De Technische Belegger • Jaargang 21 • Nr 3 • 2 maart 2015
Reeds vorige maand schreven wij over de overbought situatie op de effectenmarkten en de noodzaak van een periode van kalmte, rust en tegelijkertijd van reactie. Wij waren zonder meer veel te vroeg. Maar de aanwijzingen, waarop wij onze waarschuwing baseerden, zijn uiteindelijk niet verdwenen. Zij zijn weer terug en sterker dan een maand geleden. Zo verschilt ons verhaal ditmaal niet veel van datgene, wat wij u eind januari vertelden. De negatieve signalen waarvan wij in de vorige aflevering van de Technische Belegger melding maakten verdwenen al snel als de sneeuw voor de zon. Het was duidelijk dat de aankondiging van de opening van de sluizen door Draghi de markten in Europa in een hogere versnelling had gezet en zo zagen wij in Amsterdam, dat de AEX Index een stand van boven de 480 aantikte en dat is meer dan 100 punten hoger dan het dieptepunt van oktober vorig jaar op 366. En op 6 punten na is het ook 100 punten boven de stand van medio december vorig jaar. Maar nu zijn dan toch weer opnieuw de eerste scheurtjes te onderkennen.
In feite is het overdreven te stellen dat wij te vroeg waren. De markt bevond zich toen al in een reactie maar deze was zo gematigd, dat hij achteraf moeilijk aangezien kan worden als een reactie. De koersen bewogen zich gedurende twee weken in een licht dalend kanaaltje en daarmede was de kous af. De korte termijn indicatoren lieten dit inderdaad zien maar in de iets langere termijn indicatoren is van deze “reactie” weinig te bespeuren. De les die men hieruit zou kunnen trekken is, dat de reactie welke zich nu aankondigt ook weer zeer gematigd zou kunnen zijn. Hier denken wij echter iets anders over. De koersen zijn in een bijna rechte lijn naar boven omhooggevlogen. De negatieve divergentie in de daggrafieken is overal in Europa te onderscheiden. Dit zijn aanwijzingen, dat er iets groters op til is, maar anderzijds zien wij het niet nodig om buiten de markt te blijven. De aanstaande reactie zal duidelijker herkenbaar zijn in de grafieken maar grote vormen gaat hij niet aannemen. Althans zo is de inschatting op dit moment. Wij zijn derhalve van mening dat u volbelegd mag zijn (en blijven), want zodra de Draghi-zondvloed een aanvang neemt mag men verwachten, en u zult voor deze stelling hieronder de aanwijzingen vinden, dat de markten in Europa dit jaar zeer mooie kansen bieden.
Het zwaard van Damocles
Niet iedereen is het met ons eens. Men leest in de literatuur, met name in die vanuit Amerika, dat de markten voor een grote correctie staan, die wel een omvang aan kan nemen van 50%. Men baseert zich dan op argumenten, welke wij niet allemaal herkennen, maar dit kan een gebrek onzerzijds zijn. Wij bepalen onze mening vanuit de grafieken zoals die tot op heden de werkelijkheid tonen. En vanuit deze grafieken kunnen wij geen conclusie trekken, dat de naaste toekomst er somber uitziet. Er is er echter een, die zwaarder weer voorspelt en deze tonen wij u in figuur 1. Uiteraard is hij afkomstig uit Amerika. Het is een grafiek van drie indexen uit de Verenigde Staten. Het zwakke in dit beeld is, dat de DJIA20 (de Dow Jones Transportation Index, de middelste grafiek) de laatste top van de DJIA30 (de Dow Jones Industrials Index) in de bovenste grafiek, niet meer bevestigt. Het is misschien iets te vroeg om dit te stellen, want de top in de DJIA30 is nog maar onlangs gezet. De DJIA20 kan best een beetje na-ijlen, maar voorlopig ontbreekt de bevestiging. Dit is dus een plaatje, dat in de gaten gehouden moet worden, want als de bevestiging uitblijft dan wordt het moeilijker op de wereldwijde effectenmarkten. Hoogstwaarschijnlijk zal Amerika vooroplopen, want daar ontbreekt de zondvloed zoals Draghi die onlangs aankondigde voor Europa, maar Europa zal ongetwijfeld de negatieve invloed van Amerika gevoelen.
