De Technische Belegger • Jaargang 23 • Nr 11 • 30 oktober 2017

Het was de week van de goede resultaten gebaseerd op zeer positieve berichten. Eigenlijk was de goede stemming reeds een week eerder begonnen toen het budget 2018 in de Verenigde Staten werd aangenomen. De realisatie van de belastingplannen van Trump kwam hierdoor duidelijk een stap dichterbij, maar daar zijn inmiddels enkele vaagtekens bij opgekomen. Niet alle Republikeinen lijken de plannen, zoals ze nu zijn, te gaan ondersteunen. Van de democraten is zeker geen steun te verwachten. Maar dit nieuws werd overtroffen door onder anderen de resultaten van de grote elektronische bedrijven (de FANGs). Nieuwe records werden gezet en ook de AEX Index deed daarin mee met een hoogste koers, die een duidelijke nieuwe top bereikte voor dit jaar. Het succes van de AEX Index werd ongetwijfeld sterk gesteund door de beslissing van de Europese Centrale Bank, om het opkoopprogramma te gaan inkrimpen, maar daar wel de tijd voor te nemen. Draghi heeft het over een halvering gedurende de maanden tot oktober 2018, maar dit besluit zet de geldkraan echt niet dicht. Er blijft nog iedere maand een enorme stroom van 30 miljard euro over, die Europa overspoelt. Als men de belastingplannen van Trump even wegdenkt, dan zijn er twee grote structurele bewegingen te onderkennen, die de markten opstuwen. Het zijn de FANGs (en in hun kielzog vele internetbedrijven), die in een door internet geglobaliseerde wereld een enorme toevloed aan liquide middelen en daarmede van winst voor zichzelf (kunnen) creëren. En het is de enorme vloed aan liquide middelen, die de centrale banken in de markt pompen. Overheden wringen zich in vele bochten om de FANGs aan te pakken en de centrale banken zijn bezig om de capaciteit van hun pompen iets terug te brengen, maar voorlopig blijft het ernaar uitzien, dat deze basale verstoringen van de financiële markten hun invloed zullen blijven uitoefenen. De technische analist en met hem vele commentatoren kunnen blijven wijzen op de ongezonde positie waarin de markt verkeert en de negatieve signalen die afgegeven worden, de markt trekt zich daar niets van aan. Er zijn teveel liquide middelen. Reacties zijn daarom beperkt en nieuwe toppen blijven verschijnen. Beleggen lijkt daarmede gemakkelijk en zeker geworden, maar er blijven er velen over, die de gevolgen van een sterk overtrokken markt niet durven te negeren. Nu de maand oktober ten einde loopt is de, statistisch gezien, zwakste maand van het jaar voorbij en het begeerde land van overvloed is weer in het zicht gekomen. Maar wij blijven wijzen op de ongezonde positie waarin de markten door het gebrek aan hoogstnoodzakelijke correcties zijn komen te verkeren en op de “triggers”, die boven de markt hangen zoals, om er maar enkele te noemen, het Noord Korea probleem en een mogelijke afwijzing of uitstel van de belastingplannen van Trump. Wij scharen ons in de groep van de voorzichtigen. Wij blijven zeer kritisch op de keuze van de aandelen waarin wij beleggen en wij vermijden extra risico’s.

De S&P 500 Index op dagbasis (fig. 1)

