Memory Coupon Notes op Aegon – het gaat ook wel eens fout
(publicatiedatum: 31 augustus 2018)
Inleiding
In het najaar van 2015 hebben wij een uitgebreide analyse opgenomen over een type obligaties dat bekend staat onder de noemer “Memory Coupon Notes”. Het ging in dit geval om een aantal Memory Coupon notes uitgegeven door BNP Paribas en RBS (de voormalige ABN Amro-afdeling, die dit soort gestructureerde producten bouwde en verkocht). Dit type obligatie wordt door veel banken en toezichthouders niet als obligatie beschouwd maar als een aandelenbelegging. Het gaat hier namelijk om een zogenoemde “barrier obligatie”.
Barrier obligaties, een soort Reversed convertible
Het woord barrier staat voor grens. Een barrier-obligatie is een obligatie waaraan een grens- of drempelwaarde is gekoppeld. De grenswaarde is meestal een koers van een onderliggende waarde zoals een aandeel. Als die grens geraakt wordt (en dan is het meestal een ondergrens, dus als de koers van het onderliggende aandeel onder die ondergrens zakt), dan verandert het karakter van de obligatie. De uitgevende instelling krijgt dan namelijk het recht om u op te zadelen met het koersverlies van de onderliggende waarde. De obligatie is dan dus in feite een Reversed Convertible: onder de grenswaarde wordt u afgelost tegen de dan veel lagere waarde van het onderliggende aandeel.
Het gaat hier dus om een obligatie met het risicokarakter van een reversed convertible. U krijgt een relatief hoge coupon, maar wanneer de koers van de onderliggende waarde op bepaalde momenten onder een zogenoemd drempelniveau staat, dan heeft u plotseling het risico van een aandeel in plaats van dat van een obligatie.
Bij een echte reversed exchangeable ontvangt u naar keuze van de aanbieder op de datum van aflossing de aandelen of de nominale waarde van de obligatie. Aangezien de aanbieder de keuze heeft, zal deze altijd kiezen voor de goedkoopste oplossing. Staat de koers van het onderliggende aandeel onder de conversiewaarde, dan krijgt u de aandelen en heeft u daarmee in feite een flink koersverlies op de obligatie geleden. De conversiekoers ligt immers meestal 20% of meer onder de koers van het onderliggende aandeel op het moment van uitgifte van de reversed convertible.
Memory Coupon Note (MCN)
Bij een MCN ontvangt u op de aflosdatum altijd een contante som geld als aflossingsbetaling. Het is daarmee dus niet exact hetzelfde als een reversed convertible, omdat u daar de aandelen zelf kunt ontvangen als aflossing. Maar de hoogte van die som is wel afhankelijk van de koers van het onderliggende aandeel op de peildatum, die aan de aflosdatum voorafgaat. Als de koers van het aandeel op dat moment onder de drempelkoers ligt, dan ontvangt u een afrekening gebaseerd op de feitelijke koers van het aandeel. Daarbij wordt de uitkering verminderd met het verlies dat dit aandeel heeft geleden ten opzichte van de koers op het moment van uitgifte.
Het grote probleem met dit type obligaties is dat u wel het koersverlies voor uw rekening krijgt als zich dat voordoet, maar niet de eventuele koerswinst van de onderliggende waarde. Blijft de koers hoger dan de drempelwaarde, dan ontvangt u een vaste aflossingsprijs, ongeacht de hoogte van de koers van de onderliggende waarde. Voor dit relatief scheef verdeelde risico ontvangt u wel een relatief hoge coupon, maar ook weer vaak alleen als de koers van de onderliggende waarde boven de drempelwaarde ligt op het moment van de couponbetaling.
Cumulatieve coupon
De meeste Memory Coupon notes zijn wel cumulatief. Dat betekent dat alle nog niet uitgekeerde couponbetalingen alsnog worden uitbetaald als de koers van de onderliggende waarde op een latere coupondatum of op de aflosdatum toch weer boven de drempelwaarde ligt. Dit gegeven maakt sommige Memory Coupon Notes erg interessant wanneer zij ruim onder de nominale waarde noteren.
