Volatility – Vladeracken

Berichten

Technische Belegger Jaargang 26 • Nr 9 • 7 september 2020

7 september 2020/in Beurscommentaar, Technische Belegger/door

Het leek zo mooi te worden. Halverwege de afgelopen week lag de AEX Index
al weer boven zijn MA200. Het zag er naar uit dat de technische analist zich
vergist had. Maar niets was minder waar. Het verschil met de analyse van
vandaag de dag en die van een week en van twee weken geleden is te vinden in de
weekgrafieken. Europese beurzen toonden al allemaal dalende indicatoren in hun
weekgrafiek. In Amerika werden nieuwe Highs gezet en stegen de weekindicatoren.
Maar nu is het beeld veranderd. Ook in Amerika zijn ze nu dalende en dat maakt
een groot verschil. Reeds langere tijd wijzen wij erop dat de algemene
kenmerken van de rally zich wekelijks verslechteren. Corona zorgde voor veel
extra besparingen. Of het nou Amerika was, Europa of Azië, overal ging de
kleine man naar de aandelenmarkt. De toeloop was zo groot dat de banken een
wachtlijst van nieuwe rekeninghouders kregen. Volgens de oude theorieën is dit
een eerste teken van een markt die aan een zware correctie toe is. Op de dag-
en weekgrafieken volgden de overbought posities. Europa reageerde daar het
eerst op en daar is inmiddels deze waarschuwing weer verdwenen. In Amerika nog
lang niet want daar bleven de marken stijgen. De grote afstand tussen de
actuele koers en het bijbehorende MA200, is in Amerika zeer groot. Vorige week
noteerden wij voor de S&P500 meer dan 10%. Inmiddels ligt dit percentage
weer hoger. Het aantal aandelen dat voor deze afstand zorgde was echter gering.
Het merendeel van de genoteerde fondsen consolideerde of daalde zelfs en dat
bleek duidelijk ook uit het gedrag van de VIX. Ondanks de prachtige rally en de
herhaaldelijk verbeterde All-Time Highs bleef deze hoog. Nu ligt hij alweer
bijna op 30 en noteringen rond elf hebben wij helemaal niet gezien. Toch zou
dat moeten bij een gezonde rally. De markten zullen dus een dezer dagen overal
(lees op alle beurzen) het einde van de rally laten zien. De nieuwe
Tech-aandelen, die de motor waren voor deze bijna ongekende rally, hebben het
meest te verliezen. Neem er dus afscheid van. Blijf niet hopen op een hogere
koers, want het lijkt bijna uitgesloten dat deze er op korte termijn gaat
komen. Maar hoe somber een en ander er vandaag ook uitziet, zo hoopvol is de
toekomst. De grote hoeveelheid geld die in de markt gepompt wordt en blijft
gepompt worden en de vaak negatieve rentes die betaald worden op leningen, zijn
de grote steunpilaren voor de markten. Een reactie die normaliter volgt en
waarin alle stoom uit de markt kan verdwijnen, zal zich in dit geval niet
vertalen in een echte crash. Als september en oktober juist de maanden zijn dat
crashes optreden dan gaan wij er van uit dat het in dit geval zal meevallen.
Tech zal geraakt worden en de totale markt zal dalen, maar de daling zal
beperkt blijven. Verkoop Tech voordat de bijl valt maar zorg voor nieuwe
aankoop als de huidige exorbitante koersen alweer lang in het verleden liggen.

De VIX op weekbasis (fig. 1)

In figuur 1 vindt u de VIX (Volatility IndeX) op weekbasis. Op 20 maart, op de bodem van de Corona malaise, noteerde de VIX 73,54. De week daarna raakte de S&P500 een dieptepunt aan van 2.191,86. Tijdens de rally die daarop volgde daalde de VIX gestaag, maar zoals te zien is in figuur 1 kwam hij niet onder 19,68. De normale hoogte van de VIX gedurende een gezonde rally ligt beneden 12, zoals in figuur 1 duidelijk te zien is. De S&P500 kwam op een nieuw hoogtepunt van 3.508. In figuur 1 vindt u ook de indicatoren, die behoren bij de VIX. Zij zijn alle drie stijgende en de Oscillator divergeert zelfs positief. Wat u dus ziet in figuur 1 is een zeer positief beeld voor de VIX, maar tegelijkertijd is dit een negatief beeld voor de markt zelf. De reden dat de VIX niet naar het 12-niveau daalde is zonder meer het feit dat het slechts een gedeelte van de markt was dat de rally ondersteunde. Een ander gedeelte steeg niet, of steeg onvoldoende, of bleef gelijk. Als men naar een normale portefeuille kijkt dan is dit fenomeen ook duidelijk te herkennen. De echte stijgers zijn de nieuwe Tech-aandelen. De gebruikelijke markt is de achterblijver. Maar de nieuwe Tech-markt loopt wel op zijn tanden. Men hoeft maar naar de PE Ratio’s van deze aandelen te kijken om te weten dat het zo niet langer verder kan. (Kijk eens naar Tesla: zeer hoge koers die gedeeld moet worden door winst die nog gemaakt moet worden!!!)De markt staat dus voor een probleem en dat probleem wordt niet kleiner nu de maand september is aangebroken.

Best presterende product van Vladeracken in 2020:
Vladeracken Wereld Selector -/-
0,1%

De S&P500 Index
op dagbasis (fig. 2)

Bij figuur 2, waarin u de S&P500 op dagbasis ziet, is een belangrijke opmerking te maken. De koers is door zijn oplopende middellange termijn trendlijn (zie rode langere lijn) gebroken. Het is nog slechts de eerste notering, het kan dus nog steeds een valse zijn, de candle zou zelfs als positief geduid kunnen worden als komende week de koers weer oploopt, maar de indicatoren daaronder zijn alle drie dalende. Het ziet er dus niet naar uit dat dit een valse uitbraak gaat zijn. De korte termijn voor de S&P500 ziet er daarmede niet positief uit. Steunniveaus, die gevormd worden door de gemiddeldes liggen op 3.299 en op 3.093. Onder dit laatste niveau wordt het spannend.

De S&P 500 Index op weekbasis (fig. 3)

Ook de weekgrafiek van de S&P 500 (fig. 3) ziet er niet mooi uit. Wij wijzen allereerst op de grote afstand tussen de koers (3.426) en het MA200 (3.092). De Mean Reversion regel zal zich ongetwijfeld een dezer dagen doen gelden. Maar meer dreigend is het signaal, dat door de indicatoren wordt afgegeven. Ze hebben alle drie de daling ingezet en dat voorspelt een daling van de koers. Deze kan best opveren terwijl de weekindicatoren dalen, maar de onderliggende krachten zijn nu uitgeput en het resultaat zal zijn dat de markt uiteindelijk lager gaat noteren. Of het nu Trump is, of de verkiezingen, of China of Corona, technisch gezien is de markt in een reactie gekomen. Vanuit de stijgende wedge is een doel voor de daling te berekenen en dat komt uit op het MA200. Wij schrijven “uiteindelijk”: Effectenmarkten zijn onvoorspelbaar en de mogelijkheid dat er nog even geprobeerd gaat worden hogere koersen te bereiken is nooit uit te sluiten.

Het aandeel Microsoft (weekbasis, fig. 4)

In het bovenstaande hebben wij erop gewezen dat ook de nieuwe (Big-)Tech-aandelen de weg omlaag aan het inslaan zijn. Teneinde u dat te laten zien via een voorbeeld hebben wij in figuur 4 een ouder fonds opgenomen, dat ook onder de Big-Tech valt, namelijk Microsoft en niet (uiblinkers) zoals Tesla of Apple of Google. Microsoft gedraagt zich rustiger maar is wel degelijk meegegaan in de nieuwe hype. De koers laat nog geen probleem zien, tenzij komende week de koers verder zakt. De laatste candle is zwart maar dat is dan ook alles. Hij is alleen negatief als er een nog zwarte candle op volgt. Maar de afstand tot het MA200 is groot, zeer groot. De slotkoers vrijdag was US$214,25. Op die dag noteerde het MA200 180,42. Het verschil is bijna 20%. Onderaan ziet men dat de drie indicatoren alle drie dalende zijn. De Oscillator divergeert zelfs negatief. Met dit voor ogen mag men niet verwachten dat Microsoft in de komende weken opnieuw een mooie koerssprong zal laten zien.

En kijkt men in Amsterdam naar Adyen, daar is vrijdag al wel een verkoopsignaal gegeven en nadert Prosus voor de derde keer de neklijn van een groot kopschouder toppatroon.

De AEX Index op weekbasis (fig. 5)

Voor de goede orde volgt hierbij ook nog de weekgrafiek van de AEX Index. Zoals te zien is, is de ontwikkeling in Amsterdam al een stukje verder. De indicatoren zijn al langer aan het dalen en de CCI gaat al richting oversold. De koers is ook uit de oplopende trend gevallen en ligt nu met 540 al een stuk onder de twee MA’s. Deze twee liggen zelf nog maar 5,5 punt van elkaar verwijderd dus zit er binnenkort al een Death Cross aan te komen. Het geheel nodigt duidelijk uit om aan de kant te blijven staan. Samenvattend luidt dus ons advies ditmaal om geen nieuwe posities in te nemen tenzij men naar short posities zoekt. Het verminderen van de portefeuille moet ter hand genomen worden. De kas moet worden gevuld. Over een aantal weken komen weer de goede dagen.

De rente (fig. 6)

Op het rentefront gebeurde afgelopen maand iets vreemds. Waar beurzen aan een daling begonnen zijn, begon de rente te stijgen. Dat is in een gezonde omgeving anders, dan stijgt de rente als de aandelenkoersen stijgen. Aan het gehele lange termijn beeld in figuur 6 verandert dat nog niet zoveel, een verdere daling is nog steeds mogelijk, maar met name de Bund lijkt nu een derde top te zetten en dat moet toch met argusogen worden beschouwd. Want als alle Centrale Bankiers roepen dat de rente nog lang laag zal blijven, waarom daalt de lange rente dan niet meer?

De US$ en de € (fig. 7)

Het antwoord wordt wellicht komende maand gegeven door de US$. Want die staat op het punt om door een belangrijke steunlijn ten opzichte van de € te vallen. En als dat gebeurt, dan heeft dat verregaande consequenties op een hele reeks financiële markten. Want om te beginnen zou dit kunnen betekenen dat de VS, waar de inflatie al tijden hoger ligt dan in Europa naar een fase van toenemende inflatie gaat die dan ook nog eens naar de wereld toe geëxporteerd gaat worden. Centrale bankiers mogen dan wel denken dat zij de rente nog lang laag kunnen houden, maar in dat geval zal de kapitaalmarkt een andere weg inslaan en wijlen professor A.H. Meltzer opnieuw gelijk geven in zijn stelling en theorie, dat Centrale Bankiers zich aan vaste regels moeten houden en verre van de politiek moeten blijven, iets dat de huidige president van de Amerikaanse Centrale Bank duidelijk is vergeten. En dat zal, zoals in het verleden steeds weer is gebleken, ten koste van de $ gaan.

