De Technische Belegger • Jaargang 24 • Nr 9 • 3 september 2018
Het was de handelsoorlog die de beurzen deze week weer goed dwars zat en de dreiging van deze oorlog is er nog steeds. Volgende week kan hij opnieuw losbarsten als Trump zijn waarschuwingen ten aanzien van China gaat realiseren. Canada is weer in ongenade. Europa is ook niet zeker meer nu hij opnieuw het wapen van de invoerrechten op Europese auto’s heeft opgepoetst. En dan is daar, deels als uitvloeisel van de Trump-maatregelen betreffende import restricties, een ernstig valutaprobleem bijgekomen. De mogelijkheid van zwaar weer is dus wel degelijk aanwezig. Donderdag hadden wij gecontroleerd of er volgens onze technische maatstaven op de beurzen van Brussel en Amsterdam nog een koopwaardig aandeel te vinden was. We vonden er zeggen en schrijven nog één, maar vrijdag voegde zich ook dit aandeel bij de grote hoop verliezers. De recente zeer gematigde stijging van de AEX is geheel en al te wijten aan slechts enkele aandelen (zoals bijvoorbeeld Koninklijke Olie en Altice), die ieder voor zich wel stegen, maar die volgens dit systeem niet koopwaardig waren. De markten hebben dus al heel wat voor de kiezen gekregen. En als gevolg daar van liggen de aandelen voor het grootste gedeelte in een forse oversold positie en dat is dan ook het enige lichtpunt dat er is want dit duidt op een aanstaande stijging. Trump pocht nu dat de verhoging van de importtarieven goed is voor de Amerikaanse schatkist en gezien voor de heel korte termijn heeft hij daar mogelijk gelijk in, maar uiteindelijk mondt dit uit in prijsverhogingen in Amerika. Het is dus eigenlijk een doodordinaire maar verkapte belastingverhoging en dat gaat de doorsnee Amerikaan in zijn portemonnee voelen. Meer en meer commentatoren wijzen er dan ook op dat november een slachtmaand gaat worden voor de Republikeinen. Ongetwijfeld zal een overwinning van de Democraten in de verkiezingen voor de openvallende senaatzetels een forse verlichting brengen, maar nu stijgt ook het aantal aanwijzingen dat de juridische positie van Trump ernstig verzwakt raakt. Mooi lijkt dus het tweede halfjaar van 2018 niet te worden, maar dan zijn er de bollebozen, die stellen dat impeachment procedures steeds een positief effect gehad hebben op het beursgebeuren. Dat mag ons geruststellen. Maar intussen zijn wij aanbeland in de maand september, die samen met oktober een notoir gevaarlijke maand is. Dit wetende is de ontwikkeling van de nieuwe tech-aandelen belangrijk om te volgen. En ook hier zien we dat aantal stijgers aan het verminderen is. De spoeling, in opwaartse zin, neemt steeds verder af. Dat de markten aansturen op een correctie is dan ook wat ons betreft overduidelijk. Ook gemeten naar fundamentele parameters liggen de aandelenkoersen in deze sector ongewoon hoog. Het betekent dat een groot deel van de markt al aan het corrigeren is en dat maakt een geleidelijke terugtocht waarschijnlijker, een scenario dat, ook al gaat deze diep, verre te prefereren is boven een plotselinge val. Als we met deze gedachte in het hoofd dan naar de Europese markten kijken dan zien ze er plotseling beter uit.
De AEX Index op dagbasis (fig. 1)
Wij nemen in figuur 1 de AEX Index op met zijn dagkoersen. Deze koersen zijn gevangen in de Bollinger Bands. Het eerste dat opvalt, is dat de recente stijging zeer voorzichtig was. Toen het MA20 (de middelste zwarte lijn) doorbroken was viel de koers afgelopen vrijdag weer door dit gemiddelde en de weg omlaag werd weer ingeslagen. Een vergelijkbaar beeld in algemene zin zult u wereldwijd aantreffen. Amsterdam staat dus niet alleen. De reden was, zoals boven reeds aangeduid, de weer opgedoken handels- en valutacrisis. In feite speelde de zorg hiervoor reeds gedurende veertien dagen en dat verklaart waarom de stijging zich zo voorzichtig en zo gematigd voltrok. De Momentum Analyse (zie daaronder) is gaan dalen, maar het ziet ernaar uit dat de negatieve divergentie (voor zover daar al sprake van was) zich aan het oplossen is. Daaronder weer hebben wij het Volume opgenomen Het daalde tijdens de afgelopen stijging en dat duidde eveneens op de zorg, die er bestond door de opduikende crises. Het toonde de reden waarom de stijging zich zo voorzichtig gedroeg. Maar de negatieve dagen werden niet gekenmerkt door grote omzetten en dat geeft een gerust gevoel. Al met al vinden wij het beeld van figuur 1 niet zo negatief als op het eerste gezicht zou kunnen worden gezegd. Het lijkt erop dat de markt een tweede bodem wil zetten alvorens de opgang hervat kan worden. De onderzijde van de Bollinger Band ligt op 550. Hier komt ook de vorige bodem uit. Het zou een keerpunt kunnen zijn voor de dalende koers. Zoals gezegd is het globale beeld van figuur 1 in alle grafieken te zien, maar het verschil zit hem in de voorafgaande koersontwikkeling. Om dit te laten zien vervolgen wij onze analyse daarom met de daggrafiek van de S&P500 Index.