Memory Coupon Notes, drie jaar geleden
Wij lieten u destijds de volgende twee tabellen zien. Beiden gaven een overzicht van een aantal toe genoteerde en verhandelde MCN’s van BNP Paribas (Tabel 1) en RBS (Tabel 2).
| Omschrijving (MCN uitgegeven door BNP Paribas) | ISIN | Aflosdatum | Koers | Eff. Rend. | Coupon | Drempel-koers / stoploss | Reken-basis |
| MCN op AEGON 2015 – 2018 | XS1253563628 | 13-7-2018 | 83,85% | 16,1% | 8,00% | 5,45 | 6,595 |
| MCN op AEX 2015 – 2018 | XS1287905860 | 17-9-2018 | 99,70% | 6,1% | 6,00% | 375,00 | 433,530 |
| MCN op Arcelor Mittal 2015 – 2018 | XS1183466371 | 16-2-2018 | 66,86% | 30,4% | 8,00% | 6,90 | 9,023 |
| MCN op Arcelor Mittal 2015 – 2018 | XS1228728744 | 11-5-2018 | 61,15% | 35,5% | 9,00% | 8,10 | 9,660 |
| MCN op ASML 2015 – 2018 | XS1183468401 | 16-2-2018 | 88,27% | 14,5% | 8,00% | 70,25 | 87,260 |
| MCN op E50 2015 – 2018 | XS1216541729 | 23-4-2018 | 90,25% | 10,7% | 6,00% | 3.050 | 3.768,72 |
| MCN op E50 2015 – 2018 | XS1178108525 | 2-2-2018 | 99,45% | 6,3% | 6,00% | 2.700 | 3.414,28 |
| MCN op E50 2014 – 2017 | XS1113017435 | 2-10-2017 | 96,96% | 7,7% | 6,00% | 2.600 | 3.202,31 |
| MCN op ING 2015 – 2018 | XS1211657918 | 23-4-2018 | 89,80% | 13,2% | 8,00% | 11,40 | 14,105 |
| MCN op ING 2015 – 2018 | XS1178108954 | 2-2-2018 | 103,20% | 6,4% | 8,00% | 8,95 | 11,375 |
| MCN op ING 2015 – 2018 | XS1164710516 | 19-1-2018 | 108,60% | 4,8% | 9,00% | 8,30 | 10,425 |
| MCN op Philips 2015 – 2018 | XS1183469391 | 16-2-2018 | 96,10% | 10,0% | 8,00% | 19,95 | 24,535 |
| MCN op Royal Dutch Shell 2015 – 2018 | XS1306324838 | 22-10-2018 | 100,00% | 9,0% | 9,00% | 19,95 | 24,340 |
Tabel 1
| Omschrijving (MCN uitgegeven door RBS) | ISIN | Aflosdatum | Koers | Eff. Rend. | Coupon | Drempel-koers / stoploss | Reken-basis |
| MCN op AEGON 2012 – 2015 | NL0010250999 | 7-12-2015 | 110,19% | -32,5% | 10,00% | 2,99 | 4,227 |
| MCN op AEX 2012 – 2017 | NL0010130639 | 7-8-2017 | 108,37% | 2,2% | 7,00% | 250,00 | 334,320 |
| MCN op AEX 2012 – 2017 | NL0010048633 | 21-2-2017 | 112,11% | -1,2% | 7,50% | 220,00 | 321,870 |
| MCN op AEX 2012 – 17 | NL0010115911 | 6-7-2017 | 112,21% | 0,8% | 8,00% | 210,00 | 290,660 |
| MCN op Arcelor Mittal 2013 – 2016 | NL0010378857 | 13-5-2016 | 62,87% | 128,9% | 10,00% | 7,26 | 9,683 |
| MCN op E50 2013 – 2018 | NL0010280699 | 1-9-2018 | 111,20% | 2,7% | 7,00% | 1.975 | 2.626,85 |
| MCN op ING 2012 – 2015 | NL0010248415 | 7-12-2015 | 110,49% | -33,4% | 10,00% | 4,25 | 6,842 |
| MCN op KPN 2012 – 2015 | NL0010252995 | 7-12-2015 | 110,39% | -33,1% | 10,00% | 1,94 | 2,726 |
Tabel 2.