De derde grafiek betreft de DJIA15. Het is de index van de Utilities (nutsbedrijven als water-, gas- en elektriciteitleveranciers). Het is een bekend feit dat deze nauwkeurig het verloop van de rente in omgekeerde richting volgt. Een daling in de Utilities Index duidt op een stijging van de rente. En deze stijging heeft zich ingezet, zoals in de figuur te zien is. Een stijging van de rente (die dus al aan de gang is in de Verenigde Staten) zal de aandelenmarkten ook duidelijk verzwakken.
De AEX Index op dagbasis
In figuur 2 ziet u de AEX Index op dagbasis. De koers heeft het 480-gebied bereikt. In een vorige aflevering van een van onze blogs hebben wij u laten zien dat hier een breed gebied van weerstand begint dat zich uitstrekt over de volgende 80 punten en dat eindigt in de vorige hogere top van de AEX Index op 568. Op dit moment is de markt nog niet gedraaid. Het is dus nog te vroeg om te stellen dat hij daalt. Maar de Momentum Analyse heeft de draai reeds ingezet. Hij is gaan dalen en dat is een veeg teken. Erkend moet worden dat Amsterdam de enige is. De DAX bijvoorbeeld laat nog geen krimp zien. De Moman laat ook een lelijke negatieve divergentie zien. Anders staat het met de Stochastics. Deze daalt nog niet en divergeert ook niet negatief. Er gaat dus niet veel dreiging uit van figuur 2 al zal de reactie ons niet ontgaan. Op 459 begint een sterk steungebied dat zich uitstrekt tot aan 449. Daarna komt het 50-daags voortschrijdend gemiddelde waarna er een volgende steun opduikt op 432. Het MA150 ligt op ongeveer 420 maar voorlopig zijn er geen aanwijzingen dat hij daar gaat komen. Wij zien het gebied tussen 459 en 449 als het komende draaipunt. In de sentiment indicatoren (hier niet getoond) kan men zien dat de AD-lijn aan het verslappen is. Hij confirmeert de laatste top niet meer. Maar de Call/Put Ratio stijgt rustig mee. Het beeld is dus nog verdeeld en dat bevestigt dat de reactie nog moet inzetten. De weekgrafieken van de Europese markten zien er overal nog positief uit. Dit kan een rem zijn op de komende daling.
De S&P500 Index op maandbasis
Er wordt en zal nog heel veel gesproken worden over het QE programma van Draghi. Wij laten u in figuur 3 zien wat een analoog programma deed in de Verenigde Staten en in figuur 4 laten wij Japan volgen. Uiteraard is QE niet het enige argument dat de sterke beurs in Amerika verklaart, maar ongetwijfeld is de grote hoeveelheid liquiditeit, die over de markt uitgestort werd een grote aandrijver geweest. Op zichzelf hoeft het dat natuurlijk niet te zijn, want als de extra liquiditeiten doorgegeven worden door de banken bijvoorbeeld in de vorm van leningen aan het bedrijfsleven dan vloeit het geld niet rechtstreeks naar de effectenbeurzen, maar als het bedrijfsleven niet opneemt/niet kan opnemen dan gaat de effectenbeurs er met het geld vandoor.
En dat is wat er in Amerika met een groot gedeelte van de stroom geld gebeurde. En om een en ander goed te begrijpen moet men zich ook nog realiseren dat deze voortdurende koersopgang met name plaatsvond in een periode dat er sprake was van een grote financiële en economische crisis.
