Tag Archief van: bear markt rally

U bevindt zich hier: / bear markt rally

Berichten

De Technische Belegger Jaargang 29 • Nr 8 • 31 juli 2023

/in , , /door

De maand juli heeft twee belangrijke gegevens opgeleverd. Zowel de Europese Centrale Bank als de Amerikaanse FED hebben de rente opnieuw verhoogd. Maar beide hebben een net iets mildere toon aangeslagen waardoor analisten de kans, dat het bij deze laatste verhoging zal blijven iets groter zijn gaan inschatten. De inflatie begint af te nemen en Centrale Banken zien signalen van een naderende recessie, precies wat zij wilden, en dus kan de rente voldoende verhoogd zijn.

Daarnaast zijn er een flink aantal kwartaalcijfers van grote beursgenoteerde ondernemingen beschikbaar gekomen. Aan de industriële kant is duidelijk een recessie begonnen. Zelfs op het terrein van de semiconductorbedrijven zoals ASM Lythographie lopen de orders flink terug. Als de economie in de wereld weer snel aantrekt kan dat een tijdelijk fenomeen blijken, maar voorlopig dalen investeringen wereldwijd en daarmee ook het aantal nieuwe orders voor kapitaalgoederen. Het argument is inmiddels genoegzaam bekend, geld lenen is erg duur geworden. Investeringsplannen zijn daarmee minder interessant geworden. Kredietverstrekking van banken aan het bedrijfsleven en in de onroerend goed markt (zowel voor commercieel onroerend goed als voor huizen) is ingezakt. Krediet is de olie van een economie en als die stroom opdroogt komt een economie krakend tot stilstand. Maar uit andere cijfers blijkt dat de consument nog niet zover is. Die gaat nog vrolijk op vakantie en ziet bovendien het leven weer iets goedkoper worden terwijl er ondertussen wel een flinke loongolf langs is geweest. Bovendien is de werkgelegenheid nog hoog. De consument geeft nog geld uit, zij het dat horeca en de reissector hiervan de belangrijkste profiteurs zijn. In de hoek van duurzame consumptiegoederen (witgoed, auto’s) is al wel sprake van zwakkere consumentenbestedingen.

Banken lieten afgelopen weken een meer verdeeld beeld zien. De risico’s op wanbetalingen nemen weer toe hetgeen te zien is aan de flink stijgende voorzieningen hiervoor. Maar aan de andere kant verdienen banken weer meer geld doordat de rentemarges zijn gegroeid. Ook hier gaat het per saldo nog prima.

Alles bij elkaar lijkt de logische conclusie, dat beleggers zich op moeten maken voor een flinke afstraffing op de beurs, zodra meer cijfers zichtbaar worden, dat er inderdaad, precies zoals Centrale Banken dat willen, een recessie aan het ontstaan is, die ook de arbeidsmarkt gaat raken. Maar zoals altijd is er een kink in de kabel gekomen in de voorbije maanden, die het beeld aanzienlijk vertroebeld heeft.

Het beschikbaar komen van programma’s zoals ChatGTP heeft de fantasie van beleggers rond Artifical Intelligence (AI) op hol gebracht. Er wordt nog helemaal niets verdiend aan AI, maar de overtuiging, dat dit de volgende disruptie in de economie gaat opleveren heeft al breed post gevat. De koersstijgingen, die te zien zijn geweest in de voorbije maanden, zitten dan ook overwegend in deze hoek. En dan niet alleen de softwarematige hoek, maar ook die van de hardware (semiconductors bij uitstek). Het probleem is echter, dat de koersstijgingen slechts door een zeer beperkt aantal bedrijven (Nvidia en Microsoft bijvoorbeeld) met harde cijfers worden ondersteund. En, zoals dat telkens weer opnieuw gaat, waarderingen zijn in deze hoek astronomisch geworden. De koerswinstverhouding voor Nvidia voor 2024 is momenteel 73,4 en 53,7 voor 2025 en voor Microsoft zijn deze cijfers respectievelijk 30,9 (2024) en 26,9 (2025). Dat kan gerechtvaardigd zijn, mits deze bedrijven hard blijven groeien.

Het dilemma waar beleggers nu voor staan (zowel voor aandelen als voor obligaties) is eenvoudig. Als de recessie milder wordt of zelfs helemaal niet komt (doordat de consument gewoon geld blijft uitgeven), dan zal de rente nog verder verhoogd worden en is de cyclus van renteverhogingen nog lang niet voorbij. Dalen zal de rente dan in elk geval niet, tot ver in 2025. De rente zal dan beleggingen in onroerend goed en aandelen duur blijven maken. Als de recessie wel komt, dan zijn aandelen veel te duur omdat winsten dan onder druk gaan komen. In beide scenario’s moet voor een flinke correctie op de aandelenmarkten worden gevreesd, die qua timing ergens dit najaar zou moeten plaatsvinden.

De boodschap van deze editie van de Technische Belegger is dan ook, net als vorige maand: verkoop aandelen, ga op vakantie en geniet daarvan. De aandelenmarkten staan aan de vooravond van een roerige periode, waarbij de kans dat zich scherpe negatieve reacties gaan voordoen ook afgelopen maand weer verder is toegenomen.

10-jaars rente in € en $ (fig. 1a en 1b)


Figuur 1a De Bund Future Index, maandgrafiek

Gelet op de inleiding beginnen wij dit keer met een analyse van de rente op 10-jaars termijn. In de maandgrafiek in figuur 1a is een tweede bodem gezet net boven 130 door de Bund Future Index. Dit proces vindt plaats rond de top die in 2010 is gezet, de laatst top voordat de rente in het Westen flink daalde en de 10-jaars rente in Europa negatief werd. Dit kan een “dubbele-bodempatroon” worden (zie de twee groene pijlen in de figuur) en dan is sprake van een omkering. Dat zou betekenen, dat de (lange) rente gaat dalen en dat de koers van de Bund Future Index gaat stijgen. De RSI onder in de figuur divergeert al positief en is duidelijk oversold. Deze indicator ondersteunt daarmee het “bodem”-scenario. Dit scenario past bij het idee, dat de ECB het einde nadert van de cyclus van renteverhogingen en hoort bij het idee, dat de economie bezig is om een recessie in te duiken. Dat staat dan wel haaks op de laatste opmerking van mevrouw Lagarde, president van de ECB, die afgelopen week aangaf, dat er nu misschien een pauze zal worden ingelast, maar dat dit niet betekent dat de renteverhogingen voorbij zijn.


Figuur 1b CBOE 10 Year Treasury Yield Index, maandgrafiek

In de VS ziet het rentebeeld er zelfs nog zwakker uit. Hier brak de lange rente (zie figuur 1b, effectief rendement op Amerikaanse staatsleningen met een gemiddelde looptijd van 10 jaar) na de stap van de FED omhoog uit een neerwaarts correctiepatroon. Het koersdoel is een rentepeil van circa 4,9%, waar de 10-jarige $-rente nu net onder 4% zit! 4,9% valt samen met de toppen uit de periode 2007 – 2008. In figuur 1b is die grens getekend middels een licht dalende rode lijn, boven in de figuur. Dit is een teken, van het feit dat beleggers in de VS het recessiescenario minder waarschijnlijk zijn gaan vinden. Voor bedrijfswinsten is dat een goed teken, voor de inflatie en dus de renteverwachtingen niet. Een verdere stijging van de lange rente is ook een probleem voor de kredietmarkten. In de komende maanden gaan meer en meer bedrijven op zoek naar herfinanciering van leningen, waarbij de te betalen rente flink gaat toenemen. Er gaan dus ook meer spraakmakende faillissementen zichtbaar worden.

Nasdaq 100 index op weekbasis (figuur 2)


Figuur 2 Nasdaq 100 index, weekgrafiek

De index die het meeste last zou moeten hebben van de almaar stijgende rente in de VS is de Nasdaq 100 Index. In figuur 2 ziet u een weekgrafiek van deze index getekend. Ondanks de uitbraak omhoog van de rente in de VS steeg deze index afgelopen week opnieuw. De trend begint wel wat rustiger te worden (er zijn meer en meer rode candles in de afgelopen weken ontstaan; dat zijn weken waarin de koersen per saldo daalden) en de indicator onderin de figuur is al enige tijd overbought. Het beeld is nog niet zover, dat van een top gesproken kan worden, daartoe zou de zichtbare beweeglijkheid van de index groter moeten zijn, maar de index zit wel dichtbij een top. Deze grafiek zegt vooral dat wij op het punt staan om een grotere beweeglijkheid te gaan zien met een uiteindelijke (stevige) correctie tot gevolg. Wat daarbij niet moet worden vergeten, is dat de huidige rally nog altijd niets anders dan een bear market rally kan zijn. En dan ligt het koersdoel voor de volgende correctie onder de bodem van najaar 2022! Dit is niet het moment om technologie-aandelen te kopen, hier moet echt eerst op een fatsoenlijke correctie gewacht worden.

Best presterende Vladeracken-model van Today’s in 2023:
Vladeracken Prijs<Waarde Methodiek……………. ……8,4 %
Best presterende model van Today’s in 2023:
Today’s Global ESG Sustainable Equity……………….19,7 %

De DAX Index op weekbasis (figuur 3)


Figuur 3 DAX Index, weekgrafiek

In Duitsland werd ook opgetogen gereageerd op de renteverhoging en de begeleidende persconferentie van de ECB. De DAX Index noteerde afgelopen week zelfs een nieuwe “all-time-high”! Dat is voor deze index makkelijker te bereiken dan voor de Nasdaq 100 Index of de AEX Index, want hier is sprake van een index waarvan de koers wordt gecorrigeerd voor uitgekeerde dividenden. Maar de uitbraak is wat ons betreft nog niet definitief. Want zoals u in de figuur kunt zien is er rechtsboven tussen de twee zwarte lijnen sprake van een uit elkaar lopende driehoek. Dit is een patroon dat wij in meer grafieken gezien hebben en dat geldt als uiterst onbetrouwbaar, maar dat wel regelmatig voorkomt als toppatroon. Voeg daarbij de negatieve divergentie in de RSI, onderin de figuur, en de nodige scepsis is begrijpelijk, temeer omdat juist in Duitsland al sprake is van een recessie! Een bear markt rally kan dit niet meer genoemd worden. Maar het zou buitengewoon sterk zijn, als de index nu in sneltreinvaart doorgaat met de achter ons liggende stijgende trend. Gelet op alle onzekerheden, die momenteel kunnen worden aangewezen, is een correctie onder de grens van 16.500 punten niet meer dan logisch.

Amsterdam All-Share Index (ASCX) op weekbasis (figuur 4)


Figuur 4 ASCX Index, weekgrafiek

In figuur 4 hebben wij een weekgrafiek opgenomen van de Amsterdam All-Share Small Company Index. Al langer is het zichtbaar, dat de koersstijgingen zich vooral voordoen in de AEX Index, dus bij de grotere aandelen op de beurs, niet bij de kleintjes. De AMX Midkap Index is dit jaar precies 0,74% gestegen. Maar de ASCX Index, in figuur 4, de Nederlandse Small Cap Index, is wel degelijk opgelopen met een nette 11,4%. Dat is duidelijk minder dan de AEX Index, maar toch nog wel een mooi percentage. En het beeld in figuur 4 zier er helemaal niet zo slecht uit. Er is een flinke correctie geweest afgelopen voorjaar waaruit de index afgelopen maand omhoog is uitgebroken. Hij is nu aangekomen bij de top van begin dit jaar, maar er lijkt niet zoveel in de weg te zitten voor een opmars, die de index tot boven deze top laat uitstijgen. En dit is een beetje het beeld dat de meeste indices laten zien. Ja, het beeld is overbought, maar er is nog wat ruimte voor een beperkte verdere koersstijging op de korte termijn. Als daarin dan de volatiliteit toeneemt, dan is dat de aankondiging van een correctie en in figuur 4 is het goed mogelijk, dat die correctie dan een voortzetting van de voorgaande dalende trend betekent. Want in figuur 4 is het beeld wel degelijk in overeenstemming met dat van een bear market rally.