Wat als de drempelwaarde (de barrier) op datum van aflossing geraakt is?
Om u een voorbeeld te geven van het foute scenario hebben wij in figuur 1 de koersontwikkeling van een Memory Coupon opgenomen, die wij destijds ook hebben besproken, een Memory Coupon Note van BNP op Aegon. Het gaat om de eerste lening uit tabel 1. Deze obligatie noteerde 83,85% destijds en hij is dit jaar per 13 juli 2018 afgelost. De ISIN-code was XS1253563628, de drempelkoers voor Aegon € 5,45 en de rekenbasis € 6,595 per aandeel. Dit laatste is de koers waartegen de obligatie is uitgegeven en de obligatie een nominale koers van 100% heeft als men de onderliggende Aegon-aandelen als basis neemt. Het betekent dat u een verlies van 17,4% ( { 5,45 / 6,595 } – 1 ) of meer op de obligatie voor uw kiezen krijgt bij aflossing, tenzij het aandeel boven € 5,45 noteert op de datum van aflossing, 13 juli 2018. En wat wilde het geval, de slotkoers op 12 juli 2018 van het aandeel Aegon was € 5,13, ruim onder de drempelwaarde. Deze specifieke note is uiteindelijk afgelost op 77,88%, een koersverlies van 22,12% hetgeen overeenkomt met de procentuele koersdaling van het aandeel. Nog vervelender wellicht is, dat de koers van het aandeel nadien weer is gestegen. Maar omdat de note-houder in contanten wordt afgerekend, krijgt hij wel het verlies maar maakt hij het koersherstel nadien niet mee.
Daarnaast werd ook de coupon van 13 juli op deze note niet uitgekeerd. En omdat de note is afgelost, heeft u niets aan het cumulatieve karakter van deze note. En om de zaken nog erger te maken, u heeft ook het dividend op Aegon gedurende vijf jaar gemist, toch een slordige 5% per jaar (berekend op een onderliggende koers van € 5,40 per aandeel Aegon en uitgaande van het dividend 2017 dat € 0,27 bedroeg).
Stond daar dan nog iets positiefs tegenover? Nee, in dit geval niet, want ook de andere twee eerdere couponbetalingen van 8% zijn niet uitgekeerd. Kijkt u maar even mee naar figuur 1.

Figuur 1.
Memory Coupon Note op Aegon – toelichting op de grafiek
Bovenin de grafiek treft u de koersontwikkeling van het aandeel Aegon vanaf (blauwe) lijnen getrokken, de bovenste op het niveau van de koers op het moment van uitgifte en dus de rekenkoers die nodig is om het koersverlies van de obligatie bij aflossing onder pari te kunnen berekenen (€ 6,595).
De tweede horizontale lijn geeft de drempelwaarde weer van € 5,45. Zoals u kunt zien is de koers verschillende malen boven die drempelwaarde geweest, maar niet op de momenten waarop de coupons tot uitkering moesten komen. Die momenten zijn onderin de figuur getekend met (rode) verticale lijnen. De onderste helft van figuur 1 laat verder de koersontwikkeling zien van de obligatie zelf. Wij kochten de lening in oktober 2015, voor een prijs ruim onder de nominale waarde. Wij gokten er toen op, dat Aegon in de loop van de maanden / paar jaar erna wel weer zou opveren en dat dan de koers terug naar 100% zou kunnen lopen en wij ondertussen ook nog de achterstallige coupons zouden kunnen ontvangen, ook als die de eerste en / of de tweede keer niet tot uitkering zouden komen. Wij gokten duidelijk verkeerd, maar doordat wij al op een relatief lage koers zijn ingestapt hebben wij slechts een beperkt verlies geleden. Wij kochten immers voor 83,85% en werden afgelost op 77,88%. Een verlies van ruim 7% op onze investering.