Bij het zien van figuur 3 moeten wij ook niet vergeten dat de grote overvloed aan liquide middelen er nog steeds is. De FED is weliswaar gestopt met het injecteren van nog meer geld, maar het verkopen van obligaties dus het terug innemen van geld is er nog niet bij. Nog sterker, alle obligaties uit de portefeuille van de FED die door de Amerikaanse staat worden afgelost worden door de FED vervangen door nieuwe staatsobligaties.
Figuur 4 laat u drie data zien van de aankondiging of het begin van de drie QE programma’s die de FED heeft geëntameerd. Het eerste QE programma werd gevolgd door een reactie van 99 punten en QE2 werd gevolgd door een reactie van 78 punten en daarna was er nog een reactie van 59 punten (let op alle getallen zijn berekend vanuit de uitersten). Daarna is de markt bijna in rechte lijn omoog gegaan. Blijkbaar heeft het QE programma niet kunnen verhinderen, dat er reacties optraden maar groot waren ze zeker niet. En naarmate het programma doorzette werden de reacties minder en uiteindelijk kwamen ze bij wijze van spreken niet meer voor. Opvallend is het wel dat de Momentum Analyse sterk negatief divergeert en dat al gedurende vrijwel de gehele periode. Of dit straks nog invloed zal hebben moeten we nog zien, want divergenties in de lange termijn grafieken zijn niet altijd betrouwbaar.
Conclusie
Het is natuurlijk geen vanzelfsprekendheid om de positieve invloed van de hier genoemde QE programma’s zo maar over te zetten op Europa. Maar de paar maanden dat Draghi’s plannen bekend zijn liegen er niet om. Men mag dus vol verwachting zijn ten aanzien van het beursgebeuren op het Damrak. Hierbij geldt ook nog dat er nog meerdere centrale banken zijn die met QE bezig zijn. Denk aan Engeland bijvoorbeeld, maar vergeet ook niet het feit dat de grote plas liquiditeiten, die de FED over de wereld heeft uitgestort, nog steeds zijn invloed uitoefent. Zolang er geen calamiteiten optreden (denk aan Griekenland, denk aan Rusland, denk aan Isis) ziet het beleggingsgebeuren er voor het jaar 2015 uitstekend uit. De voorkeur moet daarbij uitgaan naar Europa. Amerika zal achter gaan lopen. Hierbij is het tekenend dat Amerika’s grote beleggingsgoeroe (Warren Buffet) nu van mening is dat er in Duitsland ook heel interessante bedrijven te vinden zijn. Wij wisten dat al maar als een Amerikaan van zijn statuur dat zegt dan moeten wij voorzichtig met Amerika worden.
De Nikkei DJ Index op maandbasis
In figuur 4 vindt u de maandgrafiek van de Nikkei Dow Jones Index. De drie QE programma’s die ingezet werden zijn ingetekend met verticale lijntjes. Het eerste programma was iets aparts omdat het typisch gericht was op Amerikaanse Treasuries. Ook het tweede programma had in eerste instantie moeite om de beurs op gang te krijgen. Maar uiteindelijk ging de markt omhoog en de stijging werd doorgezet toen het derde programma werd geïnitieerd. Inmiddels heeft de Nikkei zijn weerstand op 18.400 gebroken en is hij op weg naar de voorgaande top op 20.833. Daarbij valt het op dat indicatoren als de Momentum Analyse en de Slowed Stochastics nog steeds stijgt en dat het beeld ervan positief is (bedenk overigens wel dat het hier om een grafiek in ¥ gaat, die gedurende de laatste opgang fors in waarde daalde).
De Rente
Het zag er even naar uit,dat het effectieve rendement op Nederlandse Staatsleningen met een gemiddelde looptijd van 10 jaar aan het consolideren was, maar daar lijkt afgelopen week een einde aan te zijn gekomen. De Momentum Analyse is nog aan het stijgen (zie figuur 5) en hij indiceert hiermede dat er (nog) geen sprake is van een verdere rentedaling. Maar de zondvloed moet nog komen. En zodra die er is kan de daling misschien wel een versnelling inzetten. Zeker is dat overigens niet. In Amerika is de rente tijdens de zeer lange duur van de opeenvolgende QE programma;s weliswaar gedaald maar er werden nooit de waarden bereikt die de rente in Europa op dit moment al toont. In feite is dit alles onontgonnen gebied en het ligt voor de hand om er daarom voorlopig maar het zwijgen toe te doen.