De daggrafieken zien er overal hopeloos uit. In figuur 1 nemen wij de daggrafiek van de S&P500 index op. Hij behoeft weinig commentaar. De koers zette afgelopen vrijdag nog een All-Time High neer, maar de Momentum Analyse bevestigde deze top niet. Hij is wel aan het stijgen en dat zou er op kunnen duiden dat de koersstijging zich nog even doorzet of misschien zelfs een versnelling laat zien, alvorens gehoor te geven aan de onderliggende zwakte van de markt. De koers ligt tegen de bovenkant de Bollinger Bands. Meestal blijft hij daar maar kort (zeg een aantal dagen) liggen. Van het MA10 (de rode lijn in het midden van de koersgrafiek) zal weinig steun uitgaan, maar daaronder ligt het MA20. Dit gemiddelde valt ongeveer samen met de onderkant van de Bollinger bands. Hier ligt ongetwijfeld een sterke steun. Een reactie zal gemakkelijk 50 punten omvatten, maar gegeven de structurele krachten, die op dit moment werkzaam zijn op de financiële markten zou het daar heel goed bij kunnen blijven. Dit veronderstelt dat er geen slecht nieuws opkomt, zoals bijvoorbeeld de aankondiging dat een groep republikeinen tegen de belastingplannen van Trump gaat stemmen. Vergeleken met de Europese beurzen ziet de grafiek van de S&P500 er nog redelijk goed uit. Overigens is er nog een alternatief scenario denkbaar. En dat is gelegen in het feit dat de Momentum indicatoren erg laag liggen en de Bollinger Bands historische gezien erg dicht bij elkaar liggen. Dat scenario past ook in het gegeven dat de S&P 500 Index zich momenteel boven de opgaande trendlijn bevindt die in de figuur is getekend. En dat scenario is een optimistisch scenario waarin de S&P 500 Index aan de vooravond staat van een forse versnelling omhoog. Zo laat in een bulltrend is dat mogelijk maar niet gewenst. Want dan spreken wij over de staart van een lange termijn beweging waarin de markten een laatste, versnellende stuiptrekking naar boven laten zien. Maar het is wel een lucratieve fase als u er daarna maar op tijd uit bent!
Afgezien van het iets langere termijn Amerikaanse beeld, dat zeer vergelijkbaar is met dat van de Europese beurzen, zijn er in Europa afgelopen vrijdag slechte candles neergezet. Zij duiden allemaal op een top, waarbij in Amsterdam een Doji Star werd gevormd, een uitgesproken negatief beeld. Dit moet aanstaande maandag nog wel bevestigd worden met een slot dat onder de hoogste koers van donderdag ligt. En het MA200, dat als steun in grote bullmarkten geldt, ligt in Amsterdam op 520.

De DAX Index op weekbasis (fig. 2)

Zoals te zien is in figuur 2 waarin de DAX Index met weekkoersen staat afgebeeld, heeft deze Duitse index vrijdag ook een top bereikt (het was een All-Time High). Op zichzelf is de koersgrafiek niet negatief. Alles is stijgende en het MA10 verwijdert zich opnieuw van het MA40. Maar dat gezegd hebbende wijzen wij op de Momentum Analyse daaronder. De Oscillator heeft de daling ingezet. Het wachten is op het MACD Histogram. Dit beeld van een dalende Oscillator en een aarzelend Histogram, ziet men overal behalve bij de Dow Jones Industrial Index. De vraag is of er negatief gedivergeerd wordt. Hierover zullen de meningen verschillen. Wij hebben enige steunniveaus ingetekend. Maar de strijd zal gaan ter hoogte van het MA40 (MA200 op de dag chart). Algemeen wordt aangenomen dat hier de scheidslijn ligt tussen Bear en Bull. Dit MA40 ligt nu op12.369, maar dit niveau is stijgende. Als de daling beperkt blijft tot 600-650 punten dan moet u zich in de handjes klappen, want dan hebben we te maken met een doodgewone reactie, die de aanzet zal zijn voor een voortgezette stijging. Maar de problemen en afwijkingen, die de markten vertonen zijn daarmede niet van de baan. Wij laten u hieronder een daggrafiek zien van de Dow Jones Industrial Index.

De Dow Jones Index op weekbasis (fig. 3)