Interessant in de grafiek is de periode vanaf december 2017. De koers van het aandeel steeg toen tot boven de drempelwaarde. En omdat de rente op de MCN tot op dat moment nog niet was uitgekeerd, kreeg de koper van de MCN ineens de mogelijkheid om niet één coupon van 8% te gaan ontvangen, maar drie! Deze MCN’s noteren bovendien inclusief rente. Her is sprake van zogenoemde “dirty pricing”. De renteopbouw vindt plaats in de koers van de obligatie. Uw bank laat in uw portefeuille dus geen renteopbouw meelopen zoals dat normaal gesproken wel gebeurt. Vlak voor de datum van aflossing zou dat geleid kunnen hebben tot een maximum koers van 124%, te weten drie keer 8% en de nominale waarde van 100%. Dat is de reden waarom de koers van de MCN bleef oplopen tot uiteindelijk 115%, ook nog nadat de koersstijging van het aandeel was gestopt. Dit is ook de reden waarom de koers van de obligatie veel verder omlaag dook dan de koers van het aandeel toen deze laatste in juni tot onder de drempelwaarde zakte. Want niet alleen moest het koersverlies van het aandeel gaan meewegen, ook de renteopbouw moest uit de koers vallen.
Conclusie
Wij hebben tot op heden goede ervaringen gehad met Memory Coupon Notes. En dat lag duidelijk niet aan het feit dat wij deze MCN op Aegon in portefeuille hadden aangekocht. Maar wij hebben ook MCN’s op Philips en Koninklijke Olie gekocht en die zijn niet alleen allemaal a pari afgelost, daar is ook steeds elke coupon uitbetaald. Per saldo hebben wij daarmee het verlies op deze ene lening kunnen compenseren. Maar dit specifieke voorbeeld van een MCN op Aegon toont duidelijk aan waarom toezichthouders dit type obligaties niet als een obligatie maar als een aandeel aanmerken. De risico’s op negatieve uitkomsten zijn nu eenmaal erg hoog bij dit type product.
Put-opties schrijven
U kunt ook zelf een MCN bouwen. Dat kunt u doen door de nominale investering die u voor ogen heeft bij een bank op een spaarrekening te plaatsen (tegen tegenwoordig 0%) en dan met deze pot geldt als dekking out-of-the-money put opties op het aandeel Aegon schrijven met een looptijd van 3 jaar. Stel u schrijft een put Aegon december 2021 met een uitoefenprijs van € 5 per aandeel Aegon. De koers van het aandeel is op het moment van schrijven van dit artikel € 5,182. U heeft dus per € 1.000 nominale waarde het risico van 193 aandelen Aegon (1.000 / 5,182)/ We leggen de barrier op € 5 door de uitoefenprijs van € 5 te kiezen. Die optie bracht € 1,09 (biedkoers) per put op. 193 x € 1,09 is € 210,37 per obligatie. Dat komt neer op een couponopbrengst (of rente zo u dat wenst) van 5,92% per jaar samengesteld (en dus niet enkelvoudig zoals dat bij de MCN-coupons wel het geval is) of een coupon van 6,35%.
En reken er maar op, dat destijds dezelfde constructie met een put-optie tot 13 juli 2018 u een opbrengst zou hebben opgeleverd van ongeveer 8% per jaar, precies gelijk aan de coupon van de hierboven besproken MCN.
Het probleem voor de meeste beleggers is echter dat geld op deposito’s altijd in de zakken brandt. De optie wordt nog wel geschreven, maar daarna besluiten de meeste beleggers dat zij de middelen ook nog wel in iets anders kunnen beleggen, dat levert immers ook nog voldoende dekkingsruimte voor de opties op en opent de kans op meer rendement: een ander woord daarvoor heet: “greed”, “hebberigheid”, het grootste gevaar voor elke beleggingsstrategie.
Den Haag, 31 augustus 2018
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer
Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken belegt wel en / of heeft belegd in de hier besproken effecten voor haar cliënten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken effecten en conform de hier besproken methodiek en argumenten belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken effecten vertegenwoordigen een hoog risico.






