgegeven bepaalt vervolgens de naam. Zo zijn er bijvoorbeeld Euroyenbonds, Eurodollarbonds en dus ook Eurobonds. Japan kan in europa een Eurobond uitgeven hetgeen betekent dat Japan op de Europese kapitaalmarkt geld leent waarbij de leensom in € wordt opgenomen en later weer in € wordt afgelost.

In plaats van over Eurobonds zou men het dus moeten hebben over Euroland Treasuries (EL Treasuries).

Euroland Treasuries

De uitgifte van EL Treasuries zou de Eurocrisis kunnen en moeten oplossen, maar een aantal landen is (voorlopig) tegen en er is een grote verscheidenheid van meningen hoe men te werk zou moeten gaan met EL Treasuries. Hieronder willen wij een bijdrage leveren aan deze discussie.

EL Treasuries zouden moeten worden uitgegeven door één centrale instantie in de Europese Unie. Dit lijkt een tegenstrijdigheid want de Europese Unie is niet hetzelfde als Euroland, maar beide zullen op termijn gelijk (moeten) vallen wil de Europese Unie overeind blijven. Het EFSF wordt algemeen aangezien als de instantie die voor de uitgifte zou moeten zorg dragen. Deze bevoegdheid oefent het EFSF nu nog uit op gezag van de nationale Europese overheden van de landen die zelf ook de Euro als munt voeren. Maar dat is onwerkbaar want elk parlement / land heeft zijn eigen, vaak uit puur nationaal belang geboren voorwaarden. Het EFSF zou haar taak uiteindelijk op gezag van de ECB moeten gaan uitvoeren of in ieder geval een van de politiek onafhankelijke instantie die op Europees niveau werkt. Daarmee zouden het dus niet de afzonderlijke landen zijn die EL Treasuries uit moeten gaan geven. Het zou hun vrij moeten blijven staan om hun eigen obligaties uit te geven, luidend in valuta naar hun keuze. Als alternatief zouden de leden van Euroland leningen op moeten kunnen nemen bij het EFSF, maar dan wel tegen voorwaarden, die door het EFSF moeten worden gesteld (of de “Eurosupercommissaris” – sinds kort is dat de Fin Olli Rehn – maar die is snel weer politiek beïnvloedbaar, dus liever zien wij een onafhankelijke scherprechter zoals bijvoorbeeld de ECB of het EFSF zelf).

Voorwaarden voor financiering door het EFSF

Deze voorwaarden zouden moeten zijn:
– Bij niet-voldoen aan de Maastricht-critera (MC) moet er een te controleren lange termijn plan zijn op welke wijze alsnog aan deze criteria voldaan zal gaan worden;
– Het EFSF betaalt één rentetarief (uiteraard wel variërend qua looptijd), dat op de voor haar geldende marktrente wordt gebaseerd. Maar op haar beurt leent het EFSF weer uit aan individuele landen tegen tarieven waarin een onderscheid gemaakt wordt naar de mate waarin het betreffende land zich houdt aan de afspraken met het EFSF en de snelheid waarin het betreffende land in staat zal zijn om weer in het gareel te komen. Daarbij bepaalt het EFSF de rentevoet, niet de politiek;
– De looptijd van de lening wordt overgelaten aan een akkoord tussen leninggever en leningnemer, waarbij niet de hoogte van de rente het criterium moet zijn (nu financieren veel landen zich zo kort mogelijk omdat de korte rente zo laag is, maar dat betekent dat ze elk jaar weer opnieuw naar de kapitaalmarkt terug moeten), maar het op de meerjarige begroting gebaseerde aflossingschema;
– Het EFSF krijgt een onderpand van de schuldenaar, dus iedere lening dient gedekt te zijn. Maar er zou wel moeten gelden, dat het voldoen aan MC het stellen van een onderpand overbodig maakt.