De AEX Index op dagbasis (figuur 5)


Figuur 5 AEX Index, daggrafiek

De grafieken zijn ditmaal iets minder scherp waarvoor onze excuses. Problemen met de Metastock-software, die wij doorgaans gebruiken, hebben ons genoodzaakt om grafieken te leveren via Amibroker, een grafisch voor dit doel iets minder scherp programma.

In figuur 5 ziet u een daggrafiek van de AEX Index. Donderdag jongstleden trad er een versnelling op, met name doordat enkele tech-fondsen in de AEX een flinke sprong maakten (Adyen en ASMI voorop). Voor de AEX betekent dit een volgend koersdoel van 800 tot 810. Boven die zone is in 2021 de top gevormd van waaruit de AEX aan flinke correctie begon, die voorlopig haar einde vond op 611,74 punten in oktober 2022. Ook hier geldt, dat een verdere beweging omhoog op korte termijn nog steeds mogelijk is, maar dat het risico op een stevige correctie toeneemt naarmate deze trend langer duurt. Een stoploss voor de huidige opgang kan op 760 punten gevonden worden, waar in de figuur twee steunlijnen elkaar nu naderen. Adyen gaf zelfs een koopsignaal, veel andere tech-fondsen liepen weliswaar op, maar braken niet omhoog uit (ASML). Deze uitbraak is dus niet breed gedragen en dat is een probleem, dat al langer speelt, getuige ook de zwakke prestaties van kleinere indices zoals de Amsterdam Midkap Index. Het wachten is daarmee op meer economisch nieuws.

De US$ en de € (figuur 6)


Figuur 6 US$ versus €, weekgrafiek

Doordat het renteverschil op de kapitaalmarkten tussen Europa en de VS weer opliep ten voordele van de $-rente, steeg de koers van de $. Dat is niet meer dan logisch. Maar de $ brak daarbij niet door een weerstandslijn heen. De trend is daarmee nog steeds dalende voor de $. Wel is het zo, dat de $ zo langzaam maar zeker erg oversold oogt ten opzichte van de €. En dat daarbij de steun op 0,90 per saldo nog steeds in leven is doet vermoeden, dat er een periode in aantocht is waarbij de $ terug kan richting 0,96, in een correctiefase waarbij een bandbreedte van 0,90 tot 0,96 als meest waarschijnlijke scenario geldt. Maar men moet de uitspraken van mevrouw Lagarde goed in de gaten houden. Want waar de FED al hintte dat de cyclus van stijgende rentes mogelijk voor langere tijd “on hold” is gesteld, kwam zij enkele dagen later terug op haar eerdere persconferentie met de mededeling, dat een adempauze in september niet betekende, dat de rente daarna niet wederom zou worden verhoogd. En dat zal de € weer aantrekkelijker maken en kan dus tot een hervatting van de dalende trend van de $ ten opzichte van de € leiden. 0,86 is de ondergrens. Daaronder wordt de lange termijn bear markt voor de $ hervat.

Brentolie in US$ per vat (figuur 7)


Figuur 7 Brentolie in US$ per vat, weekgrafiek

Misschien wel de belangrijkste gebeurtenis van de afgelopen maand is de uitbraak omhoog van de olieprijzen. In figuur 7 is goed te zien hoe het dalende patroon in de Brentolie Index, dat al bijna anderhalf jaar in ontwikkeling is, met een uitbraak omhoog is beëindigd. Van een echt bodempatroon is hier nog geen sprake, maar de beweging van de laatste week van juli is wel belangrijk. Want wat dit zegt, is in feite dat beleggers meer waarde beginnen te hechten aan een zachte landing en dus een naderend einde aan de economische malaise, terwijl tegelijkertijd de druk op de inflatie vanuit de hoek van de energieprijzen weer gaat toenemen. Deze uitbraak is slecht nieuws voor de obligatiemarkten en betekent op termijn verder uitstel van investeringen. Uiteindelijk kan, nu de uitbraak een feit is, de prijs van een vat olie wel weer behoorlijk oplopen, want de “trading range” verwijdt zich nu naar US$ 62 aan de onderzijde en US$ 100 à US$115 aan de bovenzijde. Een daling naar US$65 is wel flink minder waarschijnlijk geworden.

Het Goud (figuur 8)


Figuur 8 Goud in US$ per troy ounce, weekgrafiek

De goudmarkt reageerde negatief op het rentegeweld en ook dat is niet vreemd. Als vluchthaven in tijden van onrust wordt goud juist weer verkocht wanneer aandelen aantrekkelijker worden. Maar ook hier is geen sprake van een doorbraak van enige importantie getuige figuur 8. U ziet daar de €-versie van een tracker in goud, een fonds dat fysiek goud in bezit houdt en daarmee de goudprijs schaduwt. Zelfs de korte termijn trendlijn (de zwarte lijn rechtsboven in de figuur) is nog niet in gevaar gekomen. En dat is wel belangrijk. Majeure trendveranderingen gaan vaak samen. De omslag in de olieprijzen en de doorbraak in de Amerikaanse rente zijn op dit moment nog
de enige twee. Andere grootheden zoals de $, aandelenmarkten en goud moeten hierin volgen om de omslag in de eerste twee te bevestigen. Het is opnieuw een teken van het feit, dat de huidige oplopende trend in de aandelenmarkten weliswaar haar einde nadert, maar per saldo nog niet voorbij hoeft te zijn.

Beleggen en de Vladeracken Methodiek

Over een breed front lopen wij qua resultaten dit jaar achter bij grote indices als de AEX Index, de Euro Stoxx 50 Index en de MSCI Wereld Index in €. Dat heeft alles te maken met de relatief grote hoeveelheid liquiditeiten die wij nog steeds aanhouden en met het feit, dat wij nauwelijks in AI-gerelateerde aandelen belegd hebben. Alleen de ESG-portefeuille slaagt erin om de markten te “out performen” dit jaar, maar dat is dan ook de enige portefeuille, die volledig in aandelen belegd is. Het percentage liquiditeiten is in die portefeuille nu 11,4% en dat is relatief hoog, want in beginsel is deze portefeuille altijd volledig belegd. Terecht merken sommige cliënten op, dat wij wel erg lang al relatief in-actief zijn. De rally die zich dit jaar heeft afgetekend is bij lange na niet voldoende terug te zien in de resultaten van de portefeuilles van onze cliënten. Het moge duidelijk zijn, dat wij de kracht van deze rally hebben onderschat. Met name het AI-thema is onvoldoende uit de verf gekomen.
Wij zijn al langere tijd beducht voor een naderende recessie. “Never fight the FED” is een beursgezegde dat al heel lang bestaat en dat momenteel duidelijk veronachtzaamd wordt door aandelenmarkten. Want de FED heeft al verschillende keren aangegeven, dat zij de cyclus van stijgende rentes pas zal beëindigen, als de economische afkoeling ook in de arbeidsmarkt in de VS is terug te zien. Dat punt komt dichterbij, want het aantal vacatures neemt nu zienderogen af aan de overkant van de oceaan, maar zolang de consument daar haar geld blijft uitgeven, blijft de kans op verdere renteverhogingen in de VS levensgroot. In zo’n economische omgeving past niet een gezonde aandelenrally. Wij zijn en blijven huiverig om in deze markt positie in te nemen. Liever wachten wij een stevige correctie af, ook als dat onze achterstand op korte termijn nog wat verder vergroot. Recente koersdalingen hebben laten zien, dat onze achterstand snel wordt ingelopen als markten onderuit gaan. En in dat scenario hebben wij voldoende ruimte om in een panikerende markt alsnog onze aandelenposities uit te breiden. Wat ons betreft is dat in deze markt een veel veiligere strategie.

In de aandelenportefeuilles hebben wij in juli alleen binnen de ESG-portefeuille enkele aanpassingen doorgevoerd. Posities in Biogen en Illumina zijn verkocht en er werden aandelen Union Pacific aangekocht. Opnieuw wordt de ESG-portefeuille daarmee iets minder rentegevoelig.

Tabel 1 Resultaten Vladeracken-modellen *

Risico profiel Methode 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 tm 28/7 Jaar doel
Zeer defensief Pensioenportefeuilles -/-10,7% 5,7% -/-7,4% 9,7% -/-0,2% 4,5% -/-9,8% 1,7% 4 %
Matig / fondsen Fund Selector 1,1% 5,5% -/-5,4% 13,9% -/-7,2% 11,5% -/-11,0% 8,1% 5 %
Matig Mix aandelen / obl. -/-3,4 % 10,7% -/-6,7% 17,0% 0,0% 10,3% -/-13,3% 5,7% 5 %
Normaal aandelen Prijs<Waarde 0,2% 12,5% -/-23,1% 22,6% -/-3,3% 35,4% -/-13,0% 8,4% 8 %
Actief aandelen Benelux Selector 0,1% 23,7% 0,6% 22,4% 5,8% 11,2% -/-8,2% 5,1% 8 %
Europa Selector 4,2% 8,2% -/-21,0% 15,4% 15,2% 5,9% -/-1,3% -/-2,7% 8 %
Today’s ESG Sustainable Equities -/-2,9% 35,6% 10,6% 27,4% -/-19,7% 19,7% 8 %
Benchmark AEX Index 9,4% 12,7% -/-10,4% 23,9% 3,3% 27,8% -/-13,7% 15,3%
EuroStoxx 50 0,7% 6,5% -/-14,3% 24,8% -/-5,1% 21,0% -/-11,7% 17,7%

* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 11 september 2023.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze websites, www.vladeracken.nl & www.todaysgroup.nl.

Blog, Twitter & Linked-In
Op de website www.vladeracken.nl en sinds november 2020 ook op www.todaysgroup.nl kunt u onder “Onze Research” artikelen vinden over de effecten waarin wij al dan niet beleggen evenals een wekelijkse update van onze beleggingsvisie. Wie zich aanmeldt als volger (Twitter) of wie zich in het Linked-In-netwerk opgeeft als contact van G.K. van Dommelen, wordt vervolgens doorlopend van nieuwe publicaties op de hoogte gebracht.

Reeds besproken onderwerpen:

Algemeen

– Onze ESG-politiek

– Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 en voor 2020?

– Onze macro-economische- en rentevisie

– De Japanse beurs

– De aandelenbeurzen in de BRIC-landen

Aandelen

– Vastgoed: Corio, Meerdervoort Amaliawolde, Unibail-Rodamco, Wereldhave

– Aandelen: Aalberts, AB Inbev, Alten, Andritz, Aquafil, Arcadis, Atos, Avio, Azimut, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Falck Renewables, Fugro, Hannover RE, Heineken (Holding), Hermès, ING, Koninklijke Olie, MTU Aero Engine, Nokian Renkaat, Novo Nordisk, Oeneo, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Talanx, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen

– Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom

Overige onderwerpen

– Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische Dollar, het Britse £, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement

– Volatility, handelssytemen, derivaten, ETF’s, Fund Selector, TCO

– TA Indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen

Obligaties

– Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland

– Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, First Trust Factor FX Fund, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunity, Lyxor SGI Double Short Bund, ProShares Ultra Short Treasury en het Robeco Global Dynamic Duration Fund

– Credit Linked Notes, Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde

– High yield en bedrijfsobligaties van Altice, Amaliawolde, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS, Sunrise en Volkswagen.