De prijs van een vat Brent-olie (fig. 8)

Over de olieprijzen kunnen wij kort zijn. Ook die gaan een fase van consolidatie in. De range voor de komende maanden is gezet, als u naar figuur 8 (volgende pagina) kijkt, dan ziet u dat een beweging tussen US$ 28 en US$ 42 per vat Brentolie voorlopig het maximaal haalbare lijkt. En dat is niet geheel onlogisch als u bedenkt, dat veel producenten met een break-even prijs zitten van ongeveer US$30 per vat. Dat is het evenwichtspunt waarop door veel producenten bepaald wordt of zij wel of niet de productie zullen stilleggen respectievelijk zullen hervatten.

Goud (fig. 9)

Moet u dan nu massaal op goud overstappen? Het antwoord is neen. Er is een uitbraak geweest, de koers is tot boven de top uit 2011 gestegen, maar dat is met zoveel kracht en snelheid gegaan, dat het tijd is voor een adempauze. Daarin kan de koers terug naar US$1.800 per ounce, maar daarin kan de koers ook op het huidige niveau blijven hangen, dus boven de oude top op US$1.930. En bedenk daarbij ook, dat de koers in $’s hoog is blijven liggen, maar dat de $-koers zelf afgelopen anderhalve maand met zo’n 10% is gedaald, dus in € gemeten is er aan een belegging in goud de laatste maand weinig verdiend. Toch zijn wij geen voorstander van verkoop, want niets wijst er op dat de lange termijn trend ten einde is gelopen. Voor ons geldt nog altijd als volgende doel een koers van US$2.500 per troy ounce.

Fusie Vladeracken
en Today’s

Op vrijdag 28 augustus 2020 hebben wij samen met de Today’s Group uit
Hilversum een
persbericht uit doen gaan. Al onze cliënten waren daaraan voorafgaande al
geïnformeerd. Vladeracken Vermogensbeheer gaat, na bijna 23 jaar
zelfstandigheid, haar activiteiten onder de paraplu van de Today’s Group
voortzetten. Wat dit voor onze publicaties voor consequenties heeft moet nog
worden vastgesteld. Bovendien gaat de fusie pas per 1 november 2020 formeel van
start. Wij zullen u dus ook langs deze weg op de hoogte blijven houden van de
voortgang. Maar uw redactie blijft ook bij de nieuwe combinatie actief en wij
gaan er dus vanuit, dat u nog vaak van ons zult horen.

Beleggen bij
Vladeracken

Langzaam maar zeker trekken de resultaten van de modellen van Vladeracken
zich weer in de logische volgorde van risico versus rendement. Er valt nog wel
wat werk te verzetten, maar afgelopen maand lijkt dan toch eindelijk de switch
ingezet te zijn vanuit de veel te dure tech-aandelen naar de veel te goedkope
meer traditioneel georiënteerde ondernemingen. En dat vertaalt zich in de
resultaten van onze modellen met sterke verbeteringen in de Prijs<Waarde en
Europa Selector Modellen en een stabilisatie (door flink opgebouwde
kasposities) in de andere Selector Modellen. Daarmee zijn de achterstanden op
de grotere beursindices inmiddels vrijwel overal ingelopen en rest ons nu ook nog
om te zorgen voor een positief jaarrendement. En dat zien wij nog altijd als
een hele reële mogelijkheid, ondanks het feit dat zich nu duidelijk een nieuwe
correctie aan het manifesteren is. In elk geval is onze blootstelling aan de
big-tech nu nog kleiner geworden, nadat ook ASM Lythopgraphie en SoiTec
afgelopen week werden verkocht in de Amsterdam Selector resp. de Europa
Selector.

Methode De Ost

De bedrijven uit dit model kwamen bijna zonder uitzondering met sterke
cijfers voor de dag:
Arista: haar resultaten waren iets
beter dan verwacht, groei t.o.v. vorig kwartaal, maar enige teruggang t.o.v.
vergelijkbare periode vorig jaar. CarGurus:
daling in omzet, maar door stevig snijden in de marketingkosten

bleef de nettowinst stabiel. Het management geeft aan dat ze er alles
aan doen om door de storm heen te navigeren. In het verleden bleek vaak dat de
meest adaptieve bedrijven het sterkst uit een crisis kwamen. Paycom: 7% groei t.o.v. vorig jaar.
Gegeven de omstandigheden, sterke resultaten. Revolve: goede resultaten ondanks de crisis. Nog steeds groei t.o.v.
vorig jaar en nog hogere winsten t.o.v. het vorig kwartaal door ingrepen van
het management. Veeva: uitstekende
resultaten. Zeer sterke groei, 33% t.o.v. vorig jaar. Een ijzersterk business
model, zo blijkt. Amazon: zal 1.800
elektrische wagens aankopen in Europa om haar klanten hier te bedienen. Dat is
een sterke indicator, we kijken uit naar hun resultaten in de toekomst.

We kopen echter niet veel bij de laatste tijd.
Het lijkt aanlokkelijk om bij te kopen wanneer beurzen stijgen en zeg maar, de
kudde te volgen. Maar dit past misschien in Momentummodellen, het past niet in
een fundamenteel op waarde gebaseerd model. Nochtans leerden we van ons grote
voorbeeld, Warren Buffett, dat: “The
market is there to serve you, not to guide you.”,

een fragment dat meer dan de moeite waard is om te beluisteren. En
misschien biedt de correctie die zich zojuist heeft aangediend, wel de volgende
mooie gelegenheid om posities uit te breiden.

De volgende uitgave
van de Technische Belegger verschijnt op maandag 5 oktober 2020.

Meer
informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles
van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit
onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl.

Jaargang 26 • nr 9 7 september 2020 • 5 pagina’s

Redactie: www.vladeracken.nl ; Tel.:
+31.70.3118730
Drs.
B.H.M. van Dommelen & drs. G.K. van Dommelen
Frankenstraat
26, 2582 SL Den Haag

“De Technische Belegger” is een uitgave van
Vladeracken BV, vermogensbeheerder met vergunning van de AFM.

Abonnement: Gratis voor cliënten van Vladeracken
Vermogensbeheer

Grafieken m.b.v. Metastock; koersen TC2000 & Lenz & Partners.

Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *

Risico profiel	Methode	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020 t/m 4/9	Jaar doel
Zeer defensief	Stamrechtportefeuilles	0,4 %	2,9 %	-/-10,7%	5,7 %	-/-7,4 %	9,7 %	-/-3,9 %	4 %
Matig / fondsen	Fund Selector	3,6 %	-/- 1,5 %	1,1 %	5,5 %	-/-5,4 %	13,9 %	-/-9,9 %	5 %
Matig	Mix aandelen / obl.	-/-0,9 %	16,2 %	-/-3,4 %	10,7 %	-/-6,7 %	17,0 %	-/-8,4 %	5 %
Normaal aandelen	PRIJS<Waarde	-/-16,0 %	23,2 %	0,2 %	12,5 %	-/-23,1 %	22,6 %	-/-12,6 %	8 %
Actief aandelen	Benelux Selector	-/-2,8 %	27,3 %	0,1 %	23,7 %	0,6 %	22,4 %	-/-4,7 %	8 %
	Europa Selector	-/-4,4 %	22,9 %	4,2 %	8,2 %	-/-21,0 %	15,4 %	-/-0,1 %	8 %
Hoog risico	Jan de Ost Model **				17,2 %	7,6 %	27,1 %	28,8 %	10 %

*Benchmark*	AEX Index	5,6 %	4,1 %	9,4 %	12,7 %	-/-10,4 %	23,9 %	-/-10,7 %
	EuroStoxx 50	1,2 %	3,9 %	0,7 %	6,5 %	-/-14,3 %	24,8 %	-/-12,9 %

* Het gaat hier om het netto behaalde
rendement, ná alle kosten. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

** De portefeuille, die volgens de Methode van Jan de Ost wordt belegd, is
vanaf april 2016 geleidelijk opgebouwd. In dat jaar was het resultaat
uiteindelijk 26,8%. Vladeracken is eind 2018 begonnen met deze
methodiek onder haar vleugels toe te passen. In het overzicht van het best
presterende model wordt dit model nog niet meegenomen, omdat wij eerst
voldoende ervaring willen opdoen met dit voor ons meest risicovolle model.

Blog, Twitter,
Linked-In, IEX & Instagram
Op de website van
Vladeracken kunt u in onze “Publicaties” artikelen vinden over de
effecten waarin wij al dan niet beleggen evenals een wekelijkse update van
onze beleggingsvisie. Deze artikelen hebben wij tevens gekoppeld aan een Twitter-,
Instagram- en / of het Linked-In-netwerk.
Wie zich aanmeldt als volger (Twitter) of wie zich in het
Linked-In-netwerk opgeeft als contact van G.K. van Dommelen, wordt
vervolgens doorlopend van nieuwe publicaties op de hoogte gebracht.
Daarnaast verschijnen sommige artikelen ook op de website IEX.nl.

Reeds besproken onderwerpen:

Algemeen

– Hoe
spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017,
2018 en voor 2019?

– Onze
macro-economische- en rentevisie
(2013, 2015)

– De Japanse
beurs

– De aandelenbeurzen in de BRIC-landen

Aandelen

–
Vastgoed: Corio, Unibail-Rodamco (incl. handelsdagboek t/m juli 2018),
Wereldhave

– Aandelen: Aalberts, Alten, Andritz, Arcadis, Avio,
BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Fugro, Hannover RE, Heineken (Holding),
Hermès, ING, Koninklijke Olie, MTU Aero Engine, Nokian Renkaat, Novo Nordisk, Oeneo, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung,
SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Talanx, Unilever, Technip,
Tenaris, Vallourec, Volkswagen

– Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short
trackers met een hefboom

Overige
onderwerpen

– Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische
Dollar, het Britse £, de Japanse ¥en, de Noorse kroon,
de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de
Russische Roebel en Alpha
creëren met valutamanagement

– Volatility,
handelssytemen, derivaten, ETF’s, Fund Selector, TCO

– TA Indicatoren zoals Woodies CCI,
Martingale, de Coppock
Indicator en het Hindenburg Omen

– De Methode Jan de Ost

Obligaties

– Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen,
van Italië en van Nederland

– Bedrijfsobligatiefondsen,
rentegroeifondsen en trackers
zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, First Trust Factor
FX Fund, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunitie, Lyxor SGI Double Short Bund, ProShares Ultra Short Treasury en het Robeco Global Dynamic Duration Fund

– Credit Linked Notes,
Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie
Index en Steepeners van Aegon,
BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank
en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde

– High yield en bedrijfsobligaties van Altice,
Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare,
FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg
Zement, ING, Servus, Stork TS, Sunrise en Volkswagen.

– Memory Coupon Notes
op Aegon, Arcelor Mittal, Philips
& Royal Dutch.

– MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar,
Praktiker, Rickmers en TRFI Funding.

– Achtergestelde en/of
perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR,
Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, Friesland-Campina, Fürstenberg, ING,
Rabobank, SNS Reaal, SRLev, Tennet, Tier 1, 2 of 3? en Coco’s

– Range Accrual Notes van de EIB en RBS

– Obligaties in een
wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra
Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Wet- en regelgeving

– Cliëntclassificatie
en Vladeracken, Privacy
policy Vladeracken, Total
Cost of Ownership, SRI,
corporate Governance en Ethiek, Vladeracken
kiest voor SCOPE

De veelzijdige Volatiliteit Index, deel 8 slot

11 juni 2012/in VIX, Volatiliteit, VXN/door

De hoeksteen van uw beleggingsstrategie

In zeven artikelen hebben wij u laten zien op welke wijze de Volatiliteit u ten dienste kan staan. Inderdaad zijn de mogelijkheden die de volatiliteit u biedt zo breed en zo volledig dat het voor iedere belegger de hoeksteen zou moeten zijn in zijn beleggingsstrategie. Wij laten deze mogelijkheden hieronder nog eens de revue passeren.