In figuur 3 vind u de dagkoersen van de DJIA Index, maar dan alleen maar de slotkoersen. Wij stelden hierboven dat er weliswaar structurele argumenten aangevoerd kunnen worden, die ervoor zorgen dat de Beurs zich in een constante opwaartse beweging bevindt en blijft bevinden, maar dat wist natuurlijk het feit niet uit, dat er ook structurele problemen in de financiële markten (gaan) ontstaan. Wij hebben u hierop in het verleden reeds enkele malen gewezen. In figuur 3 laten wij u het probleem van de afstand tussen de koersen en het MA40 zien. Het staat als een paal boven water dat de koersen de neiging hebben om naar het gemiddelde terug te keren als zij zich daar ver van verwijderd hebben (Mean Reversion). Wij hebben in de grafiek van figuur 3 zwarte verticale streepjes gezet en u ziet daarbij een percentage staan. Dit percentage meet de afstand tussen de slotkoers en het MA40 van dat moment. Links in de grafiek zat de markt in een reactie. De afstand liep op tot 9,7% in augustus 2015. Daarna ging de koers terug naar het gemiddelde maar het bleef niet bij deze ene reactie. Een tweede volgde. Opnieuw daalden de koersen en nu reikten zij tot 9,5% onder het MA40. In maart van dit jaar lag de slotkoers 9,0% boven het MA40 en nu is de afstand 9,1%. Als men dan ook nog in aanmerking neemt dat dalende beurzen de neiging hebben om grotere uitschieters naar beneden te tonen dan stijgende (stenen vallen nu eenmaal sneller omlaag dan u ze omhoog kunt gooien) dan weet men dat de markt nu in een zeer sterk overtrokken situatie zit. Dit kan niet lang duren en een reactie is onvermijdelijk. De kansen, dat hij voor de deur staat zijn groot. Of dit een diepe reactie gaat worden is niet duidelijk maar ook niet erg waarschijnlijk. In maart van dit jaar was de teruggang zeer beperkt en zolang de monetaire zondvloed blijft bestaan zijn reacties en correcties blijkbaar teruggebracht tot vervelende dingen uit het veleden. Toch is het verstandig om voorzichtig te blijven want de echte val komt als een dief in de nacht.

De Rente in € (fig. 4)

Er zijn afgelopen week een aantal beslissingen gevallen die een grote invloed uitoefenen op de rente- en valutamarkten. In Europa heeft Draghi, als voorzitter van de ECB, meer duidelijkheid verschaft over het Europese QE-programma. En wat hij zei is de markt enorm meegevallen. Het opkoopprogramma wordt volgend jaar aangepast in die zin dat de ECB vanaf januari 2018 niet langer € 60 miljard per maand aan obligaties op zal kopen maar nog € 30 miljard. Dat zal dan 9 maanden volgehouden worden. Het viel de markten mee want de 10-jaars rente in de €-zone daalde daarop enigszins. Maar aan de andere kant van de oceaan bereikte de Amerikaanse politiek een akkoord over de begroting voor 2018. Het programma van president Trump, waarbij de overheidsuitgaven omhoog en de belastingen omlaag gaan is een stap dichterbij gekomen. En dat vonden de obligatiemarkten in de VS minder goed nieuws. Want waar moet al dat geld dan vandaan komen als de belastingen zelfs omlaag gaan? Inderdaad, zoals de Amerikanen dat altijd al hebben opgelost, door het bijdrukken van $’s. En dus ging het vertrouwen in de Amerikaanse overheid als schuldenaar omlaag en de rente op haar obligaties juist omhoog. In de VS brak de rente naar boven toe uit. In figuur 4 (een maandgrafiek) ziet u het gevolg. De bovenste, groene lijn is de 10-jaars rente in Europa, die zakte zelfs enigszins. De middelste curve, de donkerblauwe, is de 10-jaars rente in de VS. Die sprong flink omhoog. Wij achten de uitbraak omhoog in de VS zelfs van het grootste belang en verwachten dat de Europese rente de stijgende Amerikaanse rente gaat volgen, zij het op een iets lager stijgingspitje. In de obligatiemarkt moet u het dus niet zoeken!