– Memory Coupon Notes op Aegon, Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch.

– MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding.

– Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, Friesland-Campina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev, Tennet, Tier 1, 2 of 3? en Coco’s

– Range Accrual Notes van de EIB en RBS

– Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Wet- en regelgeving

– Cliëntclassificatie en Vermogensbeheer, Privacy policy, Total Cost of Ownership, SRI, corporate Governance en Ethiek,

De Technische Belegger Jaargang 29 • Nr 7 • 3 juli 2023

/in , , /door

Het grote nieuws afgelopen vrijdag was natuurlijk het feit dat overal beurskoersen nieuwe toppen bereikten (althans voor dit jaar). Veel minder aandacht kregen enkele grote chemiebedrijven (zoals DSM Firmenich), die achter elkaar met stevige winstwaarschuwingen kwamen. Deze waarschuwingen zijn nog niet in de staalindustrie te zien geweest, dus er is nog hoop. Maar dit zijn wel de twee sectoren waar doorgaans als eerste te zien is, dat een recessie een feit is geworden. En dat kan ook niet anders, want al maandenlang krimpt de kredietverstrekking van banken aan het bedrijfsleven en consumenten. Er wordt al langere tijd drastisch minder geleend. Dat betekent vooral, dat het bedrijfsleven haar investeringen flink aan het terugbrengen is en dat de consument in grote delen van de wereld geen nieuwe hypotheken opneemt. Dit laatste is goed te zien in de onroerend goed markten wereldwijd. Prijzen voor commercieel onroerend goed en voor woningen zakken inmiddels flink. Logisch natuurlijk, want de kostprijs van het kopen van onroerend goed (en het maakt hier niet uit of het om woningen gaat of om commercieel onroerend goed) is flink toegenomen in het voorbije jaar. De rente is immers flink gestegen. En die rentestijging is nog niet voorbij. Telkens weer blijkt dat markten nog te optimistisch zijn geweest over de vraag wanneer de Centrale Banken in Europa en de VS zullen stoppen met het verhogen van de korte rentetarieven.

De spelbreker hierin is de arbeidsmarkt in het Westen. Grote bedrijfsinvesteringen nemen weliswaar af en ook in de bouw is een duidelijke krimp te zien, maar in veel dienstensectoren is de vraag naar personeel nog altijd hoog. En zolang mensen nog gemakkelijk een baan blijven vinden, kunnen consumentenbestedingen de economische groei blijven schragen. Het probleem hierin is dat deze sterke arbeidsmarkt de inflatie hoog houdt en dus centrale bankiers ertoe brengt om de rente langer hoog te houden of zelfs nog verder te verhogen dan men al eerder had aangekondigd.

Iets zal hier op enig moment gaan schuiven. Nu al is te zien dat ook de consument voorzichtiger wordt. Hij reist nog wel, gaat ook nog redelijk massaal op vakantie, maar geld uitgeven aan apparatuur en verbouwingen is er momenteel niet bij en ook de vraag naar nieuwe auto’s is in het Westen niet om over naar huis te schrijven. En het aantal openstaande vacatures daalt inmiddels. Er worden nog steeds mensen aangenomen, maar de creatie van nieuwe banen begint te haperen.

Een maand geleden schreven wij al dat de breedte van de markt zoek is. De Amsterdams MidKap Index is dit jaar met 3,6% gedaald (!), terwijl de AEX Index juist 12% is gestegen. Overal is te zien dat koersen van indices stijgen, maar vooral omdat de koersen van slechts een beperkt aantal grotere ondernemingen almaar stijgen terwijl het merendeel van de aandelen wereldwijd helemaal niet stijgt of zelfs al maanden lang daalt.

De boodschap van deze editie van de Technische Belegger is dan ook: verkoop aandelen, ga op vakantie en geniet daarvan. De aandelenmarkten staan aan de vooravond van een roerige periode, waarbij de kans dat zich scherpe negatieve reacties gaan voordoen afgelopen maand verder is toegenomen.

De S&P 500 Index op weekbasis (fig. 1)


Figuur 1 S&P 500 Index, weekgrafiek

Opnieuw een mooie maand voor de S&P 500 Index, dat kan zeker gezegd worden als men naar figuur 1 kijkt. Maar de maand verliep minder rustig dan een maand geleden. Halverwege nam de volatiliteit op de beurzen wereldwijd flink toe. Uiteindelijk werd de daling in de VS afgelopen vrijdag zelfs weer ongedaan gemaakt met een toch weer hogere slotkoers. Maar figuur 1 vertelt ook iets anders. De trend begint uitgeput te raken. Indicatoren zijn overbought en er is sprake van negatieve divergentie. Die kan ongedaan gemaakt worden, maar dan is een verdere versnelling van de opwaartse trend nodig en de kans daarop achten wij buitengewoon klein. Nog sterker, het beeld sinds de piek van december 2021 bevestigt slechts, dat de huidige rally niets anders is, dan een bear markt rally. Wij hebben rechts in het beeld een rode oplopende trendlijn getekend. Die is dit voorjaar in neerwaartse richting gebroken. Sindsdien beweegt de koers onder die lijn omhoog, maar dat is dan dus niet anders dan een terugkeer naar die trendlijn. De klassieke verwachting is dat zich hier een normale pullback aftekent, die uiteindelijk zal leiden tot een versnelde daling, waarbij de bodem van 3.510 punten getest gaat worden en naar alle waarschijnlijkheid zelfs al was het maar kortstondig gebroken zal worden. Toegegeven, de weerstandszone, die tussen 4.300 en 4.325 ligt, is in de voorbije maand gebroken. Deze zone is daarmee nu een steunzone geworden. Beleggers kunnen die grens als stoploss aanhouden. Maar wees op uw hoede. Als die grens het niet houdt, dan kan het daarna erg snel gaan. Hoe het ook zij, dit is niet het moment om uw aandelenbelangen uit te breiden, in tegendeel.

Nasdaq 100 index op weekbasis (figuur 2)


Figuur 2 Nasdaq 100 index, weekgrafiek

In figuur 2 ziet u de sterkste index van dit moment (van de indices die wij u tonen), de Nasdaq 100 Index. Het lijkt nog slechts een kwestie van dagen voordat de weerstand op 15.200 punten doorbroken gaat worden. Maar veel ruimte is er niet daarboven, de volgende weerstand ligt al op 15.750. deze valt samen met de top uit 2021, die gezet werd vlak voordat de index uiteindelijk een belangrijke definitieve top neerzette waarna een daling volgde van meer dan 35%. Onderin de figuur is te zien dat de indicatoren al enige tijd in “overbought”-territorium verkeren. De rally mist kracht om in een keer door deze weerstand heen te breken. Wat figuur 2 vooral aangeeft is het feit dat het hoog tijd wordt voor een correctie van de oplopende trend die eind 2022 is ingezet. Zo’n correctie hoeft niet voor grote problemen te zorgen, maar als ons vermoeden bewaarheid wordt, dat wij hier nog altijd te maken hebben met een bear market rally, dan zal het niet bij een eenvoudige correctie blijven!

Best presterende Vladeracken-model van Today’s in 2023:
Vladeracken Fund Selector 6,5 %

De DAX Index op weekbasis (figuur 3)


Figuur 3 DAX Index, weekgrafiek

Veel minder positief is het beeld in figuur 3. Hier ziet u de weekgrafiek van de Duitse DAX Index. Afgelopen week steeg ook deze index, maar niet tot nieuwe hoogten. Het lijkt er zelfs op, dat hier al een correctie van een grotere orde is begonnen, precies onder de “all-time-high” van eind 2021. Een week geleden ontstond de eerste haarscheur, waarbij en passant ook nog de oplopende trend gebroken werd. Het cijferseizoen begint in de komende twee weken en met name een index als de DAX, waarin veel grote industriële ondernemingen zijn opgenomen, kan hier last van hebben als andere ondernemingen uit de basisindustrie met winstwaarschuwingen gaan komen in navolging van de hierboven al genoemde chemiebedrijven. Hoe het ook zij, ook de DAX Index is toe aan een correctie van een grotere omvang. Een terugkeer naar de steun op 14.710 is waarschijnlijk het minste dat beleggers mogen verwachten, maar ook hier schuilt het gevaar van een tweede poot omlaag in de bearmarkt die in 2021 is begonnen. En dan is het doel de bodem op 11.985!

De AEX Index op dagbasis (figuur 4)


Figuur 4 AEX Index, daggrafiek

Dat brengt ons bij de korte termijn in Nederland. De daggrafiek van de AEX Index (figuur 4) toont een index die worstelt met de lange termijn dalende trendlijn, die bovenin de figuur in zwart is te zien. In de maand mei was deze lijn tot driemaal toe een te zware horde. Vervolgens werd de grens toch doorbroken om binnen een paar dagen alweer terug onder diezelfde grens te zakken. Maar eind juni kon de AEX Index toch weer omhoog door diezelfde lijn breken met een nieuwe korte termijn top op 773,94 als eindresultaat. Goed is deze worsteling niet. Het toont vooral aan dat de markt het in feite niet goed weet. Ondertussen tekent zich in de figuur een nieuwe trendlijn af, die iets oploopt en nu als de volgende weerstandslijn geldt. Op 16 februari 2023 tikte de AEX Index een voorlopig hoogtepunt aan van 777,58. Dat punt zijn wij nog niet voorbij. De top van vrijdag is dus nog altijd geen reden tot optimisme!

De 10-jaars rente in € en $ (figuur 5)


Figuur 5 Bund Index en 10 Year Treasury Index, weekgrafiek

In een normale markt, bewegen obligaties en aandelen tegengesteld aan elkaar. Als de rente daalt, dan stijgen aandelenkoersen en als de rente stijgt, dan dalen aandelenkoersen. Uiteraard staat dat los van de winstontwikkeling van bedrijven. Die kan voor hogere aandelenkoersen zorgen ondanks een stijgende rente. Maar bedrijfswinsten nemen helemaal niet toe, dat geldt slechts voor een klein aantal relatief grote tech-ondernemingen. En dus zou een stijgende rente moeten zorgen voor dalende aandelenkoersen. Dit soort relaties hoeft niet een op een te gelden in de tijd gemeten. Er kunnen vertragingen zijn waarbij de obligatiemarkt eerst beweegt en de aandelenmarkt pas later volgt en vice versa.

In figuur vijf hebben wij wederom de u bekende twee koersgrafieken getekend van de Bund future (10-jaars Duitse staatsobligatie index) en de Amerikaanse tegenhanger van de Bund, de CBOT 10 Year Treasury index. Beide indices zijn afgelopen maand gedaald. Gelukkig is in beide gevallen de daling beperkt gebleven tot een bandbreedte waarin zij allebei al maanden lang heen en weer bewegen. Het probleem is echter dat het kanaal, dat zich langzaam maar zeker gevormd heeft, eigenlijk negatieve implicaties heeft. Beide zijn in feite continuatiepatronen. Dat betekent, dat uiteindelijk de voorliggende trend hervat zal worden. En die is omlaag gericht. Op grond van dit beeld zou een analist kunnen stellen, dat de recessie per saldo mild zal uitpakken, dat vervolgens de economische groei weer zal aantrekken en dat daarmee Centrale Banken de renteverhogingen nog veel verder zullen moeten gaan doorvoeren. En dat leidt dan uiteindelijk tot nog weer grotere problemen op financiële markten. Grafiek 5 zegt vooral, dat het tijd wordt om heel erg voorzichtig te worden. Want beide scenario’s zijn voor de korte termijn niet goed!