Voorop zij gesteld dat alles wat wij hebben besproken eerder de middellange/lange termijn betreft dan de korte termijn. Dat wil niet zeggen dat de volatiliteit niet bruikbaar is bij de handel op korte termijn, maar de korte termijn is een gebied met veel meer kuilen en valstrikken. Wij hebben ons daarin in deze artikelenserie niet willen begeven.

Achtereenvolgens hebben de volgende functies de revue gepasseerd:

1. Inzicht in de richting van de markt
De Volatiliteit Index is een tool bij uitstek om u inzicht te geven in de fasen waarin de markt zich bevindt. U kunt deze conclusie trekken uit alle zeven artikelen die wij over de volatiliteit geschreven hebben, maar wij hebben u dit nog niet expliciet laten zien. Wij tonen u in de volgende figuur de weekkoersen van de S&P500 en daaronder de VXN (niet de VIX om redenen reeds eerder vermeld). De grafiek bestrijkt elf jaar.

Figuur 10

In het onderste gedeelte hebben wij een lijn getrokken door de koersen van de VXN. Deze lijn ligt op 30. De hoogte van de lijn werd arbitrair gekozen door ons en zal op een andere hoogte liggen als u een andere Volatiliteit Index neemt. In principe mag U hem leggen waar u wilt, maar volgens ons is 30 op dit moment de beste hoogte voor de VXN. Bij de V611 hebben wij de lijn op 40 liggen om maar een voorbeeld te noemen.

Zodra de koers van de VXN boven 30 sluit (zie bij de enkelvoudige pijltjes) dan is het tijd om u te realiseren dat de beurs in moeilijk vaarwater gaat komen. U moet dan niet meer long gaan. Beter is het om uw longposities af te bouwen en als u nog niet gedekt bent dan is het de hoogste tijd om uw portefeuille af te dekken.
Als de koers van de VXN beneden de 30 sluit, dan weet u dat de beurs omhoog gericht is. Als u nog shortposities hebt bouwt u ze af en als u uit uw handelssystemen koopsignalen krijgt om long te gaan weet dan dat u met een gerust hart hieraan uitvoering kunt geven. Let op, wij propageren hier dus geen handelssysteem maar alleen maar een simpele tool die u kan vertellen waar de markt op dat moment mee bezig is. Een handelssysteem zou u, zoals in artikel 1 getoond wordt, op andere (eerdere) tijden in de markt hebben doen stappen en dat kan omdat het dan om een specifieke grootheid gaat en niet over de algemeenheid van de markt.

2. Een handelssysteem om open long/short posities aan te gaan in de onderliggende waarde van de gebruikte Volatiliteit Index
In artikel 1 en artikel 2 staat een praktisch handelssysteem beschreven waarmede u koop- en verkoopsignalen kunt genereren om open posities in te nemen in de onderliggende waarde van de gebruikte Volatiliteit Index. In dit geval hebben wij de aan- en verkoop van posities in de S&P500 beschreven. Het meest voor de hand liggend is het dat men hiervoor Speeders gebruikt (lees bij Speeders ”of vergelijkbare derivaten zoals Turbo’s, Sprinters etc.”). Ook ETF’s en opties kunnen gebruikt worden.

3. Een handelssysteem om open long/short posities aan te gaan in de gebruikte Volatiliteit Index zelf
Artikel 3 en 4 beschreven de inname van posities in de index zelf met behulp van het systeem waarnaar onder 2 verwezen wordt. Het is de meest rendabele mogelijkheid. Speeders zijn hiervoor het best aangewezen instrument.

4. Bescherming van uw portefeuille
In artikel 5 hebben wij aangegeven op welke momenten men moet overgaan om de bestaande portefeuille te beschermen. Deze momenten staan los van de bepaling van de fase waarin de markt zich in zijn algemeenheid bevindt, zoals beschreven onder 1 in dit artikel. De beste bescherming zoals opgenomen in artikel 5 gaat ervan uit dat u deze opbouwt op momenten dat u nog steeds wilt profiteren van een stijgende markt. Maar met deze vroegtijdige bescherming bent u gedekt tegen alle plotseling opkomende calamiteiten, terwijl het risico dat uw dekking wordt uitgestopt zeer gering is. Wij prefereren langlopende putopties (omdat u misschien zeer lang in de markt zit en u niet uitgestopt wilt worden), maar Speeders zijn uiteraard ook mogelijk.

5. Gedekt handelen in de Volatiliteit Index
In artikel 6 hebben wij een systeem beschreven dat u de mogelijkheid gaf om te handelen in de EuroStoxx 50 Index, maar deze mogelijkheid blijft theoretisch omdat de banken nog in gebreke blijven om de nodige derivaten te introduceren. Enkel long gaan met behulp van ETF’s is mogelijk. Ook als men de S&P500 als onderliggende waarde neemt loopt men gemakkelijk vast, want er zijn geen Speeders (voor zover ons bekend) op de 3-maands VIX.

6. Gebruik van de Volatiliteit als confirmatie van beleggingsbeslissingen
Een uiteindelijke zeef voor de beoordeling van beleggingsbeslissingen bleek de Bollinger Tightness te bieden. Dit systeem biedt een mogelijkheid om te bepalen in welke fase een aandeel zich bevindt. Als men de signalen uit deze Tightness volgt weet men zeker dat men met zijn keuze tot belegging niet tegen de wind ingaat waarmede het beleggen kan geschieden met grotere zekerheid op een goed resultaat,

Wij zijn hiermede aan het einde gekomen van een serie van 8 artikelen waarin wij u hebben aanbevolen de Volatiliteit als basis te gaan gebruiken voor uw beleggingsstrategie. De Volatiliteit is in deze serie veelzijdig gebleken en biedt u zowel de mogelijkheid tot directe handel als tot het vergroten van uw inzicht in de markt en het vergroten van de zekerheid waarmede u de markt benadert.

De Volatiliteit Index wordt Fear Index genoemd. Het is een slechte naam. Want het is een index die voor u het genoegen in het beleggen alleen maar kan vergroten.

Den Haag, 8 juni 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vermogensbeheer.co

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie de hier besproken technieken volgt of wenst te volgen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.

De veelzijdige Volatiliteit Index, deel 7

4 juni 2012/in VIX, Volatiliteit/door

Zekerheid bij uw investeringsbesluiten

De Technische Analyse beperkt zich, als we het over Volatiliteit hebben, niet alleen maar tot de Volatiliteit Indexen, die de impliciete of de actuele Volatiliteit meten, maar er zijn ook andere indicatoren die uitgaan van de actuele volatiliteit. Zo is er bijvoorbeeld de True Range van Welles Wilder, of de Bollinger Bands die inkrimpen en uitzetten naarmate de Volatiliteit afneemt of toeneemt.

Bollinger Bands

Het kenmerk van de Volatiliteit is dat hij altijd zal terugkeren tot zijn gemiddelde. Bollinger maakte daarvan gebruik toen hij zijn Bands ontwikkelde. Het meest eenvoudige gebruik van de Bands is om een longpositie in te nemen als de onderste band van onderaf doorschreden wordt en uit te stappen als de koers boven de bovenste band noteert of deze van bovenaf doorbreekt. Als u een longpositie hebt ingenomen zal de koers boven in het kanaal aangekomen ongetwijfeld gaan dalen maar u weet niet wanneer en als u dan zo maar uitstapt als de bovenste band gebroken wordt kan het zijn dat u het grootste gedeelte van de uptrend mist. Het is dus zaak om te gaan zoeken naar een toppatroon. Omdat de Bollinger Bands uitgaan van de afstand van de koersen tot hun gemiddelde kan de breedte van de Bands gebruikt worden om toppen en bodems te herkennen. In het onderstaande zullen wij u laten zien op welke wijze men toppen/bodems kan herkennen en hoe deze herkenning kan fungeren als een goede confirmatie om een bepaald aandeel dat u geselecteerd hebt, inderdaad aan te kopen. Let wel: wij hebben het nu over een confirmatiesysteem als onderdeel van uw handelssysteem. Koopsignalen en verkoopsignalen worden dus in het onderstaande door een ander systeem gegeven. Maar inzicht in de Volatiliteit van het aandeel geeft u meer zekerheid over de juistheid van uw beslissing om tot aankoop of verkoop over te gaan.

Koninklijke Olie

Hieronder tonen wij u een 11-jaars koersgrafiek van Koninklijke Olie.

Figuur 9

U ziet in het bovenste deel van de figuur de koersen van Koninklijke Olie op weekbasis. In het koerspatroon zijn de Bollinger Bands (in zwart, de meeste technische analyse pakketten hebben deze indicator als een standaard indicator in het pakket toegevoegd) getekend. Onderaan in de figuur ziet u de Bollinger Tightness. Het is bekend (ook uit de eerdere artikelen in deze serie) dat de beweeglijkheid van de koers de richting reflecteert. Uitgezonderd tijdens Blow-offs, neemt de volatiliteit toe als de koersen dalen en de beweeglijkheid neemt af als de koersen stijgen. Door de specifieke berekening van de Bollinger Bands betekent dit dat de afstand tussen de beide banden groter wordt bij een dalende markt en hij wordt kleiner bij een stijgende markt.

Terugkeren naar het gemiddelde

Als men deze afstand visueel maakt (in bovenstaande Bollinger Tightness genoemd) betekent dit dat bij een top in de Tightness de koers gaat stijgen en bij een bodem gaat hij dalen. In de grafiek van de Tightness hebben wij drie lijnen getekend. Tussen de bovenste en de onderste lijn kan men stellen dat een bepaalde koersbeweging aan de gang is, de middenlijn geeft de grens aan tussen positief en negatief. Maar buiten de lijnen kan men spreken van toppen en bodems. Als men zoekt naar hoge toppen en diepe bodems komt men op het spoor van de aanstaande koersbewegingen. En dit is een bijna-zekerheid “want de koers heeft altijd de neiging om terug te keren naar zijn gemiddelde”. De echte toppen en bodems in de Tightness zijn dus echte omkeerpunten.

De trend houdt zichzelf in stand

Er is nog een andere wet die van toepassing is op de Volatiliteit. Een beweging die ingezet is heeft de neiging zich in diezelfde richting te blijven ontwikkelen totdat het tegendeel bewezen is. Dat wil zeggen als er eenmaal een opwaartse trend herkend is mag men ervan uitgaan dat het betreffende aandeel blijft stijgen totdat een bodem wordt gezet in de Tightness. De grafiek van Koninklijke Olie hierboven laat dit mechanisme duidelijk zien.

