Jaargang 19 nr 12 (2 december 2013)

— nieuwsbrief voor de actieve belegger —

Wij baseren onze inzichten en adviezen volledig op een systematische benadering van de beleggingsproblematiek. Deze systematische benadering is steeds gebaseerd op gegevens uit het verleden. Er bestaat echter geen zekerheid dat het verleden altijd richtsnoer verschaft voor de toekomst. Beleggers die onze adviezen volgen lopen daarom risico’s waarvoor wij geen enkele verantwoordelijkheid nemen.

Vorige maand schreven wij, dat de markten vermoeid waren. Ze zijn daarna doorgesjouwd en nu zijn ze uitgeput. Dat wil nog steeds niet zeggen dat ze nu in elkaar gaan storten. Wel zal er nog meer gas worden teruggenomen, maar nog steeds blijft staan, dat dit op de korte termijn (verharding van de Chinese politiek uitgesloten) van beperkte omvang zal zijn. Op de langere termijn zullen de donkere wolken, die men zich nu ziet samenpakken, ongetwijfeld zorgen voor een ontlading. Maar ook dat kan meevallen. Men stelt vaak dat de tapering van het huidige FED-ingrijpen op de obligatiemarkt de trigger zal zijn. Dit is best mogelijk maar dat zal meer door psychologische redenen worden getriggered dan door een argument dat op reële substantie gebaseerd is. De FED opereert per slot neutraal met zijn opkopen van de lange termijn obligaties. Want tegelijkertijd worden korte termijn obligaties verkocht. Wij zien daarom de argumentatie achter het FED-optreden als een belangrijker aanleidding voor een grotere correctie. De FED zal pas optreden als de economie in veiliger vaarwater is. Zij zal dan geen reden meer hebben om de lange termijn rente op dit lage peil te houden. De markt zal dan de standaard verhouding tussen rente en koersen zelf herstellen en dan zullen stijgende rentes zorgen voor een krachtiger koers-

Onze verwachtingen
Korte termijn	reactie
Middellange termijn	reactie
Lange termijn	nog stijgende
NB: calamiteiten niet in	aanmerking genomen

correctie. De markten gaan er nu vanuit dat het FED-ingrijpen pas in het nieuwe jaar zal volgen en dat betekent, dat de voorzichtige
belegger nog enige tijd kan genieten van zijn stijgende portefeuille.

De Donkere Wolken

Wij zullen u in eerste instantie enig inzicht geven in de donkere wolken. Daartoe hebben wij in figuur 1 de Vladeracken Index opgenomen. Deze index is gebaseerd op het aantal aandelen uit het door ons gebruikte universum (ruim 760 aandelen uit de gehele wereld), dat volgens onze maatstaven koopwaardig is. U ziet dat hij rond de jaarwisseling een top neerzette. Er waren toen veel aandelen die aan de euforie meededen maar hun aantal daalde daarna en kwam dat aantal niet meer op het hoogste peil ondanks het feit dat de AEX Index vorige week nog een top neerzette. Daaronder ziet u een Money-Flow indicator (de rode lijn). Deze bevestigde al niet meer de top in de Vladeracken Index rond de jaarwisseling en sindsdien heeft hij ook geen enkele top van de AEX Index meer bevestigd. Het Histogram dat bij de Money-Flow is afgebeeld laat de hoeveelheid aandelen zien dat op de Amsterdamse Beurs wordt omgezet (dubbeltelling). Dit Volume is dalende en ligt de laatste weken, toen de AEX Index zijn recente toppen neerzette, laag tot zeer laag. De conclusie van figuur 1 is dat het aantal aandelen dat in een stijgingsmodus zit, achterblijft. Er vloeit ook minder en minder geld naar de Amsterdamse beurs en het aantal aandelen, dat gekocht wordt, is sterk verminderd. Dit alles duidt zonder meer op een aanstaande reactie waar de beurs aan toe is. Maar deze reactie hoeft op korte termijn niet uit te monden in een sterke daling. Wij zien de beurs wel dalen maar deze daling lijkt voorlopig beperkt te blijven en zal meer het karakter hebben van een consolidatie.

De S&P 500 Index op dagbasis

In figuur 2 staat de S&P500 Index op dagbasis. Op de ontwikkeling van de koers is niets aan te merken. De stijging vindt plaats met zeer kleine sprongetjes en het ziet ernaar uit dat de koersen in een horizontaal kanaal terecht zijn gekomen, dat zijn steun vindt op een topje gezet in de laatste week van oktober. De gemiddeldes zijn stijgende en liggen in de goede volgorde ten opzichte van elkaar, maar het 10-daagse voortschrijdend gemiddelde ligt veel te ver af van het MA40. Deze grote afstand gaat gecorrigeerd worden. De koers van de S&P500 zal daartoe onder het MA10 komen te liggen en kan mogelijkerwijze op 1.777 reeds halt houden, maar wij zien hem eerder dalen tot het MA40 op 1.754. Dit laatste gemiddelde treedt vaak op als ultieme steun. De Momentum Analyse daaronder daalt en divergeert sinds de tweede helft van oktober negatief, maar de daling is reeds ver doorgeschoten, zodat er niet zoveel tijd meer nodig is om rechtsomkeert te maken. Het is belangrijk op te merken dat de zeer lichte koersstijging gepaard aan een duidelijke negatieve divergentie teruggevonden wordt op alle grote beurzen van Tokio tot Frankfurt en heel zeker ook in Amsterdam.

