Tag Archief van: Lux-O-Rente

U bevindt zich hier: / Lux-O-Rente

Berichten

Help, de rente stijgt, en nu? – Deel 5

/in , , , , /door

(publicatiedatum: 14 augustus 2015)

Lyxor SGI Daily Double Short Bund ETF – ISIN-code: FR0010869578

Voor wij verder gaan met ons hoofdstuk over beleggingsfondsen, waarmee in een stijgende renteomgeving geprofiteerd kan worden, gaan wij eerst nog even in op een Short Tracker, waarop wij door een trouwe lezer van onze artikelen werden gewezen naar aanleiding van ons vorige stuk. Hij wees ons op het LYXOR SGI Daily Double Short Bund, waarvan aandelen verhandeld worden zowel in Parijs als ook in Frankfurt. Dit is een tracker die short kan gaan in €-obligaties (of beter gezegd doorlopend short zit in €-obligaties) en wel via de Bund. Op de Bund en Bund Futures komen wij in ons volgende hoofdstuk nog terug, dus voor dit moment volstaan wij met de grafiek van dit fonds.

BLOG 20150814 FIG9 BUND Figuur 9.

De conclusie bij dit plaatje is dezelfde als de conclusie die wij in ons vorige stuk over Short Trackers beschreven: Men moet wel erg goed kunnen timen om via deze fondsen van een rentestijging te profiteren. Want ja, de koers stijgt als de Bund daalt (zie de periodes die wij met A, B en C in de grafiek gemarkeerd hebben). Maar in de tussenliggende periode daalt de waarde van deze tracker veel harder dan dat op grond van de stijging van de Bund zou moeten worden verwacht. Tussen het hoogtepunt van de Bund bij A en het dieptepunt van de Bund bij B waar de Bund per saldo op dezelfde koers uitkomt, zit een forse daling van de koers van deze Lyxor Tracker. Overigens moet u de Bund dus lezen als een obligatie-index. Als de rente daalt, dan stijgt de prijs van de Bund.

Dit gezegd hebbende hervatten wij ons verhaal met de behandeling van een tweetal beleggingsfondsen, welke in staat zouden moeten zijn om zelf, door actief beheer, van rentestijgingen gebruik te maken.

Professionele beleggers

Er zijn professionele beleggers, die wel de beschikking hebben over het brede palet aan derivaten waarmee zij short kunnen gaan en die bovendien actief inspelen op rentefluctuaties. Het merendeel van deze beleggers is niet bereikbaar voor de particuliere belegger, maar er zijn enkele voorbeelden (ongetwijfeld meer dan wij hier de revue zullen laten passeren) van beleggingsfondsen, die voor iedere belegger toegankelijk zijn en waarbinnen een dergelijk actief rentebeleid wordt gehanteerd, maar, belangrijker nog, waarvan de betreffende beheerders in het verleden hebben laten zien dat zij wel degelijk met rentefluctuaties overweg kunnen. Natuurlijk, resultaten uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst, maar kijkt u op de eerste plaats maar eens naar de prestaties van het Lux-O-Rente Fonds van Robeco in figuur 10.

Robeco Lux-O-Rente Fonds – ISIN-code: LU0792901570

BLOG 20150814 FIG10 LUX O RENTE Figuur 10.

In het bovenste deel van de grafiek ziet u de koersontwikkeling van het Robeco Lux-O-Rente Fonds. Dit is een rentegroeifonds. Het keert dus geen dividend uit maar alle rente-inkomsten worden in het fonds herbelegd. De koers van dit fonds zou daarmee per definitie moeten stijgen tot het moment dat de rente is gezakt tot onder het niveau van de jaarlijks terugkerende (beheers)kosten van het fonds. Dit fonds heeft de mogelijkheid om de gemiddelde looptijd van het fonds te variëren naar eigen inzicht. Het mag alle obligaties verkopen en inwisselen voor kortlopende deposito’s en ander kortlopend schuldpapier als het denkt dat de rente gaat stijgen en het mag de looptijd flink langer maken als het denkt dat de rente juist gaat zakken. De beheerders van het fonds hebben het zeker niet altijd bij het goede eind want de koers daalt ook zo nu en dan.

Samengesteld rendement van 4,5%

Sinds 1 januari 2000 is het aandeel precies verdubbeld qua koers. Dat betekent een jaarlijks samengesteld rendement van 4,5% netto, d.w.z. inclusief de kosten van beheer maar exclusief de kosten van aan- en verkoop. Er zijn wel momenten waarop het rendement feitelijk gemaakt wordt. Als u in 2008 niet in het fonds belegd zou zijn geweest, dan zou u een relatief flink deel van dit rendement gemist hebben. Tussen 1 januari 2009 en nu was het samengestelde rendement slechts 3,4% netto (u zou dan net na de piek in 2008 zijn ingestapt). Bovendien kent het fonds langdurige periodes waarin de koers niet beweegt.

Maar wij hebben in de figuur ook enkele verticale en horizontale lijnen getekend. De verticale lijnen, A en B, markeren een periode waarin de rente zakte in 2014.De beheerders hebben van die rentedaling uitstekend weten te profiteren. Vanaf punt B tot aan het absolute dieptepunt van de rentedaling (begin 2015) steeg de koers van € 130 naar € 142, bijna 10%.

De horizontale lijn onder in de grafiek is getekend op het niveau waar de rente lag toen de laatste rentedaling is ingezet (en waar dus de verticale lijn B is getekend). Deze horizontale lijn komt overeen met het koersniveau van Lux-O-Rente dat boven in de grafiek met lijn C is gemarkeerd.

Daarna is de rente eerst gedaald en vervolgens weer even hard gestegen tot precies aan diezelfde horizontale lijn. Maar de koers van het fonds is per saldo van lijn C naar lijn D gestegen (van € 130 naar € 136). Dat is een koersstijging van 4,6% netto, veel meer dan de gemiddelde renteopbrengst in die periode. En nu de rente weer daalt, stijgt ook de koers van het fonds weer.

