Uitbraak van de rente
Stand van de AEX Index op het moment van schrijven (31 oktober 2016) 455,38.
| Onze conclusies: | |
| Korte termijn: | negatief maar kan gaan draaien |
| Middellange termijn: | positief maar verdeeld |
| Lange termijn: | positief maar verdeeld |
| NB. Calamiteiten niet in aanmerking genomen |
Pull Back
Vorige week lieten wij een Kop/Schouder patroon zien, dat duidelijk te herkennen was bij de MSCI World Index. Ook bij de S&P500 is een dergelijk patroon herkenbaar. Wij lieten dat eerder ook al eens zien en wij wezen er toen op dat het patroon af zou zijn als de koers door de neklijn op 2.010 gebroken zou zijn. Dat is nog niet gebeurd. De MSCI World Index brak al wel door zijn neklijn, maar bevindt zich nu een klassiek zijwaarts correctiepatroon net boven de neklijn. Er is daarmede dan eigenlijk niets anders aan de hand dan een reactie, die een inleiding is tot een mooie stijging. De lange duur van de Pull Back (als het bij een Pull Back blijft) heeft natuurlijk alles te maken met de verkiezingen in de VS. Europa lijdt daar minder onder en de beurzen aan deze kant van de oceaan hebben het in de afgelopen tijd beter, of misschien moet men zeggen minder slecht gedaan. Een uitbraak is er nog niet geweest. En de patronen die men in Europa ziet kunnen zeer wel uitmonden in een negatieve reactie, die alles op een veel lager niveau gaat zetten.
Maar als er al geen doorbraak naar boven is geweest (afgezien van enkele valse uitbraken) dan was er ook geen doorbraak naar beneden. De markt suddert dus door en dat is nu al acht maanden aan de gang. Onzekerheid over de uitbraak is troef. De AEX Index bijvoorbeeld laat een gelijkbenige driehoek zien en dat is een van de duidelijkste patronen die onzekerheid aanduiden. Het wachten is dus op de verkiezingen in Amerika, waarvan de uitslag onzeker is omdat twee niet gewilde kandidaten de strijd uitvechten.
De beurzen in Europa
Inmiddels maakten de beurzen in Europa vrijdag in de tweede helft van de beursdag een draai en op zichzelf zou men daar best enthousiast over kunnen worden, maar later was er weer Amerika, dat alle hoop aan diggelen sloeg. En deze onzekerheid wordt onderstreept door de sentiment indicatoren. Er is daar ook van haring noch kuit sprake en zo suddert de markt voort. Alleen de zeer lange termijn is duidelijk. Daar wordt op een forse correctie gewezen, maar nu de oktober maand, de zwakste van de twaalf, statistisch gezien, afgesloten is, worden de kansen op betere maanden groter en dat zou kunnen inhouden, dat deze correctie pas later, zeg in het voorjaar van 2017, zal toeslaan (het kan natuurlijk ook zo zijn dat Trump volgende week wint en dan hebben we de malaise meteen te pakken). De daggrafiek van de AEX Index ziet er overigens best positief uit. Het MA50 heeft de koersdaling gestopt. De gemiddeldes liggen in de juiste verhouding tot elkaar en ze zijn stijgende. En het volume is aan het toenemen. Een positief beeld dus, dat er op zou kunnen wijzen dat er een rally op komst is. Er is echter nog niets gebeurd. De koers ligt nog steeds boven in zijn horizontale kanaal waarvan 458 de grens is. Het voorgaande topje (valse uitbraak) ligt op 466. Een doorbraak van beide niveaus kan de markt in een rally zetten. Maar de onzekerheid in de markt blijft ook onzekere signalen uitzenden. Een goede rally kan alleen maar plaatsvinden, als de lokale markt positief is. En daar is op dit moment geen sprake van. Hij is diep gezakt en vertoont nog geen tekenen van een aanstaand herstel. Maar zijn diepe ligging is misschien toch wel een teken, dat er een doorbraak op komst is, want hij ligt zo diep dat er vandaag of morgen een reactie omhoog moet volgen. De grafiek van de AEX Index biedt met dit alles op dit moment dus alleen maar meer van hetzelfde. Wij laten het daarom hierbij en gaan over tot de markt waarop wel iets gebeurd is en dat is de rente.
De (Lange) Rente
Figuur 1.