De S&P500 Index op dagbasis (fig. 2)
In vergelijking met de grafiek van de AEX Index in figuur 1 geeft die van de S&P500 Index zoals gezegd een volledig andere beeld. Aangekomen op zijn MA20 schoot de S&P500 weer omhoog en hij zette nieuwe All-Time Highs. Hij stond daarin niet alleen want de Nasdaq deed dat ook. De Nasdaq was zelfs de gedeeltelijke oorzaak van deze opleving. Maar juist door de hoge ligging ziet de Momentum Analyse er veel minder gunstig uit. Hij verschilt niet door het feit dat hij daalt, maar zijn divergentie vinden wij duidelijk negatief, hetgeen misschien niet door iedereen onderstreept zal worden. Het Volume is ook niet in orde, het daalde in de stijging en was afgelopen vrijdag zelfs relatief hoog, op een dalende dag. En die van de Dow Jones Industrial Index (DJIA) tonen hetzelfde beeld als die behorende bij de AEX Index en de S&P500. Alleen in dit geval betreft het volume gegevens van een index die weliswaar geen All-Time High neerzette, maar die wel de bovenkant van de Bollinger Bands oversteeg. Relatief gezien ligt de Momentum Analyse ook veel hoger dan bij de AEX Index. De kans dat de aan de gang zijnde daling New York harder gaat treffen dan Europa is dus wel degelijk aanwezig. En als het niet in de sterren staat dan staat de verdere daling in ieder geval in de indicatoren geschreven.
De DJIA op weekbasis (fig. 3)
In tegenstelling tot wat in de afgelopen week nog al eens beweerd werd heeft de Dow Jones Industrial Index geen nieuw All-Time High gezet. Hij heeft wel, zoals duidelijk te zien is in de grafiek van de weekkoersen, een nieuwe top gezet maar dat hoeft niet de laatste te zijn. Wij verwijzen daarom naar de grote Oscillator, die in rood getekend staat onder de koersen. Het is een langzame maar wel een heel zekere lange termijn indicator en op dit moment is hij nog steeds stijgende, zij het dat hij laag ligt en de top al langer achter zich gelaten heeft.. Daaronder vindt u in blauw de Oscillator uit onze normale Momentum Analyse en ook deze zowel als de bijbehorende MACD zijn stijgende. Een dergelijke stijging van dit laatste samenstel vindt men in alle weekgrafieken met één uitzondering en dat is de weekgrafiek van de AEX Index. In Amsterdam heeft de Momentum Analyse reeds voor de tweede achtereenvolgende week een daling getoond. Amsterdam was in Europa de beste beurs en men zou hem daarom een vooruit lopende profeet kunnen noemen maar dat rijmt zich niet met het feit dat de index van een nog veel betere beurs (de DJIA) nog geen dalende Momentum Analyse laat zien. De beide MA’s liggen correct ten opzichte van elkaar en de koers ligt er nog steeds boven. Dit positieve beeld wast echter niet weg de daling die u heeft gezien in de beide daggrafieken hierboven en die ook te zien is in de daggrafiek van de DJIA. De conclusie mag dus voorlopig zijn dat er wel een daling aan de gang is maar deze zal geen grote vormen aannemen. De eerste steun voor de DJIA ligt rond 25.000.