In perspectief

Overigens moet wel worden opgemerkt dat een belegger die voor het alternatief had gekozen, namelijk op 1 januari 2000 een 10-jarige staatslening kopen en dat op 1 januari 2010 weer doen, een gemiddeld rendement zou hebben ontvangen gedurende 20 jaar van circa 4,34% (die 20 jaar zijn overigens nog niet voorbij), waar de teller zoals gezegd bij Lux-O-Rente op 4,6% per jaar staat.

Conclusie t.a.v. Lux-O-Rente

Kennelijk zijn de beheerders van het Robeco Lux-O-Rente Fonds niet alleen actief, zij doen ook nog eens iets heel erg goed waar het de rentebewegingen betreft.

Maar Lux-O-Rente mag niet short volgens het prospectus. Zij mogen de gemiddelde looptijd variëren tot een minimale looptijd van 0 jaar. En alleen wanneer een fonds een gemiddelde looptijd in de portefeuille mag aangaan van minder dan 0 jaar (dus bijvoorbeeld min 3 jaar), kan een beleggingsfonds als Lux-O-Rente ook proberen om aan een rentestijging te verdienen. Lux-O-Rente moet, als zij denkt dat de rente gaat stijgen, zorgen dat de looptijd teruggebracht wordt tot nul en dan gaan zitten wachten tot de rente weer is uitgestegen vooraleer zij weer geld kan gaan verdienen. Aan de stijging zelf kan zij dus geen geld verdienen, zij kan hooguit zorgen dat ze geen geld verliest in de stijging.

Beleggingsfondsen die short mogen gaan in de rentemarkt

Zijn er dan fondsen die wel short mogen gaan in de rentemarkt? Wij hebben er tot op heden pas één (van enige omvang en voor particulieren via hun bank bereikbaar) gevonden te weten het Carmignac Global Bond Fund.

Carmignac

Voor de meeste beleggers in Nederland behoeft Robeco geen nadere toelichting. Voor de meeste Franse beleggers, maar ook voor veel Nederlandse beleggers behoeft ook Carmignac geen toelichting. Beide fondshuizen annex vermogensbeheerders lijken in zoverre op elkaar dat zij met elkaar concurreren, groot zijn, enkele grote vlaggenschipfondsen kennen (Carmignac Patrimoine zal bij menigeen een bel doen rinkelen) en zich richten op het beleggen van middelen van derden via eigen huisfondsen. Carmignac is wat jonger dan Robeco. Beide bedrijven richten zich met hun fondsen niet alleen direct tot beleggers (middels beursnoteringen en verhandelbaarheid via bijvoorbeeld het Nederlandse fondsensysteem) maar ook via banken, die de fondsen van Carmignac en Robeco vaak beide bij hun klanten aanbieden. Dat geldt overigens niet voor alle banken in Nederland!

Ook de beheerders van Carmignac hebben een goede reputatie, vooral op het gebied van macro-economie, assetspreiding en …. rente. Wij willen het hier dan ook hebben over een relatief jonge maar daarom niet minder grote loot aan de stam van Carmignac, te weten het:

Carmignac Global Bond Fund – ISIN-code: LU0807690168

BLOG 20150814 FIG11 CARMIGNAC Figuur 11.

Wij hebben koersen vanaf juni 2012, deze variant van het fonds is nog jong. In de grafiek ziet u de wekelijkse koersontwikkeling van dit fonds ten opzichte van de ontwikkeling van de 10-jaars rente in Nederland (€-zone). Erg vertrouwenwekkend is dit nog niet. Er zijn sinds 2012 twee periodes geweest waarin de lange rente in de €-zone is gestegen, te weten de eerste helft van 2013 en het tweede kwartaal van 2015. En in beide periodes is de koers van dit fonds met ruim 10% gedaald. Maar schijn bedriegt hier. Want de hier weergegeven koers is die van de variant van het fonds dat dividenden uitkeert en deze koers is daar niet voor gecorrigeerd. Kijkt u liever naar figuur 12 waar de koersontwikkeling is uitgezet van hetzelfde fonds, maar nu de variant waarbij de renteopbrengsten niet als dividend worden uitgekeerd maar worden herbelegd.

Carmignac Global Bond Fund – ISIN-code: LU336083497

BLOG 20150814 FIG12 CARMIGNAC Figuur 12.

Het verschil tussen de groeifondsvariant en de dividendvariant is precies wat deze begrippen zeggen, het dividend dat is uitgekeerd in de periode sinds juli 2012. Maar deze grafiek behoeft wel enkele nuanceringen. Ten eerste is de koers van de groeifondsvariant van dit beleggingsfonds in werkelijkheid niet € 108,- maar € 1.306,- per aandeel. Wij hebben, om de koersontwikkeling van beide varianten vergelijkbaar te maken in één grafiek, de koers van de groeifondsvariant in onze database gesplitst (12 voor 1). Ten tweede is de notering van de groeifondsvariant veel ouder, die dateert al sinds 2007. In de grafiek betekent dit, dat nu een derde periode van een stijgende lange rente zichtbaar is. Wij hebben in deze grafiek de drie periodes gemarkeerd met letters, A, B en C. In alle drie de periodes verloor het fonds geld en daalde de koers en in alle drie de gevallen is het fonds er dus niet in geslaagd te profiteren van een rentestijging.

Negatieve duration

Toch zou de beheerder van dit fonds in staat moeten zijn om van een stijgende rente te profiteren. Want in het prospectus van het fonds is opgenomen dat het fonds een negatieve duration mag inbouwen. De gemiddelde looptijd van het fonds mag zelfs worden teruggebracht tot min 4 jaar. Wij zullen u besparen hoe dit technisch precies wordt uitgewerkt. Maar laat duidelijk zijn dat een obligatieportefeuille waarin de gemiddelde looptijd negatief is, in waarde zal stijgen als de rente stijgt. En dat is dan ook wat ons in dit fonds aanspreekt.