De US$ en de € (figuur 6)


Figuur 6 US$ versus €, weekgrafiek

De rentestijging in de VS was groter dan in Europa en de FED heeft zich bij de laatste rentebeslissing opnieuw van de agressieve kant laten zien. De markt reageerde met het naar boven toe bijstellen van haar renteverwachtingen. En dat is gunstig voor de $ zou men moeten stellen. Immers, hoe hoger de rente in de VS, des te aantrekkelijker wordt de $. Maar niets is minder waar, de $ is juist per saldo gedaald in de maand juni. Zozeer zelfs, dat voor de derde keer op rij de steunzonde van 0,98 – 0,91 werd geraakt. De kans dat de $ uiteindelijk door deze steun heen zal zakken neemt hierdoor weer toe. Nog is het te vroeg voor een verkoopsignaal, maar figuur 6 toont voor $-beleggers geen goed beeld. Het enige positieve uit deze figuur, is het feit dat de indicatoren onder in de figuur erg “oversold” ogen en dat men zelfs van enige positieve divergentie zou kunnen spreken. Een hernieuwde rally is dus goed denkbaar. Een maand geleden schreven wij: “Tussen 0,90 en 0,967 is sprake van een soort niemandsland. De $ kan uiteindelijk naar twee kanten uitbreken, maar de kans is groot, dat dit pas over enkele maanden het geval zal zijn. En tot die tijd is het beste dat van de technische positie van de $ gezegd kan worden, dat die zich in een fase van consolidatie bevindt ten opzichte van de €.” Die periode is nog niet voorbij!

Brentolie in US$ per vat (figuur 7)


Figuur 7 Brentolie in US$ per vat, weekgrafiek

In figuur 7 ziet u bovenin de figuur de koersontwikkeling van een vat Brentolie in $’s. Ook in de voorbije maand is dit beeld niet veranderd. De koers van een vat Brentolie is zelfs in juni nauwelijks van zijn plaats geweest. De kans dat de koers komende maand nog een stapje omlaag zal zetten is daardoor flink toegenomen. Maar dat zal dan nog steeds een beweging zijn, binnen het al langer bestaande wedge-patroon. Het kenmerk van een wedge-patroon is dat de beide zijden van het patroon elkaar op enig moment en per definitie zullen kruisen. Een uitbraak uit het patroon is dus een kwestie van tijd. Vorige maand schreven wij al, dat als de uitbraak voorbij circa 60% van de lengte van de figuur (in tijd gemeten) plaatsvindt, de kans dan groot is, dat het patroon onderdeel is van een veel grotere andere fase. In dit geval zou dat betekenen, dat de fase van consolidatie, die al sinds begin 2022 aan de gang is, nog veel langer gaat duren. Overigens kan de prijs van een vat olie dan wel weer behoorlijk oplopen, want de “trading range” verwijdt zich dan naar US$ 62 aan de onderzijde en US$ 100 à US$115 aan de bovenzijde. Maar de korte termijn belooft eerst nog een verdere daling richting genoemde steun op US$62 voor een vat Brentolie. De grafiek onder in de figuur, waar u de OPEC-olie Index ziet, bevestigt deze verwachting.

Ook hier is een daling richting US$65 goed denkbaar en ook hier kan daarna een nieuwe rally ontstaan die dan niets meer is dan een herstel in een langer termijn zijwaartse correctie met alleen maar een bredere marge dan die wij in de voorbije maanden gezien hebben.

Wij blijven daarom vasthouden aan onze verwachting, dat Brentolie eerst nog US$62 per vat zal aantikken, voordat zich weer een nieuwe opgaande beweging kan aandienen.

Het Goud (figuur 8)


Figuur 8 Goud in US$ per troy ounce, weekgrafiek

Dat er een correctie aan de gang is op de goudmarkt behoeft weinig toelichting als men naar figuur 8 kijkt. Maar wel van belang is het feit dat in €-gemeten, de oplopende trend nu is bereikt maar niet is doorbroken en dat afgelopen week zowel in € als in $ een candle is ontstaan, die, bij een hogere opening aanstaande maandag, het einde van deze correctie aankondigt. Tot nog toe verloopt de correctie volgens het klassieke patroon van correcties, rustig, zonder paniek, maar wel in de staart iets versnellend. Het tempo van de daling is lager dan het tempo van de ervoor liggende stijging en cruciale steunniveau’s zijn tot op heden keurig overeind gebleven. Daarmee is er weinig anders aan de hand dan een normale adempauze onder een belangrijke top, een die in $’s gemeten nu al voor de derde keer is bereikt.

Het fundamentele verhaal moge inmiddels genoegzaam bekend zijn. Centrale banken wereldwijd zijn weer netto kopers en met name in het Verre Oosten, Rusland en in het Midden Oosten worden voorraden duidelijk uitgebreid met het oog op een gewenste vermindering van de afhankelijkheid van de $ bij het aanhouden van deviezenreserves. Er is structureel meer vraag dan aanbod en dus is het niet meer dan logisch dat de koers van een troy ounce goud in een opgaande trend verkeert die slechts zo nu en dan door correcties wordt onderbroken.

Beleggen en de Vladeracken Methodiek

De belangrijkste aanpassing in de afgelopen maand in de portefeuilles, die wij volgens de Vladeracken-methodiek beheren, is de verkoop van alle posities in het iBoxx Corporate High Yield Fund (etf) en de aankoop van het Pimco Global Bond Fund. Wat wij hiermee beogen is een vermindering van het obligatierisico waar het de kredietrisico’s van de onderliggende schuldenaars aangaat en een verlenging van de gemiddelde looptijd van de obligaties in
obligatieportefeuilles. De aanpassing heeft tot een flinke verbetering van de kredietkwaliteit van de debiteuren geleid omdat het verkochte fonds zich richt op zogenoemde non-investment grade bedrijfsobligaties, terwijl het aangekochte fonds zich juist richt op eerste klas overheids- en bedrijfsobligaties. Bovendien is de gemiddelde looptijd van de portefeuille van het verkochte fonds relatief kort, terwijl de gemiddelde looptijd van het aangekochte fonds juist veel langer is. Wij doen dit omdat wij uitgaan van een recessie, die zal leiden tot een groter aantal faillissementen enerzijds en een daling van de lange rente op de kapitaalmarkten anderzijds. Daarnaast is de rente op eerste klas obligaties met looptijden van 8 tot 10 jaar inmiddels opgelopen naar 3% à 4% waar dat nog geen jaar geleden min 0,5% was. Dat betekent, dat obligatieportefeuilles zoals die van PIMCO nu alleen al door rente-inkomsten een buffer van circa 4% op jaarbasis kennen. Zelfs als de rente nog verder stijgt zal een deel van het koersrisico worden opgevangen door deze rente-inkomsten.

In de aandelenportefeuilles hebben wij opnieuw weinig tot niets aangepast. Alleen binnen de ESG-portefeuille zijn enkele aanpassingen gedaan. In dit model is het belang in Nvidia teruggebracht en zijn de posities in Elevance Health, Inditex en in Relx in hun geheel verkocht. Aangekocht werden aandelen Ashtead (machines, Engeland), Stryker (farma, VS) en Walt Disney.

Per saldo is de kaspositie in de aandelenportefeuilles verder opgelopen omdat er ook nog eens een flinke hoeveelheid dividend is uitgekeerd (en dit geldt voor vrijwel alle portefeuilles). Maar wij blijven daarmee achter bij de meeste Westerse beursindices. Alleen de volledig belegde ESG-portefeuille, die bovendien nadrukkelijk sterk in de IT-sector vertegenwoordigd is, doet prima mee in het beursgeweld van dit moment.

Today’s ESG Global Sustainable Equity-methodiek

Al enige tijd wordt voor een aantal cliënten uit de stal van Today’s een portefeuille belegd in aandelen, die worden gekozen volgens een fundamenteel model, waarbij ook nog een scherpe ESG-filtering plaatsvindt (ESG staat voor Environment Social Governance). Het model verschilt daarmee op drie fronten met het Prijs<Waarde model, omdat het in beginsel altijd volledig in aandelen belegd zal zijn, omdat het zich doorgaans richt op duurdere ondernemingen en omdat het model door de focus op groeiaandelen aanzienlijk gevoeliger is voor rentestijgingen. De volatiliteit van dit model is daarmee nog groter dan dat van het Prijs<Waarde Model, iets dat heel duidelijk zichtbaar werd in 2022, toen het model flink slechter scoorde dan de overige Vladeracken-modellen, maar ook dan de meeste aandelenindices. Toch hebben wij inmiddels voldoende vertrouwen in het model om het op te nemen in de cijfermatige verslaggeving in de Technische Belegger. Wij adviseren klanten overigens niet om juist nu in dit model in te stappen. Wie zijn of haar portefeuille volgens dit model zou willen laten beheren, doet er goed aan om een flinke correctie in aandelenmarkten af te wachten.

Tabel 1 Resultaten Vladeracken-modellen *

Risico profiel Methode 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 tm 30/6 Jaar doel
Zeer defensief Pensioenportefeuilles -/-10,7% 5,7% -/-7,4% 9,7% -/-0,2% 4,5% -/-9,8% 0,4% 4 %
Matig / fondsen Fund Selector 1,1% 5,5% -/-5,4% 13,9% -/-7,2% 11,5% -/-11,0% 6,5% 5 %
Matig Mix aandelen / obl. -/-3,4 % 10,7% -/-6,7% 17,0% 0,0% 10,3% -/-13,3% 2,6% 5 %
Normaal aandelen Prijs<Waarde 0,2% 12,5% -/-23,1% 22,6% -/-3,3% 35,4% -/-13,0% 4,3% 8 %
Actief aandelen Benelux Selector 0,1% 23,7% 0,6% 22,4% 5,8% 11,2% -/-8,2% 2,9% 8 %
Europa Selector 4,2% 8,2% -/-21,0% 15,4% 15,2% 5,9% -/-1,3% -/-2,3% 8 %
Today’s ESG Sustainable Equities -/-2,9% 35,6% 10,6% 27,4% -/-19,7% 20,2% 8 %
Benchmark AEX Index 9,4% 12,7% -/-10,4% 23,9% 3,3% 27,8% -/-13,7% 12,3%
EuroStoxx 50 0,7% 6,5% -/-14,3% 24,8% -/-5,1% 21,0% -/-11,7% 16,0%

* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 31 juli 2023.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze websites, www.vladeracken.nl & www.todaysgroup.nl.

Blog, Twitter & Linked-In
Op de website www.vladeracken.nl en sinds november 2020 ook op www.todaysgroup.nl kunt u onder “Onze Research” artikelen vinden over de effecten waarin wij al dan niet beleggen evenals een wekelijkse update van onze beleggingsvisie. Wie zich aanmeldt als volger (Twitter) of wie zich in het Linked-In-netwerk opgeeft als contact van G.K. van Dommelen, wordt vervolgens doorlopend van nieuwe publicaties op de hoogte gebracht.