Onderpand

De aanwezigheid van een onderpand maakt de algemene garantie (maar hierover in een later artikel meer) veel minder zwaar. Toch blijft een ander bezwaar van velen knellen: op welke wijze kan men ervoor zorgen, dat de eigen schuld plus de garantie binnen de 60%-grens blijven? Voor probleemlanden lijkt dit eenvoudig. Want in de praktijk zullen zij alleen bij het EFSF terecht kunnen voor het opnemen van geld. Voor de andere landen zou een rapportageplicht bij bijvoorbeeld Eurostat (het Europese Bureau voor de Statistiek, vergelijkbaar met ons eigen CBS) voldoende kunnen zijn. Indien men Eurostat opdraagt de solvabiliteit van ieder land bij te houden alsmede zijn budgettekorten (in de praktijk is dit al geregeld), ontstaat er een mogelijkheid om over iedere voorgenomen lening van de aangesloten landen een objectief advies uit te brengen.

Omvang van het EFSF

Het EFSF, als “lender in last resort”, heeft op dit moment nog een ander probleem. Het heeft slechts € 250 miljard als basiskapitaal meegekregen. Het moet daarmee naar andere kapitaalverstrekkers toe om geld te lenen om vervolgens dat geld weer aan Europese landen te kunnen verstrekken in de orde van grootte die Italië bijvoorbeeld nu nodig gaat hebben. Alleen al de Italiaanse schuld is meer dan € 1.900 miljard, dus het EFSF kan op dit moment niets meer doen dan een garantie afgeven voor een deel van deze schuld aan hen die Italië – al was het maar indirect – alsnog willen financieren. En niemand wil Italië geld lenen met een maximale garantie van 10 tot 15%. Politici, of zij dit nu willen of niet, zullen dus uiteindelijk geen andere keuze hebben dan het EFSF een oneindige slagkracht mee te geven. En dat kan weer alleen als alle Eurolanden volledig garant gaan staan voor het EFSF of als de ECB overgaat op het drukken van €’s (op dit laatste punt en de wijze waarop dit probleem in de V.S. en Japan wordt behandeld komen wij in een volgende bijdrage nog terug).

Ongehoorzaamheid

Stel nu eens dat een land zich niet houdt aan de door het EFSF opgelegde begrotingsdiscipline. Het EFSF zal dan geen geld willen uitlenen aan dat betreffende land. Het land gaat dan failliet. Op dit moment betekent dit dat alle houders van schulden van dat land zwaar in de problemen raken. Nu al is duidelijk dat om te beginnen veel  Franse banken een faillissement van Italië niet zelfstandig kunnen overleven. Dat betekent dat Europa voor de huidige schulden niet anders kan dan een oneindige garantie af te geven op alle staatsschulden van de Eurolanden. Maar om te voorkomen dat er vervolgens een vrijbrief voor meer schulden wordt verstrekt is de logische weg ook hier het EFSF en / of de ECB. Door de schulden (uiteraard tegen marktprijzen) over te nemen van marktpartijen komt de nationale schuld van probleemlanden geleidelijk aan in handen van het EFSF en / of de ECB. De herfinanciering kan dan vervolgens aan voorwaarden worden gebonden. Houdt een land zich dan niet aan de voorwaarden, dan gaat het land alsnog failliet en betaalt het EFSF (cq ECB) de rekening, maar die zijn volledig door de andere Eurolanden gedekt, dus de rekening komt dan uiteindelijk bij de andere Eurolanden. De financiële instellingen daarentegen houden het schip droog en hoeven daarmee niet gered te worden. En zij kunnen altijd middels strenge regels en/of extra belastingen gedwongen worden om en deel van het gelopen risico alsnog te betalen zonder dat zij zelf het risico lopen om te vallen.

Conclusie

Kortom, wat ons betreft is de vraag niet óf er Euroland Treasuries komen, maar slechts wanneer. En de vraag is ook niet óf wij gezamenlijk garant gaan staan voor EL Treasuries en elkaars overheidsschulden, maar slechts wanneer.

Slotwoord, logica

Eén ding is zeker: als de politiek blijft volharden in het visieloze spel van ikke, ikke, ikke, dan zullen de internationale kapitaalmarkten ongetwijfeld hun werk doen. Wat dat betreft is de belofte van afgelopen week van mevrouw Merkel om de Duitsers komend jaar te helpen met een belastingverlaging het duidelijkste en meest recente argument waarom u er vanuit moet gaan dat de markten het pleit zullen gaan beslechten. Want niet alleen is haar voorstel een slag in het gezicht van al die mensen die nu in Griekenland, Italië, Portugal, etc. tot de bedelstaf zijn geraakt, maar zij zegt daarmee impliciet: de 60%-schuldnorm is uiteraard niet voor Duitsland bedoeld, want Duitsland, zoals al vaker in de afgelopen jaren, staat boven de wet (het verdrag van Maastricht). Mevrouw Merkel heeft kennelijk nog steeds niet door dat niet zij maar de markt de wet op het ogenblik bepaalt. Misschien een schone taak voor eurocommissaris Olli Rehn uit Finland wiens macht onlangs juist op dit gebied sterk werd vergroot.