De US$ en de € (fig. 5)

Onderin figuur 4 is het verschil weergegeven tussen de Europese en de Amerikaanse 10-jaars rente. De rode lijn brak afgelopen week weer omlaag door de blauwe. Het renteverschil tussen de $ en de € neemt weer toe. En dat verklaart de forse stijging van de $-koers van afgelopen week. Gedurende de voorbije twee maanden heeft de koers van de $ t.o.v. de € een klein bodempatroon gevormd, een kopschouderbodem om precies te zijn. De koers is daaruit afgelopen dagen omhoog gesprongen. Het koersdoel is nu 1,13 (of 88 in de figuur). Dat koersdoel is te berekenen, maar het valt ook samen met een belangrijke weerstandlijn, die in de figuur onder langs een aantal belangrijke bodems is getekend op 84,2, 85,4 en 86,1. Die lijn ligt nu tussen 87,5 en 88.Wij gaan er niet vanuit dat de koers daar doorheen zal gaan. Want voorlopig is deze beweging niets anders dan een pullback naar het niveau van de uitbraak omlaag afgelopen zomer. De eerste sprong omhoog zal snel gaan, daarna is het goed mogelijk dat wij wederom een proces van enkele weken tot maanden door gaan maken waarin de $ rond 88 blijft fluctueren om daar dan een top neer te zetten. Dat zou dan samen kunnen vallen met een vertragende economie in de VS in 2018 en het naderende einde van het Europese QE-programma in het derde kwartaal van 2018. Maar voorlopig is de weg voor de $ omhoog gericht.

De prijs van een vat Brentolie (fig. 6)

Met een stijgende $-koers zou men een daling van de olieprijzen hebben mogen verwachten. Maar niets was minder waar afgelopen week. Terwijl de $ omhoog brak steeg ook de olieprijs tot boven de belangrijke grens van US$58 per vat Brentolie. Ook hier werd een koopsignaal gegeven. Schrikt u niet als u komende dagen de prijs aan de pomp in €’s flink ziet oplopen, want in € komt de stijging dan extra hard aan. Voor de aandelenmarkten is dit wel een goed signaal, althans voor aandelen in de oliesector. Want luchtvaartmaatschappijen gaan de stijging van de olieprijzen in hun portemonnee voelen, daar kunt u vergif op innemen. En het is nog niet voorbij, in tegendeel, de weg ligt nu open voor een stijging van de koers van Brent naar US$69 per vat, de volgende vette weerstandslijn in figuur 6, die getekend is over de top uit het najaar van 2015. En wij gaan er zelfs vanuit dat het ook daar nog niet gedaan zal zijn, want de kopschouderbodem die in 2015 en 2016 is neergezet (in de figuur gemarkeerd met LS, HFD en RS) heeft als koersdoel een prijs van US$80 per vat!

Goud (fig. 7)

De grote verliezer in al dit geweld is, op de korte termijn, het goud. De prijzen van alle edelmetalen zijn in de voorbije maand, in $’s gemeten gedaald. Alleen de prijs van Palladium stijgt alsmaar verder, maar hier is sprake van een edelmetaal dat ook een industriële toepassing kent (katalysator voor dieselmotoren). In € bleven de prijzen nog redelijk stabiel, doordat de $ zo hard opliep. Maar de trend is hier ontegenzeggelijk omlaag gericht. Voor het goud is een daling tot om en nabij US$ 1.124 goed denkbaar. Een probleem is dat wat ons betreft niet, want het betekent niets anders dan een daling in een groot bodempatroon waarvan de uiteindelijke richting een uitbraak omhoog is. Maar met het uitstel dat Draghi aan de markten verleend heeft moet u hier rekening houden met nog enkele maanden vooraleer de goudprijs daadwerkelijk omhoog zal uitbreken, de andere edelmetalen in haar kielzog meenemend, zo is onze stellige overtuiging.