De Rente in € en $ (fig. 4)
Iedereen weet inmiddels dat de ECB haar QE-programma dit jaar zal beëindigen. Iedereen weet ook dat de Amerikaanse FED de korte rente in de VS nog verder zal laten oplopen. Maar als u in figuur 4 kijkt naar de 10-jaars rente in Nederland, dan ziet u een lage rente, die ook nog eens vooral zijwaarts beweegt. Waar blijft dan die door velen voorspelde rentestijging in de Europese kapitaalmarkten? Welaan, voorlopig is hij er nog lang niet. Het beeld is wat oversold, de rente kan binnen de range van 0,40% aan de onderkant en 0,78% aan de bovenkant best weer wat oplopen, en gelet op de Stochastics onderin de figuur is die stijging net begonnen, maar van een doorbraak omhoog is nog geen sprake. Moet men dan niet bang zijn voor een stijging van de rente? Natuurlijk wel. Want als die rente eenmaal stijgt, dan is een vergoeding van 0,45%, zoals u die momenteel krijgt voor 10-jarige leningen, natuurlijk nooit genoeg om de koersval van lange obligaties op te vangen die dan ontstaat, ook niet als u die lage vergoeding al enkele jaren ontvangt. En dus doen wij wat wij al langer tijd doen met onze obligaties, wij laten de aflossingen binnenkomen en blijven dan met de zo verkregen contanten aan de kant staan, in afwachting van een betere, hogere vergoeding.
De US$ en de € (fig. 5)
De grens rond 85,5 (zie figuur 5, lijn B) is een hele belangrijke. In 2015 en vervolgens weer in 2017 is deze grens verschillende keren een te zware barrière gebleken en moest de koers op dat punt rechtsomkeer maken. De uitbraak begin augustus leek dan ook een hele significante. Maar de draai die enkele dagen later alweer optrad, bracht de koers weer onder die grens. Een valse uitbraak zo lijkt het. In fundamentele zin mag niemand dat verwonderen. Terwijl in Europa de overheidshuishoudboekjes overal steeds sluitender worden, heeft President Trump de sluizen volledig open gezet. Hij heeft wel de belastingen verlaagd maar bezuinigingen staan daar niet tegenover. En zolang als er door de mensheid van geld als betaalmiddel gebruik is gemaakt geldt: druk je teveel geld, dan wordt dat waardeloos. Op termijn zou de dollar daarom structureel ten opzichte van de euro moeten verzwakken. De uitbraak begin augustus was dan ook verdacht. Maar niet vergeten moet worden dat de rente in de VS duidelijk hoger ligt dan in Europa. Dat maakt de $ aantrekkelijker. Wie deze slag gaat winnen? Figuur 5 laat zien dat de € afgelopen week een volgende punt gescoord heeft: De korte termijn richting is omlaag en het doel van deze beweging is eerder 80,5 (bij C) dan 95,9 (bij A). Worden de brandstofprijzen dan weer hoger? Dat valt nog te bezien gezien onze visie op de US$. Het zou zomaar kunnen zijn, dat de stijging van de olieprijzen in $’s gecompenseerd wordt door een daling van de koers van de $.
De prijs van een vat Brentolie (fig. 6)
Wij hebben het al eerder gezegd, de olieprijzen zitten in een opwaartse trend en die is nog (lang) niet voorbij. Er is een correcte geweest, die heeft bijna twee maanden geduurd, olieprijzen hebben in een range van minder dan 10% heen en weer bewogen en afgelopen weken is de opgaande trend weer hervat. Het koersdoel voor de komende weken / maanden is US$90 per vat Brentolie en er lijkt niets meer in de weg te staan om dit doel te gaan halen.
Goud (fig. 7)
Het kan “wish-full-thinking” genoemd worden, zeker als men al posities in goud en goudmijnbouwaandelen heeft. In figuur 7 hebben wij een weekgrafiek opgenomen van het goud, in $’s. Bovenin zijn twee indicatoren getekend (een Oscillator en een Stochastics) die beiden wijzen op een reactie omhoog die is begonnen en nog een weg te gaan heeft. Daaronder is de koersgrafiek van het goud weergegeven en daarin hebben wij een kopschouderbodem getekend. De neklijn, de linkerschouder (LS) en het hoofd (HFD) zijn wel helder, maar of de rechterschouder (RS) dat uiteindelijk wordt is pas vast te stellen als de neklijn in opwaartse zin is doorbroken (het patroon is niet erg evenwichtig). Wij houden op deze plek al langer rekening met dit scenario. Maar dan zou nu wel een rally moeten plaatsvinden waarbij het goud richting de neklijn opstoomt op ongeveer US$ 1.360 per troy ounce. Het voordeel van deze visie is dat hij zo ongeveer contrair ten opzichte van elke commentator en analist is, maar belangrijker is het bewijs en dat is nog niet geleverd. Kortom, de goudprijs is aan eens stijging begonnen, maar lange termijn posities innemen of uitbreiden, daar is het nog te vroeg voor. Steun ligt er op US1.165 en die is sterk.