De grafiek

De eerste twee pijltjes in de figuur hierboven – die gezet werden op het einde van 2002 – staan bij een hoge top in de Tightness. Inderdaad staat het aandeel Koninklijke Olie dan aan de vooravond van een lange periode van stijging. Eind 2004 wordt dit signaal nog eens herhaald en nu ligt de top in de Tightness zelfs nog hoger. Medio 2005 ontstaat er een bodem in de Tightness. De tijd om in Koninklijke Olie (RD) te beleggen is voorbij en dat blijft zo totdat er een nieuwe top in 2010 (zie bij dubbele pijltjes rechts in de koersgrafiek) in de Tightness wordt gezet.

Enkele opmerkingen:

1. Wij hebben het hier over een weekgrafiek. Dat betekent dat we het over middellange/lange termijn belegging hebben. Als men in RD had willen beleggen dan hadden deze signalen (bij de dubbele pijltjes) zekerheid kunnen geven aan de beslissing. Maar de andere signalen (bij de enkelvoudige pijltjes) hadden u af kunnen houden van onverstandige investeringen. U kunt natuurlijk ook van daggrafieken uitgaan. Maar voor de korte termijn is de Tightness als confirmator veel moeilijker. U kunt dat beter aan de professie overlaten;
2. Wij hebben in de bovenstaande figuur slechts 11 jaren van één aandeel opgenomen. Daar zit weinig bewijs in zult u zeggen. Maar als u geïnteresseerd bent dan kunt u het beste zelf de proef op de som nemen door naar een aantal aandelen te gaan kijken. U zult dan zien dat de Bollinger Tightness u zeer ten dienste geweest zou kunnen zijn bij uw beleggingsbesluiten;
3. De uitslagen van de Tightness zijn niet voor ieder aandeel hetzelfde. De lijnen die wij getrokken hebben zijn daarmede arbitrair. Maar of u nu lijnen trekt of niet, de toppen en bodems zijn overal herkenbaar.

Conclusie

Zoals gezegd vormt de Bollinger Tightness op zichzelf in onze ogen geen handelssysteem. Maar als u eenmaal met welk handelssysteem dan ook de beslissing genomen hebt om een bepaald aandeel aan te kopen is het verstandig om even naar de Tightness te kijken. Als u daarin een (recente) top vindt dan kunt u welhaast zeker zijn van de juistheid van uw beslissing. Als u daarentegen een recente bodem vindt stel de aankoop van uw keuze dan uit en ga naar een andere opportuniteit zoeken. Als u de gewoonte hebt om ook short te gaan in aandelen dan is de bodem in de Tightness een goede bevestiging van uw shortsignaal. Let op dat wij hier spreken over de middellange / lange termijn. De fluctuaties in de koersen worden niet minder door een goed confirmatiesysteem.

In een volgend en afsluitend artikel zullen wij ingaan op functie van de Volatiliteit Index als basis voor uw beleggingsbeleid en strategie.

Den Haag, 1 juni 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vermogensbeheer.co

De veelzijdige Volatility Index (6)

24 mei 2012/in VIX, Volatiliteit, VXN/door

Handelen in de Spread

In de eerste vijf artikelen over “de veelzijdige VIX” hebben wij gebruik gemaakt van de VIX (de volatiliteit index op de S&P500) en van de VXN (de volatiliteit index op de Nasdaq100). Maar er zijn veel meer volatiliteit indexen. Wat wij in deze artikelen lieten zien kan men in het algemeen ook bereiken met om het even welke volatiliteit index dan ook. Wij hebben ons beperkt tot deze twee indexen om het geheel niet te ingewikkeld te maken en omdat deze indexen de meest gevolgde en bekende zijn op dit terrein.

Volatiliteit in Europa

Ook in Europa vindt men volatiliteit indexen en in het onderstaande artikel, waarin wij een handelssysteem zullen beschrijven, dat uitgaat van een spread tussen twee indexen, ieder met een andere berekeningstijd, zullen wij gebruik maken van de V611 en de V613. Het zijn beide volatiliteit indexen op de EuroStoxx 50. De eerste wordt berekend over 1 maand en de tweede wordt berekend over 3 maanden. Er hoort echter wel een opmerking bij. Op deze beide Volatiliteit indexen zijn geen Speeders, Sprinters of Turbo’s verkrijgbaar. De onderstaande mogelijkheid is dus min of meer theoretisch. Er is een (gedeeltelijke) oplossing en wij zullen deze aangeven aan het einde van dit artikel. Overigens kan men het onderstaande ook toepassen op de VIX door de eenmaand VIX en de driemaand VIX te nemen.

Termijnstructuur

Een volatiliteit index weerspiegelt de verwachte beweeglijkheid van een aandeel of van een index. Hoe groter de fluctuaties in de dagelijkse koersen hoe hoger de koers van de betreffende volatiliteit index en hoe kleiner de dagelijkse fluctuaties hoe lager de koers. Beleggers zijn in het algemeen zeer gevoelig voor dagelijkse berichten en daarmede zijn ze vooral korte termijn gericht. (vaak is het dus zo dat de korte termijn volatiliteit index, de V611 in dit geval, hoger geprijsd is dan de langere, de V613), Maar het komt ook voor dat de belegger heel anders denkt over de langere termijn waardoor de verwachte beweeglijkheid op de langere termijn groter is dan die op de kortere termijn. In dat geval zal de V613 hoger geprijsd zijn dan de V611.

Figuur 8

In de figuur hierboven hebben wij de volgende grootheden opgenomen:
1. De dagkoersen van de V611;
2. De dagkoersen van de V613;
3. Een quotiëntlijn van de V613 gedeeld door de V611, (de Customline);

Wij tekenen hier het volgende bij aan:
1. Wij beschikken slechts over de koersen van beide volatiliteit indexen vanaf maart 2010. Een koersbestand van twee jaar laat natuurlijk niet toe om statistisch verantwoorde conclusies te trekken. Wij zullen dat ook niet doen. Wij zullen hieronder alleen maar laten zien hoe wij een spread in beide indexen benaderen;
2. Boven en onder de Customline hebben wij horizontale lijnen getrokken. Het niveau waarop deze lijnen getrokken zijn ( 1,17 en 0,68) is volledig arbitrair.

Systeem

Wij leggen een spread als de Customline naar boven door de grens van 1,17 breekt en wij ruimen deze spread weer op als de Customline naar beneden door de 0,68-lijn breekt.

Uitwerking

Op 22 juni 2010, zet de Customline een top boven 1,17. Dit betekent dat de langere termijn index hoog noteert ten opzichte van de kortere termijn index (het is V613/V611). Wij rekenen er dus op dat V611 nu gaat stijgen en dat V613 gaat dalen. De spread die wij gaan leggen is dus:

22-06-2010	Koop V611 voor	26,9
	Verkoop V613 voor	31,0
	Investering	– 4,1

Op 16 november 2011 breekt de Customline door de 0,68 lijn. Wij ruimen de spread op, wij verkopen de V611 en wij kopen de V613 terug.

16-11-2010	Verkoop V611 voor	37,0
	Koop V613 voor	25,1
	Opbrengst	11,9
	Winst	16,0

Uiteraard leggen we onmiddellijk bij het opruimen van de spread een nieuwe maar nu de omgekeerde, want in de lage positie gaan wij ervan uit dat de 613 nu gaat stijgen en de 611 zal gaan dalen.
In totaal waren er sinds 22 juni 2010 zeven omslagpunten (zie bij de pijltjes in de figuur). Zes hiervan werden afgewikkeld met een winst van in totaal 123 punten en de laatste positie staat nog uit en hij staat nu op het moment van schrijven op winst. Het systeem houdt ons continu in de markt.

Conclusies

De posities in de V611 waren allemaal winstgevend, de posities in de V613 waren op één na allemaal verliesgevend. De vraag is dus waarom we een spread zouden leggen. Natuurlijk vermindert de spread de totale investering maar vanuit het oogpunt winst is dat niet zinvol. De V611 bracht 160 punten op en geen verliesgevende transactie. Maar vanuit het oogpunt risico is een spread wel degelijk zinvol. Ook als men alleen maar positie inneemt in de V611 is men altijd in de markt en de meeste posities moet u lang aanhouden. De eerste transactie die hierboven beschreven werd hield ons 105 beursdagen in spanning. En ook al is de constatering correct dat de V611 veel sterker fluctueert dan de V613 dan blijft staan dat de V613 een tegenwicht vormt tegen onverwachte ontwikkelingen die de V611 op verlies zouden kunnen zetten. Inderdaad werd gedurende de onderzochte periode geen enkele netto verliestransactie gedaan.

De ervaren belegger zal misschien wel de enkelvoudige transactie aandurven. En hij heeft met het bovenstaande een simpele vervanger (maar minder interessant – er wordt geen gebruik gemaakt van de toppen in de V611), voor de systematiek van ons derde artikel over de vele mogelijkheden van de volatiliteit indexen. Maar toch is een waarschuwing nog op zijn plaats. Wij hebben het in dit artikel over de Eurostoxx50 en in artikel drie over de S&P500. De handel in de VIX is veel intensiever dan die in de serie van de EuroStoxx. De fluctuaties in de VIX zijn daarom ook veel geringer. Een spreadsysteem in de VIX/VXV analoog aan wat wij hierboven beschreven staat, is zonder meer mogelijk, maar als men in de VIX handelt dan is risico beheersing des te belangrijker.

De plaatsing van de “omkeerlijnen”, is zoals wij stelden arbitrair. U kunt ze op vele hoogten leggen. Als u ze dichter bij elkaar legt worden de handelsperioden korter, het aantal transacties stijgt maar ook uw verlieskansen stijgen.

Welke instrumenten?

Helaas zijn er, zoals boven gesteld, geen Sprinters, Turbo’s of Speeders verkrijgbaar op de volatiliteit indexen op de Eurostoxx50. Er zijn uiteraard wel futures, maar de futuremarkt wordt gedomineerd door professionele handelaren en dan met name door de uitgevers van ETF’s. Wij zijn geen voorstander van het handelen in futures op deze markt maar de ETF’s bieden ons wel een kans. De Trackers op de volatiliteit van de Eurostoxx50, die wij gevonden hebben zijn: Bofaml IVST met notering in Duitsland onder de code 49ETL6, de Bofaml IVST met notering in Londen onder de fondscode 44VSTX en de iPath VSTOXX Short met fondscode VSXX. Short gaan in ETF’s moet u vergeten. Zolang de banken ons niet voorzien van andere derivaten dan ETF’s blijft er daarmede dus alleen maar de mogelijkheid open om positie in te nemen in de longkant van de spread met alle voor- en nadelen. In de Duitse ETF is op dit moment de meeste handel en daarmede vormt deze voor ons de keuze.

Waarschuwing bij het gebruik van Volatility ETF’s

Er zijn studies die laten zien dat de markt voor Volatility futures voor meer dan 60% gedomineerd worden door de fondsbeheerders van Volatility ETF’s. Het werken met futures betekent dat bestaande posities voortdurend moeten worden doorgerold naar futures met langere looptijden. Immers, een future heeft per definitie een beperkte looptijd en moet derhalve na verloop van tijd worden vervangen door een future met een langere looptijd. Maar als partijen in een specifieke markt een marktaandeel hebben van meer dan 60% dan ontstaat het probleem dat de handel haar stellingen gaat aanpassen aan deze voordturend op de markt verschijnende vraag / aanbodverhouding. De handel weet dat korte futures moeten worden gesloten en moeten worden vervangen door lange futures. Die langere futures worden dan vanzelf duurder geprijsd dan de kortere. En dat betekent dat bij elke doorrolactie een ETF geld verliest. En dat kan zelfs tot het verlies van het gehele fondsvermogen leiden zoals enige tijd geleden bijvoorbeeld is geschied in de gasmarkt in de VS (Natural GAS). U vindt over dit probleem meer informatie en een grafiek van de koersontwikkeling van deze ETF in ons artikel over “Corporate high yields” van 2 maart 2012.