Trendmatige rentebewegingen

Waarom het fonds dan niet heeft geprofiteerd van de periodes van rentestijging in de afgelopen jaren heeft waarschijnlijk een andere oorzaak (wij hebben de beheerder hier niet over gesproken). In de afgelopen decennia is de rente structureel gedaald. Periodes van rentestijging waren slechts correcties op de feitelijke trendmatige daling. Het is goed mogelijk dat dit fonds pas van rentestijgingen kan profiteren als de lange termijn trend voor de lange rente stijgend is. En voorlopig kan op zijn best gesteld worden dat er sprake is van een mogelijk belangrijke bodem in de renteplaatjes. De lange termijn trend voor de rente is zeker niet stijgende.

Overigens heeft het fonds wel goede zaken gedaan in periodes waarin de rente daalde. Maar per saldo is er, zo lijkt het, minder verdiend dan door Lux-O-Rente, vooral omdat de verliezen in periodes van rentestijging in verhouding te groot waren.

Valutarisico

Een ander belangrijk verschil met Lux-O-Rente, dat bovendien risicoverhogend werkt, is het feit dat het Carmignac Global Bond Fund ook in andere valuta mag beleggen dan de €. Zo liet het fonds in het meest recente maandverslag zien dat 40% van het fonds op dat ogenblik in $’s belegd was. Op grond daarvan is de prestatie van het fonds in de voorbije vier jaren (die in de grafiek getekend zijn) teleurstellend.

Conclusie

Wij zijn nog niet zo onder de indruk van de prestaties van dit fonds, maar houden het wel in de gaten. Want als het fonds er in slaagt om van rentestijgingen te profiteren, dan ontstaat hiermee een krachtig instrument voor de gemiddelde particulier om zich tegen rentestijgingen te wapenen. Maar gezien de ontwikkelingen in de afgelopen jaren willen wij eerst zien en dan geloven.

Ons probleem is vooral dat wij nog onvoldoende alternatieven hebben waar het beleggingsfondsen betreft die in obligaties beleggen maar daarbij van een rentestijging kunnen profiteren. Wij houden ons aanbevolen voor suggesties van onze lezers!

Tot zover dit deel, in het volgende hoofdstuk gaan wij in op het gebruik van derivaten door particulieren. Dan kijken wij naar alternatieven en ten slotte sluiten wij af met onze eigen lange termijn visie op de rente en trekken wij onze beleggingsconclusies.

Den Haag, 14 augustus 2015
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt wel en / of heeft belegd in de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten en conform de hier besproken methodiek en argumenten belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten vertegenwoordigen een hoog risico.

Help, de rente stijgt, en nu? – Deel 2

/in , /door

(publicatiedatum: 26 juni 2015)

Inleiding

Afgelopen week hebben wij de vraag gesteld hoe beleggers moeten omgaan met een omgeving waarin de rente stijgt in plaats van daalt. Wij zijn daarbij begonnen met een historisch overzicht. Vervolgens hebben wij een verklaring gezocht voor de huidige rentestijging met de vraag of het ditmaal anders is dan voorheen. Ten slotte sloten wij af met de opsomming van een vijftal manieren om uzelf tegen een rentestijging te wapenen. Vandaag beginnen wij met de spaarrekening en geldmarktfondsen.

Vijf manieren om uzelf tegen een rentestijging te wapenen

Er zijn verschillende manieren om het probleem van een rentestijging het hoofd te bieden. Wij sommen ze hieronder eerst even op (en ongetwijfeld zijn er meer methoden dan wij kennen, schroomt u niet om ons daar dan van op de hoogte te brengen):
1. Geld contant op de bank- of spaarrekening laten staan
2. Kortlopende obligaties kopen
3. Fondsen kopen die short kunnen gaan in obligaties
4. Het renterisico zelf afkopen met derivaten
5. Iets anders dan rente-gevoelige beleggingen kopen

In het vervolg van ons verhaal zullen wij van elk van deze mogelijkheden de voors en tegens bespreken.

Hoofdstuk 1

Geld contant op de bank- of spaarrekening laten staan
In figuur 4 hebben wij een aantal Euribor-tarieven op een rij gezet. Euribor (Euro Interbank Offered Rate) zijn de tarieven die banken elkaar onderling in rekening brengen wanneer zij geld aan elkaar lenen voor korte termijnen. Euribor 1 is het tarief voor geld dat 1 maand wordt uitgeleend tussen banken (de zwarte grafiek). Euribor 3 is het tarief dat geldt voor onderlinge leningen met een looptijd van 3 maanden (de groene grafiek). En zo spreekt men van Euribor 6 (de blauwe grafiek) en zelfs Euribor 12 (de rode grafiek). Hoe langer de looptijd des te groter het risico dus als het goed is (normale omstandigheden) is de 12-maands rente hoger dan de 6-maands rente, die is op haar beurt weer hoger dan de 3-maands rente en de 1-maands rente is dan de laagste van de vier.
In de figuur zijn de interbancaire tarieven voor de gulden opgenomen voor het 1-, 6 en 12-maands tarief voor de periode vóór de invoering van de €.
BLOG 20150626 FIG4 EURIBOR
Figuur 4.

Geldmarkttarieven van de ECB

Het anker voor de Euribor-tarieven wordt gevormd door de rente die de ECB rekent aan banken. Als de ECB meer zou rekenen, dan zou het voor banken interessanter zijn om het geld bij de ECB uit te zetten. Maar banken die geld nodig hebben zijn niet bereid om veel meer te betalen dan de ECB vraagt, tenzij de ECB de kredietruimte niet groot genoeg heeft gemaakt. De forse piek in 2008 is hier het gevolg van geweest. De banken vertrouwden elkaar eind 2008 niet meer maar de ECB had op dat moment nog niet voldoende kredietruimte verstrekt om dit wantrouwen op te kunnen vangen. De ECB heeft in feite even zitten slapen. Banken die geld nodig hadden moesten dus toch bij andere banken terecht die de hoofdprijs konden vragen omdat er geen alternatieven waren. En dus vloog de Euribor rente voor alle looptijden omhoog. Maar toen de ECB wakker werd en aan de banken ruim geld ter beschikking stelde was er een aanzienlijk goedkoper alternatief en daalden de Euribor-tarieven in recordtijd weer tot zelfs onder het niveau van 2% dat tot dan als bodem gold in deze figuur (in de periode 2004 – 2005).