Beleggen bij Vladeracken
Amerikaanse beurscommentatoren hebben met optimistische commentaren de maand augustus afgesloten. Het was dan ook in jaren de beste augustus-maand voor Amerikaanse aandelen. Sommige indices stegen zelfs met 3% afgelopen maand. Maar zij zijn de enigen geweest. Want overal elders was het kommer en kwel op de beurzen en dat is ook terug te vinden in de portefeuilles van onze klanten. Augustus is over een breed front een negatieve maand geworden, zij het dat de uitslagen doorgaans maar licht negatief zijn uitgevallen. Het merendeel van de resultaten is blijven hangen tussen -0,5% en -1,7% per portefeuille, typische zomeruitslagen en beter dan veel andere indices in Europa want de AEX daalde afgelopen maand met bijna 3% en de EuroStoxx 50 Index zelfs met bijna 4%. Dit soort cijfers zijn vooral een doekje voor het bloeden, de conclusie is dat augustus als een verloren maand moet worden beschouwd zonder dat er ongelukken zijn gebeurd. De uitgangspositie voor dit najaar is daarmee nog steeds volkomen in orde want in alle portefeuilles is het saldo liquiditeiten alleen maar verder gegroeid. September en oktober zijn statistisch gezien beruchte maanden, zeker als daaraan voorafgaand beurzen zich relatief goed hebben gehouden. Dus wij zijn erg blij met deze voorzichtige positie en wachten geduldig af op de reacties van de aandelenmarkten op de komende verkiezingen in de VS en het definitieve besluit van de ECB om het QE-programma stop te gaan zetten.
Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *
| Risico profiel | Methode | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | Jaar doel |
| Zeer defensief | Stamrechtportefeuilles | 7,8 % | 4,0 % | 0,4 % | 2,9 % | -/- 10,7 % | 5,7 % | -/- 2,1 % | 4 % |
| Matig | Mix aandelen / obl. | 11,6 % | 6,5 % | -/- 0,9 % | 16,2 % | -/- 3,4 % | 10,7 % | -/- 0,2 % | 5 % |
| Matig / fondsen | Fund Selector | -/- 1,1 % | 6,6 % | 3,6 % | -/- 1,5 % | 1,1 % | 5,5 % | -/- 4,6 % | 6 % |
| Normaal aandelen | PRIJS<Waarde | 8,8 % | 10,8 % | -/- 16,0 % | 23,2 % | 0,2 % | 12,5 % | -/- 5,9 % | 8 % |
| Actief aandelen | Benelux Selector | 3,5 % | 15,3 % | -/- 2,8 % | 27,3 % | 0,2 % | 23,7 % | 12,7 % | 8 % |
| Europa Selector | 16,0 % | 47,7 % | -/- 4,4 % | 22,9 % | 4,2 % | 8,2 % | -/- 1,3 % | 8 % | |
| Benchmark | AEX Index | 9,8 % | 17,2 % | 5,6 % | 4,1 % | 9,4 % | 12,7 % | 2,5 % | |
| EuroStoxx 50 | 13,8 % | 17,9 % | 1,2 % | 3,9 % | 0,7 % | 6,5 % | -/- 3,2 % |
* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.
Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl. De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 1 oktober 2018.
| Reeds besproken onderwerpen: Algemeen |
Obligaties |
| Vladeracken beleid t.a.v. bestandsvergoedingen en plaatsingfees | Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland |
| Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017 en voor 2018? | Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund en ProShares Ultra Short Treasury |
|
Onze macro-economische- en rentevisie (2013, 2016) De Japanse beurs De aandelenbeurzen in de BRIC-landen |
Credit Linked Notes en Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde |
| Aandelen | |
| Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek), Wereldhave | High yield obligaties van Altice, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS en Sunrise en Volkswagen |
| Aandelen: Aalberts, Alten, Arcadis, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Heineken (Holding) , Imtech, Koninklijke Olie, Nokian Renkaat, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen | Memory Coupon Notes op Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch |
| Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom | MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding |
| Overige onderwerpen | Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, FrieslandCampina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev en Tennet, Tier 1,2 of 3? en Coco’s |
| Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische $, het Britse £, de Canadese $, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement | Range Accrual Notes van de EIB en RBS |
| Volatility, handelssystemen, derivaten, ETF’s | Steepeners (incl. renteherziening) van BNG, NIBC, Ned. Waterschapsbank en Rabobank |
| TA indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen | Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF |
|
Wet- en regelgeving |
Den Haag, 3 september 2018
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer
Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.