In een volgend artikel zullen wij ingaan op de functie van de Volatiliteit als confirmator van uw beleggingen.

Den Haag, 24 mei 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

De veelzijdige Volatility Index, deel 5

17 mei 2012/in VIX, Volatiliteit, VXN/door

Bescherming van uw Portefeuille – Uitstappen

In artikel 4 hebben wij u laten zien dat de (zeg maar) constante dekking van uw portefeuille via de aanschaf van longposities op de VIX, te kopen wanneer deze 13 of lager noteert, een krachtig tegenwicht vormt tegen dalingen in de aandelenmarkten. Maar u moet uiteindelijk wel op het goede moment afscheid van uw VIX nemen. Dat wil zeggen dat u het dieptepunt in de S&P500 dan wel de top in de VIX moet herkennen. Wij laten hieronder met behulp van dagkoersen de eerste bodem uit figuur 5 van artikel 4 zien. (In feite ziet u in de maandgrafiek een dubbele bodem, waarvan de tweede nog dieper ligt dan de eerste). Deze eerste bodem laten wij u hieronder opnieuw zien maar dan in een grafiek met dagkoersen. Ook in de eerste artikelen van deze serie hebben wij u erop gewezen dat u vooral attent moet zijn op toppen in de VIX die niet meer bevestigd worden. Het maakt niet zoveel uit welke indicator u daarvoor neemt. U moet er vertrouwd mee zijn, dat is eigenlijk de enige eis. In de figuur hieronder gebruiken wij een eenvoudig MACD Histogram.

Figuur 6

Het ideale uitstapmoment

De serie toppen, middenrechts in de grafiek vormt het ideale moment om uit te stappen. Er zijn drie toppen na elkaar, zij zijn alle drie stijgend, maar de MACD van de VIX (onder in de figuur) divergeert zeer negatief. In dit verband is het interessant om uw aandacht even te wijden aan de top die aan de genoemde drie voorafging. Hij was ongeveer even hoog, maar de MACD onderstreepte met een uitbundige top de voortgaande daling van de S&P500. Het was dus geen top/bodem om afscheid te nemen van uw dekking. In feite is de tweede top van de drie het correcte uitstappunt, maar als u het niet gezien zou hebben dan is er op de derde top nog aanleiding genoeg te vinden om winst te nemen. Er wordt daar ook een Rickshaw Man gevormd; een typisch omkeerpatroon. Tezamen met de negatief divergerende MACD, moet dat u uitnodigen om exit te gaan. Overigens is er ook nog een bodem te onderscheiden in de S&P500 zelf. Deze herkenning is een bevestiging van uw conclusies ui de MACD en de VIX.

Doorgaans maar één kans

Het enige slechte nieuws wat wij te melden hebben is dat u er niet vanuit mag gaan dat u meerdere kansen krijgt. Een bodem in de S&P500 kan ook heel goed enkelvoudig zijn. En dat wil zeggen dat u altijd het eerste signaal dat zich voordoet moet volgen. Nog een woord over de typische vorm van een top in de VIX. Door de grote beweeglijkheid als toppen gezet worden, ziet men lange schaduwen aan de lichamen van de candles. Dit fenomeen is vooral te zien in week- en nog duidelijker in maandkoersen. In dagkoersen uiteraard minder, maar de hierboven gesignaleerde Rickshaw man valt wel degelijk in deze categorie.

De maandgrafiek

Maandgrafieken laten niet alleen de grote lijnen zien. Ze verbergen ook vele details. In figuur 5 in artikel 4 hebben wij vierkantjes getekend. Zij duiden een periode aan waarop wij hieronder even willen ingaan. Wij laten u derhalve in figuur 7 deze periode zien die loopt van 29 mei 1998 tot 31 maart 1999 en wel op dagbasis. In figuur 7 staan de grafieken van de VIX, van de S&P500 en een MACD van de VIX. Zoals u in figuur 5 van ons vierde artikel over de VIX kunt zien betreft het hier een zwakke periode op de aandelenbeurzen maar deze periode maakt nog steeds deel uit van de opgaande trend die dan nog altijd aan de gang is. Het probleem is natuurlijk dat u dat op dat moment niet weet. Het is heel aantrekkelijk om de dekking nu op te heffen en te wachten op de terugkeer van de VIX naar een niveau van rondom 13 maar zo verstandig is dat niet altijd.

Figuur 7

Exit op basis van de regels

In dit geval zijn er duidelijke redenen om de dekking op te heffen, want de VIX stijgt intraday tot de forse hoogte van 44 en de MACD, ook al is dat moeilijk te zien, confirmeert deze top niet. U hebt dus alle reden om er uit te gaan. Maar zoals u op de maandgrafiek heeft kunnen zien blijft de rally doorgaan; de VIX ligt hoog en de kansen dat hij 13 haalt alvorens de S&P een top neerzet zijn uiteraard klein. De rally is immers al zeer lang aan de gang. In een dergelijk gevalt (u hebt een valide exit signaal, maar de S&P500 is nog stijgende) is het verstandig winst te nemen.

Nieuw instapmoment, gezond verstand

Maar het is ook verstandig om opnieuw in te stappen, zodra het duidelijk is dat de rally zich doorzet. Uiteraard moet u met instappen even wachten. De S&P500 stijgt, dus uw VIX daalt. Het is opnieuw zaak om een mooi moment af te wachten, maar u kunt niet tot 13 wachten. Dat niveau wordt in deze fase nooit bereikt. Neem een nieuwe positie in als de VIX onder 25 ligt. U moet denken aan 20 en als u dan instapt bent u opnieuw mooi gedekt. In het onderhavige geval gaat u opnieuw een rit naar 44 meemaken in de VIX en dit was zeker niet de minste.
Overigens is dit het ideale geval. Als de strategie is om onder 13 positie in te nemen, dan is het tweede instapmoment in feite tegen de regels. Hier geldt het gezonde verstand. De rally zet door en dus moet er een nieuwe correctie volgen. Dat is de reden om een tweede instapmoment te zoeken.

Conclusie

De rijkdom van de VIX is hiermede niet uitgeput. In een volgend artikel zullen wij ingaan op een spread in twee VIXen ieder met een ander time frame voor hun berekening.

Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

De veelzijdige Volatility Index, deel 4

14 mei 2012/in VIX, Volatiliteit, VXN/door

Afdekken van de portefeuille – instappen

In een drietal artikelen hebben wij u laten zien hoe profijtelijk de signalen kunnen zijn, die de VIX (in combinatie met de VXN) afgeeft, als men long of short wil gaan in de S&P500 of direct in de VIX. Wij hebben u één aanpak getoond. Deze aanpak is natuurlijk niet de enig mogelijke. Wij hebben niet gezocht naar betere systemen. Wij hebben ook niet geoptimaliseerd. Wij hebben u alleen maar getoond wat in ons bestand zit en (u hebt het uiteraard begrepen) waar wij tevreden over zijn. Ongetwijfeld zullen er lezers zijn die iets beters te bieden hebben of die iets beters vinden, dat horen wij dan overigens graag.

Portefeuilles afdekken met putopties

In dit artikel willen wij ingaan op de VIX als middel om uw portefeuille af te dekken. Het afdekken van portefeuilles is een zeer moeilijk en lastig karwei. Een van de problemen is om het juiste moment te kiezen. Wij geven een voorbeeld met het gebruik van Putopties. Als men ze te vroeg koopt dan krijgt men in eerste instantie niet alleen een fors verlies aan de broek maar als de beurs doorstijgt is de top van de waarde van de portefeuille nog steeds ongedekt. En als men te laat is en men moet kopen in de daling dan is de verwachtingswaarde dermate sterk opgelopen dat de prijs van de opties veel te duur is. Daarenboven moet men nog een groot aantal opties meer kopen, omdat de verwachtingswaarde uiteraard alleen maar verlies en geen dekking oplevert.

Portefeuilles afdekken met de VIX

De VIX is veel interessanter. Hieronder laten wij u een grafiek zien van VIXN (een nieuwere versie van de VIX) en de S&P500 index. Wij nemen de VIXN omdat we er meer koersen van hebben, maar de twee, de VIX en de VIXN, ontlopen elkaar niet veel.

Figuur 5.

Geschiedenis

De koersen lopen van 1992 tot heden. Bovenaan vindt u de VIXN (wij noemen hem in het vervolg gewoon VIX) en onderaan in de grafiek staan de koersen van S&P500, alles op maandbasis. Wij hebben maandkoersen genomen opdat wij u een volledig overzicht kunnen geven. Wij hebben twee verticale lijnen getekend, beide op een top van de S&P500. Dat zijn de momenten waarop u zo graag zou zijn ingedekt tegen een daling. Beide toppen worden voorafgegaan door een lange periode van langzame stijging va de S&P500. De VIX daalt in die periode of blijft zeer laag liggen. Op het laatst (dus tijdens het laatste deel van de stijging van de S&P500) ziet men dat de koersen meer gaan fluctueren. De VIX daarboven begint dan ook al te stijgen als de koersen nog steeds stijgen. Maar het is niet volgens een vast sjabloon dat de VIX gaat stijgen. In het eerste vak gebeurt dit lange tijd tijdens het laatste deel van de stijging van de S&P500, in het tweede vak gebeurt het vrij snel voor de daling bij de S&P500 inzet. (denk overigens aan onze waarschuwing in artikel 1, dat de VIX gaat stijgen bij een Blow-off). De stijging van de VIX -als deze inzet – is natuurlijk een mooi signaal dat een top in de S&P500 genaderd wordt, maar er is nog een ander fenomeen dat de aandacht verdient.

Hoe laag komt de VIX?

De VIX daalt als de S&P500 stijgt. Maar bomen groeien niet tot in de hemel en daarenboven kan de VIX uiteraard niet negatief worden. (wat is een negatieve volatiliteit?) met andere woorden er is een bodem aan de VIX. En deze bodem kunt u in figuur 5 duidelijk zien. Wij hebben hem afgetekend met twee horizontale lijnen onder in de VIX-grafiek. De bovengrens ligt voor wat ons betreft op 13. De laagste koers ooit van de VIX (wij hebben het dus over de VIXN) was 8,6. Het is bij ons weten slechts één keer voorgekomen in het leven van de VIX, dat hij onder 9 noteerde en dat was op 29 december 2006 toen hij 8,6 raakte als laagste koers van die dag. Als u dus een Speeder koopt met een Stop Loss van rond 9 dan koopt u de VIX op een zeer laag niveau. De S&P500 heeft dan zeer waarschijnlijk zijn top nog niet bereikt. De waarde van uw portefeuille kan dus doorgroeien en zodra deze gaat dalen vliegt de VIX met turbosnelheid omhoog. Bij de eerste verticale lijn lag de VIX op 26 en de S&P500 zette toen een top. Rond de bodem van de S&P500 noteerde de VIX 39. Op de tweede verticale lijn noteerde de VIX 22 en toen de bodem gevormd werd in de S&P500 noteerde hij 59. Dit soort stijgingen biedt u veel mogelijkheden om uw portefeuille af te dekken. Ook al gaat het lang duren alvorens de markt gaat dalen dan maakt u dat niet veel uit. Uw dekking ligt er en u kunt alle onverwachte ontwikkelingen met een gerust hart over u heen laten komen.