Daarna zijn deze tarieven met een korte onderbreking in 2011 alsmaar verder gedaald en inmiddels zijn de 1- en 3-maands Euribor-tarieven zelfs negatief geworden terwijl de 6- en 12-maands tarieven nu vlakbij de nullijn liggen.

Spaargeld

Een bank kan ook geld bij u gaan lenen in plaats van bij een andere bank of bij de ECB. Daartoe opent een bank de mogelijkheid voor particulieren en andere bedrijven (niet-zijnde banken) om overtollige middelen tijdelijk bij die banken onder te brengen. Dat doen banken door betaalrekeningen aan te bieden, (voor het geld dat dagelijks kan worden opgenomen en gestort) en spaarrekeningen (voor geld dat iets langer bij de bank wordt weggezet). De ervaring leert dat spaargeld van met name particulieren doorgaans weliswaar op korte termijn kan worden opgevraagd, maar dat de meeste spaarders dat geld lang laten zitten bij die bank.

Dat maakt dat spaargeld voor banken interessant. Daarmee kan een bank zelfs een hogere rente betalen op spaargeld dan het Euribor-tarief. Maar veel hoger zal dat niet zijn, want Euribor is nog steeds een alternatief. Dalende Euribor-tarieven betekenen dus ook dalende spaarvergoedingen. In Nederland is het inmiddels steeds moeilijker om nog een spaarrekening te vinden waarop 1% of meer wordt vergoed.

Zekerheid en depositogarantie

Het voordeel van spaargeld is dat het direct of op korte termijn opvraagbaar is en, voor zover het om bedragen kleiner dan € 100.000 per rekeninghouder per bank gaat, ook nog eens gegarandeerd is door het bankenstelsel (in de toekomst zelfs binnen de Eurozone als geheel). U weet daarmee zeker dat u het ingelegde geld weer terugkrijgt. Alleen wanneer de bedragen erg groot worden moet u inmiddels geld betalen om het bij een bank te mogen onderbrengen. U loopt dus in feite geen koersrisico op dit spaargeld. Maar, zeker in Nederland, gaat u er per saldo wel degelijk op achteruit. Want inflatie maakt het geld geleidelijk aan minder waard en hier betalen particulieren ook nog eens 1,2% belasting over het spaargeld, en wel elk jaar opnieuw. U weet dus zeker dat uw spaargeld jaarlijks circa 2% (en meer als de inflatie toeneemt) in waarde daalt en daartegenover heeft u momenteel slechts 0,5% tot 1,0% (afhankelijk van de bank waar het geld staat) renteopbrengst staan.

Geldmarktfondsen

U kunt uw spaargeld ook nog onderbrengen bij fondsen die rechtstreeks de geldmarkt opgaan. Gezien de kosten van deze fondsen (vaak al snel 0,3% per jaar) heeft dat niet zoveel zin want deze kosten komen boven op de belastingen en de inflatie die u dan ook kwijt bent. Er zijn echter ook fondsen die actief gebruik maken van de mogelijkheid om zo nu en dan de looptijd van de portefeuille te verhogen of te verlagen. Als zij dat succesvol doen, dan kan er elk keer als de rente daalt, wat extra rendement behaald worden. In vakjargon, deze fondsen streven door een actief (rente)beleid “Alpha” na. Zij denken door actief te handelen meer rendement te kunnen toevoegen.

“Alpha bestaat niet” aldus de AFM

De toezichthouder in Nederland zal u vertellen dat het creëren van Alpha, dus het succesvol actief beleggen om daarmee extra rendement toe te voegen, per definitie niet kan. In haar ogen zal actief beleggen altijd alleen maar tot extra kosten leiden en dus tot een lager rendement dan het marktgemiddelde. Wij staan op het standpunt dat dit flauwekul is, gebaseerd op eenzijdige wetenschappelijk studies die bovendien uitgaan van foutieve want incomplete risicodefinities.

In figuur 5 hebben wij de koersontwikkeling van het Robeco Lux-O-Rente-Fonds uitgezet met daaronder de ontwikkeling van het 12-maands Euribor-tarief. De gegevens die wij tot onze beschikking hebben voor beide beslaan een periode van meer dan 20 jaar.
BLOG 20150626 FIG5 LUXORENTE
Figuur 5.

Tussen juli 1994 en juli 2003 fluctueerde het 12-maands Euribor binnen een relatief beperkte ruimte. Een grove berekening laat een gemiddeld jaarlijks rendement zien van ongeveer 3,75% voor de 12-maands Euribor. Lux-O-Rente is een rentegroeifonds. Het fonds is bovendien open-end. Dat betekent dat het fonds aandelen inkoopt en uitgeeft tegen de intrinsieke waarde van het fonds tegen een kleine op- en afslag. Deze kosten zitten niet in de figuur verwerkt. Maar alle kosten voor het beheer van het fonds, de transactiekosten binnen het fonds etc. zitten wel allemaal in de koers verwerkt. De koersontwikkeling die u ziet is dus een netto koersontwikkeling. In dezelfde periode van 1994 tot en met 2003 steeg het fonds met een gemiddeld jaarlijks rendement (rente op rente) van ongeveer 7,17 % (van € 45 naar € 90).