Den Haag, 11 november 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies, maar een persoonlijke mening van de auteur. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

 

Waar is de markt en waar zijn wij mee bezig?

/in , , /door

Algemene ontwikkeling op de beurs.

Gezegd moet worden dat de diepte van de reactie ons heeft verbaasd. De AEX Index daalde in 6 dagen tijd van het in technische zin belangrijke steunpunt van 323 punten naar een dieptepunt van 266 punten op dinsdag 9 augustus jongstleden. Zo mogelijk nog harder omhoog verliep het herstel nadien, vier dagen later stond de AEX alweer 10% hoger. Dit is een typische reactie van een markt in paniek. En het beste dat de belegger dan kan doen is stilzitten en de reactie omhoog afwachten. Deze is nu in de maak en wij verwachten dat die reactie nog niet klaar is. Wij gaan uit van een herstel van de AEX Index richting in eerste instantie de belangrijke weerstand van 306 punten maar daarna komt in zicht een niveau van 325 – 340. Tussen 306 en 340 verwachten wij een kentering die opnieuw tot stevige dalingen kan leiden, waarschijnlijk zelfs tot onder de bodem van 266 van vorige week. Dit betekent aandelen alsnog, maar dan pas, verkopen en put opties ter dekking aankopen. Ook de aankoop van langlopende staatsobligaties past in dit plan. Bedrijfsleningen houden wij gewoon vast. Die zijn niet in gevaar omdat de balansen van deze ondernemingen in orde zijn.

Wat nu?

De vraag die ons dezer dagen veel wordt gesteld is hoe deze beursontwikkelingen zich verhouden met de economische ontwikkelingen in de wereld. En dat is lastiger omdat hier fundamentele ontwikkelingen in de economie zich soms haaks lijken te bewegen op de sentimentgedreven berichten in de media en op de effectenmarkten.

Fundamenteel

In fundamentele zin zijn er drie zaken die van belang zijn. Dat zijn:
1.    De crisis in de overheidsfinanciën in Europa
2.    De toenemende inflatie in China en Brazilië
3.    De vertragende Westerse economieën, het “dubble dip”-scenario

De crisis in de overheidsfinanciën in Europa

Voor de meeste commentatoren is het lastig zo niet onmogelijk om hier grip op te krijgen met als gevolg heel veel verschillende meningen zelfs op het niveau van eerste ministers. Voor de betrokken landen is de dalende kredietwaardigheid een drama. Hele generaties zien hun toekomst verdwijnen. Voor de sterkere Noord-West Europese landen is het probleem vooral een mogelijkheid om een meer centraal geleide financiële politiek bij de zwakkere landen af te dwingen.
Wat dat betreft spreekt de gezamenlijke verklaring van Merkel en Sarkozy van afgelopen dinsdagavond boekdelen. Met name Merkel heeft een electoraal probleem. In Duitsland is geen publieke en dus politieke meerderheid te vinden voor een algehele garantie van Europa voor de schulden van de individuele lidstaten van de Eurozone. Maar een faillissement van één land kan leiden tot het faillissement van veel meer landen en dat doemscenario wil men koste wat het kost voorkomen. De consequenties ervan kan men niet overzien. Bovendien heeft een garantie alleen zin als het probleem in de toekomst kan worden voorkomen want anders is het een vrijbrief voor nog meer ongecontroleerde schulden.
Dus moet een weeffout van het Verdrag van Maastricht, dat aan de Euro ten grondslag ligt, worden hersteld. Er moet een fiscale en begrotingsdiscipline kunnen worden afgedwongen.
De contouren van een oplossing die politiek aanvaardbaar is voor iedereen, beginnen zich af te tekenen. Afgelopen dinsdag spraken Merkel en Sarkozy voor het eerst openlijk over de wenselijkheid van een Europees economisch orgaan met de macht om dwingende aanwijzingen te geven aan landen die de begrotingsregels overtreden en sancties op te leggen aan de landen als zij zich niet aan de begrotingsspelregels houden. Daarnaast is er inmiddels een Europees fonds opgericht (het Noodfonds EFSF) dat geld kan uitlenen aan individuele landen tegen tarieven (rentepercentages) die los staan van de marktprijs. Dit fonds financiert zichzelf weer op basis van garanties van alle andere Eurolanden. De omvang van dit fonds is nu nog beperkt, maar de stap naar een veel grotere of misschien zelfs oneindige omvang is volgens ons vooral een kwestie van tijd. Als de nood maar hoog genoeg wordt zal de omvang vanzelf omhoog geschroefd worden, politici krijgen daarvoor van de markt uiteindelijk maar weinig keuze.