Conclusie

Een VIX blijvend in uw portefeuille is dus een grote geruststelling. Maar u kunt hem uiteraard niet eeuwig laten liggen. Als de markt na een daling weer gaat stijgen dan moet u wel uw winst nemen, anders hebt u er niet zo veel aan gehad. Uw gemoedsrust was dan wel verzekerd, maar als de markt nu gaat stijgen zult u daar niet meer aan kunnen verdienen want uw VIX gaat dalen. Er moet dus ook uitgestapt worden. In een volgend artikel zullen wij daarop ingaan.

Den Haag, 11 mei 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

www.vermogensbeheer.co

De veelzijdige Volatility Index, deel 3

7 mei 2012/in VIX, Volatiliteit, VXN/door

Long en Short in de VIX zelf

In twee voorgaande artikelen hebben wij u laten zien op welke wijze men gebruik kan maken van de fluctuaties in de VIX. In het eerste artikel gingen wij short op de S&P500 door gebruik te maken van de hoge uitslagen van de VIX wanneer de aandelenmarkten een daling doormaakten. In het tweede artikel gingen wij long op de S&P500 door in te spelen op de langzame daling van de VIX als de aandelenmarkten zich in een opgaande trend bevonden.

In beide artikelen werd gehandeld op de S&P500 en werden de signalen gegenereerd door een samenstel van de VXN (volatiliteit index op de Nasdaq 100) en de VIX (volatiliteit index op de S&P500). Hieronder laten wij u zien hoe de resultaten zouden zijn geweest als we gehandeld hadden op de VIX zelf. Wij gebruiken in de onderstaande analyse dezelfde systematiek en dezelfde signalen als in de voorgaande artikelen. Met dien verstande uiteraard, dat een longpositie in de S&P500 nu een short positie wordt in de VIX. Hieronder laten wij u een grafiek zien van de VXN en de VIX over de periode mei 2010 – maart 2011.

Figuur 4.

De stijgende pijltjes in de grafiek geven aan dat er een positie werd ingenomen en de dalende pijltjes geven de exits aan.

Transactiedata

Op 6 mei 2010 wordt er een koopsignaal op de VIX gegeven. (wij gingen in artikel 1 toen short op de S&P500). Op 7 mei 2010 volgde een exit signaal. (de oplettende lezer kan stellen dat dit wel erg snel was: een volgende top biedt een tweede mogelijkheid. Inderdaad, maar het risico dat de tweede top niet komt blijft altijd bestaan). Op 26 mei 2010 gingen wij daarna long in de S&P500 en op 22 februari 2011 werd deze longpositie geliquideerd. De winst op deze transacties was respectievelijk 4,77 en 240,8 punten in de S&P500. In totaal 245,57 punten ofwel ruim 18% van de waarde van de S&P500 op het moment van uitstappen.

Transacties in de VIX

Met behulp van dezelfde signalen zijn de resultaten van een investering in de VIX als volgt: 8,8 en 12,9, tezamen is dit 21,6 punten en dit is ruim 92% van de waarde van de VIX op het moment van uitstappen. Men kan deze vergelijkende waardering bekritiseren, want de S&P500 stond op een hoogtepunt toen de exit genomen werd en de VIX op een dieptepunt. Bij de instap noteerde de S&P500 1.127 en de VIX 32,7. Op deze noteringen betrokken worden de resultaten respectievelijk ruim 21% en 66%. In het vervolg van ons betoog gaan wij uit van een gemiddelde van de instap- en de uitstapkoersen.

Resultaten

Voor de totale periode waarover wij de berekeningen gemaakt hebben zijn de resultaten als volgt:
Winst op de S&P500 van 1.482 punten met een gemiddelde koers van 1.334 maakt een winst van 111% van de gemiddelde waarde van de S&P500.
Voor de investering in de VIX zijn de getallen respectievelijk 116, 3 en 366%, waarmede de relatieve winst op investeringen in de VIX veruit superieur is aan de winst op de S&P500.

Men kan zich afvragen waarom in de VIX en niet in de VXN geïnvesteerd wordt. De reden ligt voor de hand. Transacties op de VXN leveren duidelijk minder op en er waren 4 verliesgevende transacties tegen slechts 2 bij de VIX. Wij nemen aan dat dit komt omdat de VXN sneller reageert (zelf beweeglijker is) en dit zou verklaard kunnen worden uit het feit dat de VXN betrekking heeft op een sector index, die meer risico vertoont dan een veel bredere index als de S&P500.

Conclusie

De conclusie is dat het gebruik van de VXN tezamen met de VIX als generator van aan- en verkoopsignalen zonder meer interessant is. Investeringen in de VIX leveren relatief gezien meer op dan investeringen in de S&P500, maar van beide zijn de resultaten zeer overtuigend.

In een volgend artikel gaan wij in op het gebruik van de VIX als beschermer van uw portefeuille.

Den Haag, 4 mei 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

De veelzijdige VIX, deel 2

26 april 2012/in VIX, Volatiliteit, VXN/door

Met de VIX Long in de S&P500
(publicatiedatum 26 april 2012)

In het eerste artikel van deze reeks hebben wij u laten zien op welke wijze men kan profiteren van de VIX om short te gaan in de S&P500. De vraag doet zich uiteraard voor of men ook long kan gaan op basis van de signalen van deze index. Om u dit te laten zien maken wij gebruik van dezelfde indicatoren die wij ook gebruikt hebben om de signalen te genereren voor het shortsysteem.

Wij brengen ze nog eens in herinnering:
Wij gebruiken
–   De koersen van de VXN en van de S&P500;
–   Het 40-daags voortschrijdend gemiddelde van de VXN (rood) en een 14-dagen verschoven 40-daags gemiddelde (blauw) van deze index;
–   Een quotiënt van de VIX en de VXN, de zogenaamde Customline;
–   Een MACD van de VXN.

De gemiddeldes zijn te traag

Op grond van dezelfde redenen waarom de beide gemiddeldes niet in aanmerking kwamen om exits te generen voor shortposities is het ook niet mogelijk om instapmomenten te genereren voor longposities. De gemiddeldes zijn simpelweg te traag. Als de shortpositie een exit krijgt dan is dat eigenlijk het ideale moment om long te gaan, want de koers van de VXN ligt hoog (die van de S&P500 ligt laag) en de top in de VIX duidt erop dat de S&P500 gaat stijgen. Men wil nu uiteraard zo snel mogelijk instappen teneinde van een zo lang mogelijke rally te kunnen profiteren, maar wij formuleren wel enige eisen, want een kip zonder kop benadering legt natuurlijk veel windeieren.

Om ons Longsysteem te illustreren laten wij hieronder (figuur 3) dezelfde grafiek zien als de grafiek die wij toonden in het eerste artikel van deze serie met dien verstande dat wij nu een andere periode nemen. De grafiek loopt van begin juni 2006 tot eind januari 2007.

Figuur 3.

Op 8 juni 2006 ontstaat er een exit signaal om de shortpositie, die we hadden, in de S&P500 op te heffen. De Customline bevestigt de nieuwe top niet. Wij hebben dit moment aangegeven met een pijltje. Let op dat de MACD nog stijgt en men kan dus niet zeggen dat deze negatief divergeert. Hij doet dit pas enkele dagen later en geeft dan een betere exit. Maar wij nemen geen enkel risico en laten het eerste signaal, dat van de Customline, gelden.

Nu wij van mening zijn dat de markt op of dichtbij een dieptepunt in de S&P500 ligt. willen wij zo snel mogelijk een longpositie innemen. Toch mag dit niet zonder meer gebeuren want een top in de VXN komt zelden alleen. Wij stellen de eis dat de Customlijn beneden een de absolute grens 1 moet liggen, de MACD moet onder 0 liggen en er moet sprake zijn van negatieve divergentie. Als deze voorwaarden vervuld zijn durven wij een longpositie in te nemen ook als de beide gemiddeldes nog stijgen en als het blauwe gemiddelde nog boven het rode ligt.

Op 15 juni 2006 wordt voldaan aan alle eisen. Wij gaan long in de S&P500. Het ligt er duimendik op dat we het in de aanvang moeilijk gaan krijgen want toppen in de Volatiliteit Indexen komen zelden alleen. Wachten is niet aan te bevelen want wij weten niet hoeveel toppen er zullen komen. Op 17 juli wordt er een nieuwe top in de VXN gezet (de top op 29 juni kunt u veronachtzamen want het was een zwarte candle – de S&P500 steeg die dag met 26 punten). In twee dagen tijd verloor de S&P500 22 punten en onze positie kwam op 19 punten negatief te staan, maar daarna was het leed geleden. Conclusie: uit de praktijk blijkt dat het meestal in de eerste weken, nadat ingestapt werd, niet gemakkelijk zal zijn.

Begin maart verschenen er tekenen dat de rally aan zijn einde aan het komen was. De koers van de VXN kwam even boven zijn 40-weeks Voortschrijdend Gemiddelde te liggen en daarna werd dit herhaald. Uiteraard zal dit gemiddelde onder invloed van de hogere koers gaan stijgen. Het bereiken van de koers van het 30%-niveau (zie artikel 1) nadat de twee lijnen zijn gekruist is het ultieme signaal om winst te nemen. Men kan al winst nemen als de eerste tekenen de kruising aankondigen, maar wij prefereren om te blijven zitten tot het einde. In deze transactie werd een winst behaald van 174 S&P punten. Wij zaten 216 beursdagen in de markt.

Gehele onderzoeksperiode

Gedurende de gehele door ons onderzochte periode (van half juni 2006 tot midden maart 2012) werd een winst gemaakt van 957 S&P punten. Er`zat één gemene transactie tussen die ons 87 punten verlies opleverde. Per transactie waren wij gemiddeld 130 beursdagen in de markt. Het is logisch dat de shortposities gedurende veel minder tijd in de markt blijven dan de longposities. Per slot van rekening wordt bij shortposities gebruik gemaakt van forse, snelle dalingen, terwijl de longposities van langerdurende rallies gebruik maken.

Conclusie

Na ons artikel over Volatiliteit Indexen en short gaan in de S&P500, waarmede we in de genoemde periode een winst berekenden van 525 S&P punten kunnen we hierbij de winst op longposities in de S&P index tellen, die een profijt van 957 punten gaven. Actief gebruik van de VIX-VXN-verhouding leverde dus 1.482 punten op (dit is dus ongeveer gelijk aan de waarde van de S&P500) in een tijdbestek van nog geen zes jaar. Tè mooi voor een Angst Index maar adequaat voor een Vreugde Index.

In een volgend artikel zullen wij zien of we dit resultaat ook kunnen bereiken met een directe belegging in de VIX.