Tussen juli 2003 en juni 2015 is het rendement van Lux-O-Rente duidelijk lager geweest dan in de periode daarvoor. U ziet dat aan de minder stijl lopende raaklijn die wij onder de koers van het fonds hebben getekend. Om precies te zijn, in die periode steeg het fonds van € 90 naar een slotstand op 15 juni 2015 van 137,55, een samengesteld netto rendement van 3,61% per jaar. Het rendement van het 12-maands Euribor in diezelfde periode bedroeg gemiddeld ongeveer 2,6% per jaar.

Als dit geen alpha is, dan mag u ons dat zeggen. De beheerders van het Robeco Lux-O-Rente Fonds zullen het in de komende jaren niet makkelijk krijgen als de rente per saldo zou stijgen, maar er is geen enkele reden om te twijfelen aan de capaciteit van deze beheerders.

Appels met peren

Natuurlijk valt op onze redenering wat af te dingen. Zo vergelijken wij het rendement van het fonds met een vast tarief van 12-maanden terwijl het fonds haar looptijden mag variëren tussen 0 en in principe oneindig. Maar het fonds afficheert zichzelf wel als een fonds dat een alternatief is voor geldmarktfondsen. Het adviseert haar beleggers een horizon van 2 tot 3 jaar aan te houden om tussentijdse fluctuaties op te kunnen vangen. Getuige de koersontwikkeling houdt het een stringent risicobeheersingsysteem aan dat ervoor zorgt dat koersdalingen altijd snel worden stilgelegd. Zelfs in de jongste fase van rentestijging daalde de koers van hoog naar laag met niet meer dan 3,23%. Vergelijk dat maar eens met de koersdaling van de voor de AFM tot de veiligste beleggingsklasse behorende staatslening in figuur 2.

Tot zover dit stuk. Volgende week gaan wij verder met kortlopende (bedrijfs)obligaties.

Den Haag, 26 juni 2015
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt wel en / of heeft belegd in de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten en conform de hier besproken methodiek en argumenten belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten vertegenwoordigen een hoog risico.

Help, de rente stijgt, en nu? – Deel 1

/in , /door

(publicatiedatum: 19 juni 2015)

 

Inleiding

Al bijna 30 jaar lang is de rente in Nederland geleidelijk aan gedaald. Betaalde de staat in 1978 nog 12,75% rente voor een 10-jarige obligatie, in 2015 lag dat tarief zelfs kortstondig op 0,15%. Maar sinds enkele weken gaat het hard de andere kant op. En dat kost de doorsnee obligatiebelegger veel geld. Wat als wij nu 20 jaar lang stijgende rentes mee gaan maken? Hoe moet daar dan van geprofiteerd worden?

De 10-jarige rente, lange termijn beeld

Laten wij beginnen met de feitelijke ontwikkeling. In figuur 1 hebben wij een grafiek opgenomen met een lange termijn weergave van de ontwikkeling van de 10-jaars rente in het €-gebied, en, vóór de introductie van de €, de ECU en daar weer voor de Gulden. Daar kan over worden opgemerkt dat de Gulden en de € niet hetzelfde zijn. Maar het monetaire beleid van de verantwoordelijke Centrale Bank is in beide gevallen niet erg verschillend, beiden gaan uit van een harde munt en hebben (hadden) een beperkte inflatie als doel. Daarmee is de keuze van de Gulden als voorloper van de € logischer dan bijvoorbeeld de Lire of de Franse Franc. Het gaat in deze figuur dus om het effectieve rendement op staatsobligaties (Nederlandse) met een gemiddelde looptijd van 10 jaar. In tegenstelling tot wat wij doorgaans doen hebben wij de schaalverdeling in de grafiek ditmaal niet logaritmisch maar lineair gemaakt. Dat is niet geheel juist, maar het zou de aandacht volledig concentreren op het laatste stuk van de daling die in procentuele zin veel groter is dan de daling ervoor en de grafiek daarmee minder leesbaar maken.
BLOG 20150619 FIG1 RENTE
Figuur 1.

Onze database reikt slechts tot augustus 1987 terug voor wat de 10-jaars rente betreft en tot begin 1999 voor wat het de 3-maands Euribor aangaat, die u onderin de figuur ziet afgebeeld. De meest recente bodem, rechts in de figuur, is in dit beeld nauwelijks zichtbaar. Opvallend is bovendien dat het 3-maands Euribor in de afgelopen weken nog helemaal niet is gestegen (die is in dezelfde periode zelfs geda

ald van 0,12% naar min 0,014%!).

De periodes waarin de rente steeg zijn in deze figuur op twee handen te tellen. Tussen 1987 en 1990 steeg de rente, in 1994 (deze stijging staat in de financiële wereld bekend als “de rentehobbel”), in 1999 – 2000, tussen 2005 en 2008, kortstondig in 2011 en nu, in 2015, lijkt zich een nieuwe periode van rentestijging te hebben aangediend. Maar tot nog toe daalde de rente na elke stijging steeds weer naar nieuwe dieptepunten.

De eerste vraag is daarmee, waarom zou het ditmaal anders zijn?

Wat ons betreft is die vraag eenvoudig te beantwoorden. Een langdurige fase waarin de lange rente negatief is en almaar negatiever wordt, is fnuikend voor het economische model, dat de wereld momenteel kent. Als de rente negatief is, wordt u gestraft voor het hebben van geld. U zult het geld dan van de bank halen en onder het matras stoppen. Het geld dat u spaart verdwijnt daarmee uit het systeem en komt daar pas weer in terug als u het gaat uitgeven. Maar dat kan jaren duren. Ondertussen wordt geld lenen voor investeerders juist beloond. Hoe meer zij lenen des te meer rente ontvangen zij. Dat betekent dat het niet meer van belan

g is of de investering rendeert. Bouw een kantoor, financier dat voor 120%, laat dat leeg staan, en het rendement komt vanzelf binnen omdat de schuldeiser rente gaat betalen. Ondertussen verkrot het kantoorpand en is het kapitaal na dertig jaar vernietigd. D

e schuldeiser zal wel drie keer nadenken voordat hij voor dit soort constructies geld zal uitlenen.
Daarnaast is er een belangrijke bedrijfstak die in zo’n omgeving geen geld kan verdienen. En dat zijn de banken. Geld uitlenen kost hen dan geld. Waarom zouden zij dat dan gaan doen? Zij zullen dan overstappen op een model waarin commissies per deal worden betaald. Maar dat is een veel kortere termijn strategie die bovendien veel meer risico’s kent en waarbij betalingsverkeer en spaargeld slechts een blok aan het been zijn.
Nu al is over de hele wereld zichtbaar dat overheden er alles aan is gelegen om de rente weer wat te laten stijgen. Door veel geld in het systeem te pompen (QE Programma’s in de VS, Engeland, Europa, Japan en China) hoopt men de inflatie aan te wakkeren en zo ook de rente weer op een normaal (lees hoger) niveau te brengen.