US$ versus €, maandgrafiek
In figuur 6 vindt u een maandgrafiek van de Amerikaanse dollar. Op 21 maart 2011 publiceerden wij een analyse van de Amerikaanse dollar en wij lieten u toen de grote dalende wedge zien waarin deze zich bevond. Komende vrijdag zullen wij een artikel publiceren waarin wij uitgebreid zullen stilstaan bij de $ en de €. Maar in deze grafiek volstaan wij met de aanvulling van de grafiek uit deze publicatie met de koers van de dollar zoals zich die sindsdien heeft ontwikkeld. Binnen de wig is er een stijgend kanaal gevormd dat de dollar sinds 2008 met opeenvolgende stijgingen en dalingen nu aan de bovenzijde van deze wig heeft gebracht. Dit is het vijfde aanrakingspunt en geheel volgens de theorie zou er nu een uitbraak aan de bovenzijde kunnen komen. In feite is hij ook door de bovenzijde heengegaan, maar deze uitbraak is nog te jong om er iets van te durven zeggen. Hij is echter nu aan de bovenzijde van het oplopende kanaal gekomen en pas als hij daar doorheen is, zien wij de uitbraak als serieus. De daggrafiek ondersteunt een verdere stijging maar de weekgrafiek doet dat zeker niet. Het blijft dus een vraagteken of de horde genomen zal worden. In de grafiek hebben wij een uitbraakdoel ingetekend op 97,19. Steun is er op verschillende niveaus te vinden. Wij hebben deze ook in blauw aangegeven.
De prijs van een troy ounce goud
De World Gold Index laat in figuur 7 zien dat de koers van het goud zijn eerste stappen heeft gezet in een nieuwe poging om hogere niveaus te bereiken. Drie dagen van hogere koersen brachten hem boven zijn 10 daags voortschrijdend gemiddelde. De Momentum Analyse daaronder divergeert positief en is al enige tijd aan het stijgen. Wij zijn dus, hoe kan het anders, positief voor het goud maar blijven voorzichtig, omdat wij eerst wel eens willen zien of het MA30 doorschreden wordt. De korte termijn is om, maar wij zoeken nog een bevestiging op de iets langere termijn.
De prijs van een vat Brentolie
Een vergelijkbare grafiek ziet u in figuur 8 waarin wij de prijs van een vat Brentolie op weekbasis hebben afgezet. Deze prijs is gestegen. Hij is door zijn MA10 gebroken en hij is nu aangekomen bij de eerste belangrijke Fibonacci-weerstand, die iets tussen US$ 65 en $70 ligt. En wij betwijfelen of hij daar doorheen zal komen. Weliswaar is de Momentum Analyse daaronder helemaal in orde maar hij begint hoog te komen dus een daling en daarmede een hernieuwde val van de olieprijs ligt om de hoek. Op de daggrafiek ligt hij tegen een andere weerstand aan, waar hij al eerder tegenaan is gebotst. Er is daar nog steeds ruimte dus de US$70 lijkt nog binnen bereik te liggen, maar dan houden wij het toch voor even voor gezien.