Reeds besproken onderwerpen:

Algemeen

– Onze ESG-politiek

– Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 en voor 2020?

– Onze macro-economische- en rentevisie

– De Japanse beurs

– De aandelenbeurzen in de BRIC-landen

Aandelen

– Vastgoed: Corio, Meerdervoort Amaliawolde, Unibail-Rodamco, Wereldhave

– Aandelen: Aalberts, AB Inbev, Alten, Andritz, Aquafil, Arcadis, Atos, Avio, Azimut, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Falck Renewables, Fugro, Hannover RE, Heineken (Holding), Hermès, ING, Koninklijke Olie, MTU Aero Engine, Nokian Renkaat, Novo Nordisk, Oeneo, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Talanx, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen

– Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom

Overige onderwerpen

– Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische Dollar, het Britse £, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement

– Volatility, handelssytemen, derivaten, ETF’s, Fund Selector, TCO

– TA Indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen

Obligaties

– Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland

– Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, First Trust Factor FX Fund, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunity, Lyxor SGI Double Short Bund, ProShares Ultra Short Treasury en het Robeco Global Dynamic Duration Fund

– Credit Linked Notes, Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde

– High yield en bedrijfsobligaties van Altice, Amaliawolde, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS, Sunrise en Volkswagen.

– Memory Coupon Notes op Aegon, Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch.

– MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding.

– Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, Friesland-Campina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev, Tennet, Tier 1, 2 of 3? en Coco’s

– Range Accrual Notes van de EIB en RBS

– Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Wet- en regelgeving

– Cliëntclassificatie en Vermogensbeheer, Privacy policy, Total Cost of Ownership, SRI, corporate Governance en Ethiek,

De Technische Belegger Jaargang 29 • Nr 5 • 1 mei 2023

/in , , /door

Het grote dilemma van dit moment is het schisma waarmee Centrale Banken in het Westen consumenten, ondernemers en beleggers hebben geconfronteerd. Centrale Banken wensten een einde aan de cyclus van goedkoop geld te maken met als argument, dat ten koste van alles inflatie moest en moet worden bestreden. Het gevolg is het flink duurder worden van geld (doordat de rente op de kapitaalmarkten flink is gestegen). De logica dicteert dat de toekomstige waarde van goederen daalt als je geld duurder maakt. Als de rente stijgt, dan zullen investeerders een hogere opbrengst eisen alvorens hun geld te investeren. Degene die het geld nodig heeft zal dus zijn prijs moeten laten zakken. Ergo, door de rente te verhogen wordt de economische activiteit afgezwakt en zullen prijzen weer zakken.

Het dilemma dat hierin is opgesloten, is dat daarmee dus een recessie wordt afgedwongen. Politiek gezien, is het wenselijk, dat inflatie daalt en moet een economie daarom worden afgezwakt. Maar een recessie is voor de politiek juist heel onwenselijk. Dat kost stemmen. En dus vragen bestuurders om een “zachte landing”. Een economische vertraging zonder serieuze problemen.

De praktijk leert echter, dat dit soort ontwikkelingen veel minder stuurbaar zijn dan Centrale Bankiers en politici denken en willen. Zo is zowel in Europa als in de VS de groei van de kredietverlening door banken aan consumenten en ondernemingen dit jaar vrijwel volledig stilgevallen. En krediet is de smeerolie van economische groei. Daarnaast wijzen economische cijfers er meer en meer op, dat de consument in Europa en in de VS de hand op de knip aan het zetten is. Zo is de verkoop van nieuwe mobiele telefoons flink teruggevallen hetgeen zich weer vertaalt in een afnemende vraag naar chips. Natuurlijk kan de herbewapening van het Westen als gevolg van de fors toegenomen agressie vanuit Rusland dit soort problemen opvangen. Maar het op gang brengen van productieverhogingen aan de wapen- munitiekant vergt tijd, terwijl de terugval in andere sectoren al een feit is.

Meer en meer signalen wijzen erop, dat met name de economie in de VS afstevent op een recessie waarbij de kans dat deze recessie mild zal blijven ook steeds kleiner wordt. En als de VS ziek wordt, dan zullen Europa en Azië minstens een verkoudheid oplopen.

Voor beleggers komt hier nog een ander probleem bij. Bedrijfscijfers over het eerste kwartaal van 2023 zijn tot nog toe over een breed front meegevallen. Veel gepubliceerde cijfers zijn (veel) beter dan analisten in consensus hadden verwacht. Maar overal valt ook te beluisteren, dat de instroom van nieuwe orders duidelijk afneemt. Bedrijven zijn zelf ook voorzichtig. En dat is logisch, als zich inderdaad een recessie ontwikkelt in de tweede helft van dit jaar, dan zullen bedrijfscijfers over het 3de en 4de kwartaal van 2023 over een breed front terugvallen. Nu al is te zien, dat grote ondernemingen hun investeringsplannen terugbrengen in afwachting van wat mogelijk komen gaat (hetgeen de terugvallende kredietvraag bevestigt). Dat alleen al is een “self-fulfilling profecy”.

Als dan die recessie zich inderdaad voor gaat doen, dan, zo redeneren beleggers, zullen Centrale Banken niet anders kunnen dan de rente weer gaan verlagen. Zie daar het schisma. Als de economie niet in een recessie raakt zal de rente verder oplopen en dat is slecht voor aandelen, als de economie wel een recessie ingaat kan de rente weliswaar weer gaan dalen maar komen winsten ook onder druk en zullen aandelenkoersen per saldo dus gaan dalen. En daarom stijgen koersen op het ogenblik…….?!

De Nasdaq Index op dagbasis (fig. 1)


Figuur 1 Nasdaq 100 Index, daggrafiek

In figuur 1 hebben wij een daggrafiek geplaatst van de Nasdaq 100 Index. Die liet in de voorbije week een uitbraak omhoog zien, uit een correctiepatroon dat het grootste deel van de maand april in beslag genomen heeft. Deze index is gebaat bij een dalende rente. Hoe lager de rente, des te meer groei- en technologieaandelen waard zijn, want deze aandelen worden gewaardeerd op basis van de toekomstige verwachte kasstroom. Die is vandaag meer waard naar mate de rente waarmee die kasstroom naar vandaag verdisconteerd wordt lager is. Maar deze index is voorlopig slechts bezig met een herstel in een per saldo dalende lange termijn trend. Het herstel is nog niet eens bij de 50%-Fibonacci retracementlijn aangekomen, die op 13.650 ligt. Zelfs een herstel richting 14.400 verandert niets aan het beeld dat de rally van dit voorjaar niets anders is dan een “bear market rally”. Op korte termijn verwachten wij op grond van deze grafiek nog een verder herstel. Een stijging van ca 3% is heel goed mogelijk. Maar op iets langere termijn is het beeld één grote waarschuwing.

De Dow Jones Industrials Index op dagbasis (figuur 2)


Figuur 2 Dow Jones Industrials Index, daggrafiek

Ook de grootste Amerikaanse index, de Dow Jones Industrials, heeft een goede week achter de rug. Hier werd zelfs de lange termijn dalende trendlijn gebroken. Dat betekent een koopsignaal. De goede cijfers van Microsoft waren hier ongetwijfeld debet aan. En ook in dit geval is een verder herstel op de korte termijn het meest waarschijnlijke scenario. Deze index kan zonder veel problemen richting 36.000 oplopen komende weken. Het langere termijn beeld is minder helder, omdat de doorbraak plaatsvond na een slechts kortstondige adempauze onder de dalende trendlijn. Het afwachten is hier wat er gebeurt nadat die weerstand van 36.000 is bereikt en de markt een volgende reactie in gaat. Bovendien is het goede seizoen voor aandelen bijna voorbij. Het aloude adagio luidt immers: “Sell in May and go away, but don’t forget to come back after September”!

Best presterende Vladeracken-model van Today’s in 2023:
Vladeracken Prijs<Waarde Methode 3,5 %

De DAX Index op weekbasis (figuur 3)


Figuur 3 DAX Index, weekgrafiek

Dat men voorzichtig moet blijven is goed te zien in Europa. In figuur 3 ziet u een weekgrafiek van de DAX Index, de index van de grootste beursgenoteerde bedrijven in Duitsland. Ook daar was april een mooi maand, maar van een uitbraak is hier geen sprake. De trend is zelfs flink verzwakt in de afgelopen weken. Indicatoren divergeren negatief (een fenomeen dat ook in de VS veel te zien is) en zijn ook nog eens overbought. De DAX Index schreeuwt eigenlijk om een reactie, die de oplopende trendlijn (de blauwe stijgende lijn rechts in de grafiek) zal breken. Een daling tot in de buurt van de onderste groene trendlijn, die nu rond 14.700 ligt, is wel het minste dat verwacht mag worden en dat is toch snel een daling van ca 5%. Maar als de VS werkelijk in een recessie terechtkomen, dan kan de schade veel groter worden.

De AEX Index op dagbasis (figuur 4)


Figuur 4 AEX Index, daggrafiek

Terug naar een daggrafiek, nu die van de AEX Index. Ook hier is sprake van een kortstondig herstel, dat nog aan de gang is, maar ook hier is van een doorbraak geen sprake. Tussen de twee rode lijnen rechtsboven in de grafiek is de richting volstrekt onduidelijk. Voor een echte verbetering van het beeld moet de AEX Index tot boven 770 uitstijgen. En de kans dat dit gebeurt, in het dividendseizoen (de AEX Index wordt niet gecorrigeerd voor dividenden en komende maand gaat er zo’n slordige 2% à 3% aan dividend van de index af) en de indicatoren onderin de grafiek bieden ook weinig hoop op een spoedige doorbraak omhoog. 742 aan de onderkant en 770 aan de bovenkant zijn de grenzen om in de gaten te houden.

Conclusie en waarschuwing

Het algeheel beeld is voor de diverse aandelenmarkten op zijn best diffuus te noemen. Er zijn uitbraken te zien, vooral in de VS en in Japan, maar daar is de ruimte niet erg groot, terwijl in andere markten uitbraken nog op zich laten wachten. Dat past in het beeld, dat markten nog worstelen met het uiteindelijke scenario, een recessie of juist geen recessie in de tweede helft van dit jaar. Macro-economisch gezien is een recessie waarschijnlijk niet meer te voorkomen, juist omdat de kredietvraag in het westen te sterk is teruggevallen en nog altijd niet tekenen van herstel vertoont. Dat pleit er voor, dat de rente in de komende maanden weer ten goede zal keren en dat is weer goed voor de groei-aandelen op de beurs. Als die het pleit winnen, dan is een uitbraak omhoog bij die indices, die sterk gedomineerd worden door groei-aandelen (zoals de AEX Index) goed denkbaar. Maar wanneer het meer cyclische deel van de beurs met een stevige recessie te maken krijgt, dan zullen bedrijfswinsten sterk terugvallen en kunnen beurzen te maken krijgen met een flinke terugval. Wij verwachten dat het recessie-scenario de overhand gaat krijgen. Voeg dat bij het feit, dat er al een aardige rally achter de rug is en dat het seizoen voor aandelen in de maand mei vaak zwak wordt en onze conclusie moge helder zijn, “Sell in May and go away”, de aandelenmarkten zijn niet de plek waar de belegger momenteel zijn of haar heil moet zoeken.