Wie profiteert van een rentestijging?

Niet alle beleggers zullen ontevreden zijn met een rentestijging. Met name pensioenfondsen zien de contante waarde van hun toekomstige pensioenverplichtingen dalen als de rente stijgt. Zij hoeven dan op dit moment minder geld in kas te hebben om toch aan de toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen. De kapitaalbuffers stijgen daardoor zonder dat zij daar iets voor hoeven te doen.
Maar de waarde van een obligatie daalt ondertussen wel. In figuur 2 hebben wij opnieuw dezelfde 10-jaars rente opgenomen maar nu met de koersontwikkeling van de “4% Nederland per 2037”-obligatie daaronder. Toegegeven, die loopt langer dan 10 jaar, maar hij laat daarmee wel veel beter zien wat het risico van een rentestijging is voor langlopende obligaties, ook als zij van een triple-A debiteur als de Nederlandse staat zijn.
BLOG 20150619 FIG2 RENTE

Figuur 2.

Er vallen hier een aantal zaken in op wat ons betreft. Ten eerste, de recente rentestijging is, relatief gezien, ongekend groot. Ten tweede, de koers van de obligatie in de grafiek is in twee maanden tijd van 175% teruggezakt naar 141%. Dat is een koersverlies van 20%; hoezo is een triple-A obligatie een risicoloze belegging? Ten derde, het meest waarschijnlijke punt waar de rente naartoe zou kunnen gaan in de komende weken is 1,50% a 1,55%. Hij heeft afgelopen week 1,17% aangeraakt en staat nu op 1,10%. Dat zou een rentestijging van nog eens 45 basispunten betekenen. De koers van de obligatie in kwestie kan dan zomaar nog eens 5% tot 10% zakken.

En ten vierde, als u het niveau van de rente, onderin de figuur, vergelijkt met het dieptepunt in 2012 op 1,56%, dan ziet u dat de obligatie toen een hoogste koers noteerde van 141,3%. De rente is nog niet terug op 1,56% maar de koers van de obligatie is wel terug op de (steun) van 141,3%. Dit is een typisch verschijnsel bij obligaties dat samenhangt met het verstrijken van de looptijd. Uiteindelijk moet de koers terug naar 100% omdat de staat in 2037 tegen 100% zal aflossen. Het neerwaartse koersrisico bij obligaties die boven pari (boven 100%) noteren is altijd groter dan het opwaartse risico!

Wat deze grafiek vooral duidelijk maakt is dat een rentestijging voor de waarde va

n een portefeuille, die in lang lopende eerste klas obligaties is belegd, fnuikend kan zijn!

Rentegroeifondsen

In figuur 3 hebben wij opnieuw enkele koersen opgenomen, maar nu van een aantal rentegroeifondsen, die in eerste klas staatsobligaties en bedrijfsobligaties beleggen.
De keuze is vrij arbitrair en is vooral ingegeven doordat wij zelf de opgegeven fondsen vaak als benchmark gebruiken en er voor sommige cliënten ook in beleggen. Er zijn ongetwijfeld veel meer obligatiefondsen, die vaak minstens zo goed of soms zelfs beter presteren, dan de hier getoonde fondsen. Bovenin ziet u de koersontwikkeling van het iShares Euro Corporate Bond Fund (in groen), een tracker op bedrijfsobligaties die in Euro zijn genoteerd. Dit is een index fonds, hierin wordt een index gevolgd en wordt geen actief beleid gevoerd. De kwaliteit van de obligaties in portefeuille is hoog, zij beleggen niet in high yields en dat soort hoog-risico-obligaties. Dat de koers bovenin ligt, ligt niet aan de feitelijke prestatie maar aan het feit dat de koers nu eenmaal hoger is dan die van de anderen.
Daaronder ziet u (in blauw) de koersontwikkeling van het iShares Euro Government Bond Fund. Nu gaat het om een tracker op staatsobligaties luidende in €. Ook dit is een index-volgend fonds en weerspiegelt de koersontwikkeling van de markt voor Euro Government Obligaties. Duitse staatsobligaties vormen hier een relatief groot deel van de portefeuille.
De gemiddelde looptijd van de portefeuilles van deze fondsen is over het algemeen veel minder lang dan die van de obligatie die wij in figuur 2 lieten zien. Daardoor is de koersdaling over het algemeen veel lager. Historisch gezien ligt de gemiddelde looptijd van dit soort fondsen dichtbij het marktgemiddelde en dat varieert in de tijd rond ongeveer 4 jaar. Zij hebben dus minder last van een rentestijging in het langlopende segment. Sommige fondsen mogen bovendien op eigen initiatief actief de rentetermijn aanpassen. Trackers (zoals de ishares in de figuur) mogen dat niet, die moeten de index volgen en zich dus altijd aan het marktgemiddelde houden. Maar anderen mogen dat wel (zoals Rorento, de zwarte koerslijn midden in de grafiek) en kunnen zich dus beschermen tegen een rentestijging.
En ten slotte zijn er fondsen die zelfs in staat zijn, althans de mogelijkheid hebben, om van een rentestijging te profiteren. Dit soort fondsen mogen “short” gaan in obligaties. Zij mogen obligaties de zij niet in portefeuille hebben verkopen om ze later terug te kopen. Als de koers van de verkochte obligatie dan in de tussentijd daalt, dan maken zij zelfs winst. Een voorbeeld van zo’n fonds is het Carmignac Global Bond Fund, de rode, derde koersgrafiek in figuur 3. Op dit fonds komen wij verderop in ons verhaal nog terug.