Den Haag, 26 april 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

De veelzijdige Volatility Index (1)

20 april 2012/in Technische Analyse, VIX, Volatiliteit, VXB, VXN/door

Met de VIX Short in de S&P500

De VIX (Volatility Index), is een index die naar ons inzicht nog te weinig gebruikt wordt. In een aantal artikelen zullen wij daarom op enkele mogelijkheden ingaan. In het onderhavige artikel laten wij een methode zien om van de stijging van de VIX gebruik te maken om short te gaan in de S&P500.

Definitie

Het Vladeracken Woordenboek geeft de volgende definitie van de VIX:
“Implied Volatility Index, ook wel genoemd Fearindex. Een door de CBOE ontwikkelde index voor de volatiliteit. De verwachte volatiliteit wordt berekend uit een breed scala van gewogen uitoefenprijzen met als onderliggende waarde de S&P500. De periode waarover de index berekend wordt bedraagt 30 dagen. Sommigen zien de VIX als een voorspeller van de marktbeweging gedurende de komende maand op jaarbasis. Men vermenigvuldigt de VIX met de wortel uit 12 en de uitkomst zou de beweging voor de komende maand aangeven met een zekerheid van 68% (eenmaal de Standaarddeviatie).“

Vele soorten VIXen zijn beschikbaar

Er zijn vele “ VIXen”. Wij noemen (naast de hierboven weergegeven definitie) de VXB, (Jumbo Volatility = 10 maal de VIX) de VXN (op de Nasdaq 100), de VXD (op de Dow Jones Industrials Average, DJIA) en de VXV (op de S&P500 maar berekend over een 3-maands periode). Verder zijn er vele VIXen op aandelen. Ook op de Eurostocks Indexen bestaat een grote variatie aan Volatiliteit Indexen. Op deze groep zullen wij later ingaan. In dit artikel zullen wij het hebben over de VIX en de VXN en de mogelijkheid om deze te gebruiken om short te gaan in de S&P500.

Het kenmerk van Volatiliteit Indexen is dat deze in tijden van sterk dalende beurskoersen een grote sprong omhoog maken. Het lijkt bijzonder aanlokkelijk om van deze forse sprongen gebruik te maken.

Figuur 1

Hierboven ziet u de VXN in de periode augustus 2008 – februari 2009. De grafiek begint met een koers voor de VXN van circa 20 en vliegt dan omhoog naar een top die boven 85 ligt. De S&P500 daalt in die tijd van circa 1.300 naar rondom 800.

Enkele kanttekeningen bij figuur 1

1. Het systeem dat wij gebruiken gaat uit van de relatie tussen de VIX (index op de S&P500) en de VXN (index op de Nasdaq 100). Wij hebben ooit voor deze combinatie gekozen omdat de VXN blijkbaar sneller is dan de VIX. Een duidelijke reden is daarvoor niet bekend, maar wij nemen aan dat dit samenhangt met het feit dat de VXN gekoppeld is aan een sector index is, terwijl de VIX aan een algemene index is verbonden. De VXN is voor ons leading. Dit had ook de VIX kunnen zijn maar het is onze ervaring dat het over het algemeen een beter resultaat geeft als men zich baseert op de VXN.

2. In de grafiek is er sprake van drie toppen. Meestal is er bij Volatiliteit Indexen sprake van meerdere toppen achter elkaar. Ongetwijfeld hangt dit samen met de extreme beweeglijkheid als de aandelenmarkt sterk daalt. Het duurt blijkbaar even alvorens er weer rust ontstaat in de ontwikkeling van de index.

3. Na een top is er een onmiddellijke en sterke terugval in de Volatiliteit index.

4. Er zijn ook lagere toppen (liever gezegd lage toppen) in de VXN. Zie bijvoorbeeld in de maand januari 2009.

5. De herkenning van een top is in dit systeem belangrijk. Wij gaan uit van een top als de voorgaande zowel als de volgende candle duidelijk lagere lichamen (bodies) en schaduwen (de dunne vertikale lijn die buiten het lichaam uitsteekt) hebben. Men hoeft de top pas achteraf vast te stellen want preferabel is het dat men op de ochtend na de top er uitgaat en niet op de dag zelf, waarop de Volatiliteit zijn top bereikt. De lange schaduw aan de bovenkant van de candle, die kenmerkend is voor toppen in Volatiliteit indexen is uiteraard uw beste herkenningspaal.

6. Er is nog een waarschuwing. Bij een blow-off in aandelenkoersen (of indexkoersen) is het normaal dat de beweeglijkheid ook toeneemt. De VIX gaat dus ook stijgen als een dergelijke blow-off zich zou voordoen bij de S&P500. En hij doet dat dan op een top van de S&P500. Het is duidelijk dat een top van de S&P500 geen aanleiding kan zijn om winst te nemen in de VIX. Integendeel, dat is het moment dat u een positie in de VIX moet hebben want de winst neemt men als de S&P500 een bodem zet (omdat die winst dan veel groter is).

Wij laten hieronder in figuur 2 opnieuw de grafiek van de VXN zien voor dezelfde periode als bovenstaand:

Systematiek

Figuur 2

Enkele kanttekeningen bij figuur 2

1. U ziet in figuur 2 dat wij een dubbel lijnenspel hebben aangebracht in de grafiek van de VXN. Het is een 40-daags Voortschrijdend Gemiddelde van de VXN zelf (de rode lijn) en hetzelfde gemiddelde maar dan 14 dagen verschoven (blauw). Een kruising van de rode door de blauwe opwaarts geeft een shortsignaal voor de S&P500. Het samenstel van gemiddeldes waarvoor wij gekozen hebben is uiteraard niet de enige mogelijkheid en wij willen ook niet beweren dat het de beste is. Wij denken dat vele gemiddeldes in vele combinaties mogelijk zijn.

2. Wij willen verhinderen dat wij in de valkuil vallen van bewegingen die geen sterke koersval in de S&P500 vertegenwoordigen (zie januari 2009 in Figuur 1). Derhalve stellen wij de eis dat de koers van de VXN zich tenminste met 30% verwijderd moet hebben van de rode lijn alvorens een shortsignaal voor de S&P500 gevolgd mag worden. Met deze restrictie, zo is ons gebleken, voorkomen wij veel verliesgevende transacties. Uiteraard is de 30% geen heilige wet. Wij kunnen ons voorstellen dat anderen met een ander percentage of een andere filter werken. Voor ons echter werkt de 30% eis uitstekend.

3. De volgende vraag is hoe we aan een exitsignaal komen. De gemiddeldes gaan ons daarmede niet helpen want zij zijn veel te langzaam. U vindt onder de grafiek van de VXN nog een lijn. Het is het quotiënt van de VIX en de VXN. Als deze lijn (Custom line) geen nieuwe top zet als de VXN dat wel doet, dan betekent dat, dat we uit de markt moeten. In figuur 2 is dat op de tweede top. Bij deze tweede top zet de VXN een nieuwe top ten opzichte van zijn voorgaande maar onze “quotiëntlijn” slaagt daar niet meer in. De boodschap is dat wij moeten maken dat we wegkomen. Op de ochtend waarop we dit constateren liquideren we onze shortpositie in de S&P500.

4. Onderaan in figuur 2 vindt u ook nog een MACD (op de VXN). Let op dat deze bij de tweede top ook negatief divergeert. Wij gebruiken deze als een veiligheidsklep. Als hij negatief divergeert met de top en de “quotiëntlijn” doet dat niet, dan volgen wij het signaal dat de MACD geeft.

Resultaat

Met de bovenomschreven transactie maakten wij een winst van 298 punten (het was wel onze mooiste). Wij zaten 36 weekdagen in de markt.

Het komt voor, doordat het frequent is dat er meerdere toppen na elkaar komen in de VXN, dat een tweede shortsignaal gegeven wordt gedurende dezelfde periode van de gemiddeldes. Wij gaan niet twee keer short in dezelfde periode. Wij stellen als eis dat beide gemiddeldes zich eerst gekruist moeten hebben (in feite dus tweemaal) alvorens van een nieuw shortsignaal gebruik gemaakt mag worden.

Ten behoeve van dit artikel hebben wij het systeem eens nagerekend over de laatste zes jaar. Wij deden 7 transacties. De totale winst was 578 punten. Er zaten enkele transacties onder die zeer weinig winst maakten (denk aan de 30% grens) maar er was geen enkele verliesgevende transactie. Gemiddeld hield iedere transactie ons 21 beursdagen in de markt.

Conclusie

De kunst is natuurlijk om voordeel te trekken uit problemen. Het bovenstaande geeft zulk een mogelijkheid. Het is bij lange na niet de enige mogelijkheid die er is. In volgende artikelen zullen wij op andere mogelijkheden ingaan. Op het einde van de serie zult u het met ons eens zijn dat de benaming Fear Index volledig de plank misslaat. Eerder moet men spreken van de Vreugde Index, mits men er maar gebruik van maakt.

Uiteraard is het niet moeilijk om een dergelijk systeem te automatiseren. Wij doen dat echter liever niet. Alhoewel dat in het bovenstaande geen bijdrage geleverd zou hebben, zijn wij in het algemeen van mening dat het persoonlijke en ervaren oog van de belegger een noodzakelijke voorwaarde is voor constant succesvol beleggen.

Den Haag, 20 april 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Bescherming van de portefeuille 4: Naked Short gaan en de VIX

10 juni 2011/in Bescherming, VIX, Volatiliteit/door

Dit is het vierde en laatste artikel in een serie waarin wij verschillende methodes aan uw oog hebben laten voorbijgaan, om uw beleggingsportefeuille te beschermen in tijden van zwaar weer.

Wij hebben gesproken over het verkopen van Calls, het kopen van Puts en Sprinters Short en het kopen van Double Short ETF ‘s. Hieronder zullen wij het hebben over Naked Selling van Aandelen en het aankopen van de Sprinters / Turbo’s op de VIX.

Naked Short in Aandelen

Over het naked short-gaan in aandelen zijn vele artikelen en kritieken geschreven. Men verstaat hieronder het verkopen van aandelen die men niet bezit. Uiteraard kan men geen aandelen verkopen die men niet (op tijd) kan leveren en derhalve leent men eerst de aandelen die men dan vervolgens verkoopt. De broker leent u ze uit en hij op zijn beurt leent ze van grotere institutionele beleggers of beleggingsfondsen die toch niet van plan zijn hun bezit te verkopen. Zij vragen voor het uitlenen van deze aandelen een prijs, die u, als lener, uiteindelijk moet betalen. Daarnaast worden er strenge eisen gesteld aan de tijd dat de lening kan lopen en hierdoor worden leners nog al eens gedwongen tot ontijdige terugkoop van de aandelen, waardoor verliezen kunnen worden geleden. In Nederland is het geen wijd verbreide methode. Ons is slechts één broker bekend (hier te lande), die bereid is u aandelen uit te lenen. Tijdens de crisis werden er al snel wettelijke maatregelen uitgevaardigd om deze praktijk te beteugelen. Het verkopen van aandelen die men niet bezit werd gezien als zeer negatief voor het beursgebeuren.
Het naked short-gaan op aandelen heeft meestal ook weinig te maken met het afdekken van een portefeuille ook al kan de methode daarvoor gebruikt worden. Vaak is de periode voor welke men kan lenen te kort. Het wordt in het algemeen gezien als een wijze van ongebreideld speculeren op dalingen van de beurzen. Wij vinden dat de elementaire voorwaarden niet vervuld zijn bij deze methode om er bescherming mee te zoeken en zullen er dus hier niet verder op ingaan.