Beleggen bij Vladeracken

Het jaar is nog niet voorbij, maar de maand oktober wel. Het risico, dat de aandelenmarkten dit jaar nog stevig onderuit gaan wordt nu steeds kleiner. In tegendeel, er lijkt zelfs nog meer in het vat te zitten aan de bovenkant. En dat maakt dat wij voor de resultaten optimistisch zijn. Over een breed front loopt het resultaat in de aandelenportefeuilles nu verder op. Oktober was, tegen onze eigen verwachtingen in, uitstekend, met zelfs in de Prijs<Waarde Portefeuilles een sprong van 6,5% omhoog. Het is daarmee het tweede model dit jaar dat boven de 20% resultaat is gekomen. De laatste aankoop in de portefeuille was Alten (gekocht medio oktober), een van de weinige fondsen die de weg omhoog nog niet gevonden heeft. Het deze zomer aangekochte Prosegur echter piekte afgelopen maand al met een plus van 10% ten opzichte van de aankoopprijs. In beide gevallen ligt het koersdoel aanzienlijk hoger, maar het is altijd prettig wanneer een nieuwe aankoop direct resultaat laat zien.
In de obligatieportefeuilles was het rendement afgelopen maand ook positief. Onze obligatiemodelportefeuille liet dit jaar al een plus zien van 4,2%, en dat in een omgeving waarin de rente stijgt. Maar hier mag de komende maanden weinig van verwacht worden. Want de rente zal wel even een pas op de plaats maken na de uitspraken van de ECB-president afgelopen week, maar met een 10-jaars rente van 0,51% gaat u het in de obligatiemarkt niet aan de inkomsten verdienen. En als de rente gelijk blijft, dan dalen obligatiekoersen weliswaar niet, maar stijgen doen ze dan ook niet en dus komt daar geen rendement vandaan.
Opvallend is verder dat de stijging van aandelenkoersen niet erg veel negatiefs heeft betekent voor onze beleggingen in goud en zilver. Die doen weliswaar niet mee in de euforie, maar koersen dalen op dit front ook niet meer. Het sterkt ons in de gedachte dat zij een wezenlijk onderdeel van de portefeuille vormen.
2017 heeft nog twee maanden te gaan. Wij maken ons op voor een mooie eindspurt.

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *

Risico profiel	Methode	2012	2013	2014	2015	2016	2017 t/m 29/10	Doel per jaar
Zeer defensief	Stamrechtportefeuilles	7,8 %	4,0 %	0,4 %	2,9 %	-/- 10,7 %	6,7 %	4 %
Matig	Mix aandelen / obl.	11,6 %	6,5 %	-/- 0,9 %	16,2 %	-/- 3,4 %	10,9 %	5 %
Matig / fondsen	Fund Selector	-/- 1,1 %	6,6 %	3,6 %	-/- 1,5 %	1,1 %	5,3 %	6 %
Normaal aandelen	PRIJS<Waarde	8,8 %	10,8 %	-/- 16,0 %	23,2 %	0,2 %	18,3 %	8 %
Actief aandelen	Amsterdam Selector	3,5 %	15,3 %	-/- 2,8 %	27,3 %	0,2 %	26,8 %	8 %
	Wereld Selector	16,0 %	47,7 %	-/- 4,4 %	22,9 %	4,2 %	9,3 %	8 %
Benchmark	AEX Index	9,8 %	17,2 %	5,6 %	4,1 %	9,4 %	13,7 %
	EuroStoxx 50	13,8 %	17,9 %	1,2 %	3,9 %	0,7 %	11,6 %

* Het gaat hierom het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl. De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 4 december 2017.

Reeds besproken onderwerpen: Algemeen	Obligaties
Vladeracken beleid t.a.v. bestandsvergoedingen en plaatsingfees	Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland
Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016 en voor 2017?	Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund en ProShares Ultra Short Treasury
Onze macro-economische- en rentevisie (2013, 2016) De Japanse beurs De aandelenbeurzen in de BRIC-landen	Credit Linked Notes, Floored en Reversed Floaters van Aegon Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
Aandelen	Credit Linked Notes en Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde
Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek), Wereldhave
Aandelen: Aalberts, Alten, Arcadis, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Heineken (Holding) , Imtech, Koninklijke Olie, Nokian Renkaat, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen	High yield obligaties van Altice, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS en Sunrise en Volkswagen
Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom	Memory Coupon Notes op Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch
Overige onderwerpen	MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding
Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische $, het Britse £, de Canadese $, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement	Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, FrieslandCampina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev en Tennet, Tier 1,2 of 3? en Coco’s
Volatility, handelssystemen, derivaten, ETF’s	Range Accrual Notes van de EIB en RBS
TA indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen	Steepeners (incl. renteherziening) van BNG, NIBC, Ned. Waterschapsbank en Rabobank
	Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Den Haag, 30 oktober 2017
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vladeracken.nl

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.