BLOG 20150619 FIG3 RENTE

Figuur 3.

Maar uit de figuur blijkt vooral dat ook die fondsen er niet in geslaagd zijn om van de rentestijging te profiteren. Alle vier de fondsen hebben een koersdaling ondergaan in dezelfde periode als waarin de rente recentelijk is gestegen.

De markt werd verrast

Wat dit vooral zegt is dat ook de professionele obligatiehandelaren in de markt verrast zijn door de snelheid van de rentestijging en het moment waarop die heeft plaatsgevonden. En dat is ook wel enigszins te begrijpen als men bedenkt dat de ECB sinds maart van dit jaar de markt voor staatsobligaties danig in de war geschopt heeft door als grote koper maandelijks voor € 60 miljard aan extra vraag te creëren. Beleggers hebben in de aanloop daar naartoe massaal langlopende obligaties gekocht in de gedachte, dat de enorme vraag van de ECB zou leiden tot een tekort aan staatsobligaties en ander relatief veilig papier. Beleggers hebben echter, naar nu blijkt, veel meer gekocht dan de ECB aan kan of aan wil kopen. En als dan op een bepaald moment de rentedaling stokt, en het programma van de ECB er dus kennelijk niet meer toe doet, dan zijn ook professionele handelaren net mensen, ze stormen dan allemaal tegelijkertijd naar de uitgang. Er komt dan een enorme verkoopgolf op gang, die nog weer groter is dan de vraag die de ECB (nu als enige koper in de markt) uitoefent. En dus dalen koersen van obligaties zelfs ondanks het feit dat de ECB gewoon doorgaat met haar QE-programma.

Consequentie voor obligaties

De consequenties hiervan zijn belangrijk. ten eerste worden speculanten nu uit de markt gejaagd. Naarmate de rentestijging scherper is zal het langer duren voor die weer in dezelfde mate terugkeren. Immers, hoe sterker de rentestijging van dit moment, des te meer verliezen worden er geleden en dus des te minder ruimte beleggers overhouden om opnieuw op een rentedaling te gaan speculeren. Beleggers worden bovendien hardhandig op het feit gewezen dat ook het beleggen in obligaties van triple-A debiteuren risico’s met zich meebrengt. Maar op een gegeven moment zijn de verkopers uitverkocht. En dan kan de rente wel degelijk weer geleidelijk gaan dalen, zeker als de ECB haar QE-programma blijft voortzetten. Dat is de reden dat, ondanks speculaties hierover in de media, de ECB op dit moment alleen maar zal blijven herhalen dat het programma ten minste tot ver in 2016 zal worden volgehouden en dat, indien zij dat nodig acht, het QE-programma ook gewoon verlengd kan en zal worden. Nu de stekker uit dit programma halen, zelfs er slechts naar hinten, zal tot algehele paniek op de obligatiemarkten leiden met alle problemen van dien.

Hoe wapent u zicht tegen een rentestijging?

Er zijn verschillende manieren om het probleem van een rentestijging het hoofd te bieden. Wij sommen ze hieronder eerst even op (en ongetwijfeld zijn er meer methoden dan wij kennen, schroomt u niet om ons daar dan van op de hoogte te brengen):

  1. Geld contant op de bank- of spaarrekening laten staan
  2. Kortlopende obligaties kopen
  3. Fondsen kopen die short kunnen gaan in obligaties
  4. Het renterisico zelf afkopen met derivaten
  5. Iets anders dan rentegevoelige beleggingen kopen

 

In het vervolg van ons verhaal zullen wij van elk van deze mogelijkheden de voors en tegens bespreken.

Tot zover dit eerste schrijven, volgende week gaan wij verder met de uitwerking van de hierboven opgegeven onderwerpen.

Den Haag, 19 juni 2015
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Disclaimer

De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten en conform de hier besproken methodiek en argumenten belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten vertegenwoordigen een hoog risico.

Rentegroeifondsen: ING versus Robeco

/in , , , , /door

Het ING (L) Renta Fund Euro Liquidity versus het Lux-O-Rente Fonds van Robeco

(3 oktober 2010)

In onze zoektocht naar beleggingen met een relatief laag renterisico horen natuurlijk ook rentegroeifondsen van grote aanbieders zoals ING en Robeco.

Waarom juist deze twee? Welnu, er zijn inderdaad veel meer fondsen in deze categorie, maar wij hebben deze twee gekozen om u te wijzen op het feit dat het ene rentegroeifonds het andere niet is, ook al lijkt dat in advertenties en vergelijkende onderzoeken vaak wel zo te zijn, al was het maar omdat deze fondsen onder dezelfde categorie geschaard worden.

Wat is een rentegroeifonds?

Een rentegroeifonds is een beleggingsfonds dat belegt in rentedragende effecten zoals obligaties en in liquiditeiten en dat de renteopbrengsten niet uitkeert maar deze toevoegt aan de netto waarde van het fonds. Het fonds heeft een fiscale status waarbij een VPB-tarief van 0% behoort zodat u in feite een deposito koopt dat elke dag iets meer waard wordt en wel de renteaangroei van die dag minus de kosten van de fondsbeheerder. De looptijd van het deposito kan per fonds variëren. Liquiditeitengroeifondsen kunnen doorgaans zelf bepalen of zij de liquiditeiten uitzetten op dagbasis (relatief duur omdat dit nogal bewerkelijk is) op week of op maandbasis. Als vuistregel geldt dat zij niet buiten de geldmarkt mogen opereren en dat betekent dat de looptijd van uitzettingen vrijwel altijd beperkt is tot maximaal 2 jaar. Obligatiegroeifondsen mogen wel langere looptijden kiezen waarbij er maar weinig zijn die de looptijd ook weer terug naar minder dan 2 jaar mogen brengen.
En dan is er nog het debiteurenrisico, bij wie mogen deze fondsen de liquiditeiten uitzetten? Ook dat varieert waarbij wel voor vrijwel alle fondsen geldt dat de debiteur aan wie zij het geld hoe kort ook uitlenen tenminste een single A status moet hebben. De Staat der Nederlanden komt dan wel in aanmerking, Anglo Irish Bank bijvoorbeeld niet.