De DAX Index op weekbasis

In Figuur 3 ziet u de koersontwikkeling van de DAX Index op weekbasis. De DAX is de enige index die de afgelopen tijd duidelijk gestegen is en die niet in een min of meer horizontaal kanaaltje is terechtgekomen. Maar hij is wel uit zijn stijgende trendkanaal gebroken. Dit gaat een valse uitbraak worden, zo ziet het ernaar uit. Het MA10 is te ver van het MA40 komen te liggen en de Momentum Analyse daaronder divergeert negatief (wij hebben er horizontale lijnen in getrokken en met behulp daarvan is duidelijk te zien dat deze divergentie zich al doorzet vanaf de eerste grote top in het kanaal). Divergentie kan zeer lang doorgaan voordat hij zich op ernstige wijze doet gevoelen en de aanstaande reactie hoeft dus niet het einde te betekenen van deze divergentie. Zijn invloed kan zich dus ook nog uitstrekken tot later. De komende reactie hoeft daarom niet sterk te zijn. Uitgaande van figuur 2 lijkt alles mogelijk. De reactie kan stoppen op 8.973, maar eerder denken wij dat het MA40 zal worden opgezocht, althans dat de richting daar naar toe wordt ingeslagen.

De AEX Index op maandbasis

In figuur 4 laten wij u nog de AEX Index op maandbasis zien. Maar wij tekenen daar onmiddellijk bij aan dat het Amsterdamse beeld niet representatief is voor de andere markten. In feite verschillen ze allemaal van elkaar zodat er geen eenduidig inzicht aan ontleend kan worden. De maandkoersen in Amsterdam liggen hoog maar zeker niet te hoog om geen verdere stijging te kunnen verwachten. De Momentum Analyse is nog stijgende en daarom kan men nog niet stellen dat er negatief gedivergeerd wordt ook al ligt de Moman bij de laatste koers lager dan bij de top in 2011. Dit feit is op alle markten te herkennen en het is daarom een duidelijke reden waarom wij gematigd positief zijn.

Conclusie

Er pakken zich zonder twijfel donkere wolken samen. Daarnaast is de korte termijn markt al aan het reageren of ligt de reactie dichtbij. Maar de langere termijn is nog steeds stijgende en voordat daar een omkeer in plaats vindt kan men niet concluderen dat het afgelopen is met de willige beurs. Tezamen met andere argumenten die wij boven hebben aangegeven vormt dit de reden dat wij een korte periode van stagnerende of dalende beurzen voor ons zien, maar wij sluiten niet uit dat deze alsnog gevolgd gaat worden door een einde jaar rally die voor nieuwe toppen gaat zorgen.

De Rente

Het lijkt meer en meer waarschijnlijk, dat de rente op het huidige niveau bezig is met de voltooiing van een bodemproces. Dat bestaat dan uit een groot kopschouderpatroon dat gedurende een groot deel van 2013 in ontwikkeling is geweest. Vervolgens is er aan het einde van de zomer een uitbraak omhoog geweest (samenvallend met de eerste berichten over het naderende einde van de ruimgeldpolitiek van de FED). En, zoals dat wel vaker met dit soort belangrijke lange termijn omkeerpatronen het geval is, na de uitbraak is de koers (de rente zo u wil) weer teruggezakt naar het niveau van de uitbraak, een pullback. Daar bevindt de rente zich nu, waarschijnlijk om kracht te verzamelen voor de volgende sprong omhoog. Zoals u in figuur 5, waarin het effectieve rendement op 10 jaar Nederlandse Staatsleningen op weekbasis staat afgebeeld, kunt u zien, is het niveau al 5 weken niet echt veranderd. Ook de Momentum Analyse (hier niet getoond) komt bijna niet van zijn plaats ook al is hij stijgende (op weekbasis). Op dagbasis daalt hij. Wij verwachten geen grote veranderingen in de komende periode. Als er al iets zou gebeuren dan zal hij het niveau van 2,30% gaan opzoeken.