Het mooie van deze constructie is dat sterke gedisciplineerde landen altijd zelfstandig naar de kapitaalmarkt kunnen blijven gaan terwijl zwakke niet-gedisciplineerde landen de keuze krijgen: luisteren naar het Europese controleorgaan en doen wat hun wordt opgedragen of tegen veel duurdere condities zelf naar de markt gaan. Het controleorgaan kan met het Europese Noodfonds in de hand vervolgens maatregelen afdwingen en garandeert daarbij impliciet de volledige financiering van de zwakkere landen.

Hoe uiteindelijk de feitelijke oplossing er precies uit gaat zien is onduidelijk, maar ook minder van belang. Op termijn zal dit ertoe leiden dat de sterkere economieën sterker worden en de zwakkere economieën veroordeeld worden tot verdere marginalisering, tenzij zij zich daadwerkelijk aanpassen en ook sterk worden. Dat kost inderdaad geld. De sterkere landen zullen, via het Noodfonds, voor de schulden van die landen garant  blijven met het risico dat zij moeten gaan betalen, maar het zal hun economie niet wezenlijk aantasten, eerder gaan zij er verder van profiteren. Overigens geloven wij niet in een verlies op leningen/garanties aan deze landen, want ieder verlies dat de sterkere landen zouden moeten accepteren leidt onherroepelijk tot een default situatie van de landen die dit verlies creëren. Een lange looptijd van de leningen/garanties is de enige mogelijkheid die de “ redders”  ter beschikking staat. Ongetwijfeld gaan zij daarvan gebruik maken als de nood aan de man zou komen.

Wel belangrijk is dat wij weer met een hogere inflatie te maken kunnen gaan krijgen.

De toenemende inflatie in China en Brazilië

In deze landen is sprake van een sterke oververhitting van de economie. De enorme groei van de afgelopen jaren begint daar zijn tol te eisen en kan tot diepe conjuncturele recessies leiden. Met name een cyclische economie zoals Duitsland kan daar flink last van krijgen (en dus ook onze industrie en onze transportsector). Maar dit soort recessies zijn niet abnormaal. In de jaren tussen 1950 en 1999 kwamen die ook bij ons regelmatig voor en zorgden die vooral voor het van tijd tot tijd saneren van inefficiënties (zwakke bedrijven gaan failliet, maar de economie als geheel wordt er uiteindelijk alleen maar beter van). Het is een van de drijvende achtergronden van wat wij in het Westen als een terugkerende cyclus van gemiddeld 4 jaar hebben gezien in de afgelopen decennia, te weten drie jaren van herstel en voorspoed en 1 jaar van consolidatie en/of krimp (ook wel de Kitchin- of Voorraadcyclus genoemd). Het betekent alleen maar dat de economieën van deze landen volwassen worden.

De vertragende Westerse economieën

Het derde probleem is voor de komende maanden in onze ogen het meest belangrijke en acute probleem en dat is het probleem van de vertragende Westerse economieën. Alle signalen in Amerika en meer en meer signalen in Europa staan op oranje. Zij wijzen op een naderende recessie of een  fase van beperkte economische groei. En dit probleem wordt nog versterkt door de eerste twee problemen, want in Europa en de V.S. moeten overheden of zij dat willen of niet bezuinigen en de stimulans van  de sterk groeiende economieën van China en Brazilië valt nu ook weg.