De 10-jaars rente in € en $ (figuren 5a en 5b)


Figuur 5a Bund Index en 10 Year Treasury Index, weekgrafiek, lange termijn

De ontwikkeling op de obligatiemarkten wordt dus cruciaal in de komende weken. En daarom hebben wij dit keer twee rentegrafieken opgenomen, een lange termijn weekgrafiek (figuur 5a) en een wat kortere termijn weekgrafiek (figuur 5b). Het gaat hier in beide gevallen om een koersgrafiek van 10-jarige obligaties in Europa (de Bund Future index) en in de VS (10-jaars Treasury Index). Als de koersen in beide grafieken dalen stijgt de rente, als de koersen stijgen, dan daalt de rente. Op de lange termijn grafiek is te zien dat de rente al behoorlijk is gestegen. Beide indices zijn terug op niveau’s, die wij 10 jaar of langer geleden voor het laatst gezien hebben. Maar dat is oud nieuws. De vraag is nu of er al sprake is van een proces van bodemvorming. Of moeten we verwachten dat de correctie, die nu aan de gang is, uiteindelijk gevolgd zal worden door een verdere koersdaling?

Figuur 5b Bund Index en 10 Year Treasury Index, weekgrafiek, korte termijn

In figuur 5b is die fase van correctie uitvergroot en hier is te zien, dat er sprake lijkt van een proces van bodemvorming. Wij gaan er dan ook vanuit, dat de rente op het punt staat om te gaan dalen en wel zodanig, dat zich een correctie gaat voordoen op de gehele dalende trend die begin 2022 is begonnen. En dat pleit voor het recessiescenario dit najaar, maar wel daarna gevolgd door een economische groeifase waarin het algehele rentepeil per saldo nog lange tijd op een hoger niveau zal komen te liggen dan wij in de voorbije decennia gezien hebben. Het kopen van kortlopende obligaties, of heel langlopende obligaties met een goede kwaliteit, lijkt daarom wel opportuun, mits (en dat geldt met name voor de laatste categorie) u later dit jaar ook bereid bent om uw winst op die obligaties te pakken.

De US$ en de € (figuur 6)


Figuur 6 US$ versus €, weekgrafiek

Het beeld van de $ voedt deze gedachte. De $-koers bevindt zich al een paar weken vlak boven een belangrijke steun (0,91) en wil maar niet opveren, al was het maar voor een zijwaartse correctie. Een dalende rente in de VS als gevolg van een recessie, verzwakt de $. Maar als de problemen in de VS ook nog eens groter worden dan in Europa, dan kan de rente in Europa stabiliseren, waar die in de VS verder gaat dalen en dat werkt een verzwakking de $ verder in de hand. Het technische beeld in figuur 6 is echter niet duidelijk. Beide scenario’s worden op dit moment door de grafieken ondersteund. Want een herstel van de $ vanaf het huidige niveau is heel goed denkbaar in dit plaatje, net zo goed als een voortzetting van de dalende trend. Het enige dat momenteel met zekerheid gezegd kan worden is, dat een doorbraak omlaag tot onder de steunzone van 0,89 – 0,91 betekent, dat de markt kiest voor het recessiescenario. En dus moeten beleggers ook hier opnieuw geduld betrachten en wachten tot de markt haar voorkeursscenario gekozen heeft. Waarom zou u de eerste willen zijn, met het risico, dat u verkeerd gokt?

Brentolie in US$ per vat (figuur 7)


Figuur 7 Brentolie in US$ per vat, weekgrafiek

Het weer opkomende recessiescenario deed de olieprijzen geen goed afgelopen week. Aan het kortstondige herstel werd wederom een einde gemaakt en wel nog voordat er sprake was van een uitbraak omhoog. Zowel voor Brentolie als voor de OPEC Olie Index tekent zich een beeld af, waaruit later dit jaar nog best een uitbraak omhoog kan gaan plaatsvinden, maar niet op korte termijn. In tegendeel, onze aloude verwachting, als zou Brentolie eerst nog US$61 per vat aantikken, voordat zich weer een nieuwe opgaande trend kan aandienen, is nog springlevend, zij het dat de grens die wij voor ogen hebben als koersdoel heel langzaam oploopt en nu dus op US$ 62 per vat ligt.

Het Goud (figuur 8)


Figuur 8 Goud in US$ per troy ounce, weekgrafiek

En dat brengt ons bij de laatste grafiek van deze editie van de Technische Belegger, de grafiek van het goud. Hier is een correctie aan de gang, die nu elk moment kan worden beëindigd. Maar net als in alle voorgaande analyses van deze editie is het ook hier nog onduidelijk, welk scenario de voorkeur geniet. Immers, deze correctie vindt plaats vlak onder de all-time high in goud, zowel in € als in $. Zoals de correcties zich nu ontwikkelen in de twee weergegeven grafieken, moet een verder vervolg omhoog verwacht worden. Na een sprong, geldt een langer durende maar mildere teruggang als een continuatiepatroon. Het is een correctiepatroon dat slechts een adempauze is om krachten op te bouwen voor de volgende sprong. De nabijheid van de oude toppen maakt echter dat men geduld moet hebben. Want een milde correctie kan altijd nog omslaan in een topformatie. Dus opnieuw, ondanks onze verwachting dat de goudprijzen dit jaar nog verder zullen oplopen, heb geduld!

Beleggen en de Vladeracken Methodiek

De grote hoeveelheid onbenutte ruimte in veel portefeuilles (relatief hoog saldo liquiditeiten) zorgt voor een merkbare achterstand ten opzichte van de AEX Index. Maar in de rest van de wereld zijn aandelenkoersen veel minder hard gestegen dit jaar. De meeste indices komen niet verder dan circa 6% koersstijging en vertonen momenteel ook behoorlijke schommelingen. Al enige tijd kiezen wij ervoor om voorzichtig te blijven en ons kruit niet te snel te verschieten. Getuige ons verslag hierboven zijn wij eigenlijk alleen actief bij het weer voorzichtig in de obligatiemarkt stappen.

Als ons meest waarschijnlijke scenario bewaarheid wordt, dan gaan wij in de tweede helft van dit jaar flinke koerscorrecties zien op de aandelenmarkten terwijl de rente op de kapitaalmarkten dan daalt. En dat betekent dat wij nu obligaties kopen, zowel kortlopend staatspapier als langer lopende eerste klas obligaties. Zo kochten wij in de voorbije weken obligaties van de Nederlandse en de Duitse staat met looptijden tot begin 2024 en een bedrijfsobligatie van het Belgische Bekaert (een middelgrote kabelproducent) met een looptijd tot in 2027 en een coupon van 2,75%, tegen een koers van 97%, waarmee een effectief rendement wordt behaald van 3,5% per jaar. Op deze manier begint het rendement van onze obligatieportefeuilles voorzichtig op te lopen.

Tabel 1 Resultaten Vladeracken-modellen *

Risico profiel Methode 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 tm 30/4
 Jaar doel
Zeer defensief Pensioenportefeuilles -/-10,7% 5,7% -/-7,4% 9,7% -/-0,2% 4,5% -/-9,8% 1,3% 4 %
Matig / fondsen Fund Selector 1,1% 5,5% -/-5,4% 13,9% -/-7,2% 11,5% -/-11,0% 3,4% 5 %
Matig Mix aandelen / obl. -/-3,4 % 10,7% -/-6,7% 17,0% 0,0% 10,3% -/-13,3% 3,2% 5 %
Normaal aandelen PRIJS<Waarde 0,2% 12,5% -/-23,1% 22,6% -/-3,3% 35,4% -/-13,0% 3,5% 8 %
Actief aandelen Benelux Selector 0,1% 23,7% 0,6% 22,4% 5,8% 11,2% -/-8,2% -/-0,1% 8 %
Europa Selector 4,2% 8,2% -/-21,0% 15,4% 15,2% 5,9% -/-1,3% -/-1,3% 8 %
Benchmark AEX Index 9,4% 12,7% -/-10,4% 23,9% 3,3% 27,8% -/-13,7% 10,1%
EuroStoxx 50 0,7% 6,5% -/-14,3% 24,8% -/-5,1% 21,0% -/-11,7% 6,7%

* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 5 juni 2023.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze websites, www.vladeracken.nl & www.todaysgroup.nl.

Blog, Twitter & Linked-In
Op de website www.vladeracken.nl en sinds november 2020 ook op www.todaysgroup.nl kunt u onder “Onze Research” artikelen vinden over de effecten waarin wij al dan niet beleggen evenals een wekelijkse update van onze beleggingsvisie. Wie zich aanmeldt als volger (Twitter) of wie zich in het Linked-In-netwerk opgeeft als contact van G.K. van Dommelen, wordt vervolgens doorlopend van nieuwe publicaties op de hoogte gebracht.

Reeds besproken onderwerpen:

Algemeen

– Onze ESG-politiek

– Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 en voor 2020?

– Onze macro-economische- en rentevisie

– De Japanse beurs

– De aandelenbeurzen in de BRIC-landen

Aandelen

– Vastgoed: Corio, Meerdervoort Amaliawolde, Unibail-Rodamco, Wereldhave

– Aandelen: Aalberts, AB Inbev, Alten, Andritz, Aquafil, Arcadis, Atos, Avio, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Falck Renewables, Fugro, Hannover RE, Heineken (Holding), Hermès, ING, Koninklijke Olie, MTU Aero Engine, Nokian Renkaat, Novo Nordisk, Oeneo, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Talanx, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen

– Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom

Overige onderwerpen

– Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische Dollar, het Britse £, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement

– Volatility, handelssytemen, derivaten, ETF’s, Fund Selector, TCO

– TA Indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen

Obligaties

– Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland

– Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, First Trust Factor FX Fund, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunity, Lyxor SGI Double Short Bund, ProShares Ultra Short Treasury en het Robeco Global Dynamic Duration Fund

– Credit Linked Notes, Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde

– High yield en bedrijfsobligaties van Altice, Amaliawolde, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS, Sunrise en Volkswagen.

– Memory Coupon Notes op Aegon, Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch.

– MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding.

– Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, Friesland-Campina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev, Tennet, Tier 1, 2 of 3? en Coco’s

– Range Accrual Notes van de EIB en RBS

– Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Wet- en regelgeving

– Cliëntclassificatie en Vermogensbeheer, Privacy policy, Total Cost of Ownership, SRI, corporate Governance en Ethiek, ESG en SFDR

De Technische Belegger Jaargang 29 • Nr 4 • 3 april 2023

/in , , /door

In memoriam – B.H.M. van Dommelen (1932 – 2023)

Figuur 1 Het eerste exemplaar van De Technische Belegger

Afgelopen dinsdagochtend vroeg is mijn vader, Ben van Dommelen, oorspronkelijk hoofdredacteur en jarenlang mederedacteur van de Technische Belegger op 90-jarige leeftijd overleden. Zoals u uit de kop van deze editie kunt concluderen, hebben wij 29 jaar lang vrijwel elke maand een nieuwe editie geschreven, waarin onze conclusies over de voorbije beleggingsperiode en onze visie voor de nieuwe maand werden besproken. In figuur 1 is het eerste exemplaar afgedrukt, dat toen begon als een maandelijkse toelichting van onze visie op de ontwikkeling van een drietal beursindices. De tekst van het afgebeelde exemplaar spreekt voor zich. Er zijn veel periodes waarin je als belegger niets moet doen. Handelssignalen blijven dan uit. Om klanten niet de indruk te geven dat wij hen dan vergeten, besloten wij toen om klanten ook een nieuwsbrief te sturen als wij geen posities in de markt wensten aan te houden en er dus geen koop- of verkoopsignalen waren. Omdat markten niet beperkt zijn tot drie indices, maar rente en andere financiële grootheden ook op elkaar inwerken, werd de nieuwsbrief al snel uitgebreid en ontstond wat nu dus in zijn 29ste jaargang voor u ligt. De discipline en inspiratie die dit vereisen waren hem op het lijf geschreven. Tot heel lang heeft hij als tegenlezer nog elke editie gecorrigeerd en de logica van het verhaal aangescherpt. Ik dank hem enorm voor alle inspanningen die hij zich heeft getroost en hoop zijn werk nog lang op deze wijze voort te kunnen zetten.