De korte rente

Zoals u ongetwijfeld weet is de rente op dit ogenblik bijzonder laag. In figuur 1 hebben wij vier markttarieven opgenomen om bovenstaande opmerkingen (deels) te illustreren.

Blog-20100930-Rente-Fig1

Figuur 1

In de grafiek zijn opgenomen het discontotarief van de ECB (de onderste, lichtgroene lijn), het Eonia-tarief (dat is het gemiddelde tarief dat overheidsinstellingen elkaar in rekening brengen in het €-gebied voor uitzettingen met een looptijd van 1 maand, de donkergroene lijn) en drie Euribor-tarieven (dat is het gemiddelde tarief dat een aantal grote banken elkaar in rekening brengt in de €-markt voor uitzettingen met een gemiddelde looptijd van respectievelijk 3, 6 en 12 maanden).
U ziet dat naarmate het risico toeneemt het tarief stijgt en dat eveneens naarmate de looptijd toeneemt het tarief stijgt. Een fonds kan op dit moment kiezen voor een looptijd van 1 maand tegen de zekerheid van de Duitse Staat en ontvangt dan 0,425% op jaarbasis. Kiest het daarentegen voor een looptijd van 12 maanden en een risico dat gelijk staat aan de grotere banken in de Euro-markt dan ontvangt het fonds een rente op jaarbasis van 0,88%, ruim twee keer zoveel.

ING (L) Renta Fund Euro Liquidity

Dit fonds heeft een notering in Luxemburg en stalt haar middelen uitsluitend bij debiteuren met een rating van AA+ of AAA (rapport van 31 augustus 2010). De gemiddelde looptijd is minder dan 90 dagen (3 maanden). Veiliger dan dit kunt u een belegging alleen nog maken als u uw middelen rechtstreeks bij de Nederlandse staat op deposito zet of ze onder het depositogarantiestelsel plaatst bij uw bank.
Het fonds heeft een expenseratio van 0,55% en leidt, hoe kan het ook anders bij een rente die zo laag is als nu, al enige tijd verlies. Wij hebben in figuur 2 de koers van dit fonds in rood getekend waarbij de koers is geïndexeerd per 1 januari 2008 om de koersontwikkeling met het volgende fonds vergelijkbaar te maken.

Blog-20100930-Fondsen-Fig2

Figuur 2

Robeco Lux-O-Rente

Ook dit fonds is via de beurs te kopen. Het fonds belegt in staatsobligaties en ander overheidspapier waarbij de looptijd mag variëren van 1 tot zelfs meer dan 10 jaar. De kwaliteit van de debiteuren waarin het haar geld belegt is A of beter. De expenseratio is 0,82%. Het fonds varieert op basis van een eigen model de looptijd van de portefeuille waarbij het fonds zich het ene moment opstelt als geldmarktgroeifonds en het andere moment als obligatiegroeifonds. Daarmee heeft dit fonds op verschillende vlakken een veel groter risicoprofiel dan het fonds van ING dat wij hierboven bespraken. Immers, de kwaliteit van de debiteuren mag lager zijn, maar ook de looptijd van de portefeuille mag variëren. In de grafiek hebben wij de werkelijke koersontwikkeling met een zwarte lijn getekend.

Ontwikkeling lange rente

Onderin de grafiek hebben wij de ontwikkeling van de 10-jaars rente in Nederland getekend (de blauwe lijn). Steeds wanneer die gedurende enige tijd daalde, maakte het fonds van Robeco een sprong omhoog. Zij profiteren kennelijk van de dalende rente, hetgeen betekent dat als zij de renteontwikkeling fout inschatten, er een verlies gaat ontstaan.

Appels met peren

Er worden hier dus twee verschillende fondsen met elkaar vergeleken, die elk in een andere categorie thuishoren. Maar de vraag waar wij al enige tijd mee bezig zijn is: kunnen wij een belegging vinden waarbij het renterisico bij een stijgende rente kan worden voorkomen. En beide fondsen zijn hier een antwoord op met dien verstande dat
1. het fonds van ING verlies zal blijven maken zolang de rente niet is gestegen, maar vervolgens wel direct en met nauwelijks enig risico winst zal gaan maken als de rente tot boven de expenseratio is gestegen.
2. het fonds van Robeco tijdig de beslissing moet nemen om de looptijd te verkleinen zodat het renterisico wordt beëindigd, maar ondertussen de vrijheid heeft om van rentedalingen gebruik te blijven maken als die zich voordoen.

Conclusie

U kunt natuurlijk altijd uw geld op een spaarrekening zetten. Maar als u kiest voor een beleggingsfonds, zoek er dan wel een die actief met het renterisico in de weer mag zijn en is. En natuurlijk vormen resultaten uit het verleden geen garantie voor de toekomst, maar wat ons betreft heeft het Robeco Lux-O-Rente Fund tot op heden bewezen dat zij dat inspelen op renteontwikkelingen prima voor elkaar hebben en dat zij daarmee een goed alternatief zijn voor de belegger die het renterisico op zijn of haar langlopende obligaties kwijt wil.

Den Haag, 3 oktober 2010
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken BV

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken BV heeft voor sommige cliënten positie in een of meerdere van de hier besproken effecten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten zijn niet risicoloos.

© Copyright - Vladeracken | Realisatie: Grapefish Online