Op het Amerikaanse budgettaire probleem willen wij nog even terugkomen. Het gedrocht van het kredietplafond en het tweepartijen stelsel in de V.S. hebben de economische politiek in de V.S. min of meer lam gelegd. En dit probleem is niet zomaar van tafel. Als er geen politieke oplossing komt zullen automatisch zware bezuinigingen worden ingevoerd. Wordt het probleem wel op de onderhandelingstafel opgelost, dan volgen er minder zware bezuinigingen maar tegelijkertijd ook belastingverhogingen. Links of rechtsom betekent dit het wegvallen van de overheid als stimulerende factor voor de economie en wel met vrijwel onmiddellijke ingang. Een eventueel QE3 programma van de FED zal de pijn weliswaar verlichten, maar niet wegnemen.

Het sentiment

Het sentiment van de markt loopt op deze ontwikkelingen vooruit. Aandelenbeurzen hebben de neiging om circa zes maanden vooruit te lopen op de ontwikkelingen in de economie. Met de paniek van afgelopen week moet dus verondersteld worden dat de economische recessie een feit zal zijn in het eerste en/of tweede kwartaal van 2012. Als die diep en wereldwijd is, dan gaan beurzen nog een volgende, diepere beweging omlaag maken. Als de recessie mild van aard blijkt (of slechts een tijdelijke vertraging blijkt te zijn) dan zullen beurzen de draad geleidelijk aan weer gaan oppakken. Wij gaan voor het eerste van de twee scenario’s.

Conclusie

“Waarom dan niet alles nu meteen verkocht?” zult u zeggen. Dat heeft te maken met de wijze waarop beurzen zich ontwikkelen. Er is vorige week een waarschuwingsschot afgegeven. Het is normaal om nu een geleidelijk herstel te gaan zien waarbij mogelijk een koerscorrectie van minimaal 1/3de deel van de voorafgaande daling kan worden verwacht (hetgeen voor de AEX een minimum doel van 306 betekent). Wij houden rekening zoals gezegd mede gelet op de recente volatiliteit met een herstel richting 325 – 340. Wij willen dit herstel zijn gang laten gaan.

Nu zijn onze portefeuilles al uitermate defensief ingericht. Ook als ons scenario niet uitkomt en koersen vanaf nu alleen maar verder weg zakken zullen onze portefeuilles de storm per saldo prima doorkomen.

Wij hopen onze lezers hiermede een leidraad te geven waarop zij de stroom aan informatie en gebeurtenissen op economisch terrein een plaats kunnen geven. Uiteraard zijn wij te allen tijde beschikbaar om u nadere uitleg te verschaffen.

Onze visie wordt met regelmaat gepubliceerd op onze website. Vraagt u ons tevens om een gratis abonnement op “De Technische Belegger”, mocht u deze nog niet ontvangen. Hierin wordt onze maandelijkse visie uitgebreid toegelicht.

Den Haag, 19 augustus 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken BV

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

De technische positie van de Dollar

/in , , , /door

Publicatie datum 25 maart 2011

Vorige week kondigden wij aan dat wij in een apart artikel de positie van de dollar zouden bespreken.

Wij vonden dat toen van belang omdat naar onze mening de dollar een belangrijk keerpunt zal bereiken in de niet al te lange tijd. Hieronder vindt u twee figuren. In Figuur 1 staat de ontwikkeling van de €/$-koers op maandbasis sinds 1979 (met de gulden als omgerekende voorloper van de €. U ziet daar dus de ontwikkeling van de dollar op lange termijn. Om een en ander gemakkelijker leesbaar te maken hebben wij alleen gebruik gemaakt van de slotkoersen en gebruiken wij een semilogaritmische schaal. In Figuur 2 ziet u de koersen op dagbasis, het betreft candlesticks en een gewone schaal. Wij hebben het dus in figuur 2 over de dollar op kortere termijn. Wij beginnen met de lange termijn dus met figuur 1.

De US Dollar op lange termijn

De ouderen onder ons zullen zich nog een dollarkoers herinneren van ƒ 3,86 (jawel, 3 gulden en 86 cent). Het was Nixon die in het begin van de jaren 70 besloot om de dollar te laten fluctueren. Sindsdien bevindt de valuta van onze overzeese buurman zich in een dalende trend. En om er geen misverstand over te laten bestaan stellen wij nu reeds, vóór de analyse begint, dat hij (voorlopig) deze dalende trend zal blijven aanhouden. U ziet dat de bovenzijde loopt langs oude toppen op 178 en 118 en dat hij nu rond 95 ligt. Dit niveau is dalende (let op: wij gebruiken hier afgeronde slotkoersen en niet de gebruikelijke hoogste en laagste koersen). Aan de onderzijde liggen de dieptepunten van 69 (let op: op dit niveau van precies 69,27 ligt een oude steunlijn) en op 63 raakt hij aan de diepste bodem tot nu toe.

Blog-20110325-US$-Fig1

Figuur 1

Sinds deze diepste bodem is de dollarkoers weer terrein aan het winnen. In feite is hij op weg naar de bovenzijde van het kanaal en hij doet dat op dit moment binnen een stijgend kanaaltje. De koers heeft bijna de onderzijde van dit stijgende kanaaltje bereikt en hij ligt ook nog mooi boven de steun van 69,27. Op dit niveau gaat er een omkeer plaatsvinden, maar dat is nog niet te zien in de indicatoren. Wij hebben een gewone MACD onderaan in figuur 1 getekend en deze is nog steeds benedenwaarts gericht en is kleiner dan nul. Wel positief is het feit dat deze MACD al enige tijd positief divergeert.

De US Dollar op Dagbasis

In figuur 2 hebben wij een deel van het oplopende correctiekanaaltje uit figuur 1 getekend als daggrafiek. De daggrafiek begint in december 2009 bij het laatste aanrakingspunt terwijl het kanaaltje in figuur 1 in 2008 begint. U kunt echter de boven- en onderzijde van dit kanaaltje herkennen door de dikke zwarte lijnen die boven en onder de koersen liggen. Er is nu duidelijker te zien dat de koers dicht bij de onderzijde van het correctiekanaal is gekomen en dat hij ook dicht bij de oude steunlijn ligt. Op dit niveau ligt ongetwijfeld een sterke weerstand en wij gaan ervan uit dat hier de koersbeweging naar beneden gestopt zal worden en de richting omhoog zal kiezen, uiteindelijk naar de bovenzijde van het kanaal. Hier zullen mogelijk lange maanden mee gemoeid zijn, want onderweg komt de koers vele weerstandniveaus tegen. U ziet in eerste instantie de weerstandlijn op 72,53. Daarna volgen de twee lange termijn gemiddeldes (50- en 150-dagen). Daarna ligt er nog een weerstand op 75,52 enzovoort. In de buurt van 85 zullen koers en de langetermijn dalende trendlijn elkaar tegenkomen. Uiteraard kan er onderweg veel gebeuren waardoor dit scenario onderuit wordt gehaald, maar voorlopig ligt dat niet voor de hand. Wij verwijzen in eerste instantie naar de Momentum Analyse onder in de figuur. Deze divergeert positief. De korte Slowed Stochastics onder de Momentum Analyse, heeft zojuist een koopsignaal gegeven. Voor wat de korte termijn betreft dient zich dus een rally aan. Of daarmee ook de voorziene langeretermijn rally is ingezet kan nog niet gezegd worden. Daar is het nog te vroeg voor. Zodra wij een koopsignaal krijgen in de Stochastics of in de Momentum Analyse voor de lange termijn zullen wij daar mededeling van doen (op onze website en via Twitter).

Blog-20110325-US$-Fig2

Figuur 2

Overigens moet er nog een kanttekening geplaatst worden bij de opwaartse doelstelling zoals wij die hierboven hebben geformuleerd voor het korte termijn correctiekanaaltje. Het gaat hier om een correctieve beweging waarbij de $ aan kracht wint ten opzichte van de €. Maar van correcties is bekend dat zij in zwakke trends hun doelstelling vaak niet halen. De onderkant van het correctiekanaaltje (hier dus op 69,9) moet dus voor elke belegger als stoploss gehanteerd worden!

Conclusie

Als men dollarshortposities heeft dan is de tijd gekomen om deze af te bouwen. Long posities kunnen daarna worden ingenomen, maar het getuigt van wijs en voorzichtig beleid als men daarvoor eerst een definitief koopsignaal afwacht.

Den Haag, 25 maart 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

 

© Copyright - Vladeracken | Realisatie: Grapefish Online