Beleggen bij Vladeracken
Was januari een goede maand, februari was een spectaculaire maand. Vrijwel alles zat mee dit keer. De cyclische aandelen deden het uitstekend, de rente daalde maar nu ook op bedrijfsobligaties en Rickmers kwam met een tweede persbericht vrijdag jongstleden waarin zij mededeelde dat de herfinanciering van het bankkrediet een feit was. De koers van die obligatie steeg daarop zelfs tot 91% en heeft daarmee het verlies dat eind vorig jaar werd geleden vrijwel geheel goed gemaakt terwijl ondertussen de rente gewoon blijft opbouwen. Uitkering van de volgende coupon zal geen probleem meer zijn en ook aflossing in 2018 lijkt verzekerd. Maar ook de koersen van aandelen als BAM, ING en USG (die wij in vrijwel alle lange termijn portefeuilles aanhouden) stegen fors terwijl in de actievere portefeuilles de recente aankopen allemaal prima hebben gepresteerd. In de Wereld Selector kon zelfs geprofiteerd worden van de eerste overname van een aandeel in onze portefeuilles sinds langere tijd, het Franse Audika ontving een bod dat ruim 40% hoger lag dan de koers op 1 januari.
En markten hebben nog geen enkel teken van uitputting laten zien. Het optimisme is zo groot dat het gevaarlijk begint te worden. Volgende week begint de ECB met het opkopen van obligaties. Als dat niet goed gaat, bijvoorbeeld als de ECB er niet in slaagt om voldoende obligaties te kopen, zou dat wel eens tot een grote teleurstelling kunnen leiden. Reden genoeg om voorzichtig te blijven. Maar voorlopig lijkt de start van de maand maart opnieuw mooi te zullen worden voor de portefeuilles van onze cliënten.
Tabel 1 Resultaten vermogensbeheer Vladeracken BV *
| Risico profiel |
Methode |
2009 |
2010 |
2011 |
2012 | 2013 | 2014 | 2015 t/m 27-02 | Doel per jaar |
| Zeer defensief |
Stamrecht |
8,3 % |
8,2 % |
-/- 1,6 % |
7,8 % |
4,0 % |
0,4 % |
5,4 % |
4,0 % |
| Defensief |
Obligatie |
9,8 % |
10,0 % |
3,2 % |
7,9 % |
3,2 % |
0,8 % |
2,7 % |
4,0 % |
| Matig |
Mix aandelen |
17,8 % |
13,3 % |
-/- 7,4 % |
11,6 % |
6,5 % |
-/- 0,9 % |
11,9 % |
6,0 % |
|
Matig / fondsen |
Fund Selector |
34,3 % |
13,1 % |
-/- 12,7 % |
-/- 1,1 % |
6,6 % |
3,6 % |
3,1 % |
6,0 % |
| Normaal aandelen |
PRIJS<Waarde Methode |
44,8 % |
14,2 % |
-/- 38,5 % |
8,8 % |
10,8 % |
-/- 16,0 % |
20,6 % |
8,0 % |
| Actief aandelen |
Amsterdam |
14,3 % |
16,8 % |
-/- 15,9 % |
3,5 % |
15,3 % |
-/- 2,8 % |
6,9 % |
8,0 % |
|
Wereld |
6,0 % |
14,0 % |
-/- 10,5 % |
16,0 % |
47,7 % |
-/- 4,4 % |
9,4 % |
8,0 % |
|
| Benchmark |
AEX Index |
36,4 % |
5,7 % |
-/- 11,9 % |
9,8 % |
17,2 % |
5,6 % |
14,0 % |
|
|
EuroStoxx 50 |
21,0 % |
-/- 5,4 % |
-/- 17,1 % |
13,8 % |
17,9 % |
1,2 % |
14,4 % |
* Het gaat hierom het netto behaalde rendement, ná alle kosten van de beheerder. Voor oudere cijfers verwijzen wij u naar onze website.
Meer informatie over vrijwel alle effectentransacties, welke wij in de portefeuilles van onze cliënten hebben uitgevoerd en andere beleggingsoverwegingen, welke uit onze dagelijkse analyses voortvloeien, treft u aan op onze website, www.vladeracken.nl, en/of op de website van De Technische Belegger, www.technischebelegger.nl, waar u onderaan de meest recente uitgave, het laatste artikel op onderwerp gegroepeerd aantreft met een link naar het feitelijk stuk.
De volgende uitgave van de Technische Belegger verschijnt op maandag 30 maart 2015.
Den Haag, 2 maart 2015
Vladeracken Vermogensbeheer