Den Haag, Gijsbrecht K. van Dommelen

De beursorde

En dan over tot de beursorde van de dag. Turbulente periodes komen geregeld voor op beurzen, maar de afgelopen maand mag wel bijzonder genoemd worden. Opnieuw ging een grote zakenbank onderuit. Het Zwitserse Credit Suisse bestaat niet meer en haar rekeninghouders moesten op een wel heel erg onorthodoxe manier worden gered. De Zwitserse Centrale bank dwong een overname door het eveneens Zwitserse UBS af, tegen voorwaarden waar elke overnemende partij zijn vingers bij af kan likken. Maar tegelijkertijd garandeerde de Zwitserse Centrale Bank daarmee het volgende toekomstige probleem door een bank te creëren die niet alleen veruit de grootste van Zwitserland is geworden, maar die bovendien nu te groot is geworden om nog door Zwitserland zelf gered te kunnen worden, mocht ook dit bedrijf in de toekomst opnieuw (want UBS moest in 2008 ook gered worden) in de problemen raken. De zelfstandigheid van het Zwitserse financiële systeem, compleet met de functie van beschermer van veel fout geld in de wereld, is hiermee eindig geworden.

Ook in de VS raakten een drietal banken in de problemen, maar hier ging het om veel minder grote (in relatieve zin) instellingen. Toch werd ook hier met onorthodoxe middelen gereageerd door de Amerikaanse Centrale Bank (de FED). Waar in Zwitserland aandeelhouders plotsklaps voorrang kregen boven houders van achtergestelde obligaties (COCO’s, overigens in dit specifieke geval wel rechtens de voorwaarden in het prospectus) werd in de VS het depositogarantiestelsel opgerekt van US$250.000 per rekeninghouder (hier is dat € 100.000), naar onbeperkt. Voor het Westerse financiële systeem zijn dit hele foute maatregelen. Natuurlijk, op korte termijn werd daarmee rust teruggebracht in de markten. Maar de boodschap die hiermee wordt gegeven is in feite dat geld uitlenen via een bank volkomen risicoloos is. De belastingbetaler helpt u toch wel uit de brand.

Het effect hiervan zal nog wel even op zich laten wachten, maar het is een volgende stap in de volledige nationalisatie van banken in het Westen. Immers, als een bank onverantwoorde risico’s neemt, dan zal de overheid die risico’s opvangen, no matter the cost. Dat bankdirecteuren ondertussen miljoenen kunnen blijven verdienen is daarbij van de zotte, want zij lopen feitelijk geen enkel risico meer. Ondertussen schuiven Centrale Banken de uiteindelijke klap verder voor zich uit en nemen zij bovendien voor lief, dat die uiteindelijke klap zo zwaar zal zijn, dat Centrale Banken en overheden niet meer in staat zullen zijn om hem op te vangen en wij met z’n allen dan in een depressie zullen belanden, die de jaren dertig van de vorige eeuw tot een milde economische correctie zal degraderen.

Credit crunch (?)

Ander, in onze ogen veel belangrijker, macro-economisch nieuws werd ondertussen ondergesneeuwd. In het Financieel Dagblad van 27 maart 2023 verscheen een kort artikel van de hand van journalist M de Boer. In dit stuk werd melding gemaakt van cijfers, gepubliceerd door de ECB, over “de groei van de bancaire kredietverlening aan bedrijven en huishoudens, die in februari verder is afgenomen. Per saldo werd er €5 mrd uitgeleend, terwijl dat in een normale maand om tientallen miljarden gaat.” En dit cijfer was al zo zwak nog voor Credit Suisse ten onder ging. Bancair krediet wordt ook in Europa langzaam maar zeker minder belangrijk, maar is nu nog veel belangrijker als smeerolie voor de economie dan in de VS. En als die zo sterk inkrimpt als nu het geval is, dan gaat dat vroeg of laat veel bedrijven in de problemen brengen en kan dit zelfs leiden tot een “credit crunch”. Een credit crunch (een fase waarin krediet geheel opdroogt) leidt onherroepelijk tot een soms zelfs diepe recessie. Zo ver is het nog niet, de huidige afname van kredietverstrekking kan weer voorbij gaan. Maar de oorlog in Oekraïne, de retoriek tussen China en de VS, onder meer over Taiwan, de problemen in de crypto-markten, het faillissement van banken, het zijn allemaal zaken die niet bijdragen tot rust bij bedrijven en consumenten en die daarmee de vermindering van de vraag naar krediet alleen maar versterken. Op enig moment is deze ontwikkeling niet meer te stoppen, ook niet door Centrale Banken.

De AEX Index op dagbasis (figuur 2)

Figuur 2 AEX Index, daggrafiek

Ondertussen zagen wij een markt, die aanvankelijk buitengewoon volatiel was, maar vervolgens toch doodleuk weer opliep. In figuur 1 ziet u in de daar getekende daggrafiek, hoe een kopschoudertop werd gevolgd door een flinke tik omlaag, gevolgd door een zeer volatiele fase met uiteindelijk een rally die de index tot zelfs boven de neklijn bracht. Het doel van het kopschouderpatroon werd gehaald, dat wel, maar het herstel dat daarop volgde is niet gebruikelijk. Het doet vermoeden, dat de index nog een tweede keer de lange termijn dalende trendlijn, die nu op 772 ligt, gaat opzoeken. Zelfs een kortstondige breuk van die lijn, met een koers die net boven de top van februari 2023 uitkomt behoort nog tot de mogelijkheden.

De DAX Index op weekbasis (figuur 3)


Figuur 3 DAX Index, weekgrafiek

Ook in Duitsland werd vrijwel achteloos aan de problemen in Zwitserland en de VS voorbij gegaan. Geheel onlogisch is dat niet, in de DAX Index zitten relatief weinig bankaandelen. Hier lijkt zelfs een doorbraak omhoog van de weerstand op 15.800 nog maar een kwestie van tijd. Maar alle indicatoren divergeren hier al langere tijd negatief. Verwacht moet daarom worden dat de DAX Index op korte termijn nog wel even verder oploopt (en dus boven 15.800 uitkomt), maar dat de oude top uit 2021, op 16.300 een veel lastiger te nemen horde gaat zijn. Wel tekent zich nu een mooie trendlijn aan de onderkant af, die als stoploss kan gaan dienen. 15.500 en daaronder de horizontale steunlijn van 14.710 zijn de niveau’s waaronder het alle hens aan dek wordt. Tot die tijd kan nog even genoten worden van verder oplopende koersen.

Best presterende Vladeracken-model van Today’s in 2023:
Vladeracken Prijs<Waarde Methode 4,1 %

De Dow Jones Industrials Index op weekbasis (figuur 4)


Figuur 4 Dow Jones Industrials Index, weekgrafiek

In de VS is het beeld zelfs nog iets mooier te noemen, althans waar het de Dow Jones Industrials Index betreft. De grote jongens in de VS hebben een nette, relatief milde correctie achter de rug, vlak onder een dalende trendlijn, die overigens pas getrokken kon worden toen de toppen uit december 2022 en februari 2023 een feit waren. De index beweegt zich tussen twee naar elkaar toe lopende lijnen, waarvan de onderste op 29.500 ligt en de bovenste op 34.000. Alles wijst erop, dat wij een uitbraak omhoog gaan zien op korte termijn, waarbij de DJ Industrials misschien zelfs de top uit 2021 rond 37.000 kan gaan opzoeken. Het probleem zit hem dan ook niet hier, het zit hem in de bredere Amerikaanse markt. Kijkt men naar de Russell 2.000 Index, dan is een veel zwakker beeld zichtbaar. Gezonde markten moeten elkaar bevestigen en dat is ook in de VS niet het geval. Waar het geld nog wel in de grote jongens geïnvesteerd wordt loopt het juist weg uit de markt voor kleinere ondernemingen. Het ondersteunt de gedachte, dat wij nog altijd te maken hebben met een bear markt rally.

De Nasdaq 100 Index op dagbasis (figuur 5)


Figuur 5 Nasdaq 100 Index, daggrafiek

In welke hoek moet deze laatste spurt dan plaats gaan vinden? Afgaande op figuur 5, waar u de daggrafiek van de Nasdaq 100 Index ziet, is dat de hoek van de technologie. Deze index heeft afgelopen week de weerstand van circa 13.000 genomen en koerst nu naar het 50% of misschien zelfs het 61,8% Fibonacci-retracement level. Dit zijn de twee meest belangrijke doelen voor een index, die na een daling in een fase van herstel raakt. Zolang de index deze twee grenzen niet gebroken heeft, geldt de rally slechts als een bear markt rally. Maar binnen die rally is dus nog ruimte voor een verder herstel, tot circa 13.600 (50%) of zelfs 14.400 (61,8%). Gelet op de huidige bankencrisis is dat ook niet geheel verwonderlijk. Beleggers zijn zich rot geschrokken van de faillissementen in de VS en in Zwitserland en mijden en masse de financiële sector, precies de hoek waar dit voorjaar juist de grootste koerswinsten behaald werden.

Conclusie en waarschuwing

Bear markt rallies zijn notoir gevaarlijk. Als die eenmaal omslaan, dan gaat het daarna niet alleen hard omlaag, de rally heeft dan eerst veel beleggers op het verkeerde been gezet, die te hoog zijn ingestapt en daarna in eerste instantie niet eens aan verkopen denken. Pas wanneer de correctie omlaag in een paniekachtige crash uitmondt en de daling teveel pijn gaat doen, gaan ook zij over tot het (dan met flinke verliezen) verkopen van aandelen. Zover is het nog niet. Er zijn weliswaar aanwijzingen, zoals de terugvallende vraag naar krediet en een (daarmee samenhangende) in veel markten volledig stilgevallen markt voor ontwikkeling van vastgoed, die wijzen op een in potentie gevaarlijke macro-economische situatie, maar dit heeft zich nog niet in een snel stijgende hoeveelheid faillissementen vertaald. Ook de huizenmarkten zijn aan het afkoelen, zowel in Europa als in de VS. Maar als Westerse overheden er in slagen om hun investeringsplannen in de tweede helft van dit jaar op gang te brengen, dan is een zachte landing nog steeds mogelijk. Het probleem hier is echter een gebrek aan slagvaardigheid, gepaard gaande aan een gebrek aan arbeidscapaciteit om alle plannen op tijd in de uitvoeringsfase te krijgen. Wij zijn daarom, ondanks een mooie maand maart en een waarschijnlijk ook nog niet tegenvallend dividendseizoen, niet erg optimistisch gestemd voor de fase tot in oktober van dit jaar en houden rekening met een periode tot in mei waarin het optimisme vooral veel beleggers zand in de ogen strooit, waarna een heftige zomer / najaar tot een flinke afstraffing kan leiden.

De 10-jaars rente in € en $ (figuur 6)


Figuur 6 Bund Index en 10 Year Treasury Index, weekgrafiek

Een veeg teken is de ontwikkeling in figuur 6. In de VS (onderste helft van de figuur) is een oplopende correctie aan de gang, die wel al in de tweede stijgende fase zit. Afgelopen maand is de rente in de VS op de kapitaalmarkt duidelijk gedaald (de getekende index is een obligatie index en die is dus gestegen), maar het tempo van de gehele beweging doet vermoeden, dat het hier om een correctie gaat op de dalende trend. Daarin bestaat nog enige ruimte omhoog (de rente kan dus nog iets verder zakken), maar dit beeld oogt niet goed. En de bovenste grafiek in figuur 6 ziet er zo mogelijk nog slechter uit, hier is zelfs nog geen einde gekomen aan het proces van dalende toppen en dalende bodems. De bear markt heeft hier nog niets aan kracht ingeboet. Als de aandelenmarkten nog verder oplopen, dan levert dat het paradoxale probleem op, dat Centrale Banken zich genoodzaakt zullen zien om de rente te blijven verhogen. En een verdere rentestijging op de kapitaalmarkten zal dan niet lang op zich laten wachten. De obligatiemarkten zijn overduidelijk niet gerustgesteld afgelopen weken.

De US$ en de € (figuur 7)


Figuur 7 US$ versus €, weekgrafiek

De $ is afgelopen maand opnieuw verzwakt. Nog is er geen reden tot directe zorg, want de koers is boven de belangrijke steun van 0,91 gebleven. Een hernieuwde rally is zelfs denkbaar vanaf dit niveau. Maar sterk oogt het beeld allerminst. Pessimisten onder ons zouden zelfs een kopschouderpatroon kunnen ontwaren met een kleine linker schouder in januari 2023 en een iets grotere rechterschouder, die dan nu voltooid is, maar dit type patronen is pas af, als de doorbraak omlaag een feit is en dat is nog niet het geval. Toch blijft de $ wat ons betreft een grote bron van zorg. De lange termijn blijft uiterst gevaarlijk en onze verwachting, dat op termijn de $ terug zal gaan naar het oude dieptepunt van 0,62 ten opzichte van de € blijft dan ook staan.

Brentolie in US$ per vat (figuur 8)


Figuur 8 Brentolie in US$ per vat, weekgrafiek

Wie afgaat op de mediapublicaties van de afgelopen dagen zal denken dat de olieprijzen weer flink aan het stijgen zijn. Op zichzelf is dat wel zo, maar als u naar figuur 8 kijkt dan zal u opvallen, dat de stijging in het gehele beeld weinig voorstelt. Afgelopen week is hooguit een pullback te zien geweest terug naar een korte termijn steun op circa US$85 per vat Brentolie. Maar het grote neerwaartse patroon, dat al sinds eind 2021 in ontwikkeling is, is op geen enkele manier gewijzigd. En voor OPEC-olie is dezelfde koersstijging te zien geweest, maar hier is die stijging zo mogelijk nog minder relevant binnen het langere termijn beeld. Bovendien moet men ook nog bedenken, dat het hier in beide gevallen om een $-genoteerde grondstof gaat. De toch behoorlijke koersdaling van de $ verklaart het grootste deel van de stijging van de voorbije dagen. De bearmarkt in olie is nog niet voorbij.

Het Goud (figuur 9)


Figuur 9 Goud in US$ per troy ounce, weekgrafiek

Zowel in $’s als in € heeft goud een mooie maand achter de rug. Maar in € is sprake van een “island reversal” in de weekgrafiek en dat is geen goed teken. Bovendien is de top van die reversal onder de top uit 2022 blijven steken. Voor het beeld in technische zin is dat verkeerd. Dit soort omkeerpatronen komt veel voor, maar als zij daarbij niet minstens op hetzelfde punt van de voorgaande top plaatsvinden, dan betekent dat een duidelijke verzwakking van het technisch beeld. De oplopende trendlijn onder in beide grafieken wordt nu het punt dat in de gaten gehouden moet worden en het probleem daarvan is dat deze lijn in beide gevallen nog een aardig eind onder de huidige koers ligt. US$ 1.700 resp. € 1.600 zijn de steunniveau’s, die als stoploss moeten gelden. En het lijkt erop, dat wij die binnen afzienbare tijd wederom gaan testen.

Beleggen en de Vladeracken Methodiek

Onze portefeuilles zijn verhoudingsgewijs onderwogen in aandelen en ook nog eens onderwogen in aandelen in de technologie sector. En daar bovenop hebben wij wel stevige posities in Aegon, Azimut, ING (met in ESG-gerichte portefeuilles Svenska Handelsbanken als tegenhanger) en een Europese banken tracker. Het laat zich dus raden, dat wij over een breed front afgelopen maand een achterstand hebben opgelopen op de AEX Index van circa 3% bovenop de achterstand, die er al eind februari bestond. Overal zijn de resultaten dit kwartaal positief uitgepakt, inclusief de kosten voor beheer, maar het houdt allemaal niet over. In actieve modellen (de Benelux Selector en de Europa Selector) zullen wij nog wel trachten iets mee te pikken van de rally die nu aan de gang is, maar gelet op onze hierboven neergelegde visie vinden wij het helemaal niet erg om enigszins onderwogen te zijn en gaan wij er zelfs vanuit, dat wij in de loop van de maand mei misschien zelfs wel veel meer aandelenposities aan de kant zullen gaan zetten. Beleggen is ook vaak een kwestie van risicomanagement. Het gevaar is dan, dat je de boot enigszins mist. Maar wij voelen ons momenteel helemaal niet verkeert met de al grote en in de komende maanden wellicht nog groter wordende voorraad cash in de portefeuilles van onze klanten.

Tabel 1 Resultaten Vladeracken-modellen *

Risico profiel Methode 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 tm 31/3
 Jaar doel
Zeer defensief Pensioenportefeuilles -/-10,7% 5,7% -/-7,4% 9,7% -/-0,2% 4,5% -/-9,8% 1,1% 4 %
Matig / fondsen Fund Selector 1,1% 5,5% -/-5,4% 13,9% -/-7,2% 11,5% -/-11,0% 3,5% 5 %
Matig Mix aandelen / obl. -/-3,4 % 10,7% -/-6,7% 17,0% 0,0% 10,3% -/-13,3% 2,7% 5 %
Normaal aandelen PRIJS<Waarde 0,2% 12,5% -/-23,1% 22,6% -/-3,3% 35,4% -/-13,0% 4,1% 8 %
Actief aandelen Benelux Selector 0,1% 23,7% 0,6% 22,4% 5,8% 11,2% -/-8,2% -/-0,3% 8 %
Europa Selector 4,2% 8,2% -/-21,0% 15,4% 15,2% 5,9% -/-1,3% 1,0% 8 %
Benchmark AEX Index 9,4% 12,7% -/-10,4% 23,9% 3,3% 27,8% -/-13,7% 9,8%
EuroStoxx 50 0,7% 6,5% -/-14,3% 24,8% -/-5,1% 21,0% -/-11,7% 13,7%

* Het gaat hier om het netto behaalde rendement, ná alle kosten. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.

De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 1 mei 2023.

Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze websites, www.vladeracken.nl & www.todaysgroup.nl.

Blog, Twitter & Linked-In
Op de website www.vladeracken.nl en sinds november 2020 ook op www.todaysgroup.nl kunt u onder “Onze Research” artikelen vinden over de effecten waarin wij al dan niet beleggen evenals een wekelijkse update van onze beleggingsvisie. Wie zich aanmeldt als volger (Twitter) of wie zich in het Linked-In-netwerk opgeeft als contact van G.K. van Dommelen, wordt vervolgens doorlopend van nieuwe publicaties op de hoogte gebracht.

Reeds besproken onderwerpen:

Algemeen

– Onze ESG-politiek

– Hoe spreken de statistieken over 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 en voor 2020?

– Onze macro-economische- en rentevisie

– De Japanse beurs

– De aandelenbeurzen in de BRIC-landen

Aandelen

– Vastgoed: Corio, Meerdervoort Amaliawolde, Unibail-Rodamco, Wereldhave

– Aandelen: Aalberts, AB Inbev, Alten, Andritz, Aquafil, Arcadis, Atos, Avio, BAM, Bourbon, CGG Veritas, Colruyt, Falck Renewables, Fugro, Hannover RE, Heineken (Holding), Hermès, ING, Koninklijke Olie, MTU Aero Engine, Nokian Renkaat, Novo Nordisk, Oeneo, Philips, Prosegur, Prosegur Cash, Saipem, Samsung, SAP, SBM Offshore, Schneider Electric, Sligro, Talanx, Unilever, Technip, Tenaris, Vallourec, Volkswagen

– Afdekken van aandelenrisico’s m.b.v. calls, puts, short sprinters en short trackers met een hefboom

Overige onderwerpen

– Goud, Palladium, Platina en Zilver, de Amerikaanse Dollar, de Australische Dollar, het Britse £, de Japanse ¥en, de Noorse kroon, de Zwitserse Franc, de BRIC Valuta en een BRIC Valuta note, de Russische Roebel en Alpha creëren met valutamanagement

– Volatility, handelssytemen, derivaten, ETF’s, Fund Selector, TCO

– TA Indicatoren zoals Woodies CCI, Martingale, de Coppock Indicator en het Hindenburg Omen

Obligaties

– Eurobonds, Euro Treasuries, staatsobligaties van de “PIGS”-landen, van Italië en van Nederland

– Bedrijfsobligatiefondsen, rentegroeifondsen en trackers zoals Lux-O-Rent, Carmignac Global Bond, First Trust Factor FX Fund, ING Renta Grf, JPM Global Bond Opportunity, Lyxor SGI Double Short Bund, ProShares Ultra Short Treasury en het Robeco Global Dynamic Duration Fund

– Credit Linked Notes, Floored en Reversed Floaters en Inflatielinkers en de HICP Inflatie Index en Steepeners van Aegon, BNG, Deutsche (Post)Bank, Ned. Waterschapsbank, NIBC, Rabobank en RBS en Hybride en variabele renteobligaties van Linde

– High yield en bedrijfsobligaties van Altice, Amaliawolde, Bombardier, Cirsa Gaming, Clondalkin, ConvaTec Healthcare, FCE Bank, FGA Capital, Findus Group, Gazprom, Gazprombank, Heidelberg Zement, ING, Servus, Stork TS, Sunrise en Volkswagen.

– Memory Coupon Notes op Aegon, Arcelor Mittal, Philips & Royal Dutch.

– MKB Obligaties van Air Berlin, Enterprise Holdings, German Pellets, KTG Agrar, Praktiker, Rickmers en TRFI Funding.

– Achtergestelde en/of perpetuele obligaties en effecten van Achmea, Aegon, ASR, Casino Guichard, Credit Agricole, Depfa, Friesland-Campina, Fürstenberg, ING, Rabobank, SNS Reaal, SRLev, Tennet, Tier 1, 2 of 3? en Coco’s

– Range Accrual Notes van de EIB en RBS

– Obligaties in een wereld van stijgende rentes, Lyxor Daily Double Short Bund ETF, ProShares Ultra Short 7 – 10 en 20 years Treasuries ETF

Wet- en regelgeving

– Cliëntclassificatie en Vermogensbeheer, Privacy policy, Total Cost of Ownership, SRI, corporate Governance en Ethiek, ESG en SFDR

© Copyright - Vladeracken | Realisatie: Grapefish Online