De US$ versus de €

De US$ laat het nog steeds afweten. Hij is op weg naar beneden naar het steunniveau op 73,0 zoals u in figuur 6, waarin de weekkoersen zijn opgenomen, kunt zien. Op de daggrafiek wil de Momentum Analyse omhoog, maar dat heeft niet veel om het lijf. Het koerspatroon dat zich aftekent (een vlag omlaag) is overigens een continuatiepatroon. Dat zou betekenen dat de $ uiteindelijk omhoog uitbreekt en dan stijgt tot boven de top van de vlag, dus tot boven de in de figuur getekende weerstand op 75,2. Wie $’s op kortere termijn nodig heeft koopt ze dus nu. Maar: zolang de koers niet draait op of boven het niveau van de genoemde steun onder een positief divergerende Moman, blijft de conclusie negatief.

De prijs van een vat Brentolie

De hooggespannen verwachtingen ten aanzien van de afspraken met Iran zijn voor wat de Iranese export van olie betreft, snel verdwenen. Daarnaast is de olie export van Libië stagnerend. Deze fundamentele redenen liggen ongetwijfeld ten grondslag aan het feit dat de prijs van een vat Brentolie nadat de steun op US$105 werd bereikt, een opwaartse richting heeft ingeslagen. Maar de toenemende olieproductie in Irak en de toenemende productie van schalieolie in de V.S. maken dat deze stijging, vanuit fundamenteel perspectief, vermoedelijk niet lang zal aanhouden, of het moet zo zijn dat de wereldeconomie weer gaat groeien en daarmee de vraag naar olie weer bovenmatig toeneemt. Wij zien in het almaar heen en weer bewegen van de olieprijs in de komende periode niet echt verandering komen. Figuur 7, waarin de weekprijzen zijn opgenomen, laat u zien dat er geen reden is om er anders over te denken.

Goud

Het bodemproces dat op de weekgrafieken duidelijk te herkennen is, zal binnen afzienbare tijd worden afgesloten, zoals u kunt constateren op de daggrafiek, die wij in figuur 8 laten zien. De prijs van een troy ounce goud lijkt een aanval te gaan openen op het weerstandniveau op US$1.255. Afhankelijk van het resultaat van deze poging zal het bodemproces verlaten worden. Wij zien dit wel gebeuren.

Beleggen bij Vladeracken

De min of meer zijwaartse beweging die de meeste aandelen in november lieten zien is ook aan onze portefeuilles niet onopgemerkt voorbij gegaan. November heeft over de hele linie een bijna onveranderd resultaat laten zien. Alleen het resultaat van de Amsterdam Selector bleef in lijn met de AEX oplopen, maar ook hier ging het om slechts 1% erbij.
Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV

Risico profiel	Methode	2009 *	2010 *	2011 *	2012*	2013 tm 1-12*
Defensief	Stamrechtportefeuilles	8,3 %	8,2 %	-/- 1,6 %	7,9 %	3,6 %
Matig	Mix aandelen / obl.	17,8 %	13,3 %	-/- 7,4 %	11,6 %	6,9 %
Matig / fondsen	Fund Selector	34,3 %	13,1 %	-/- 12,7 %	-/- 1,0 %	-/- 2,7 %
Normaal aandelen	PRIJS<Waarde Methode	44,8 %	14,2 %	-/- 38,5 %	8,8 %	8,5 %
Actief aandelen	Amsterdam Selector	14,3 %	16,8 %	-/- 15,9 %	3,5 %	16,1 %
	Wereld Selector	6,0 %	14,0 %	-/- 10,5 %	16,0 %	57,9 %
Benchmark	AEX Index	36,4 %	5,7 %	-/- 11,9 %	9,7 %	15,7 %
	EuroStoxx 50	21,0 %	-/- 5,4 %	-/- 17,1 %	13,8 %	17,1 %

* Het gaat hierom het netto behaalde rendement over de genoemde periode, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

Maar wij zijn wel weer (voorzichtig) begonnen met het aankopen van aandelen, want in individuele plaatjes is te zien dat de correctie al een flink eind gevorderd is en begint er weer ruimte voor een volgende sprong te komen. Zo kochten wij afgelopen week binnen de Amsterdam Selector aandelen Randstad en binnen de Fund Selector aandelen in een tracker op de Spaanse hoofdindex, de IBEX 35. Daarnaast zijn wij momenteel druk doende om naar een aantal van de kwalitatief betere obligaties te kijken die wij momenteel in portefeuille hebben voor cliënten waar het effectieve rendement inmiddels tot onder 1% is gedaald. Wij hebben inmiddels alternatieven gevonden die het rendement verhogen zonder het renterisico (het risico van een stijging van de lange rente) te vergroten. Maar daarover zullen wij u in onze artikelen inlichten, die regelmatig op onze website en op andere plaatsen op het internet worden gepubliceerd.
Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke wij uit onze dagelijkse analyses voortvloeien treft u aan op onze website, www.vermogensbeheer.co, onder de kop “Publicaties” (in chronologische volgorde) of op de website van De Technische Belegger, www.devermogensbeheer.co, waar u onderaan de meest recente uitgave de onderwerpen gegroepeerd vindt met een koppeling naar het meest recente artikel van elk onderwerp.

De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 5 januari 2014.

Den Haag, 2 december 2013
G.K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer