De Technische Belegger • Jaargang 23 • Nr 9 • 4 september 2017

En toen ineens was er rust aan het politieke front. Geen problemen vanuit de Trump-hoek. Hij richt nu al zijn pijlen op de belastingverlaging en als er iets is wat tot de verbeelding van beleggers spreekt dan zijn het natuurlijk de belastingen. Amerika is dus in volle verwachting en als gevolg van deze verlaging rekent men op een sterkere beurs, maar het gezag van Trump heeft veel geleden. Als er dus voldoende medestanders (lees voorstemmers) opstaan dan zal het niet vanwege de overtuigingskracht van Trump zijn maar wel vanwege de angst dat men zijn zetel in de waagschaal stelt bij een nee-stem. En ook al krijgt de onvoorspelbare president van de VS voldoende stemmen achter zich dan is het nog maar de vraag hoeveel water hij daarvoor in de wijn moet doen om aan de persoonlijke wensen van de stemmers tegemoet te komen. De zo gewenste belastingverlaging in de VS lijkt daarmede verre van zeker. Maar als het de belastingtegenvaller niet is die de beurzen op verlies zet dan is er nog steeds de grote leider uit Noord Korea, die niet van plan is om met zijn uitdagende acties te stoppen. En tot slot is er nog de ECB. Het lijkt zo langzamerhand wel zeker, dat zij tegen het einde van het jaar een politiek van verkrapping van liquiditeit gaat inzetten. Genoeg redenen om niet meteen na enkele betere dagen er van uit te gaan dat september het voor de belegger gaat maken. Ongetwijfeld is het waar dat de grafieken (althans in Europa) sinds mei van dit jaar geen beter beeld te zien gegeven hebben dan nu. Maar de grafieken reflecteren ook duidelijk de zwaarden, die boven de markt hangen. Enerzijds zijn er voldoende koopsignalen te bespeuren, maar anderzijds is de ruimte beperkt en zijn er ook voldoende negatieve signalen die zich aandienen. Het is ongetwijfeld zo dat de divergentie veel minder dreigend is geworden, maar de andere dreigende factoren die in de markt te herkennen zijn, zijn niet verdwenen en ook niet gematigd. Wij hebben in het veleden er reeds een aantal genoemd en voor de goede orde wijzen wij er ditmaal nog eens uitdrukkelijk op. Het was op 24 maart van dit jaar dat het MA20 van de VIX beneden de cruciale grens van 11,15 kwam. Sindsdien is dit gemiddelde steeds verder gedaald en nu ligt het op 9,97. Deze lage ligging is in het verleden een zeer betrouwbare voorspeller gebleken van een forse correctie. Het Mean Reversion probleem is voor een gedeelte opgeheven, althans in Europa. In Amerika is de pressie, die hiervan uitgaat, nog steeds zeer groot. Het prolongatiekrediet in Amerika is nog nooit zo hoog geweest. De Dow Jones Transport Index bevestigt de toppen van de Dow Jones Industrial Index niet meer. Het aantal aandelen, dat de euforie in Amerika steunt, is zeer beperkt geworden. De prijs van het goud is aan het uitbreken. Maar de zeer lange termijn grafieken geven nog geen krimp. Zij zijn nog steeds positief. Wanneer de bijl zal vallen blijft dus vooralsnog onduidelijk maar de maand september waarvan het spreekwoord zegt dat het de maand is waarin de belegger naar de markt moet terugkeren, lijkt ons daarvoor, in ieder geval dit jaar, niet geschikt. Het advies blijft dat men flink wat liquiditeiten moet aanhouden. Ook dient de portefeuille voldoende “sterke” aandelen te bevatten en tot slot is het niet onverstandig om op een of andere manier een positie in de edele metalen aan te houden.

De S&P500 Index op dagbasis (fig. 1)

Natuurlijk was het in Amerika, dat het herstel zich als eerste inzette. Wij nemen dan ook de S&P500 Index op om onze analyse te beginnen. Het betreft de dagkoersen. Dit herstel zette zich al tien dagen geleden in. Het beeld was toen nog heel onzeker, maar vier dagen geleden kwam de versnelling. En nu ligt de koers al dicht bij de bovenkant van het Keltner Kanaal. De ruimte wordt beperkt en de rally lijkt geen lang leven meer beschoren. Deze conclusie wordt bevestigd door de indicatoren, die wij onder de koersgrafiek hebben opgenomen. Alles ligt al hoog en de weg, die nog te gaan is, lijkt kort. De negatieve divergentie waarvan langere tijd sprake was, is opgeheven. De top lag 18 dagen geleden op 2.490,87. Daarna volgde een dieptepunt van 2.417,35 en afgelopen vrijdag werd een slot neergezet van 2.476,55 na een hoogste koers op die dag van 2.480,38. Er zijn dus ruim 14 punten nodig om het All-Time High te verbeteren. Dit lijkt niet veel en als Trump zich rustig houdt zou dat best eens kunnen gebeuren. Maar veel meer zit er voor wat ons betreft niet in.

Elliott Wave aanhangers wijzen erop dat vanuit het dieptepunt 18 dagen geleden een wave 5 is ingezet. Deze aanname impliceert, dat er nog een (duidelijk) hogere All-Time High in de maak is. In beleggersland is alles mogelijk, maar wij zijn van deze interpretatie niet onder de indruk. Als er al een nieuw hoogtepunt komt, dan zal het niet veel hoger zijn dan de voorgaande top. Het dieptepunt 10 dagen geleden lag op 2.417. Wij hebben er al eerder opgewezen dat dit een cruciaal niveau is geworden. Een notering daaronder bevestigt de algemene trend in Europa, die al sinds half mei en in veel gevallen zelfs al sinds april dalende is.

De DAX Index op weekbasis (fig. 2)

In figuur 2 hebben wij de grafiek van de DAX Index op weekbasis opgenomen. Afgelopen week is de koers teruggeveerd vanaf de steun op 11.893. Hij is toen op het MA40 blijven liggen. Het MA10 ligt daar iets boven. De kans dat een dezer dagen het MA10 door het MA40 breekt is groot, maar een duidelijke stijging van de koersen kan dit nog tegenhouden. Dat zal echter niet gemakkelijk zijn want de koersen komen van een hoogte, die relatief gezien aanzienlijk boven het MA40 ligt. Mocht er een doorbraak komen dan spreekt men van een Death Cross. Dit is een indicatie dat de index in een baisse is geraakt. De kansen op een doorbraak zijn groot want er is nog steeds sprake van negatieve divergentie. Dit is het geval met de meeste indexen als men hun weekgrafiek bekijkt. Iemand die nauwkeurig naar de Momentum Analyse kijkt zou kunnen zeggen dat deze stijgend is (dit is ook een algemeen voorkomend verschijnsel) terwijl de koersen gelijk blijven. Wij zien dit niet als een onderbreking van het negatieve signaal. Maar er blijft ook voor de DAX Index staan, dat de daggrafiek een koopsignaal geeft. Nu de week Moman in ieder geval stijgend is heeft de daggrafiek meer kansen op een voortzetting van de positieve trend van vorige week. Dit zou het mogelijk maken dat de beurs een echte rally heeft ingezet. In Europa waar de teruggang veel sterker was dan in de VS is er ook nog veel ruimte aanwezig. Men kan dus redelijk positief zijn maar dat vereist wel dat de markten in Amerika ook een duidelijke voortzetting gaan laten zien en daar zijn wij nu niet direct van overtuigd, zoals wij boven reeds stelden. Zoals u in figuur 2 kunt zien is een koers onder 11.893 cruciaal. Mocht die neergezet worden dan is de baisse van de DAX een feit en dan zien wij het voorlopig met droeve ogen aan. Voor de AEX Index blijft gelden dat de koers niet onder 507 moet sluiten want mocht dat gebeuren dan ligt een rally voorlopig niet meer voor de hand.

De AEX Index op maandbasis (fig. 3)

In figuur 3 vindt u de maandkoersen van de AEX Index. U ziet een mooi stijgend kanaal dat begint op een dieptepunt van 194,99 begin 2009. Drie keer werd de bovenste lijn geraakt en twee keer fungeerde de onderste lijn als een beginpunt van een nieuwe rally. Nu ligt de vraag voor of de uitbraak boven de steunzone van 510 / 511 vervolg gaat krijgen. Wij zien dat dus helemaal niet zitten, althans voorlopig nog niet. De Momentum Analyse daaronder divergeert zonder enige discussie negatief en hij is ook dalende. Er ligt nog veel laken voor de schaar van deze indicator (en ook van andere) en dus kan iedere positieve conclusie naar het rijk van de fabeltjes verwezen worden. De AEX Index gaat de onderkant van het oplopende kanaal opzoeken of minstens een beweging in die richting maken, dat is voor ons een gegeven. Maar wanneer dat zal gebeuren en of de terugtocht heftig zal zijn laten wij helemaal in het midden. Wel concluderen wij uit deze grafiek, dat de mogelijke rally, die in de daggrafiek misschien aangekondigd wordt, geen grote vormen aan zal gaan nemen.

De grote terugtocht zal zich inzetten in september of oktober van dit jaar en als dat niet gebeurt dan zal de markt zijn tijd nemen tot misschien wel het voorjaar van 2018. In dat verband zal uiteraard veel afhangen van de zwarte zwanen, die in deze onzekere tijd ongetwijfeld zullen opduiken. Het ligt in de lijn van de verwachting, dat de terugtocht kan reiken tot aan 425 (maar dat niveau is nog steeds stijgende). Gegeven deze verwachte terugtocht en omdat de korte termijn indicaties wel degelijk waarde hebben en ook verleidelijk kunnen zijn verdient iedere belegger zeer voorzichtig te zijn met het innemen van nieuwe posities en met de opbouw van zijn portefeuille. In dezen is de wijsheid, dat het beter is winst te derven dan winst te verliezen nog steeds zeer valabel.
Overigens past hier nog een extra kanttekening. Als de markt al in september / oktober de beweging omlaag continueert, zoals wij dat scenario hier schetsen, zou het wel eens snel kunnen gaan. Gelet op de economische omstandigheden in Europa is een lange termijn negatieve trend op dit moment nog niet waarschijnlijk. Een scherpe reactie omlaag, die dan mogelijk snel weer ongedaan wordt gemaakt in november / december, past veel meer in de huidige omstandigheden. Het haalt de lucht uit markten, verhoogt de volatiliteit en zorgt voor nieuwe ruimte naar boven. Dat alleen al is gezond en hoog nodig in deze markt.

De Rente in € (fig. 4)

In figuur 4 tonen wij u bovenin een grafiek van de wekelijkse koersen van de Bund Future en in de onderste grafiek de ontwikkeling van de rente in de Eurozone in het 10-jaars segment. De bovenste grafiek is in feite die van een 10-jarige Duitse staatslening en de onderste die van het feitelijke effectieve rendement op een 10-jarige Nederlandse staatslening. Beide grafieken zouden precies omgekeerd aan elkaar moeten lopen en dat doen ze ook. In beide gevallen is een trendkanaal getekend dat al sinds medio 2006 aan de gang is. In 2016 is de uiterste grens van het kanaal opnieuw geraakt en sindsdien is er sprake van een consolidatiefase. Natuurlijk is het mogelijk dat hier sprake is van een omkeerpatroon in wording. Dat zou betekenen dat de lange (10-jaars) rente aan de vooravond staat van een belangrijke lange termijn stijging. Afgaande op de retoriek van de ECB zou men moeten verwachten dat de Bund future binnen het licht dalende consolidatiekanaal rechtsboven in de figuur weer omlaag zal gaan richting de steun van ongeveer 155%. Voor de 10-jaars rente onderin de figuur betekent dat een stijging tot circa 0,70% (nu 0,53%). Maar afgelopen week was daar geen zicht op. In tegendeel, de rente zakte en de weerstandlijn (bovenin) en de steunlijn (in de onderste grafiek) worden nu getest. En als de Bund boven 166 uitstijgt komende maand, dan is zelfs sprake van een nieuw koopsignaal voor de €-obligatiemarkt. Hoe het ook zij, obligaties kunnen weer interessant worden, maar u zult toch even op de doorbraak moeten wachten.

De US$ en de € (fig. 5)

De $ is toe aan een adempauze. De steun op 82,6 leverde een snelle ommekeer vanuit een oversold positie. Het meest waarschijnlijke scenario is nu een geleidelijke terugkeer tot aan de oplopende trendlijn en de in figuur 5 getekende horizontale weerstandlijn die samenkomen op ongeveer 87,5. Dit herstel is niets meer dan een pullback na een belangrijke doorbraak omlaag en moet dus als een tijdelijk herstel gezien worden. Het zorgt voor ruimte voor een volgende trendfase waarvan de richting nu nog onduidelijk is, ook al verwachten wij dat de richting opnieuw omlaag gericht zal zijn. Immers, de Amerikaanse economie laat steeds meer tekenen van vertraging zien terwijl de Europese economie juist steeds harder groeit. Dat betekent minder druk omhoog op de Amerikaanse rente en juist wel meer druk omhoog op de Europese rente. Het verschil tussen de langere Amerikaanse rente (die nu nog duidelijk hoger ligt) en de Europese rente wordt dan kleiner en dat pleit voor een lagere $.

De prijs van een vat Brentolie (fig. 6)

Aanvankelijk leek het herstel van de olieprijzen een reactie op de dalende $-koers. Maar met dat herstel is de koers toch weer teruggekomen bij de bovenkant van een consolidatiekanaal waarvan de grenzen uiteenlopen. En het feit dat de koers nu onder deze lijn blijft hangen terwijl het Momentum weer terug naar de nullijn zakt zoals in de weekgrafiek in figuur 6 te zien is, betekent goed nieuws voor de oliemaatschappijen. Want daarmee wordt ruimte gecreëerd voor de uitbraak omhoog. En daarmee zou het kopschouderbodempatroon links in de figuur zijn geldigheid terugkrijgen. Want de hele daling sinds de laatste top op US$58 lijkt niets meer dan een langdurige pullback naar de neklijn van dit bodempatroon. Een uitbraak omhoog door de grens van US$55 per vat betekent een koopsignaal voor olie met een koersdoel van ca US$80, een doel dat wij begin dit jaar al enkele keren genoemd hebben. Short in olie moet u duidelijk niet zitten op dit ogenblik!

Goud (fig. 7)

Bij de edelmetalen zoals Goud en Zilver heeft zich in de voorbije maand een belangrijke trendomkeer voorgedaan. Het zilver loopt nog iets achter op het goud in de zin dat zilver in € nog geen trenddoorbraak omhoog heeft laten zien, maar verder is het beeld grotendeels hetzelfde. In figuur 7 ziet u een grafiek van de goudprijs, bovenin in $’s en onderin in €. Belangrijk is de uitbraak omhoog door de meerjarige dalende trendlijn boven in de figuur. Deze lijn is getekend vanaf de top uit 2011. Van een echt stijgende trend kan nog niet gesproken worden, daartoe moet ook de grens op US$1.375 gebroken worden en dat kan zomaar nog enkele maanden tot zelfs een paar jaar duren. Hoe langer het duurt voor die grens doorbroken wordt, des te belangrijker zal de uitbraak zijn. Onderin de figuur is de €-koers van het goud te zien. Ook hier is de weg omhoog weer gevonden, nu nog binnen een korter termijn dalend kanaal. De grens die hier gebroken moet worden is € 1.240 per troy ounce. Ook hier geldt, dat een doorbraak nog wel even op zich zal laten wachten, maar de weg ernaartoe is ingeslagen en het bereiken van die grens hoeft niet lang op zicht e laten wachten. Het doel is duidelijk, goud is op weg naar de grens van US$1.375 en wij gaan er vanuit dat pas op dat niveau een volgende correctie gaat plaatsvinden. Goud is dus een belangrijk onderdeel van uw portefeuille op dit ogenblik.