Het effectieve rendement op Nederlandse Staatsleningen met een gemiddelde looptijd van 10 jaar heeft zijn bodempatroon verlaten. Men kan dit zien in de bovenstaande figuur waarin de weekgrafiek werd opgenomen. In eerste instantie werd het dalende kanaal verlaten. Een Pull Back volgde waarna het MA10 genomen werd. Drie weken geleden volgde ook de doorbraak door het MA30 en nu zijn beide gemiddeldes stijgende en staan ze op het punt elkaar te kruisen. Als dat gebeurt, spreken we van een Golden Cross. En hiermede durven wij te stellen dat het afgelopen is met de dalende rente (Let op: er zijn stemmen, die op fundamentele gronden stellen dat het een simpele valse uitbraak is). Natuurlijk zullen er fluctuaties volgen maar het dieptepunt hebben wij daarmede gezien. Dat wil niet zeggen dat de problemen van de pensioenfondsen dan opgelost zijn. Niets is minder waar want de absolute hoogte van de rente is nog steeds miniem. 10-jarige Nederlandse Staatleningen doen op dit moment gemiddeld 0,27%, wat natuurlijk een fooi is, maar het begin van een opgaande trend is bij het ontstaan van het Cross dan gemaakt en dat is meer dan niets. Obligatiehouders gaan het nu moeilijker krijgen en op termijn zullen ook aandelenkoersen de pijn van een stijgende rente gaan voelen. Voorlopig echter kan de financiële wereld iets opgelucht ademhalen. Uiteindelijk is niemand blij met een zeer lage of zelfs negatieve rente. Dat wij inderdaad optimistisch kunnen zijn wordt onderstreept door de Momentum Analyse in het onderste gedeelte van de figuur. Deze is stijgende en de divergentie is duidelijk positief. Wij zien het daarom mogelijk dat binnen afzienbare tijd de eerstvolgende weerstand op 0,4% bereikt gaat worden.
De korte rente ( zoals onder in de figuur te zien is, waar wij de 3-maands Euribor hebben opgenomen) heeft onder dit alles nog geen positieve druk gekregen. Het Draghi programma maakt dit onmogelijk, maar ook aan de negatieve tendens van deze factor zal onder de druk die nu ontstaat op afzienbare tijd eveneens een einde komen.
De US $ in €’s uitgedrukt
Bij het bereiken van de bovenkant van het horizontale kanaal waarin hij zich bevindt heeft de dollar het even af laten weten. Dit kan wijzen op een tijdelijke rustpauze, die nodig is om de barrière op 92,4 te breken maar de grafieken zijn duidelijk negatief en daarom concluderen wij dat het probleem van de dollar groter is. Toch is een en ander niet zo maar met een negatieve weekgrafiek af te doen want als de FED de rente gaat verhogen, hetgeen vrijwel zeker lijkt, dan zal dat een opwaartse druk tengevolge hebben op de dollar. Hoogstwaarschijnlijk zal deze druk tijdelijk zijn want het lange termijn beeld is negatief.
De prijs van een vat Brentolie
De olieprijs ging weer omlaag en Brent noteert weer onder de US$50. Zowel de dag- als de weekgrafiek wijst op een verdere daling maar op de daggrafiek is de oversold positie al weer bereikt. De daling zal dus niet meer zo lang duren en zal ook niet zoveel om het lijf hebben. Het zijn niet meer dan de normale fluctuaties en wij zien daar op korte termijn weinig verandering in komen.
Het Goud
Ook de World Gold Index fluctueerde de afgelopen periode maar hier lijkt toch een hernieuwde stijging in de maak te zijn. Zolang echter de barrière op US$1.300 niet genomen is blijft het aanmodderen.
Agenda
De volgende zaken, die mogelijk van invloed op de beurzen kunnen zijn, staan op de agenda voor de komende week. De lijst is niet uitputtend, hieronder treft u de naar ons idee meest belangrijke agendapunten aan.
· 31 oktober, 11.00 uur; Europese consumenteninflatiecijfers en GDP-cijfers;
· 31 oktober, 13.30 uur: Consumenten uitgaven-cijfers VS;
· 31 oktober, 14.45 uur: Chicago PMI;
· 1 november; 16.00 uur: ISM Manufacturing PMI in de VS;
· 2 november, 10.00 uur: PMI Europa;
· 3 november, 13.30 uur: Werkloosheidscijfers VS;
· 3 november, 14.45 uur: PMI-cijfers dienstensector VS;
· 4 november, 11.00 uur; Europese Producenten Prijzen;
· 4 november, 13.30 uur; Amerikaanse werkgelegenheidscijfers.
Het gaat hier dus om gebeurtenissen, die in de afgelopen maanden verhoudingsgewijs redelijk tot veel invloed hadden op het marktgebeuren direct na publicatie.
Strategie
Afgelopen week hebben wij weer enkele posities ingenomen. Dat kan te vroeg zijn en dan moeten wij snel weer ons ongelijk erkennen en verkopen. Wij kochten aandelen Altice, Lanxess (Duitsland) en posities via trackers in Europese grondstoffenbedrijven en in Taiwan.
NB
Rondom het begin van iedere maand zal er door ons geen beurscommentaar meer gegeven worden. Wij verwijzen u in plaats hiervan naar onze nieuwsbrief De Technische Belegger, waarin een veel uitgebreider commentaar te lezen is. U vindt deze op de site www.vladeracken.nl.
Den Haag, 31 oktober 2016
Gijsbrecht K. van Dommelen
Vladeracken Vermogensbeheer
Disclaimer
De auteur is verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van Vladeracken BV, een vermogensbeheerder met vergunning van de AFM. Dit stuk is geen beleggingsadvies. Wie conform bovenstaande ideeën belegt of wenst te beleggen doet dat voor eigen rekening en risico. In dit kader wijzen de auteur en Vladeracken BV alle verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit stuk van de hand.