Het kopen van de VIX

Het Vladeracken Woordenboek (zie onze website vermogensbeheer.co/ABC) geeft de volgende definitie van de VIX:
“Implied Volatility Index, ook wel genoemd Fearindex. Een door de CBOE ontwikkelde index voor de volatiliteit. De verwachte volatiliteit wordt berekend uit een breed scala van gewogen uitoefenprijzen met als onderliggende waarde de S&P500. De periode waarover de index berekend wordt bedraagt 30 dagen”.

Het is dus een index die de beweeglijkheid van de S&P500 meet via de beweeglijkheid van de onderliggende aandelen. Nu wordt er algemeen vanuit gegaan, dat de beweeglijkheid toeneemt naarmate de markt in mineurstemming is. Vandaar ook de betiteling van “Fearindex”.
Als de VIX gaat stijgen ziet men dat daarom als een teken dat de markt gaat dalen.

Deze algemene veronderstelling is niet geheel juist. De volatiliteit van een markt, aandeel, grondstof etc. kan ook in een stijgende markt toenemen. Met name in het geval van zogenoemde “Blow-off”-patronen is dit te zien (zie bijvoorbeeld ons artikel over Zilver van begin mei van dit jaar). De hoogte van de VIX moet dus altijd in relatie tot de voorafgaande koersbeweging van de onderliggende index worden gezien.

Wij laten u hieronder een grafiek zien van de 30-daags VIX Index op weekbasis.

Figuur 1

De les die uit figuur 1 geleerd moet worden is dat de toppen in de VIX samenvallen met de bodems in de S&P500. U kunt deze stelling controleren aan de hand van de pijltjes in de figuur. Deze staan bij de toppen en de bodems en het blijkt dat ze in een rechte lijn tot elkaar staan. Helaas kondigt niets in de grafiek aan dat er een top of bodem aankomt. Wat we echter wel kunnen concluderen is dat blijkbaar de VIX als hij de 20 passeert, op weg is naar een top. Voor beleggers in de VIX zou dit een long signaal kunnen zijn. Anderen stellen wel dat men reeds long kan gaan in de VIX als hij de grens van 15 doorschrijdt. Wij voelen ons fijn met 20 als scheidslijn, maar als de VIX op of onder 15 komt dan is dat voor ons zonder meer een koopsignaal omdat de risico’s onder 15 zeer gering worden. De laagste koers van de VIX in deze grafiek tot nu toe was 9,20.

Op zichzelf is het dus een mooi handelswerktuig (als u tenminste een goed exitsignaal kunt verzinnen) maar de vraag was of de VIX ook geschikt is voor de bescherming van uw portefeuille. Daartoe hebben we in figuur 2 opnieuw de VIX opgenomen weer op weekbasis en gesteld tegenover de AEX in de periode vanaf begin 2008 tot op heden.

Figuur 2

Men ziet dat de VIX op weekbasis ook met de AEX Index in harmonie leeft. Hij maakt zijn toppen soms iets te vroeg en zet de daling soms ook te snel in, maat grosso modo is de relatie in orde. Maar als dekkinginstrument van de portefeuille heeft hij het moeilijk. Men moet, net zoals bij de S&P500, in staat zijn een top te definiëren en dat is niet iedereen gegeven. Als men een goed exitsignaal zou kunnen creëren dan kan het een zeer interessant instrument zijn om in moeilijke beurstijden de portefeuille een extra oorlogskas te geven en daarmee een stuk bescherming.

Een exitsysteem

Er zijn natuurlijk vele mogelijkheden voor de ervaren beoefenaar van de Technische Analyse. Hij zou zich bijvoorbeeld gemakkelijk kunnen oriënteren op de candlesticks. Het is opvallend dat na iedere top in de VIX er een zwarte candle komt. In het merendeel van de gevallen is het een bearish patroon. Hiermede heeft men een mooi exitsignaal. Maar wij willen onze lezers daar toch niet mee lastigvallen, want er zijn eenvoudigere methodes.

In figuur 1 hebben wij ook een zwarte lijn getekend die de koersen volgt. Het is een 5-weeks Voortschrijdend Gemiddelde van de VIX. Een redelijk tot goed exitsysteem zou kunnen zijn dat men de VIX als hij boven de 20-lijn is uitgekomen, tenminste drie weken de tijd geeft om zich te ontwikkelen. Zodra er daarna een zwarte candle komt die sluit onder het 5-weeks gemiddelde is dit een exitsignaal. Na een top komt er blijkbaar steeds een zwarte candle, maar de top hoeft door u niet onderkend te worden. Voldoende is dat u let op de diepgang van de zwarte candle die daarna komt.

Wat koopt men?

Het gemakkelijkste is een Turbo Long VIX te kopen. (Vergis u niet: blijf van de Turbo short af). Als U koopt zodra de VIX de 15 raakt koopt u een Turbo met een Stoplossniveau van 7 of 11,60 (in ieder geval lager dan 15). De indicatieve hefboom van deze turbo’s is respectievelijk 1,48 en 2,26, het financieringsniveau 6,31 en 10,52.

Strategie

Als u een hengeltje wilt uitgooien in de grote VIX-vijver wacht dan totdat de VIX onder het niveau van 20 komt. Zodra hij dichtbij of op 15 komt koop dan een Turbo en wacht daarna rustig af. Het kan enige tijd duren voordat de markt opnieuw in beweging komt maar zodra de VIX boven 20 noteert zet u eerst de wekker op drie weken. Na drie weken zet u uw ogen open en volgt u de MA5. Zodra u daarna een zwarte candle ziet die sluit beneden de MA5 verkoop dan uw positie en incasseer de winst.

Kosten

De kosten voor de handel in deze Turbo’s kunnen erg hoog zijn. Niet omdat de transactiekosten anders zijn dan voor gewone Turbo’s, maar omdat de bied-laat-spread, het verschil tussen de prijs waarop u in de markt kunt kopen en de prijs waarop u gelijktijdig in de markt kunt verkopen, soms erg groot is wordt u de mogelijkheid ontnomen om aan deze instrumenten echt iets te verdienen. Tenzij u natuurlijk gebruik maakt van limietkoersen, met name wanneer u in wenst te stappen. En omdat het instappen niet op een dag aankomt (de volatiliteit blijft vaak gedurende enige tijd laag) heeft u alle tijd om een scherpe limiet te hanteren zonder dat u direct het gevaar loopt de boot te missen. Bij verkoop van de positie (als u winst wenst te nemen) ligt het verhaal anders, dan bestaat er wel een tijdsdruk en moet u dus weliswaar ook met een limiet werken, maar daar moet u dan wel naar blijven kijken en eventueel de limiet bijstellen.

De Risico’s

Het cijfermateriaal dat ons ter beschikking staat is te kort om zekere conclusies te trekken. De turbo’s op de VIX zijn gewoonweg onvoldoende tijd genoteerd geweest om met zekerheid te spreken. Maar mits u met zorgvuldigheid omgaat met het VIX-vehikel kunt u geen grote builen vallen. Hooguit mist u wat winst die u had kunnen maken. U moet natuurlijk wel attent blijven, maar dat is iets wat voor alle transacties geldt.

Algehele Conclusie

In een viertal artikelen hebben een aantal beschermingsconstructies de revue gepasseerd. Wij hebben onze keuze gemaakt. De verkoop van callopties op aandelen en/of op indexen is interessant. Het meest volledige instrument is de Sprinter Short op de betreffende index. De ETF Double Short is een snelle Hugo en niet gemakkelijk te hanteren, maar met een beetje inspanning uwerzijds is het een mooie mogelijkheid. De VIX tenslotte geeft mooie kansen om winst te maken, en heeft het voordeel dat het moment van instappen gemakkelijk te bepalen is. U moet alleen soms wel erg lang wachten op succes. Alles te samen genomen en ook samen gebruikt, moet dit arsenaal het u mogelijk maken om u door de beurswinters heen te loodsen zonder dat u met bevroren ledematen thuiskomt.

Den Haag, 10 juni 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken BV

Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Vladeracken BV handelt voor sommige cliënten in de hier besproken of vergelijkbare effecten. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie in de hier besproken producten belegt of wenst te beleggen, doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand. De besproken producten en bijbehorende strategie vertegenwoordigen een hoog risico.

Berichten

De VIX op weekbasis (fig. 1)

De S&P500 Index op dagbasis (fig. 2)

De S&P 500 Index op weekbasis (fig. 3)

Het aandeel Microsoft (weekbasis, fig. 4)

De AEX Index op weekbasis (fig. 5)

De rente (fig. 6)

De US$ en de € (fig. 7)

De prijs van een vat Brent-olie (fig. 8)

Goud (fig. 9)

Fusie Vladeracken en Today’s

Beleggen bij Vladeracken

Methode De Ost

Reeds besproken onderwerpen:

Algemeen

Aandelen

Overige onderwerpen

Obligaties

Wet- en regelgeving

De hoeksteen van uw beleggingsstrategie

Den Haag, 8 juni 2012 Gijsbrecht van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Zekerheid bij uw investeringsbesluiten

Bollinger Bands

Koninklijke Olie

Terugkeren naar het gemiddelde

De trend houdt zichzelf in stand

De grafiek

Enkele opmerkingen:

Conclusie

Den Haag, 1 juni 2012 Gijsbrecht van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Handelen in de Spread

Volatiliteit in Europa

Termijnstructuur

Systeem

Uitwerking

Conclusies

Welke instrumenten?

Waarschuwing bij het gebruik van Volatility ETF’s

Den Haag, 24 mei 2012 Gijsbrecht van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Bescherming van uw Portefeuille – Uitstappen

Het ideale uitstapmoment

Doorgaans maar één kans

De maandgrafiek

Exit op basis van de regels

Nieuw instapmoment, gezond verstand

Conclusie

Afdekken van de portefeuille – instappen

Portefeuilles afdekken met putopties

Portefeuilles afdekken met de VIX

Geschiedenis

Hoe laag komt de VIX?

Conclusie

Den Haag, 11 mei 2012 Gijsbrecht van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Long en Short in de VIX zelf

Transactiedata

Transacties in de VIX

Resultaten

Conclusie

Den Haag, 4 mei 2012 Gijsbrecht van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

De gemiddeldes zijn te traag

Gehele onderzoeksperiode

Conclusie

Den Haag, 26 april 2012 Gijsbrecht van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Met de VIX Short in de S&P500

Definitie

Vele soorten VIXen zijn beschikbaar

Enkele kanttekeningen bij figuur 1

Systematiek

Enkele kanttekeningen bij figuur 2

Resultaat

Conclusie

Den Haag, 20 april 2012 Gijsbrecht K. van Dommelen Vladeracken Vermogensbeheer

Naked Short in Aandelen

Het kopen van de VIX

Een exitsysteem

Wat koopt men?

Strategie

Kosten

De Risico’s

Algehele Conclusie

De S&P500 Index
op dagbasis (fig. 2)

Fusie Vladeracken
en Today’s

Beleggen bij
Vladeracken

Overige
onderwerpen

Den Haag, 8 juni 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 1 juni 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 24 mei 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 11 mei 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 4 mei 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 26 april 2012
Gijsbrecht van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 20 april 2012
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer

Den Haag, 10 juni 2011
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken BV