Beleggen bij Vladeracken

En dat is wat wij al langere tijd in de portefeuilles van onze klanten propageren en ingevuld hebben. Vrijwel overal is een positie in goud en / of zilver opgebouwd. Daarnaast is in de actievere portefeuilles ook het belang van de categorie aandelen sterk teruggebracht ten faveure van liquiditeiten. Het gevolg is een fase, die nu al een aantal maanden duurt, waarin aandelenindices geleidelijk dalen en onze portefeuilles min of meer stabiel blijven liggen. In de afgelopen maand zijn zelfs vrijwel alle portefeuilles 0,5% tot 1,5% meer waard geworden. Ondertussen zijn wij bezig om de vruchten van onze analyses op papier te zetten. In het Prijs<Waarde Model hebben wij recent artikelen gepubliceerd over Alten, MTU Aero Engines en Prosegur. In de laatste hebben wij inmiddels, wij waren te vroeg, dat moet gezegd, positie ingenomen, de andere twee worden nog gevolgd. Maar ook hier zullen wij trachten posities in aan te kopen als de markt in de komende maand nogmaals een veer laat. Alles bij elkaar ziet 2017 er nog steeds prima uit. Alle onrust ten spijt is het rendement in alle portefeuilles van onze klanten dit jaar positief. En wij gaan er vanuit dat het jaar per saldo, ondanks een mogelijk onrustig begin van het najaar, nog meer moois in het verschiet heeft.

Rickmers

Afgelopen vrijdag is bekend gemaakt, dat een externe partij een bod heeft uitgebracht op de uitstaande obligaties van Rickmers. De bieder biedt 1,55% van de hoofdsom. De details zijn ons nog niet duidelijk en wij kunnen hier dus nog niet meer over zeggen, maar wij zullen, zodra wij hierover meer te weten zijn gekomen, op onze website de nadere details van dit bod publiceren en cliënten, die positie in deze obligaties hebben, nader informeren.

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *

Risico profiel	Methode	2012	2013	2014	2015	2016	2017 t/m 1/9	Doel per jaar
Zeer defensief	Stamrechtportefeuilles	7,8 %	4,0 %	0,4 %	2,9 %	-/- 10,7 %	4,9 %	4 %
Matig	Mix aandelen / obl.	11,6 %	6,5 %	-/- 0,9 %	16,2 %	-/- 3,4 %	5,6 %	5 %
Matig / fondsen	Fund Selector	-/- 1,1 %	6,6 %	3,6 %	-/- 1,5 %	1,1 %	5,1 %	6 %
Normaal aandelen	PRIJS<Waarde	8,8 %	10,8 %	-/- 16,0 %	23,2 %	0,2 %	12,1 %	8 %
Actief aandelen	Amsterdam Selector	3,5 %	15,3 %	-/- 2,8 %	27,3 %	0,2 %	22,2 %	8 %
	Wereld Selector	16,0 %	47,7 %	-/- 4,4 %	22,9 %	4,2 %	2,8 %	8 %
Benchmark	AEX Index	9,8 %	17,2 %	5,6 %	4,1 %	9,4 %	7,3 %
	EuroStoxx 50	13,8 %	17,9 %	1,2 %	3,9 %	0,7 %	5,2 %

* Het gaat hierom het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl. De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 2 oktober 2017.

Reeds besproken onderwerpen: Algemeen	Obligaties
Vladeracken beleid t.a.v. bestandsvergoedingen en plaatsingfees	Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland
Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016 en voor 2017?	Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund en ProShares Ultra Short Treasury
Onze macro-economische- en rentevisie (2013, 2016) De Japanse beurs De aandelenbeurzen in de BRIC-landen	Credit Linked Notes, Floored en Reversed Floaters van Aegon Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
Aandelen	Credit Linked Notes en Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek), Wereldhave
Aandelen: Aalberts, Arcadis, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Heineken (Holding) , Imtech, Koninklijke Olie, Nokian Renkaat, Philips, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen	High yield obligaties van Altice, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS en Sunrise en Volkswagen
Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom	Memory Coupon Notes op Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch
Overige onderwerpen	MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding
Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische $, het Britse £, de Canadese $, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement	Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, FrieslandCampina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev en Tennet, Tier 1,2 of 3? en Coco’s
Volatility, handelssystemen, derivaten, ETF’s	Range Accrual Notes van de EIB en RBS
TA indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen	Steepeners (incl. renteherziening) van BNG, NIBC, Ned. Waterschapsbank en Rabobank
	Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Den Haag, 4 september 2017
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.